Phát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mớiPhát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh của con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới
TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
1.1.1 Những công trình nghiên cứu về giá trị văn hóa truyền thống và con người, thế mạnh con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội
1.1.1.1 Những công trình nghiên cứu về văn hóa nói chung, giá trị văn hóa truyền thống nói riêng
Nghiên cứu vai trò của truyền thống tốt đẹp trong việc phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Lạng Sơn, là cần thiết Việc này liên quan đến việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam Để thực hiện điều này, nghiên cứu sinh sẽ tiến hành khảo sát và đánh giá các công trình nghiên cứu hiện có trong lĩnh vực này.
Trong công trình Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam
Trong tác phẩm năm 1980, Trần Văn Giàu phân tích 7 đức tính tốt đẹp của dân tộc Việt Nam: yêu nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thương người và vì nghĩa Những giá trị này được trình bày một cách hệ thống, như một "bảng giá trị tinh thần" truyền thống của người Việt Tác giả đã có những phân tích sâu sắc về các giá trị truyền thống của cộng đồng và dân tộc Việt Nam, cùng với các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của chúng qua tiến trình lịch sử Ông nhấn mạnh rằng giá trị tinh thần của xã hội bao gồm các giá trị khoa học, đạo đức và nghệ thuật, phản ánh sự phát triển của chân, thiện, mỹ trong đời sống xã hội, đồng thời thể hiện những quan hệ tốt đẹp mà xã hội đã đạt được nhằm phát triển và hoàn thiện đời sống như chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng, độc lập, tự do, dân chủ, hòa bình và công lý.
Tác giả nhấn mạnh rằng những giá trị văn hóa của người Việt đã hình thành từ thời Văn Lang và phát triển độc lập, không bị ảnh hưởng bởi văn hóa bên ngoài Trong số các giá trị tinh thần, yêu nước được coi là giá trị quan trọng nhất, đóng vai trò là thước đo cho cuộc sống văn hóa của người Việt qua các thời kỳ lịch sử cho đến hiện tại.
Tiếp cận văn hóa theo quan điểm triết học Mác, Vũ Thị Kim Dung
(1998) trong bài viết “Cách tiếp cận văn hóa theo quan điểm triết học Mác”
Triết học Mác phân tích văn hóa như là kết quả của quá trình lao động và tương tác của con người với tự nhiên và xã hội Qua lao động và sáng tạo, con người tạo ra "thiên nhiên thứ hai", kết tinh giá trị tinh thần và tạo động lực cho sự phát triển, đó chính là văn hóa Con người không chỉ là chủ thể xây dựng và phát huy giá trị văn hóa mà còn là đối tượng chịu tác động từ văn hóa Từ quan điểm này, văn hóa được hiểu là yếu tố tạo ra điều kiện và môi trường tối ưu cho việc bộc lộ, phát huy và giải phóng năng lực con người, giúp con người hoàn thiện hơn qua từng giai đoạn lịch sử.
Công trình Văn hóa Việt Nam; xã hội và con người (2000) của tác giả
Vũ Khiêu (Chủ biên) nhấn mạnh rằng giá trị văn hóa phản ánh thành quả của mỗi dân tộc và cá nhân trong mối quan hệ với thiên nhiên và xã hội Ông cho rằng giá trị văn hóa liên quan đến thái độ, trách nhiệm và quy tắc ứng xử của con người trong các mối quan hệ với bản thân, gia đình, bạn bè, và xã hội Văn hóa, theo ông, là sản phẩm của con người, không thể tách rời khỏi con người và xã hội, thể hiện bản chất nhân văn và sự sáng tạo của con người.
Các tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức, và Hồ Sỹ Quý đã đồng biên soạn công trình "Tìm hiểu giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa" (2001), trong đó phân tích các giá trị và giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam Họ chỉ ra sự biến đổi của các giá trị này trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Cuốn sách cung cấp cái nhìn toàn diện về việc khai thác, gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống nhằm phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bài viết "Các giá trị truyền thống trước sự thẩm định và thách thức của thời đại trong bối cảnh toàn cầu hóa," tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn (2002) nhấn mạnh rằng truyền thống là những yếu tố văn hóa, xã hội thể hiện qua chuẩn mực hành vi, tư tưởng, phong tục và thói quen của cộng đồng Những giá trị này được hình thành qua lịch sử, ổn định và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Khi bàn về giá trị truyền thống, chúng ta đề cập đến những giá trị ổn định, tích cực, biểu trưng cho bản sắc dân tộc, có khả năng duy trì và phát triển qua thời gian Do đó, việc bảo vệ và phát triển những giá trị này là cần thiết để phù hợp với thực tiễn mới.
Công trình Văn hóa và bản sắc văn hóa dân tộc [110] của Hồ Bá Thâm
Năm 2012, tác giả tổng kết bốn cách tiếp cận cơ bản về văn hóa: tiếp cận hoạt động, tiếp cận giá trị, tiếp cận xu hướng phát triển, và tiếp cận công nghệ Tác giả định nghĩa văn hóa là tổng hòa các giá trị vật chất và tinh thần theo tính chân - thiện - mỹ, được hình thành từ hoạt động sáng tạo của con người và các phương thức sinh tồn trong xã hội Văn hóa không ngừng phát triển và tiến bộ, và chính sự tiến bộ này là bản chất của văn hóa Từ đó, tác giả phân tích sâu về cơ sở, quá trình hình thành, nội dung và giá trị cốt lõi của bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
Trong công trình Văn hóa trong chiến lược phát triển của Việt Nam
Trong bài viết của Đinh Xuân Dũng (2013), các tác giả đã phân tích sâu sắc về vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển của Đảng và Nhà nước Việt Nam Họ chỉ ra rằng văn hóa không chỉ là hệ giá trị mà còn mang ý nghĩa quan trọng trong việc định hình chiến lược phát triển Những phân tích này cung cấp giá trị tham khảo quý báu cho nghiên cứu sinh, đặc biệt là trong việc hiểu rõ vai trò của giá trị văn hóa truyền thống như một nguồn lực và sức mạnh nội sinh cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Trong công trình Giá trị văn hóa Việt Nam truyền thống và biến đổi
Trong công trình của Ngô Đức Thịnh (2014), tác giả đã đề cập đến giá trị văn hóa truyền thống qua 7 chương Đặc biệt, chương 5 mang tên “Một số giá trị văn hóa trong đời sống tinh thần truyền thống” và chương 7 chứa nhiều nội dung liên quan đến đề tài luận án của NCS.
Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam là cần thiết trong bối cảnh đổi mới và hội nhập Tác giả phân tích sâu sắc các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời chỉ ra sự biến đổi của chúng qua các giai đoạn lịch sử phát triển của dân tộc.
Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia về hệ giá trị quốc gia, gia đình và con người Việt Nam trong thời kỳ mới (2022) tập hợp các bài viết của các nhà lãnh đạo và nhà nghiên cứu uy tín, phân tích hệ giá trị và làm rõ khái niệm văn hóa Giá trị văn hóa được định nghĩa là toàn bộ văn hóa vật thể và phi vật thể do con người sáng tạo để đáp ứng nhu cầu sống Các tham luận trong kỷ yếu này nhấn mạnh vai trò và tầm quan trọng của các hệ giá trị trong sự phát triển của đất nước, đồng thời tạo cơ sở khoa học và lý luận vững chắc để củng cố và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam, phục vụ cho sự phát triển trong thế kỷ XXI.
Tác giả Nguyễn Văn Phúc đã công bố hai bài viết trên Tạp chí Triết học vào năm 2011, trong đó nêu rõ tác động hai mặt của tiến bộ khoa học - công nghệ đối với đạo đức Ông khẳng định rằng tiến bộ khoa học ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến đạo đức ở cả bình diện xã hội và cá nhân Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm phát huy giá trị tích cực của khoa học - công nghệ và giảm thiểu tác động tiêu cực của nó đến đạo đức xã hội.
Trong Luận án Tiến sĩ năm 2013, tác giả Lê Thị Thắm đã phân tích tác động của khoa học công nghệ hiện đại đến lối sống của người Việt Nam, bao gồm cả những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực Nghiên cứu tập trung vào các khía cạnh như lao động sản xuất, đạo đức, văn hóa tinh thần và các phương diện khác của lối sống Tác giả cũng đề xuất một số giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm phát huy giá trị tích cực của khoa học công nghệ, đồng thời khắc phục những tác động tiêu cực và hệ lụy của nó đến lối sống con người Việt Nam.
Tác giả Đặng Văn Luận đã hoàn thành luận án Tiến sĩ triết học với chủ đề "Tác động của tiến bộ khoa học và công nghệ hiện đại đến gia đình Việt Nam hiện nay".
Khái quát giá trị của các công trình được tổng quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
1.2.1 Khái quát giá trị của các công trình được tổng quan
Các công trình nghiên cứu kể trên đã có một số đóng góp khoa học như sau:
Các tác giả đã hệ thống hóa giá trị văn hóa truyền thống và vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội, nhấn mạnh mối quan hệ chặt chẽ giữa văn hóa và kinh tế Họ khẳng định rằng tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với việc gìn giữ và bảo vệ các truyền thống tốt đẹp Đồng thời, việc phát huy truyền thống cũng là động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững Văn hóa và con người được xem xét dưới góc độ triết học, thể hiện mối liên hệ biện chứng với các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội.
Các nghiên cứu trong thời kỳ đổi mới đã chỉ ra rằng truyền thống văn hóa và tiềm năng con người đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của các vùng miền và quốc gia Truyền thống không chỉ là nền tảng tinh thần cho hoạt động kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, trở thành nguồn lực nội sinh cần được khai thác Việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ từ truyền thống văn hóa sẽ tạo ra giá trị kinh tế, góp phần vào sự phát triển nhanh chóng và bền vững.
Một số công trình đã phân tích tiềm năng con người và vai trò của truyền thống tốt đẹp trong phát triển kinh tế - xã hội Việc phát huy những giá trị này chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan Nếu áp dụng phương thức phát huy phù hợp với đặc tính con người và truyền thống đặc sắc, sẽ tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.
Một số công trình nghiên cứu đã phân tích về truyền thống văn hóa tốt đẹp và phát huy văn hóa vùng Đông Bắc trong phát triển kinh tế - xã hội, nhấn mạnh việc khai thác truyền thống như một nguồn tài nguyên quý giá Tuy nhiên, rất ít nghiên cứu đề cập đến tiềm năng và thế mạnh con người Lạng Sơn, cũng như việc phát huy những giá trị này để tạo ra nguồn lực cho sự phát triển của tỉnh Đây là một "khoảng trống" trong nghiên cứu mà nghiên cứu sinh sẽ khai thác trong luận án của mình Các công trình đã được đề cập đóng góp quan trọng về mặt khoa học, tạo cơ sở lý luận và thực tiễn, giúp tác giả luận án có cách tiếp cận phù hợp và cung cấp tư liệu tham khảo quý giá cho việc triển khai nội dung luận án.
1.2.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
Mặc dù có nhiều nghiên cứu về văn hóa truyền thống và mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với việc giữ gìn giá trị văn hóa, chưa có công trình nào đi sâu vào vai trò của truyền thống tốt đẹp gắn với tiềm năng con người Việt Nam trong phát triển kinh tế theo từng vùng miền Nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc mô tả các biểu hiện văn hóa vật thể và phi vật thể, mà chưa phân tích sâu sắc về việc phát huy truyền thống tốt đẹp từ góc độ triết học, nhằm tạo động lực và nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững.
Nghiên cứu sinh mong muốn làm rõ các nội dung chủ yếu liên quan đến việc phát huy truyền thống tốt đẹp và thế mạnh của con người tỉnh Lạng Sơn hiện nay từ góc độ triết học.
Phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về việc phát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh con người ở tỉnh Lạng Sơn là cần thiết cho sự phát triển kinh tế - xã hội Tác giả cần làm rõ các khái niệm như truyền thống, truyền thống tốt đẹp, tiềm năng, thế mạnh con người Lạng Sơn và phát triển kinh tế - xã hội Qua đó, xác định quan niệm, chủ thể, nội dung và phương thức phát huy truyền thống tốt đẹp nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới.
Lạng Sơn đang tiến hành khảo sát và đánh giá thực trạng phát huy truyền thống tốt đẹp của con người trong phát triển kinh tế - xã hội Tỉnh đã chú trọng khai thác tiềm năng và thế mạnh để tạo động lực cho sự phát triển Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, việc gắn kết và phát huy giá trị truyền thống vẫn còn hạn chế và chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Bài viết nêu rõ dự báo về những thuận lợi và khó khăn trong thời kỳ mới, đồng thời đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường sự gắn kết hài hòa và hợp lý Nó nhấn mạnh việc phát huy truyền thống tốt đẹp và khai thác thế mạnh của con người Lạng Sơn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Luận án cũng chỉ ra vai trò quan trọng của việc gắn kết hài hòa và phát huy giá trị truyền thống trong công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh trong tương lai.
Nghiên cứu về việc phát huy truyền thống tốt đẹp và thế mạnh con người Lạng Sơn nhằm phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới cho thấy có nhiều công trình tập trung vào giá trị văn hóa Những nghiên cứu này nhấn mạnh mối liên hệ giữa việc phát huy truyền thống và phát triển con người, cũng như sự kết hợp giữa giá trị văn hóa dân tộc và sự phát triển kinh tế - xã hội từ nhiều góc độ khác nhau.
Mặc dù có nhiều nghiên cứu về văn hóa và giá trị truyền thống, nhưng vẫn thiếu các công trình chuyên sâu về truyền thống tốt đẹp và con người vùng Đông Bắc, đặc biệt là Lạng Sơn Những nghiên cứu này đã làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn, cung cấp cơ sở cho các luận án tiếp theo Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tập trung vào việc phát huy truyền thống tốt đẹp gắn với thế mạnh con người Lạng Sơn để phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hiện nay.