- Nắm được các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của phong cách ngơn ngữ chính luận.. * Hoạt động 1 Em hãy cho biềt các phương tiện diễn đạt của phong cách ngôn ngữ chính luận?. Nhận xét
Trang 1Tuần 31- Tiết 111
Ngày 12-4-2010
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN(TT)
A Mục đích yêu cầu.
- Nắm được các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của phong cách ngơn ngữ chính luận
-Ơn tập và củng cố những kiến thức và kĩ năng đã học ở tiết trước
- Vận dụng kiến thức đã học vào việc phân tích và xây dựng văn bản chính luận
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV Ngữ văn 11
- Thiết kế bài học
- Máy chiếu
C Cách thức tiến hành
- Phương pháp đọc hiểu, kết hợp phân tích, so sánh, gợi mở
- Tích hợp phân mơn Tiếng Việt, Đọc văn, Làm văn
D Tiến trình giờ học
I Ổn định lớp
II Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn.
III Bài m i.ới
* Hoạt động 1
Em hãy cho biềt các phương tiện diễn đạt
của phong cách ngôn ngữ chính luận ?
Nhận xét về từ ngữ, ngữ pháp và các biện
pháp tu từ trong phong cách ngơn ngữ chính
luận ?
-Cho học sinh đọc lại các đoạn trích trang
96-97
Nhận xét các từ ngữ trong “tuyên ngôn
độc lập”?
Các câu văn trong bài bình luận thời sự
được săùp xếp như thế nào?
-Tính chặt chẽ trong trật tự câu: 1.thời gian,
2.địa điểm, 3.sự kiện
-Tính chặt chẽ trọng đoạn văn theo thứ tự
thời gian khi liệt kê sự kiện, theo trật tự quy
nạp, theo thứ tự logic
Tìm các biện pháp tu từ trong đoạn trích
“Việt Nam đi tới”
-Ẩn dụ: non sông Việt Nam đang bừng dậy
một sinh khí mới
-Liệt kê kết hợp với điệp ngữ: trong từng…
II Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của phong cách ngơn ngữ chính luận
1 Các phương tiện diễn đạt
a/ Về từ ngữ
- Sử dụng vốn từ ngữ thơng thường và nhiều từ ngữ chính trị
VD: Trong “ Tuyên ngôn độc lập” –Hồ Chí Minh
-Sử dụng nhiều từ ngữ chính trị: bình đẳng, quyền,
tuyên ngôn, dân tộc, cách mạng…
b/ Về ngữ pháp
- Câu văn cĩ kết cấu chặt chẽ, chuẩn mực, câu trước liên kết với câu sau, câu sau nối tiếp câu trước trong một mạch suy luận
- Thường sử dụng những câu phức cĩ quan hệ từ: do
vậy, bởi thế, tuy… nhưng, cho nên…
c/ Về biện pháp tu từ.
- Sử dụng khá nhiều biện pháp tu từ, giúp cho việc lập luận thêm hấp dẫn, truyền cảm nhằm tăng sức thuyết phục
VD : Trong đoạn trích “Việt Nam đi tới”
Ẩn dụ: non sông Việt Nam đang bừng dậy một sinh khí
mới
Trang 2trong töøng…
-Keât hôïp cađu ngaĩn vaø cađu daøi
*Ñeơ táo gióng vaín huøng hoăn mánh meõ, ngöôøi
vieât chính luaôn duøng loâi ñieôp töø, ñieôp ngöõ,
soùng ñođi vaø phoâi hôïp: cađu daøi khi mieđu tạ,
lieôt keđ vaø cađu ngaĩn khi khaúng ñònh döùt khoaùt
Phong câch ngôn ngữ chính luận có mấy
đặc trưng cơ bản ? Đó lă những đặc trưng năo ?
Khi söû dúng töø ngöõ, ngöôøi vieât caăn chuù yù
ñieău gì?
Ñeơ vaín bạn coù tính chaịt cheõ trong dieên
ñát vaø suy luaôn thì ngöôøi vieât ñaõ laøm gì?
Vì sao VBCL lái coù tình truyeăn cạm
thuyeât phúc?
*Hoạt động 2.
-HS đọc ghi nhớ SGK
* Hoạt động 3
Hướng dẫn HS lăm băi tập SGK theo nhóm (3
nhóm)
2 Câc đặc trưng cơ bản.
a/ Tính công khai về quan điểm chính trị.
- Người nói(viết) thể hiện đường lối, quan điểm, thâi độ, chính trị của mình một câch công khai, dứt khoât, không che giấu, úp mở
-VD: Vaín bạn “Lôøi keđu gói toaøn quoâc khaùng chieân “-Hoă Chí Minh theơ hieôn roõ raøng vaø ñanh theùp quan ñieơm chính trò cụa mình
b/ Tính chặt chẽ trong diễn đạt vă suy luận
- Phong câch chính luận thể hiện tính chặt chẽ của hệ thống lập luận Đó lă yếu tố lăm nín hiệu quả tâc động đến lí trí vă tình cảm người đọc(nghe)
c/ Tính truyền cảm, thuyết phục
- Ngôn ngữ chính luận lă công cụ để trình băy, thuyết phục, tạo nín tính hấp dẫn lôi cuốn người đọc(nghe) bằng giọng văn hùng hồn, tha thiết; ngữ điệu truyền cảm
Ba đặc trưng của phong câch ngôn ngữ chính luận thể hiện tính chất trung gian giữa ngôn ngữ bâo chí vă ngôn ngữ khoa học Nó ảnh hưởng trực tiếp đến câc phong câch ngôn ngữ khâc vă góp phần văo sự phât triển của Tiếng Việt
3.Ghi nhớ.SGK
4 Luyện tập
*Băi tập 1 SGK, tr108
-Laịp töø vöïng :” Ai coù …ai coù , duøng ….duøng…
- Laịp mođ hình cađu : A coù B coù C
- Lieôt keđ : Suùng ,göôm , cuoâc ,thuoơng ,gaôy goôc
*Baøi taôp 2:
-Môû baøi : Daên lái cađu noùi -Thađn baøi :
+ Luaôn cöù : a- HS noùi rieđng ,tuoơi trẹ noùi chung bao giôø cuõng laø chụ nhađn cụa töông lai ñaât nöôùc
b- Muoân laøm chụ ñaât nöôùc trong töông lai thì phại coù tri thöùc ,muoân coù tri thöùc thì phại hóc taôp toât
+ Luaôn chöùng a- Daên chöùng trong caùc cuoôc khaùng chieân b- Daên chöùng trong caùc lónh vöïc hoát ñoông cụa ñôøi soâng
c- Daên chöùng trong caùc cuoôc thi quoâc teâ -Keât baøi : Söù meônh vinh quang vaø naịng neă cụa theâ heô trẹ ñoẫi vôùi ñaât nöôùc
Trang 3IV/-C UÛNG COÁ :
“Tinh thần yờu nước cũng như cỏc thứ của quý Cú khi được trỡnh bày trong tủ kớnh, trong bỡnh pha lờ rừ ràng dễ thấy Nhưng cũng cú khi cất giấu trong rương trong hũm” ( Hồ Chớ Minh)
Cõu tỉnh lược
“ Từ phong trào này sẽ nảy nở tài năng mới Làm cho đội ngũ những người làm cụng tỏc văn nghệ đụng đảo hơn lờn , sỏng tỏc, biểu diễn và phờ bỡnh văn nghệ dồi dào thờm, sinh hoạt văn nghệ trở nờn phong phỳ”
(Đặng Thai Mai)
Cõu đặc biệt
“ Một dõn tộc đó gan gúc chống ỏch nụ lệ của Phỏp hơn 80 năm nay, một dõn tộc đó gan gúc đứng về phe đồng minh chống phỏt xớt mấy năm nay, dõn tộc đú phải được tự do! Dõn tộc đú phải được độc lập” ( Hồ Chớ Minh)
Cõu cảm thỏn, cõu cầu khiến
Em hãy nhận xét những ví dụ sau và cho biết chúng dùng những biện pháp tu từ nào? Chỉ ra những từ ngữ
cụ thể
1 “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải đửợc tự do ! Dân tộc đó phải đửợc độc lập”
(Hồ Chí Minh)
Biện pháp tu từ điệp ngữ
1 “Sự nghiệp của chúng ta giống nhử rừng dửơng lên, đầy nhựa sống và ngày càng lớn nhanh chóng
Đi sâu vào từng nhóm cây, từng cây chúng ta thấy có những cây của chúng ta còn có bệnh, cong queo, chửa phải tốt lắm, nhửng phải thấy những cây ấy có sức vửơn lên bởi vì nó có rừng che chở
và tất cả những cây cộng lại thành rừng”(Phạm Văn Đồng)
Biện pháp tu từ so sánh
V-CHUAÅN Bề BAỉI MễÙI:: “ Moọt soỏ theồ loaùi vaờn hoùc : Kũch ,Nghũ luaọn
-Neõu khaựi nieọm vaứ caực ủaởc trửng cuỷa caực theồ loaùi ?
-Laứm caực baứi taọp trong sgk?