Chương II: vũ trụ, hệ quả các chuyển động của trái đất Bài 5: vũ trụ, hệ mặt trời và trái đất hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của trái đất I- Mục tiêu: Sau bài học, học sinh cần:
Trang 1Chương II: vũ trụ, hệ quả
các chuyển động của trái đất
Bài 5: vũ trụ, hệ mặt trời và trái đất hệ
quả
chuyển động tự quay quanh trục của trái đất
I- Mục tiêu:
Sau bài học, học sinh cần:
- Nhận thức được vũ trụ là vô cùng rộng lớn
Hệ mặt trời, trong đó có trái đất chỉ là một bộ phận nhỏ bé trong vũ trụ
- Hiểu khái quát về hệ mặt trời, trái đất trong hệ mặt trời
- Giải thích được các hiện tượng, sự luân phiên ngày - đêm, giờ trên trái đất Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể trên trái đất
- Dựa vào các hình trong sách giáo khoa, xác định hướng chuyển động của các hành tinh trong
hệ mặt trời, vị trí của trái đất trong hệ mặt trời
- Xác định được các múi giờ, hướng lệch của các vật thể khi chuyển động trên bề mặt đất
- Nhận thức đúng đắn quy luật hình thành, phát triển của các thiên thể
Trang 2II- Thiết bị dạy học:
- Quả địa cầu, một cây nến
- Bản đồ thế giới
III- Tiến trình lên lớp:
2- Bài cũ.
3- Bài mới.
Hoạt động của giáo
viên và học sinh
Nội dung chính
- Hoạt động 1 (nhóm):
Dựa vào sách giáo khoa
(hình 5.1), em hiểu vũ trụ
là gì ?
- Giáo viên phân biệt
thiên hà (nhiều thiên
thể), giải Ngân Hà là
thiên hà có chứa hệ mặt
trời
- Vậy hệ mặt trời là gì ?
I- Khái quát về vũ trụ,
hệ mặt trời, trái đất trong hệ mặt trời
1- Vũ trụ:
Là khoảng không gian
vô tận chứa các thiên hà
2- Hệ mặt trời:
- Là một tập hợp các thiên thể nằm trong giải Ngân Hà (mặt trời, các hành tinh, thiên thể và
Trang 3- Hoạt động 2: Dựa vào
hình 5.2, kể tên các
hành tinh thuộc hệ mặt
trời Quỹ đạo chuyển
động của chúng
- Giáo viên chuẩn kiến
thức
- Trái đất là hành tinh
thứ mấy của hệ mặt
trời ? Ta sang mục 3
- Hoạt động 3: Dựa vào
hình 5.2, một em nhắc lại
trái đất là hành tinh thứ
mấy của hệ mặt trời ? Em
nhận xét gì về khoảng
cách này ? (Từ thực tế
nêu ra)
- Hoạt động 4 (nhóm):
Trái đất có mấy chuyển
động, chuyển động theo
hướng nào ? Thời gian
của các chuyển động ?
các đám bụi khí)
- Gồm 9 hành tinh: Thủy tinh, Kim tinh, Trái đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên vương tinh, Hải vương tinh, Diêm vương tinh
3- Trái đất trong hệ mặt trời:
- Vị trí thứ ba trong hệ mặt trời (khoảng cách 149,6 triệu km)
- Nhận lượng nhiệt, ánh sáng đảm bảo cho sự sống
- Trái đất tự quay quanh trục, vừa chuyển động tịnh tiến xung quanh mặt trời
Trang 4- Giáo viên chuẩn về hai
chuyển động của trái
đất, mô tả bằng quả địa
cầu để học sinh hình
dung
- Giáo viên mô tả lại
hoạt động tự quay của
trái đất Dùng một ngọn
nến diễn tả hiện tượng
ngày - đêm
- Hoạt động 5 (nhóm): Vì
sao có hiện tượng ngày
đêm, sự luân phiên ngày
đêm
- Giáo viên: Do trái đất
hình cầu, tự quay quanh
trục > ở các kinh
tuyến khác nhau nhìn
thấy mặt trời độ cao
khác nhau > có giờ
khác nhau
II- Hệ quả chuyển động
tự quay quanh trục của trái đất:
1- Sự luân phiên ngày đêm
Do trái đất hình cầu và
tự quay quanh trục nên
có hiên tượng ngày đêm 2- Giờ trên trái đất và đường chuyển ngày quốc tế
- Giờ địa phương: Các điểm thuộc các kinh tuyến khác nhau có giờ khác nhau
- Chia trái đất 24 múi giờ, mỗi múi giờ cách
150
- Giờ múi: Các địa
Trang 5- Hoạt động 6: Học sinh
nghiên cứu hình 5.3,
bản đồ trên bảng múi
giờ 0, kinh tuyến 1800,
Việt Nam ở múi giờ số
mấy ?
- Bài tập nhỏ: ở Anh 2h
sáng ngày 3/4 thì ở Cu
Ba là mấy giờ, ngày
mấy ? (Biết Cu Ba ở
múi giờ số 19)
Múi giờ 0 - 12 tăng 1h
qua mỗi múi giờ ; 12 -
24 giảm 1h
- Hoạt động 7: Học sinh
nghiên cứu hình 5.4
Cho biết bán cầu Bắc
vật thể chuyển động
lệch phía nào ? ở bán
cầu Nam ?
- Giáo viên chuẩn kiến
thức, nêu lực Côriôlit,
phương mằm cùng một múi giờ
- Giờ quốc tế: Giờ ở múi
số 0
- Đường chuyển ngày quốc tế: Kinh tuyến
1800 (Tây > Đông lùi 1 ngày và ngược lại)
3- Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể:
- Khi trái đất tự quay quanh trục, các vật thể chuyển động trên bề mặt trái đất bị lệch hướng so với hướng ban đầu Lực làm lệch hướng là lực Côriôlit
- Bán cầu Bắc: Vật chuyển động lệch về hướng bên phải
- Bán cầu Nam: Vật chuyển động lệch về bên trái
- Lực Côriôlit tác động
Trang 6nêu sự lệch hướng của
vật thể ở hai bán cầu
mạnh đến hướng chuyển động của các khối khí dòng biển
4- Kiểm tra đánh giá:
- Sắp xếp các hành tinh theo thứ tự xa dần mặt trời:
a/ Kim tinh
b/ Thủy tinh
c/ Hải vương tinh
d/ Thiên vương tinh
e/ Diêm vương tinh
g/ Hỏa tinh
h/ Thổ tinh
i/ Mộc tinh
m/ Trái đất
- Trái đất có những chuyển động nào ? Sinh ra
hệ quả gì ?
5- Hoạt động nối tiếp: Bài tập trang 21.
