3.2.1 Khái niêm: Mục đích của kinh tế phúc lợi là đánh giá mong muốn của xã hội đối với các trạng thái kinh tế khác nhau.. Một trạng thái kinh tế thể hiện một sự sắp xếp các hoạt động ki
Trang 1CHƯƠNG IV KINH TẾ PHÚC LỢI
Mở đầu
Kinh tế phúc lợi tạo khung phân tích đánh giá các hiện tượng, sự kiện kinh tế
Để đánh giá các sự kiện/ chính sách kinh tế, cần phải sử dụng những quan điểm của kinh tế học thực chứng mà cần phải sử dụng cả những quan điểm đánh giá của kinh tế học chuẩn tắc
3.1 HÀM PHÚC LỢI XH ( SWF)
W = w ( u1, u2, un)
0
>
∂
∂
i
u
w
Hàm Ui ⇒ SWF
Trở ngại: Sở thích thị hiếu của cá nhân không cùng hướng/ cùng chiều vì vậy, gặp khó khăn trong việc gộp chung lại ⇒ Bỏ qua vấn đề này
3.2 TỐI ƯU PARETO
3.2.1 Khái niêm:
Mục đích của kinh tế phúc lợi là đánh giá mong muốn của xã hội đối với các trạng thái kinh tế khác nhau Một trạng thái kinh tế thể hiện một sự sắp xếp các hoạt động kinh tế và phân phối tài nguyên trong nền kinh tế Mỗi trạng thái được đặc trưng bởi một sự phân phối tài nguyên khác nhau và một sự phân phối các lợi khác nhau đối với các hoạt dộng kinh tế
Các biện pháp chính sách thường được áp dụng để thay đổi các trạng thái kinh tế (hay hiện trạng kinh tế) Vấn đề quan trọng là cần phải biết rõ là sự thay đổi này có phải là mong muốn của xã hội hay không
Kinh tế học
Kinh tế đề học chuẩn tắc Kinh tế thực chứng
Trang 2Phúc lợi xã hội nói chung phụ thuộc vào mức độ thoả mãn của các thành viên trong xã hội Tuy nhiên đa số các biện pháp chính sách áp dụng sẽ có những ảnh hưởng có lợi với một số các nhân, nhóm cá nhân trong xã hộinhưng cũng gây ra những ảnh hưởng bất lợi đối với một số cá nhân, nhóm cá nhân khác
Để giúp cho việc các biện pháp, chính sách một cách có hiệu quả và có được sự thay đổi mong muốn cần phải xây dựn các chỉ tiêu thông qua đó đánh giá các hiện trạng và đánh giá các giải pháp Vì vậy cần phải có khái niệm rõ ràng về thế nào là tốt (hay trạng thái tốt) để có thể xác định được cái gì chưa tốt và cái gì là một sự cải thiện thực sự Chính vì lý do này mà khái niệm tối ưu Pareto đã được đề xuất
Tối ưu Pareto là khái niệm về hiệu quả kinh tế của việc phân phối tài nguyên trong nền kinh tế và là cơ sở của kinh tế phúc lợi (Welfare Economics)
Một sự phân bố được gọi là tối ưu Pareto nếu không có thể nào sắp xếp lại sản xuất và tiêu dùng để có thể làm tăng mức hữu dụng của một hay nhiều cá nhân trong xã hội mà không hề làm giảm mức hữu dụng của bất kỳ một cá nhân nào khác
Do đó nếu một sự phân phối nào đó trong xã hội vẫn có thể được thay đổi để có thể làm tăng mức hữu dụng (hay phúc lợi) của bất kỳ một cá nhân nào đó mà không hề làm giảm mức hữu dụng của bất kỳ cá nhân nào khác thì sự phân bố đó chưa đạt tối ưu Pareto
Cần lưu ý là chỉ tiêu tối ưu Pareto cũng có mặt hạn chế Phúc lợi xã hội là một khái niêm ttổng hợp Tối ưu Pareto thể hiện tính hiệu quả, bao gồm hiệu quả trong sản xuất, trong trao dổi và tiêu dùng Chỉ tiêu tối ưu Pareto không đề cập đến việc phân phối lợi ích giữa các thành viên trong xã hôi Nó không tạo cơ sở để đánh giá sự bình đẳng trong phân phối
Trang 33.2.2 Điều kiện để đạt được tối ưu Pareto
Để đạt được hiệu qua rtrong phân bố tài nguyên (vật tư) trong sản xuất đòi hỏi các tài nguyên phải được phân bố sao cho hệ số thay thế kỷ thuật cận biên (Marginal rate of technical substitution) của bất kỳ hai yếu tố đầu vào nào phải bằng nhau đối với tất cả các xí nghiệp trong việc sản xuất các sản phẩm có sử dụng các loại vật tư đó và bằng tỷ lệ giá của hai đầu vào đó
L: lao động
K: vốn
X: lúa
Y: ngô
P1: giá lao động; P2: giá của K (lãi suất)
MRTSX
lk = MRTSY
LK = (PL/PK) MRTSXY = MPL/MPK
MRS1
XY = MRS2
XY = PX/PY MRSXY = MUX/MUY
MRS: Hệ số thay thế cân biên trong tiêu dùng (Marginal rate of substitution) Hiệu quả trong tiêu dùng đạt được khi hệ số thay thế cận biên giữa bất kỳ hai loại sản phẩm phải bằng nhau cho mỗi người tiêu dùng và bằng tỷ lệ giá của hai sản phẩm này
MRSXY = MRTXY = PX/PY MRTXY = MCX/MCY Sản xuất và tiêu dùng đồng thời đạt hiệu quả khi hệ số thay thế cận biên trong tiêu dùng của bất kỳ hai sản phẩm nào phải bằng hệ số chuyển đổi sản phẩm trong quá trình sản xuất của hai sản phẩm đó và bằng tỷ lệ giá của chúng
Nếu nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo thì các điều kiện để đạt được tối ưu Pareto luôn luôn được thoả mãn Nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo khi các điều kiện sau đây được thoả mãn:
◊ Cả người bán và người mua đều là người nhận giá: quy mô nhỏ, không có khả năng khống chế thị trường
Trang 4◊ Sản phẩm đồng đều đến mức người tiêu dùng không phân biệt được hàng hóa của chững người cung ứng khác nhau
◊ Không có sự khống chế và điều tiết của nhà nước: không thuế, không điều tiết giá cả
◊ Chi phí tham gia hay rời bỏ thị trường là rất thấp
◊ Người sản xuất và người tiêu dùng đều có được thông tin hoàn hảo về thị trường
◊ Không có ngoại ứng (externality) trong sản xuất và tiêu dùng
Tuy nhiên trong thực tế cạnh tranh hoàn hảo là không tồn tại
3 2.3 Cải thiện Pareto và cải thiện Pareto tiềm năng
Cải thiện Pa reto là sự sắp xếp lại sản xuất và tiêu dùng làm tăng phúc lợi của ít nhất một cá nhân mà không làm giảm phúc lợi của bất kỳ một cá nhân nào khác
Giả sử nền kinh tế đang ở một trạng thái A nào đó Việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế xã hội của nhà nước có thể làm cho nền kinh tế chuyển từ trạng thái A’ Vì chính sách này vừa gây thiệt hại cho một số cá nhân đồng thời cũng cải thiện phúc lợi của các cá nhân khác Nếu tổng lợi ích thu đựợc lớn hơn tổng thiệt hại(cá nhân được hưởng lợi cso thể đền bù cho những các nhân bị thiệt hại), thì việc chuyển dịch từ trạng thái A sang trạng thái A’ được gọi là cải thiện Pareto tiềm năng (Potential Pareto Improvement) Nếu như sự đền bù thực tế diễn ra, ta có một sự cải thiện Pa reto thực sự (Actual Pareto Improvement)