chủ đề tự chọn - văn 12 - kì 2

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp HS - Củng cố vững chắc hơn kiến thức và kĩ năng về các thao tác lập luận chứng minh giảI thích phân tích so sánh bác bỏ và bình luận - Nắm vững hơn về nguyên tắ

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY

LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN, LUYỆN TẬP LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS

- Củng cố vững chắc hơn kiến thức và kĩ năng về các thao tác lập luận chứng minh giảI thích phân tích so sánh bác bỏ và bình luận

- Nắm vững hơn về nguyên tắc và cách thức kết hợp các thao tác lập luận đó trong một văn bản nghị luận

- Vận dụng những điều đã nắm được để viết một bài ( đoạn hoặc một phần bài) văn nghị luận trong đó có sử dụng kết hợp ít nhất là hai trong sáu thao tác lập luận nói trên

II CHUẨN BỊ DẠY VÀ HỌC

SGK, SGV, Bài soạn

GV gợi mở vấn đề, hướng dẫn HS trả lời câu hỏi và thảo luận

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Hoạt động 1: lý thuyết

Mục tiêu :

ôn tập lại kiến thức cơ bản về thao tác

lập luận

cách thức tiến hành:

Bước 1 : Kiến thức cơ bản

Hướng dẫn HS đọc câu hỏi

Nhắc lại các thao tác lập luận đã học

cùng những đặc điểm của từng thao

tác?

GV nhận xét và bổ sung

HS trình bày

Thao tác lập luận

Chứng minh Giải thích Phân tích

So sánh Bác bỏ Bình luận

Đặc trưng cơ bản

-Để người ta tin -Để người ta hiểu -Giúp người ta hiểu biết cặn kẽ thấu đáo

-Giúp người ta nhận rõ giá trị của sự vật bằng cách chỉ ra sự giống nhau

và khác nhau giữa nó với sự vật CHỦ ĐỀ - TUẦN 20 ,21

Phân môn: Làm văn Tiết 20 -21Ngày soạn : 28/12/09

Nhấn mạnh : Thao tác lập luận

Bước 2: Bài tập vận dụng

Thao tác 1 :Bài tập 1 Vấn đề trình

bày: Giàu về vật chất mà nghèo về văn

hóa

Hãy nêu thao tác đã vận dụng thao tác ?

Chỉ ra sự vận dụng thao tác ?

HS tiến hành lập dàn ý

HS trình bày dàn ý

GV chọn 1 luận điểm yêu cầu HS viết

tại lớp (15phút)

Nhấn mạnh : các thao tác vận dụng

kết hợp

khác -Có mục đích phủ nhận -Có mục đích là thuyết phục người

ta nghe theo sự đánh giá và bàn bạc của người nói về một vấn đề…

HS ghi nhận lại tri thức

HS thao luận và trình bày :

a) Mở bài: Nêu vấn đề Cuộc

sống xung quanh đang giàu lên về vật chất nhưng một số người lại rất nghèo vê văn hóa như nói năng trong giao tiếp, ăn mặc,tham gia giao thông

b) Thân bài: Chỉ bàn về tham gia

giao thông -Những việc làm không đúng ( CM

và PT) +Đi xe hành ngang +Nghe tiếng còi cũng lơ +Đùa nghịch khi tham gia giao thông

-Suy nghĩ về những biểu hiện trên (Bình luận)

+Bản thân thấy thế nào về những việc trên?

+Bản thân tham gia giao thông như thế nào?

+Thực hiện và chấp hành luật lệ tốt

-Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông (CM)

+Có ý thức chấp hành luật lệ +Vận đông mọi ngừoi thực hiện

c Kết bài: Hệ thống vấn đề

HS chú ý

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS luyện tập

ở nhà

mục tiêu : Vận dụng tri thức lập luận

trong văn nghị luận

Cách thức tiến hành : Thao tác 1:

Trình bày : Nội dung, nghệ thuật cơ bản

của các tác phẩm Tuyên ngôn độc lập –

Hồ Chí Minh:

Nhấn mnạh

+ Khẳng định quyền độc lập tự do của mọi

dân tộc là chân lí

- Cơ sở thực tiễn:

+ Về chính trị, về kinh tế , về ngoại giao,

về quân sự

+Tinh thần nhân đạo của dân tộc VN

+Sự thật lịch sử và cơ sở pháp lí quốc tế

(Sự thật là năm 1940…sự thật là dân ta lấy

lại nước VN…; Hội nghị Tê hê răng, Cựu

Kim Sơn)

-Lời tuyên bố độc lập và ý chí quyết tâm

giữ vững quyền độc lập tự do của toàn thể

dân tộc Việt Nam

-Ngôn ngữ giàu hàm súc

-Bằng chứng thuyết phục

-Giọng điệu hùng hồn (lặp cấu trúc)

Thao tác 2: Giá trị nhân đạo của tác

phẩm VỢ CHỒNG A PHỦ – Tô

Hoài.

Nhấn mạnh :

Mở ra lối thoát cho nhân vật : Vùng lên

làm cách mạng, xóa bỏ chế độ PK,gắn

cuộc đấu tranh tự giải phóng cá nhân

HS nêu và phát biểu :

Nội dung

-Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn: Bản tuyên ngôn độc lập của Mĩ (1776), Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của Pháp (1791)  +Chiêu gậy ông đập lưng ông

+Ngầm đặt 3 cuộc CM (Mĩ, Pháp, Việt Nam) ngang hàng nhau

.Nghệ thuật:

-Lập luận chặt chẽ, bố cục rõ ràng, lí lẽ sắt bén

HS chú ý lắng nghe

HS phát biểu : Phản ánh cuộc sống cơ cực, bị đè nén bởi áp bức nặng nề của người dân miền núi Tây Bắc dưới ách thống trị của bọn Phong kiến miền núi câu kết với thực dân Pháp

HS chú ý lắng nghe

với cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp,

giải phóng dân tộc

Thao tác 3: Nghệ thuật xây dựng tình

huống trong VỢ NHẶT – Kim Lân

Nhấn mạnh : Tình huống truỵên độc

đáo, hấp dẫn :

Tràng có vợ quả là tình huống éo le,

vui, buồn lẫn lộn :

+ Vui: Vì giữa lúc cái chết đang rình

rập Tràng nuôi thân và mẹ già cũng

khó khăn, thêm một miệng ăn nữa, biết

lấy gì nuôi nhau

+ Buồn : Tràng vốn là người xấu xí,

ế vợ, khao khát hạnh phúc, lại lấy được

một cách dễ dàng

Thao tác 4: Giá trị tư tưởng của

tác phẩm VỢ NHẶT – Kim Lân.

Nhấn mạnh :

Phát hiện và diễn tả khát vọng

của người lao động Cho dù bị đẩy vào

tình cảnh bi đát, phải sống trong sự đe

dọa của cái chết, vẫn khao khát tình

thương, khao khát hạnh phúc gia đình,

hướng về sự sống, tin tưởng tương lai

( mà tương lai gắn liền với CM )

Hoạt động 3: Củng cố bài và Dặn dò

Mục tiêu :

- Nắm được những kiến thức cơ bản về

các thao tác lập luận

HS phát biểu : Tình huống truyện : Tràng xấu xí thô kệch, dân

Ngụ Cư nghèo, không ai thèm,lại

bổng nhiên “Nhặt” được vợ một

cách dễ dàng, nhanh chóng, ngay giữa đường, giữa chợ nhờ một vài

lần “tầm phào” và 4 bát bánh đúc

HS lắng nghe , ghi nhận

HS phát biểu: Lên án xã hội TDPK tàn bạo đã đẩy nhân dân ta vào nạn đói khủng khiếp nam 1945, biến con người thành vật vô giá trị, người ta có thể nhặt bất cứ lúc nào

HS chú ý lắng nghe

- Biết vận dụng kết hợp các thao tác lập

luận để viết một văn nghị luận ngắn

Cách thức tiến hành :

Bước 1: Củng cố

Tri thức lập luận trong văn nghị luận

Bước 2 : Dặn dò

Hướng dẫn học sinh học bài xây dựng

dàn ý cho các đề sau :

1 Phân tích diễn biến tâm trạng bà cụ Tứ,

từ đó đánh giá đôi nét nghệ thuật khắc hoạ

tâm lý của nhà văn Kim Lân trong tác

phẩm “Vợ nhặt”.

2 Phân tích nhân vật Tnú trong truyện

ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành

3 Khuynh hướng sử thi được thể hiện như

thế nào trong tác phẩm Rừng xà nu?

4 Nêu hoàn cảnh sáng tác và chủ đề của

truyện ngắn Những đứa con trong gia đình của

Nguyễn Thi

5 Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình

ảnh Chiếc thuyền ngoài xa.

Gợi ý chung :

Đề 2:

Gợi ý: Phân tích nhân vật Tnú cần chú ý

đến các luận điểm sau đây:

- Hoàn cảnh:

+ Tnú là một đứa bé mồ côi được dân làng Xô

Man nuôi nấng, cưu mang

+ Sớm hoạt động cách mạng, làm liên lạc

cho anh Quyết từ xã lên Huyện

- Tính cách:

+ Dũng cảm, nhanh trí, thông minh: gan góc

đưa thư, qua mắt của kẻ thù, cắn răng chịu

đựng dù bị đốt mười đầu ngón tay…

+ Căm thù giặc, tuyệt đối trung thành với

cách mạng

+ Có ý chí kiên cường mạnh mẽ, không

khuất phục quân thù

+ Giàu lòng yêu thương

Đề 3:

Gọi ý:

Khuynh hướng sử thi là đặc điểm

quan trọng của văn học Việt Nam

HS thực hiện ở nhà

giai đoạn 1945 – 1975: tập trung thể hiện các vấn đề quan trọng của dân tộc,

nhân dân, khẳng địng lí tưởng cộng đồng bằng cái nhìn thành kính

- Chủ đề của Rừng xà nu ca ngợi truyền

thống yêu nước bất khuất, sự gắn bó sâu nặng với cách mạng của nhân dân Tây

Nguyên

- Hệ thống hình tượng:

+ Nhân vật được phân tuyếnđối lập rạch ròi Các nhân vật tích cực ít nhiều đều

được lí tưởng hóa

+ hình tượng thiên nhiên, hình tượng con người được soi ngắm từ cuộc chiến đấu của dân tộc, mục đích làm nổi bật vẻ đẹp của cuộc chiến đấu ấy

- Ngôn ngữ trang nhã, giàu chất thơ với giọng điệu hào hùng, đầy xúc cảm tự hào

Đề 4 :

Hoàn cảnh sáng tác- xuất xứ: Truyện

ngắn Những đứa con trong gia đình được

viết vào tháng 2 -1966, lúc cuộc kháng

chiến chống Mĩ rất ác liệt Đây là truyện ngắn xuất sắc của Nguyễn Thi in trong tập

Truyện và kí – xuất bản 1978.

Đoạn trích là phần giữa truyện

Chủ đề: Qua hồi ức của Việt lúc bị

thương nặng nằm ở chiến trường: nhớ về

má, chú Năm, đồng đội, chị Chiến, đặc

biệt kỉ niệm ngày tòng quân, trước lúc lên đường… tác giả ca ngợi con người miền Nam giàu tình cảm yêu thương, có ý chí,

quyết tâm và gan góc, kiên cường trong chiến đấu

Đề 5: Gợi ý:

- Chiếc thuyền là biểu tượng của bức tranh thiên nhiên về biển và cũng là biểu tượng

về cuộc sống sinh hoạt của người dân làng chài

- Chiếc thuyền ngoài xa là một hình ảnh gợi cảm, có sức ám ảnh về sự bấp bênh, dập dềnh của những thân phận, những cuộc đời trôi nổi trên sông nước

- Chiếc thuyền ngoài xa biểu tượng cho mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống

Cái hồn của bức tranh nghệ thuật ấy chính

là vẻ đẹp rất đổi bình dị của những con người lam lũ, vất vả trong cuộc sống thường nhật

- Dường như trong hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa giữa trời biển mờ sương, người nghệ sĩ nhiếp ảnh ( nhân vật Phùng ) đã bắt gặp cái tận Thiện, tận Mĩ, thấy tâm hồn mình như được gột rửa, trở nên thật trong trẻo, tinh khôi bởi cái đẹp hài hoà, lãng mạn của cuộc đời