Văn 8 - Tuần 25

Bố cục4 phần - P1: Nêu luận đề chính nghĩa - P2: Vạch rõ tội ác kẻ thù - P3: Kể lại quá trình kháng chiến - P4: Tuyên bố chiến thắng nêu cao chính nghĩa * Đoạn trích là phần đầu của bài

Trang 1

Tuần 25 - Tiết 97 Ngày soạn: 01/03/2010

Văn bản:

nớc đại việt ta

( Trích: Bình Ngô đại cáo “Bình Ngô đại cáo” – ” – – Nguyễn Trãi )

A Mục tiêu

- Giúp hs hiểu đợc nội dung ý nghĩa của văn bản là nớc Đại Việt ta là nớc

độc lập bởi có nền văn hiến lâu đời nh lãnh thổ riêng , lịch sử riêng nên kẻ thù nếu xâm lợc sẽ nhất định thất bại, đồng thời thấy đợc t tởng nhân nghĩa , ý thức dân tộc và lòng tự hào dân tộc của nhân dân ta

- Nhận biết đợc sức thuyết phục của nghệ thuật văn chính luận thể hiện trong thể Cáo: lập luận chặt chẽ, sự kết hợp giữa lí lẽ và thực tiễn

- Giáo dục tinh thần yêu nớc, lòng tự hào dân tộc

B Chuẩn bị.

- GV: SGK, SGV, giáo án, tài liệu

- HS: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk

C Tiến trình dạy - học.

- Tổ chức

- KTBC: ? Lòng yêu nớc của Trần Quốc Tuấn đợc thể hiện ntn qua bài Hịch?

- Bài mới

- Gv gọi hs đọc chú thích (*) sgk

trang 67

? Em hãy nhắc lại những điều quan

trọng về cuộc đời và con ngời

Nguyễn Trãi ?

? Thể loại Cáo có đặc điểm gì?

? Hãy nêu hoàn cảnh sáng tác của

văn bản?

? Hãy giải thích ngắn gọn nhan đề

của bài Cáo ?

- Gv hớng dẫn cách đọc Gv đọc

mẫu - Hs đọc - Nhận xét

- Chú thích: Gv và hs cùng giải thích

các chú thích có trong văn bản

? Bài cáo có thể chia làm mấy phần?

? Nêu nội dung chính từng phần?

? Nêu vị trí đoạn trích?

- Đoạn trích là phần mở đầu có ý

nghĩa nêu tiền đề cho toàn bài, tất cả

nội dung đợc phát triển về sau đều

xoay quanh tiền đề đó

? Vậy khi nêu tiền đề, tác giả đã

khẳng định chân lí nào ?

? Theo tác giả, nhân nghĩa ở đây bao

gồm những nội dung nào ?

I Giới thiệu chung.

1 Tác giả.

- Nguyễn Trãi (1380 - 1442) là nhà yêu nớc, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới

2 Tác phẩm

- Cáo: là thể văn nghị luận cổ thờng đợc

các vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng để trình bày một chủ trơng hay công bố kết quả của một sự nghiệp để mọi ngời cùng biết.

- Bình Ngô đại cáo đợc Nguyễn Trãi

thừa lệnh Lê Lợi soạn thảo để công bố cho toàn dân biết về thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc - chú thích

- Khi đọc phải to, rõ đồng thời thể hiện giọng điệu trang trọng, hào hùng, tự hào

về lịch sử dân tộc Chú ý tính chất cân xứng, nhịp nhàng của câu văn biền ngẫu

2 Bố cục(4 phần)

- P1: Nêu luận đề chính nghĩa

- P2: Vạch rõ tội ác kẻ thù

- P3: Kể lại quá trình kháng chiến

- P4: Tuyên bố chiến thắng nêu cao chính nghĩa

* Đoạn trích là phần đầu của bài Cáo

với nội dung chính: nguyên nhân ý nghĩa

và chân lí về sự tồn tại độc lập có chủ quyền của dân tộc Đại Việt

3 Phân tích

a T tởng nhân nghĩa của cuộc kháng chiến.

- Nguyên lí nhân nghĩa là nguyên lí cơ

bản, làm nền tảng để triển khai toàn bộ nội dung bài cáo

- Nhân nghĩa bao gồm: yên dân và điếu

phạt.

- Dân là ngời dân của nớc Đại Việt

Trang 2

? Nếu hiểu yên dân là giữ yên cuộc

sống của dân, điếu phạt là thơng dân

trừ bạo, thì dân ở đây là ai ? Kẻ bạo

ngợc ở đây là ai ?

? Nh vậy các hành động yên dân và

điếu phạt đều liên quan đến dân.

Vậy t tởng nhân nghĩa đợc NTrãi

nêu trong bài ntn ?

- Gv giới thiệu t tởng nhân nghĩa của

Nho giáo: quan hệ giữa ngời với

ng-ời phải nhân ái, tơng thân, tơng ái

với nhau.

? Hãy so sánh hai t tởng để tìm ra sự

tiến bộ trong quan niệm nhân nghĩa

của Nguyễn Trãi ?

? Bài Cáo là bản tổng kết cuộc

kháng chiến thắng lợi chống quân

Minh, đợc mở đầu bằng t tởng nhân

nghĩa, từ đó giúp em hiểu gì về tính

chất của cuộc kháng chiến và t tởng

của ngời viết bài này là gì ?

- Hs đọc phần còn lại

? Để khẳng định chủ quyền độc lập

dân tộc, tác giả đã dựa vào các yếu

tố nào?

? Hãy so sánh quan niệm về quốc gia

dân tộc của Nguyễn Trãi và Lí

Th-ờng Kiệt (thể hiện trong bài “Bình Ngô đại cáo” –Sông

núi nớc Nam” –) để thấy đợc tính toàn

diện và sâu sắc trong quan niệm của

Nguyễn Trãi?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật

của đoạn văn?

? Tác dụng ?

? Để làm rõ hơn nền văn hiến của

Đại Việt, tác giả đã đa ra hàng loạt

dẫn chứng gì ?

? Tác dụng ?

? Qua tìm hiểu văn bản cho em hiểu

gì về nội dung ?

? Nội dung đó đợc tác giả thể hiện

bằng cách lập luận ntn ? Hãy lập sơ

đồ tổng kết

- Kẻ bạo ngợc là quân xâm lợc nhà Minh

- Muốn dân yên phải làm cho dân đợc an hởng thái bình, hạnh phúc, phải diệt trừ mọi thế lực bạo tàn

- Hs nghe, hiểu

- Sự tiến bộ trong quan niệm của Nguyễn

Trãi thể hiện ở chỗ: nhân nghĩa gắn liền

với yêu nớc chống xâm lợc, phải đặt trong mối quan hệ giữa ngời với ngời và giữa ngời dân với dân tộc.

- Cuộc kháng chiến của nghĩa quân Lam Sơn có tính chất chính nghĩa phù hợp với lòng dân Qua đó cũng thấy đợc t tởng của N/Trãi thể hiện rõ là t tởng tiến bộ, hết lòng vì dân

b Nền văn hiến Đại Việt

- Những yếu tố căn bản để xác định độc

lập, chủ quyền của dân tộc: nền văn hiến

lâu đời, cơng vực lãnh thổ, phong tục tập quán, lịch sử riêng, chế độ riêng.

- Quan niệm của Lí Thờng Kiệt dựa trên

hai yếu tố: lãnh thổ và chủ quyền.

- Quan niệm của Nguyễn Trãi còn đợc

bổ sung thêm ba yếu tố nữa: văn hiến,

phong tục tập quán, lịch sử.

- Nh vậy NTrãi đã ý thức đợc văn hiến và truyền thống l/sử là yếu tố cơ bản, là hạt nhân để xác định dân tộc và cũng là để khẳng định sự tồn tại của dtộc ta trên thực tế với sức mạnh của chân lí khách quan mà kẻ thù luôn tìm cách phủ định

- Nghệ thuật chính luận đặc sắc: sử dụng nhiều từ ngữ thể hiện tính chất hiển

nhiên, vốn có, lâu đời (từ trớc, đã lâu,

vốn xng, đã chia, cũng khác); kết hợp với

phép so sánh ngang bằng giữa ta với

Trung Quốc (từ Triệu … cũng có cũng có); câu văn biền ngẫu cân đối nhịp nhàng

- Tác dụng: tạo ra tính khách quan, lí lẽ chắc chắn dễ nghe, dễ đi vào lòng ngời, làm tăng tính thuyêt phục cho bài cáo

- Dẫn chứng: Lu Công thất bại, Triệu

Tiết tiêu vong, Toa Đô, Ô Mã Nhi kẻ bị giết, ngời bị bắt.

- Đa dẫn chứng nh vậy, tác giả nhằm khẳng định một cách thuyết phục về sức mạnh của nhân nghĩa, chân lí, chính nghĩa, đồng thời thể hiện niềm tự hào dân tộc về truyền thống lịch sử

4 Tổng kết

- Hs phát biểu

- Gv nhận xét, nêu sơ đồ sgv để tổng kết

D Củng cố - Hớng dẫn.

Trang 3

? Trên cơ sở so sánh với bài thơ Sông núi n“Bình Ngô đại cáo” – ớc Nam” – – Lí Thờng Kiệt,

hãy chỉ ra sự tiếp nối và phát triển của ý thức dân tộc trong đoạn trích ?

- Về nhà học bài, hoàn thiện bài tập vào vở

- Tìm hiểu trớc bài: Hành động nói.

Tiếng Việt:

Hành động nói (tiếp)

A Mục tiêu

- Giúp hs hiểu đợc các cách thực hiện các hành động nói

- Nhận biết đợc mối quan hệ giữa các kiểu câu với các hành động nói

- Giáo dục ý thức tạo câu đúng, phù hợp với hành động nói

B Chuẩn bị.

- HS: Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi sgk

- Tổ chức

- KTBC: ? Hành động nói là gì? Nêu một số hành động nói thờng gặp?

- Bài mới

- Hs đọc và quan sát kĩ ví dụ

sgk

? Đoạn văn trên có bao nhiêu

câu?

? Nhận xét về kiểu câu và

hình thức của 5 câu đó?

? Trong những câu TT trên,

những câu TT nào giống nhau

về mục đích nói? Xác định

mục đích nói của những câu

trần thuật đó?

? Mục đích nói trình bày

thuộc kiểu hành động nói

nào? Và mục đích nói cầu

khiến thuộc kiểu hành động

nói nào?

? Qua phân tích vd ta đã xác

định mục đích nói của những

câu văn trên Em hãy đánh

dấu cộng vào ô thích hợp theo

bảng tổng hợp kết quả bên

d-ới? (sgk)

? Dựa theo bảng tổng hợp kết

quả ở bài tập trên, hãy lập

bảng trình bày quan hệ giữa

các kiểu câu (n.vấn, c.khiến,

c.thán, TT) với những kiểu

hành động nói mà em biết?

Cho ví dụ minh hoạ?

- Gv lập bảng phụ cho hs

làm

? Vậy có mấy cách thực hiện

hành động nói? Đó là những

cách nào?

I Cách thực hiện hành động nói.

1 Ví dụ:

2 Nhận xét.

- Đoạn văn có 5 câu

- Kiểu câu: đều là câu trần thuật, kết thúc bằng dấu chấm

Câu trần thuật

(1), (2), (3) Mục đích nói là trình bày Hành động trình bày

Cách dùng trực tiếp

(4), (5) Mục đích nói là điều

khiển Hành động điều khiển

Cách dùng gián tiếp

Câu

M đích

Câu nghi vấn

Câu cầu khiến

Câu cảm thán

Câu trần thuật

-Trình

Điều

-Hứa

-BL cảm

-3 Ghi nhớ

- Hs đọc ghi nhớ - Gv nhấn mạnh

II Luyện tập

Bài 1

- Từ xa các bậc không có? Khẳng định

- Lúc bấy đợc không? Phủ định

- Lúc bấy đợc không? Khẳng định

Trang 4

? Tìm các câu nghi vấn trong

bài Hịch tớng sĩ Những câu

ấy đợc dùng để làm gì? Vị trí

của mỗi câu nghi vấn trong

từng đoạn văn có liên quan

ntn đến mục đích nói của nó?

? Hãy tìm những câu trần

thuật có mục đích cầu khiển

trong đoạn trích? Hình thức

diễn đạt ấy có tác dụng ntn

trong việc động viên quần

chúng?

? Tìm các câu có mục đích

cầu khiến? Mỗi câu thể hiện

quan hệ giữa các nhân vật và

tính cách nhân vật ntn?

? Trong các cách hỏi đờng dới

đây, em nên dùng cách nào để

hỏi ngời lớn?

- Hs đọc và nêu yêu cầu bài 5

- Vì sao vậy? Gây sự chú ý

- Nếu vậy trời đất nữa? Phủ định

* Vị trí: - Câu nghi vấn đầu bài Hịch tạo tâm thế cho tớng sĩ chuẩn bị nghe lí lẽ của tác giả

- Câu giữa bài Hịch: (2 câu) thuyết phục động viên và khích lệ tớng sĩ

- Câu cuối bài: (2 câu) khẳng định là chỉ có một con đờng chiến đấu đến cùng để bảo vệ bờ cõi đất nớc

Bài 2

a Các câu trong đoạn đều là câu trần thuật có mục đích cầu khiến

b Câu 2 trong đoạn b

 Tác dụng: làm cho quần chúng thấy gần gũi với lãnh tụ và thấy nhiệm vụ mà lãnh tụ giao cho chính là nguyện vọng của mình

Bài 3

* Dế Choắt:

- Song anh có cho phép em mới nói.

- Anh đã nghĩ thơng em nh thế chạy sang

* Dế Mèn:

- Đợc, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

- Thôi im cái điệu ấy đi

 Dế Choắt yếu đuối nên cầu khiến nhã

nhặn, mềm mỏng, khiêm tốn

- Dế Mèn ỷ thế là kẻ mạnh nên giọng điệu ra lệnh, ngạo mạn, hách dịch

Bài 4

- Trong các câu hỏi, nên dùng cách hỏi của

phần b, e vì các câu đó mang tính lịch sự cao

hơn

Bài 5

- Trong những hành động đó ngời nghe nên

chọn hành động c

- Gv nhấn mạnh trọng tâm bài và nhận xét giờ học

- Về nhà học bài, hoàn thiện các bài tập còn lại

- Về nhà: ôn tập luận điểm để giờ sau học.

_

Tập làm văn:

ôn tập về luận điểm

A.Mục tiêu.

- Giúp hs nắm vững hơn nữa khái niệm luận điểm, tránh đợc những hiểu

lầm mà các em thờng mắc phải (nh lẫn lộn luận điểm với vấn đề cần nghị luận

hoặc coi luận điểm là một bộ phận của vấn đề cần nghị luận …))

- Thấy rõ hơn mối quan hệ giữa luận điểm với vấn đề cần nghị luận và giữa các luận điểm với nhau trong một bài văn nghị luận

- Giáo dục ý thức trình bày luận điểm trong bài viết phải rõ ràng, tránh nhầm lẫn

B Chuẩn bị.

- Tổ chức

- KTBC: ? Luận điểm là gì?

- Bài mới

- Hs đọc yêu cầu bài 1 và trả lời I Khái niệm luận điểm.

Trang 5

câu hỏi:

? Luận điểm là gì ? Lựa chọn câu

trả lời đúng trong các câu sau: Vì

sao?

? Luận điểm có vai trò nh thế nào

trong văn nghị luận?

(Rất quan trọng, là bộ xơng, là

linh hồn của VBNL)

- Hs đọc yêu cầu bài tập 2

? Bài Tinh thần yêu nớc của nhân

dân ta có những luận điểm nào?

? Theo em luận điểm nào là luận

điểm xuất phát dùng làm cơ sở?

? Luận điểm nào là luận điểm

chính dùng làm kết luận của bài?

Một bạn cho rằng: Chiếu dời đô

của LCU gồm 2 luận điểm: LĐ1:

Lí do cần phải dời đô LĐ2: Lí

do có thể coi thành Đại La là

kinh đô bậc nhất của đế vơng

muôn đời.

? Xác định luận điểm nh vậy có

đúng không? Vì sao?

? Theo em luận điểm của văn bản

đó ntn?

? Qua việc tìm hiểu trên, em hãy

nhắc lại thế nào là luận điểm?

- Hs đọc ví dụ sgk

? Vấn đề đợc đặt ra trong bài

“Bình Ngô đại cáo” –Tinh thần yêu nớc của nhân dân

ta” – là gì ?

? Có thể làm sáng tỏ vấn đề đó

đ-ợc không, nếu trong bài văn

HCM chỉ đa ra luận điểm: “Bình Ngô đại cáo” –

Đồng bào ta ngày nay có lòng

nồng nàn yêu nớc ” – ?

? Trong “Bình Ngô đại cáo” –Chiếu dời đô” – nếu LCU

chỉ đa ra luận điểm : “Bình Ngô đại cáo” –Các triều

đại trớc đây đã nhiều lần thay

đổi kinh đô” – thì mục đích của

nhà vua khi ban chiếu có thể đạt

đợc không ? Vì sao ?

? Từ đó, hãy rút ra những kết

1 Luận điểm: là những t tởng, quan điểm,

chủ trơng cơ bản mà ngời viết nêu ra trong bài văn nghị luận.

a Sai  vì: vấn đề không phải là luận

điểm

Vấn đề là câu hỏi đợc đặt ra trong bài văn nghị luận để tìm cách giải quyết Luận điểm

là câu trả lời cho câu hỏi để giải quyết vấn

đề

b Sai  vì: một bộ phận của vấn đề cũng

không phải là luận điểm

- Câu c đúng

2 Những luận điểm của bài “Bình Ngô đại cáo” –Tinh thần

yêu nớc của nhân dân ta” – - Hồ Chí Minh.

- Dân ta có truyền thống yêu nớc nồng nàn

(luận điểm cơ sở)

- Lịch sử đã chứng tỏ tinh thần yêu nớc nồng nàn của dân tộc.

- Đồng bào ta ngày nay rất xứng đáng với

tổ tiên ta ngày trớc.

- Bổn phận của chúng ta phải làm cho tinh thần yêu nớc của nhân dân ta đợc phát huy mạnh mẽ trong mọi công việc kháng chiến

(LĐ chính dùng KL)

* Văn bản: Chiếu dời đô

- Xác định luận điểm nh vậy cha đúng Vì

đó không phải là t tởng, quan điểm, chủ

tr-ơng cơ bản mà ngời viết nêu ra trong bài văn Đây chỉ là những vấn đề

- Luận điểm: + Các triều đại trớc đã nhiều

lần dời đô về trung tâm mu toan việc lớn

(LĐ xuất phát)

+ Việc hai triều Đinh, Lê cứ đóng đô ở Hoa

L đã không còn thích hợp.

+ Khẳng định thành Đại La là nơi tốt nhất

để chọn làm kinh đô.

+ Vậy vua sẽ dời đô ra đó (LĐ chính KL)

3 Ghi nhớ 1

- Hs đọc sgk - Gv nhấn mạnh

II Mqhệ giữa luận điểm với vấn đề cần giải quyết trong bài văn nghị luận.

1 Ví dụ

- Sgk Ngữ văn 7, tập 2, trang 24+25

2 Nhận xét

* Vấn đề của bài: Tinh thần yêu nớc của

nhân dân ta là: Truyền thống yêu nớc của

nhân dân Việt Nam trong lịch sử dựng nớc

và giữ nớc

- Không thể làm sáng tỏ đợc vấn đề đã nêu trên, mà phải có đủ các luận điểm đã liệt kê

ở bài 2 mục I

* Không thể đạt đợc: Vì luận điểm đó cha

đủ làm sáng tỏ vấn đề Cần phải dời đô đến

Đại La

- Trong bài văn nghị luận, luận điểm cần phải phù hợp với yêu cầu giải quyết vấn đề

và phải đủ để làm sáng tỏ toàn bộ vấn đề

Trang 6

luận gì về mqh giữa luận điểm

với vấn đề cần giải quyết trong

bài văn nghị luận ?

- Hs đọc yêu cầu bài tập 1

? Em sẽ chọn hệ thống luận điểm

nào trong 2 hệ thống sau? Vì

sao?

? Luận điểm a có phù hợp với

vấn đề không?

? Luận điểm a có phù hợp với

luận điểm b, c, d không ?

? Vậy trong bài văn nghị luận,

các luận điểm có mqh ntn ?

- Đọc và nêu yêu cầu bài1

? Hãy giải thích sự lựa chọn của

em?

? Em sẽ chọn những luận điểm

nào trong những luận điểm dới

đây?

3 Ghi nhớ: mục 2

- Hs đọc ví dụ - Gv nhấn mạnh

III Mối quan hệ giữa các luân điểm trong bài văn nghị luận.

1 Ví dụ

Xét các bài tập trong sgk

2 Nhận xét

* Hệ thống 1: Phù hợp, chính xác, vừa đủ

với yêu cầu giải quyết vấn đề Trình bày mạch lạc từng luận điểm liên kết chặt chẽ với nhau, cùng làm rõ vấn đề

- Luận điểm a: Tác dụng của phơng pháp

học tập  Kết quả học tập

- Luận điểm b: Kế thừa a, phát triển luận

điểm a

- Luận điểm c: giải quyết khía cạnh vấn đề

quan trọng nhất, cần theo phơng pháp học tập mới vì những u điểm và hiệu quả của nó

so với phơng pháp cũ

* Hệ thống 2: không đạt yêu cầu vì:

- Trong hệ thống đó có những luận điểm

ch-a chính xác (ch-a)

- Có luận điểm cha phù hợp với vấn đề (c)

- Trình tự sắp xếp cha thật hợp lí: luận điểm

a không là cơ sở dẫn đến b Vì không bàn

về phơng pháp học tập nên luận điểm c không liên kết đợc với luận điểm trớc và sau nó Do đó luận điểm d không phát huy

đợc kết quả của luận điểm a, b, c.

Kết luận:

- Các luận điểm cần đảm bảo yêu:

+ Hệ thống mạch lạc, không trùng lặp, không chồng chéo

+ Có luận điểm chính (cái đích của vấn đề,

kết luận của bài); có luận điểm phụ (luận

điểm xuất phát hay mở rộng)

+ Luận điểm phải đợc sắp xếp hợp lí: LĐ trước l m càm c ơ sở cho LĐ sau, LĐ sau kế thừa, PT LĐ trước, tất cả phải đi đến LĐ chủ chốt ở phần KB

3 Ghi nhớ:

- Gv nhấn mạnh mục 3,4

- Hs đọc to toàn bộ ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài tập 1.

- Luận điểm của phần văn bản ấy không

phải là “Bình Ngô đại cáo” – Nguyễn Trãi là một ông tiên ” – và cũng không hẳn là “Bình Ngô đại cáo” – Nguyễn Trãi là anh

hùng dân tộc” – mà phải là: “Bình Ngô đại cáo” – Nguyễn Trãi là tinh hoa của đất nớc, dân tộc và thời đại lúc bấy giờ ” –

Bài tập 2.

a Các luận điểm đợc lựa chọn có nội dung

chính xác và phù hợp với ý nghĩa của luận

đề vì thế không thể lựa chọn những ý không

có mối quan hệ chặt chẽ với nội dung cơ bản này làm luận điểm của bài văn

- Không thể chọn ý: Nớc ta là một nớc văn

Trang 7

? Em hãy sắp xếp các luận điểm

đã lựa chọn theo trình tự nào? Vì

sao?

hiến có truyền thống giáo dục lâu đời

b Có thể sắp xếp các luận điểm đã lựa

chọntheo trình tự sau:

- Giáo dục là yếu tố quyết định đến việc

điều chỉnh tốc độ gia tăng dân số: thông qua đó quyết định môi trờng sống, mức sống trong tơng lai

- Giáo dục trang bị kiến thức và nhân cách, trí tuệ và tâm hồn cho trẻ em hôm nay, những ngời sẽ làm nên thế giới ngày mai

- Giáo dục là chìa khoá cho sự tăng trởng kinh tế trong tơng lai

- Do đó giáo dục là chìa khoá cho sự phát triển chính trị và cho sự tiến bộ sau này

? Các luận điểm có mối quan hệ ntn?

- Gv nhấn mạnh trọng tâm bài

- Về nhà học bài, hoàn thiện các bài tập

- Tập viết đoạn văn nghị luận để giờ sau học

Tập làm văn:

Viết đoạn văn trình bày luận điểm

A.Mục tiêu

- Giúp hs biết cách viết đoạn văn trình bày luận điểm theo các cách diễn dịch và quy nạp

- Nhận thức đợc ý nghĩa quan trọng của việc trình bày luận điểm trong bài văn nghị luận

- Giáo dục ý thức viết đoạn đúng yêu cầu

B Chuẩn bị.

- Tổ chức

- KTBC: ? Thế nào là luận điểm? Mối quan hệ giữa luận điểm?

- Bài mới

- Hs đọc kĩ và quan sát cách trình

bày

? Trong hai đoạn văn a, b đâu là

những câu chủ đề ( câu nêu luận

điểm ) ?

? Câu chủ đề trong từng đoạn đợc

đặt ở vị trí nào ( đầu hay cuối đoạn )

?

- Gv giới thiệu cách trình bày quy

nạp và diễn dịch

? Trong hai đoạn văn trên, đoạn nào

đợc viết theo cách diễn dịch và đoạn

nào đợc viết theo cách quy nạp ?

? Phân tích cách diễn dịch và quy

nạp trong mỗi đoạn văn ?

- Đọc đoạn văn sau và trả lời câu

hỏi

I Trình bày luận điểm thành một

đoạn văn nghị luận.

1 Ví dụ:

2 Nhận xét.

* Câu chủ đề của các đoạn:

a Câu cuối đoạn

b Câu đầu đoạn

- Hs nghe - hiểu

- Đoạn văn a là đoạn quy nạp vì câu chủ

đề nằm ở vị trí cuối đoạn Các câu trên

nó bổ sung về các mặt để có thể đi đến kết luận

- Đoạn văn b là đoạn diễn dịch vì câu chủ đề nằm ở đầu đoạn và các câu sau nó nêu các mặt bổ sung để làm rõ vấn đề

mà câu chủ đề đã đề cập

* Đoạn văn c:

- Lập luận là cách sắp xếp các luận

điểm, luận cứ, luận chứng sao cho phù hợp, lô gích để làm rõ vấn đề

- Luận điểm: Thằng nhà giàu rớc chó vào

Trang 8

? Lập luận là gì?

? Tìm luận điểm và cách lập luận

của đoạn văn c ? ( có phải là nhà

văn dùng phép tơng phản hay không

?)

? Cách lập luận trong đoạn văn trên

có làm cho luận điểm trở lên sáng

tỏ, chính xác và có sức thuyết phục

mạnh mẽ không ?

? Em có nhận xét gì về việc sắp xếp

các ý trong đoạn văn vừa dẫn ? Nếu

tác giả xếp nhận xét Nghị Quế “Bình Ngô đại cáo” –

đùng đùng … cũng có chị Dậu ” – lên trên và

đa nhận xét “Bình Ngô đại cáo” – vợ chồng địa chủ

gia súc

… cũng có ” – xuống dới thì hiệu quả

của đoạn văn sẽ bị ảnh hởng ntn ?

? Trong đoạn văn các cụm từ đều có

liên quan đến chó đợc xếp cạnh

nhau có làm cho cách trình bày luận

điểm thêm chặt chẽ không ? Vì sao?

? Khi diễn đạt phải chú ý điều gì ?

? Diễn đạt ý mỗi câu thành một luận

điểm ngắn gọn?

? Đoạn văn trình bày luận điểm gì?

Và sử dụng luận cứ nào?

? Nhận xét về cách sắp xếp luận cứ

và cách diễn đạt?

? Các luận cứ của luận điểm ấy có

thể đợc sắp xếp nh sau?

nhà, nó mới càng hiện chất chó đểu của giai cấp nó ra

- Tác giả dùng phép tơng phản

- Cách lập luận: đa ra nội dung vợ chồng

Nghị Quế rất thích chó, tiếp đến lại giở giọng chó với mẹ con chị Dậu, từ đó đi

đến luận điểm của đoạn.( Nhà văn đã dùng phép tơng phản để làm lộ rõ bộ mặt thật của vợ chồng Nghị Quế ).

- Cách lập luận đó đã góp phần làm cho luận điểm trở lên sáng tỏ, chính xác và

có sức thuyết phục, không bị mờ nhạt

- Sắp sếp ý hợp lí Nếu tác giả nhận xét

NQuế chị Dậu lên trên và đa nhận xét

vợ chồng gia súc xuống dới hiệu quả

đoạn văn sẽ không đúng trình tự trớc sau của bản thân sự việc

- Cách viết đó càng làm cho đoạn văn xoáy vào một ý chung, khiến bản chất thú vật của bọn địa chủ hiện ra thành hình ảnh rõ ràng, lí thú

- Diễn đạt phải trong sáng, hấp dẫn thì luận điểm mới có sức thuyết phục

3 Ghi nhớ:

- Hs đọc – Gv nhấn mạnh

II Luyện tập.

Bài tập 1.

* Các luận điểm đợc diễn đạt là:

a Cần tránh lối viết dài dòng khiến ngời

đọc khó hiểu.

b NgHồng thích truyền nghề cho b.trẻ

Bài tập 2.

- Lđiểm: Tế Hanh là một ngời tinh lắm Luận cứ: (1) Tế Hanh đã ghi đợc đôi nét

thần tình về cảnh sinh hoạt chốn quê

h-ơng (2) Thơ Tế Hanh đa ta vào một thế giới rất gần gũi thờng ta chỉ thấy một cách mờ mờ, cái thế giới những tình cảm

ta đã âm thầm trao cho cảnh vật.

- Cách lập luận: các luận cứ đó đã đợc

tác giả xếp đặt theo trình tự tăng tiến, luận cứ sau biểu hiện một mức độ tinh tế cao hơn so với luận cứ trớc.

Bài tập 4.

- Văn giải thích đợc vết ra nhằm làm cho ngời đọc hiểu

- Giải thích càng khó hiểu thì ngời viết càng khó đạt đợc mục đích

- Ngợc lại gth càng dễ hiểu thì ng.đọc càng dễ lĩnh hội, dễ nhớ, dễ làm theo

- Vì thế VGT Kg thể kg viết cho dễ hiểu

? Khi trình bày luận điểm cần chú ý điều gì?

- Gv nhấn mạnh trọng tâm bài

- Về nhà học bài, hoàn thiện các bài tập

- Soạn: Bàn luận về phép học.

Xác nhận đã soạn đủ bài tuần 25

Ngày 08 tháng 03 năm 2010

Trang 9

Tæ trëng

Vò ThÞ LiÔu

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	139 KB