Phân tích thế mạnh, hạn chế của báo phát thanh. Để phát huy thế mạnh, khắc phục hạn chế, cần chú trọng những điều gì

PhÇn I Më ®Çu Vào lúc 11 giờ 30 phút ngày 7/9/1945, nhạc hiệu Diệt phát xít và lời xướng Đây là Đài Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa cất lên qua làn sóng[.]

Më ®Çu

Vào lúc 11 giờ 30 phút ngày 7/9/1945, nhạc hiệu Diệt phát xít và lờixướng Đây là Đài Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nướcViệt Nam Dân chủ Cộng Hòa cất lên qua làn sóng điện là thời điểm khaisinh ra đài Tiếng nói Việt Nam Đây cũng là thời điểm khai sinh ra ngànhphát thanh non trẻ trong làng truyền thông đại chúng cách mạng của đấtnước Trong những năm kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, Đài tiếng nóiViệt Nam luôn xông xáo, bám sát các sự kiện, có mặt kịp thời phản ánhchiến sự, động viên cổ vũ tinh thần bộ đội, nhân dân sản xuất, chiến đấu,tiến lên giành thắng lợi Cùng với đài Tiếng nói Việt Nam, một hệ thốngphát thanh đã ra đời trên khắp các vùng miền, đài phát thanh và truyềnthanh của các tỉnh, huyện, xã, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đem lại ánhsáng văn hóa và đáp ứng nhu cầu thông tin cho nhân dân trong điều kiệnchiến tranh

Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước hệ thống phátthanh Việt Nam càng có điều kiện để phát triển Cơ sở vật chất, kỹ thuậtcủa các đài phát thanh được tăng cường Các đài phát sóng FM đã đượcxây dựng, tăng cường khả năng chuyển tải thông tin phát thanh Đội ngũcán bộ, phóng viên dần dần được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lựcnghiệp vụ Hệ thống phát thanh đã luôn luôn bám sát dòng thời sự chủ lưutrong và ngoài nước, thông tin nhanh chóng kịp thời các sự kiện, vấn đề,góp phần thực hiện thắng lợi những chính sách, chủ trương của Đảng vàNhà nước trong từng thời kỳ

Hiện nay, hệ thống phát thanh của nước ta gồm hàng trăm đài phátsóng, trong đó riêng Đài Tiếng nói Việt Nam trực tiếp quản lý 11 đài phátsóng với công suất hơn 3.000KW Tín hiệu của Đài Tiếng nói Việt Nam

được truyền dẫn qua vệ tinh Hệ thống phát thanh địa phương gồm 61 đài

ở các tỉnh, thành phố (trong đó có các đài phát thanh độc lập và các đàiphát thanh trong cơ cấu chung của đài phát thanh - truyền hình) Hầu hếttrong số hơn 600 huyện đều có đài phát sóng FM công suốt nhỏ Riêng ĐàiTiếng nói Việt Nam đã phát 101 giờ trong ngày trên 4 hệ đối nội và đốingoại Chương trình đối ngoại của Đài Tiếng nói Việt Nam gồm 11 thứtiếng và một chương trình dành cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài.Với thế mạnh của mình, Báo Phát thanh là người bạn tri âm gần gũi,thân thiết của mọi người dân - nhất là những người đang sinh sống ở vùngsâu, vùng xa, vùng núi cao, hải đảo Trong khuôn khổ đề tài Tiểu luận, emxin đi vào nghiên cứu phân tích thế mạnh, hạn chế của báo phát thanh Đểphát huy thế mạnh, khắc phục hạn chế, cần chú trọng những điều gì?; Đặcđiểm của các thể loại báo phát thanh trên Đài Tiếng nói Việt Nam hiện đạicùng một số nhận thức bổ ích qua môn học

Nội dung

Phân tích thế mạnh, hạn chế của báo phát thanh Để phát huy thế mạnh, khắc phục hạn chế, cần chú trọng những điều gì?

I Khái niệm và đặc điểm loại hình của Phát thanh

1.Khái niệm và phân loại phát thanh

Phát thanh là loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dungthông tin được chuyển tải qua âm thanh âm thanh trong phát thanh baogồm lời nói, âm nhạc, các loại tiếng động làm nền hoặc minh họa cho lờinói, như tiếng mưa, gió, nước chảy, sóng vỗ, chim hót, tiếng vỗ tay, tiếng

ồn đường phố

Thuật ngữ phát thanh thực ra bao gồm cả loại hình nhỏ trong đó làphát thanh qua làn sóng điện và truyền qua hệ thống dây dẫn Tuy nhiên,trong quá trình lịch sử của phát thanh thì loại hình thứ nhất là cơ bản, làyếu tố quan trọng nhất làm nên chất lượng và sức mạnh to lớn của phátthanh Nhờ nguyên tắc hoạt động này mà phát thanh có thể chuyên chởthông tin đến bất cứ đâu

Về mặt kỹ thuật, người ta chia phát thanh thành hai loại AM và FM là

kỹ thuật điều biên được áp dụng trong phát thanh sóng dài, sóng trung vàsóng ngắn FM là kỹ thuật điều tần được áp dụng trong phát thanh sóngcực ngắn

2 Thế mạnh, hạn chế của báo phát thanh

a Thế mạnh

Phát thanh đã trở thành quen thuộc trong nếp sống của mỗi chúng

ta Cho dù truyền hình, báo in, phim ảnh, các loại băng hình, băng âmthanh, vẫn tiếp tục mở rộng phạm vi ảnh hưởng, nâng cao chất lượng vàkhả năng đáp ứng nhu cầu phong phú của xã hội, song phát thanh vẫn làmột phương tiện truyền thông đại chúng không thể thay thế được

Báo Phát thanh đối tượng tác động rộng rãi nhất, người nghe khôngcần biết chữ, miễn là có khả năng nghe và hiểu được ngôn ngữ lời nóiđược chuyển tải trên sóng phát thanh Thông điệp trên sóng phát thanh cóthể len lỏi vào mọi tầng lớp cư dân khắp nơi, đặc biệt đối với những dântộc ít người chỉ có tiếng nói mà chưa có văn tự Do đó, báo phát thanh cóthể cứu sống, nuôi dưỡng hàng ngàn ngôn ngữ không có ký tự trên thếgiới đang có nguy cơ diệt vong.

Hơn hẳn các loại hình truyền thông bằng ấn phẩm, hình họa, phátthanh chuyển tải thông tin cùng với sự biểu cảm, cho phép thể hiện trạngthái tâm lý và thái độ tình cảm Tiếng nói, âm nhạc và những âm thanhsống động làm cho phát thanh gần gũi hơn với cuộc sống thực, thu hút sựchú ý của công chúng Báo Phát thanh do chuyển tải thông điệp nhờ sốngđiện từ, cho nên báo phát thanh có tính tức thì và tỉnh tỏa khắp Tức làngay lập tức, thông điệp có thể tác động đến hàng triệu người trên khắphành tinh, vượt qua mọi biên giới quốc gia, lãnh thổ, vượt qua mọi cản trởcủa hàng rào thuế vụ, hải quan, biên phòng Đó là ưu thế lý tưởng củabáo chí

Báo phát thanh là kênh truyền thông sinh động, hấp dẫn cho mọi đốitượng, mọi lứa tuổi, mọi vùng miền nhờ việc sử dụng thế giới âm thanh,báo phát thanh có thể tạo dựng lên bức tranh sống động về cuộc sốnghôm nay cả về diện mạo và chiều sâu trong ký ức con người, kích thíchmạnh mẽ trí tưởng tượng của người nghe

Phát thanh có khả năng to lớn trong việc cung cấp cho công chúngnhững thông tin nhanh nhất, những chương trình âm nhạc giải trí với chấtlượng cao Phương tiện, thiết bị phát thanh và thu tín hiệu phát thanh cũnggọn nhẹ hơn Phát thanh có lợi thế hơn hẳn trong việc tiếp cận nguồn tinđối với những địa điểm hiểm trở, cách xa các trung tâm đô thị Thông tintruyền dẫn qua phát thanh, về tổng thể đều nhanh hơn hẳn truyền hình vàbáo in

Chỉ cần một máy thu thanh bỏ túi người ta có thể nghe được nhiềuchương trình phát thanh khác nhau Phát thanh là bạn đồng hành vớinhững nhà thám hiểm, khách lữ hành, người du lịch, người đi công tác xa,lái xe, Phát thanh có sức mạnh đặc biệt trong việc truyền phát thông tintheo diện rộng nhằm tạo ra những hiệu ứng xã hội một cách nhanh chóng.

Kỹ thuật phát thanh AM có khả năng truyền phát tín hiệu trong nhữngkhoảng cách không gian rộng lớn cùng với sự giúp đỡ của vệ tinh tạo rakhả năng phủ sóng phát thanh toàn cầu Số lượng máy thu thanh nhiềugấp 6 -7 lần máy thu hình Máy thu thanh nhỏ bé, gọn nhẹ, dễ mang theongười Nguồn cung cấp năng lượng cho máy thu thanh làm việc chủ yếu làpin nên rất đơn giản Việc tiếp nhận thông tin phát thanh lại rất tiện lợi vàkhông ngăn cản một số hoạt động khác của con người Người ta có thểvừa nghe đài vừa lái xe, vừa ăn uống, vừa làm nội trợ Vì thế, phát thanhtrở thành một phương tiện truyền thanh gắn bó và thân thiết với từng cánhân Đó là những yếu tố tạo nên sức mạnh của phát thanh mà các loạihình truyền thông đại chúng khác không thể có Theo thống kê của Ban Tưtưởng Văn hóa Trung ương đến nay đã có hơn 60% số hộ gia đình trong

cả nước được nghe đài Hàng triệu người Việt Nam ở nước ngoài đượcnghe đài Làm sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đã vươn tối các nước châu á,châu úc, châu Âu, châu Bắc Mỹ, vùng Caribê

Nhận xét về ưu điểm của Đài Tiếng nói Việt Nam, nguyên Tổng Bíthư Lê Khả Phiêu đã nói: "ưu việt hơn các thể loại báo chí khác, Đài Tiếngnói Việt Nam phát suốt ngày đêm, đến được cả những nơi vùng sâu, vùng

xa, vùng hẻo lánh mà báo chí và truyền hình chưa có khả năng đến được;Tiếng nói Việt Nam đến được với những người không biết chữ, nhữngngười không may khiếm thị Sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam như một tờbáo rộng lớn về thời gian và không gian, nơi thuận tiện thực hiện phương

châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" (trích bàiphát biểu của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu tại Hội nghị cán bộ chủ chốt Đài Tiếng nói Việt Nam, tại Hà Nội, Báo Nhân dân, ngày 5/3/1998)

b Hạn chế

Hạn chế của phát thanh có thể dễ nhận thấy nhất là mức độ xác địnhcủa thông tin tiếp nhận Do cách tiếp nhận duy nhất là nghe nên thông tinxuất hiện theo chuỗi tín hiệu âm thanh tuyến tính Người nghe hoàn toànphụ thuộc và bị động về tốc độ, trình tự vận hành của dòng âm thanh Chỉcần một thời điểm không tập trung chú ý đã có thể hiểu không đúng haykhông đầy đủ nội dung thông điệp Mặt khác, những thông tin có lôgicthường có nhiều mối quan hệ đan xen phức tạp, nên khi phát trên phátthanh sẽ có hiệu quả thấp Bởi vì, người ta rất khó theo dõi những thôngtin đó khi mà trí nhớ nhanh của con người có hạn Thậm chí, khi sự diễnđạt dài dòng và phức tạp thì người ta không thể ghi nhớ kịp những thôngtin đầu tiên nên không thể hình dung đầy đủ toàn bộ nội dung phán đoán

Đưa tin nhanh, các chương trình âm nhạc sinh động tác động đồngloạt trong diện rất rộng một cách tức thời Đó là xu hướng chính trong sựphát triển của phát thanh hiện nay Đó là con đường để phát thanh giữ lạithính giả của mình, để tiếp tục tồn tại và khẳng định mình

Chú trọng đổi mới chương trình phát thanh, kỹ thuật phát thanh Phảihiện đại hóa bằng cách đổi mới trang thiết bị đồng bộ Phát thanh là phảinhanh, nhạy, sống động, có hiệu quả Cường độ sóng phải đủ mạnh, liêntục, sáng rõ, chất lượng âm thanh đẹp, hấp dẫn người nghe Báo phátthanh phải đổi mới cách thông tin, cách thể hiện, thường xuyên cải tiếnchương trình, trình độ ngôn ngữ, chất lượng âm nhạc, âm thanh, vừa pháthuy bản sắc truyền thống Việt Nam vừa mau chóng hội nhập vào thể giớiđang có những chuyển biến mạnh mẽ trong thời đanh thông tin

III Đặc điểm của các thể loại báo phát thanh trên Đài Tiếng Nói Việt Nam

Hiện nay, mỗi ngày Đài Tiếng nói Việt Nam phát sống trên 100 giờ

với khoảng trên 200 chương trình các loại, cả đối nội và đối ngoại, trênnăm hệ phát thanh Bình quân mỗi ngày đài cung cấp cho bạn nghe mộikhối lượng thông tin tương đương với khoảng 600 trang sách; tổng côngsuất phát sóng lên tới gần 8000 KW Cũng giống như các loại hình báo chíkhác, Đài Tiếng nói Việt Nam đã thể hiện các thể loại báo chí như: tin tức,bản tin, điểm báo, phỏng vấn, xã luận, bình luận, phỏng vấn, ghi nhanh,tường thuật, phóng sự, điều tra, phản ánh, tọa đàm, trò chơi, văn thơtruyền thanh, câu chuyện truyền thanh, kịch truyền thanh, phát thanh trựctiếp

1 Tin phát thanh

Tin phát thanh là sự kiện mới, biến cố mới, tình hình mới về con

người, sự vật, hiện tượng đã xẩy ra, đang tiếp diễn được truyền đạt mộtcách ngắn gón, trực tiếp, dễ hiểu tới người nghe bằng phương tiện truyềnthông radio

Trong chương trình phát thanh thời sự, tin chiếm 50-70% thời lượng.Các bản tin FM có thời lượng 5 phút phát vào đầu mỗi giờ, có khả năngphản ánh kịp thời những sự kiện, vấn đề nóng hổi trên tất cả các lĩnh vựcchính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, an ninh quốc phòng và góp phần nângcao nhận thức, mở rộng hiểu biết cho thính giả và định hướng dư luận

Tin phát thanh có thời lượng nhỏ Với tin thời sự khoảng 20 - 40 giây.Tin có tiếng động dưới 1 phút Đơn giản, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ, được tạonên bởi cấu trúc tin đơn giản, đồng thời khả năng đưa tin trực tiếp có lờinói của nhân vật tham gia hoặc chứng kiến sự kiện Trong những trườnghợp đặc biệt phóng viên có thể chuyển tin trực tiếp qua điện thoại

Tin trên sóng Đài Tiếng Nọi Việt Nam gồm có tin chính trị, tin kinh tế,tin văn hóa, tin an ninh quốc phòng, tin thể thao Tin thời sự tin có tiếngđộng và tin không có tiếng động.

Ví dụ tin thời sự (tin không tiếng động), phát trên Chương trình thời

sự lúc 18giờ, ngày 18/1/2008 của phóng viên Hạnh Vũ

Quảng Ninh: Nổ xtec dầu, 2 công nhân chết cháy tại chỗ

Một tai nạn lao động khủng khiếp do nổ xtec dầu vừa xảy ra

vào lúc 9 ha ngày 18.1 tại Công ty THHH Tái sinh thải công nghiệp

thị xã Cẩm Phả làm chết cháy tại chỗ 2 công nhân đang làm việc

Theo tường thuật của những người chứng kiến, chiếc xe xtec của

công ty này đang đậu tại xưởng bơm dầu đã bất ngờ phát nổ, hất

tung chiếc xtec lên mái nhà xưởng 2 trong số 4 công nhân đang làm

việc ở đây bị lửa phun chết cháy ngay tại chỗ Ngay sau khi vụ nổ

xảy ra, lực lượng cứu hộ của công ty đã nhanh chóng bao vậy kịp

thời dập tắc đám cháy Hiện tại, cơ quan điều tra đang tiến hành

khám nghiệm hiện trường, xác định nguyên nhân vụ nổ

2 Ghi nhanh phát thanh

Ghi nhanh là sự phản ánh sự kiện nhanh như tin nhưng lại sinh

động, cụ thể hơn tin Hiện nay, trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam thườngxuyên sử dụng thể loại ghi nhanh Báo phát thanh với khả năng thông tinnhanh, trực tiếp đã tiếp thêm sức mạnh cho ghi nhanh, tạo cho nó những

ưu thế mới trong việc phản ánh hiện thực năng động đang biến đổi với tốc

độ chóng mặt như hiện nay

Đứng trước một sự kiện vừa mới xảy ra, cùng với tin tức, ghi nhanhbao giờ cũng là thể xuất hiện nhanh nhất, sớm nhất Ghi nhanh khôngthông tin một cách khái quát như tin Bằng việc dựng lên một phác thảo đadiện về cái thời điểm ban đầu của sự kiện với ựu xuất kiện của nhân vậttrần thuật, của kết cấu, bút phát linh hoạt, tác phẩm ghi nhanh trên sóngĐài Tiếng nói Việt Nam nhìn chung sinh động, lôi cuốn thính giả bằng sự

miêu tả đầy hình ảnh kết hợp với những cuộc phỏng vấn ngắn đối vớinhững nhân chứng trực tiếp chứng kiến sự kiện, mang hơi thở nóng bỏng

về sự kiện

Các bài ghi nhanh trong các chương trình của Đài Tiếng nói ViệtNam đã phản ánh sự kiện mới với vai trò quan trọng của cái tôi trần thuật -nhân chứng khách quan, kết hợp với những góc nhìn đa diện của cácnhân chứng trực tiếp chứng kiến sự kiện Các bài ghi nhanh có kết cấu linhhoạt và bút pháp sinh động, giàu chất văn học Ngôn ngữ giàu hình ảnh và

có sức biểu cảm cao

3 Tường thuật phát thanh

Tường thuật phát thanh là tác phẩm báo chí sử dụng các chất liệu

âm thanh để thuật, tả, bình một cách tường tận những diễn biến chủ yếucủa một sự kiện quan trọng xảy ra đang xảy ra giúp người nghe tiếp nhận

sự kiện như đang được chứng kiến

Tường thuật trên sóng Đài Tiếng nói Việt nam thường được phát trêncác chương trình thời sự hàng ngày và các chương trình chuyên đề,chuyên mục Thể loại tường thuật được sử dụng dạng ghi âm rút gọn.Thường xuất hiện ở đầu các chương trình phát thanh Những năm qua,trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đã trường thuật trực tiếp các sự kiệnchính trị và văn hóa thể thao lớn, có ý nghĩa đặc sắc, trọng đại Ví dụ nhưtường thuật Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X; Kỳ họp thứ nhất, Quốc hộikhóa XII; lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh 2-9 với cuộc mít tinh của hàng chụcngàn người; hay không khí sôi động của các trận thi đấu bóng đá v.v.v đãthu hút sự quan tâm đặc biệt của thính giả

Các các phẩm tường thuật trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đã mô

tả không khí chân thực, cuốn hút, qua sự tường thuật của phóng viên,thính giả có thể theo dõi diễn biến của sự kiện, nghe tiếng nói của nhân vậttrực tiếp ví như tiếng nói của đồng chí Nguyễn Tấn Dũng trả lời chất vấn

đại biểu Quốc hội, hoặc tiếp nhận các âm thanh sôi động của hiệntrưởng thính giả như hòa vào chính nhịp thở của sự kiện.

Nhìn chung, tường thuật trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam nhữngnăm gần đây nhờ việc ứng dụng các trang thiết bị, phương tiện kỹ thuậthiện đại, các chương trình tường thuật trực tiếp của đài rất hấp dẫn, sốngđộng lôi cuối thính giả theo dõi

Ví dụ: Tường thuật trực tiếp lễ diễu hành, diễu binh kỷ niệm 55 nămngày cách mạng tháng 8 và Quốc khánh nước CHXH Việt Nam 2-9 củaĐài Tiếng nói Việt Nam có đoạn:

" Mở đầu khối nghi thức là xe mô hình quốc huy có dải lụa vàng 54người đại diện cho 54 dân tộc của đất nước chúng ta Truyền thống đoànkết trong đấu tranh dựng nước và giữ nước là truyền thống nổi bật nhấtcủa các dân tộc Việt nam được hun đúc qua mấy ngàn năm lịch sử "

Đài Tiếng nói Việt Nam đang sử dụng các dạng tường thuật trực tiếptoàn bộ sự kiện và tường thuật ghi âm rút gọn

3 Phỏng vấn trên phát thanh

Đây là một thể loại thường xuyên sử dụng trên sóng Đài tiếng nóiViệt Nam, mỗi ngày sử dụng tới hàng chục phỏng vấn lớn nhỏ Phỏng vấngóp phần quan trọng trong việc nâng cao tính sinh động và hấp dân củacác chương trình phát thanh Thực tế Đài tiếng nói Việt Nam, các sự kiệnlớn như bầu cử, thiên tai, bão lụt đều được phản ánh rất kịp thời trên địabàn cả nước là nhở khả năng thu nhận thông tin nhanh qua phỏng vấntrực tiếp

Phỏng vấn trên sóng đài tiếng nói Việt Nam thường sử dụng cácdạng phỏng vấn: phỏng vấn một người và phỏng vấn nhiều người Phỏngvấn trực tiếp và phỏng vấn qua điện thoại Nhìn chung các bài phỏng vấnphát trên sóng phát thanh hấp dẫn thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa nội