NVSP ĐH-CĐ - Nâng cao chất lượng tự học

ĐỀ Phân tích các định hướng sau về nâng cao chất lượng tự học cho người học và lấy ví dụ minh hoạ cho mỗi định hướng: 1) Hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề. 2) Tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học. 3) Hướng dẫn người học tự đánh giá, tự điều chỉnh.

LỚP NVSP CAO ĐẲNG – ĐẠI HỌC

Chuyên đề thi:

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỰ HỌC

Họ và tên : Ngày sinh:

Nơi sinh:

STT:

LỜI CẢM ƠN



Lời nói đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Cô Đào Thị Hoa, giảng viên

bộ môn “Nâng cao chất lượng tự học” vì sự hướng dẫn, những kiến thức quý báu mà Cô

đã truyền đạt để hình thành và củng cố kiến thức giúp em hoàn thành bài tiểu luận này

Em xin gửi lời cảm ơn đến các Thầy/Cô Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 nói chung, cùng các Thầy/Cô giảng dạy lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học - cao đẳng, những người đã tận tụy dạy dỗ truyền đạt cho em những kiến thức vô cùng quý giá Sự tận tâm và sự chỉ dạy của Thầy Cô là nguồn động lực lớn để em không ngừng khám phá, học hỏi và phát triển

Do trình độ và kiến thức hiểu biết thực tế còn hạn chế nên bài tiểu luận không thể không tránh khỏi những sai sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ phía quý thầy cô giám khảo để em học thêm được nhiều kinh nghiệm và hoàn thành bài tiểu luận của mình được hoàn chỉnh hơn Em xin chân thành cảm ơn

ĐỀ THI CHUYÊN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỰ HỌC

Lớp NVSP dành cho giảng viên K5.2023 – Tôn Đức Thắng

Hình thức thi: Bài tập lớn

ĐỀ

Phân tích các định hướng sau về nâng cao chất lượng tự học cho người học và lấy ví dụ minh hoạ cho mỗi định hướng:

1) Hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề

2) Tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học

3) Hướng dẫn người học tự đánh giá, tự điều chỉnh

MỤC LỤC



LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 HƯỚNG DẪN NGƯỜI HỌC TỰ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1

1.1 Định hướng hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề là gì? 2

1.2 Tại sao phải hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề? 2

1.3 Làm thế nào để hướng dẫn người học người học tự giải quyết vấn đề? 2

2 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG TỰ HỌC 6 2.1 Định hướng tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học là gì? 6

2.2 Tại sao phải tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học? 6

2.3 Làm thế nào để tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học? 6

3 HƯỚNG DẪN NGƯỜI HỌC TỰ ĐÁNH GIÁ TỰ ĐIỀU CHỈNH 8

3.1 Định hướng hướng dẫn người học tự đánh giá tự điều chỉnh là gì? 8

3.2 Tại sao phải hướng dẫn người học tự đánh giá tự điều chỉnh? 8

3.3 Làm thế nào để hướng dẫn người học tự đánh giá tự điều chỉnh? 9

KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

LỜI MỞ ĐẦU

Ngày nay, với sự phát triển không ngừng của khoa học và kỹ thuật, tri thức khoa học liên tục thay đổi, đòi hỏi người học phải liên tục tìm kiếm và cập nhật kiến thức để theo kịp với sự phát triển của xã hội Kiến thức được cung cấp tại nhà trường và qua giảng dạy của giáo viên không còn là nguồn thông tin duy nhất đối với người học Vì vậy, người học phải thường xuyên tự tìm kiếm tài liệu, lựa chọn thông tin phù hợp với môn học, tự chủ suy nghĩ, tìm kiếm, khám phá, nghiên cứu, và phát hiện để nắm bắt bản chất vấn đề, hiểu sâu về một cách đặc biệt Bồi dưỡng và nâng cao khả năng tự học là một nhiệm vụ quan trọng của các trường đại học ngày nay Bài tiểu luận này sẽ phân tích ba định hướng để nâng cao chất lượng tự học cho người học, nhằm giúp cho sinh viên có phương pháp tự học một cách khoa học và hiệu quả

NỘI DUNG

1 HƯỚNG DẪN NGƯỜI HỌC TỰ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Vấn đề là một phần không thể thiếu trong cuộc sống, và khả năng giải quyết vấn đề là một kỹ năng quan trọng mà chúng ta cần phát triển từ khi còn là học sinh Trong môi trường học đường, việc hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề không chỉ là một nhiệm

vụ của giáo viên mà còn là một trách nhiệm toàn cầu để chúng ta nuôi dưỡng một thế hệ học sinh tự chủ và sáng tạo

Với sự tiến bộ của xã hội và sự biến đổi nhanh chóng trong công nghệ, ngày nay, khả năng đối mặt và giải quyết vấn đề không chỉ là một kỹ năng quan trọng cho sự thành công

cá nhân mà còn là yếu tố quyết định sự phát triển của một cộng đồng Bằng cách giáo dục học sinh cách tự giải quyết vấn đề, chúng ta không chỉ giúp họ tự lập và tự chủ mà còn tạo

ra những cá nhân có khả năng đóng góp tích cực vào xã hội

1.1 Định hướng hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề là gì?

Vấn đề là những điều hoặc hành động cần được xem xét, thực hiện, nghiên cứu, giải quyết Phát hiện vấn đề và xác định đúng vấn đề cần giải quyết là yếu tố then chốt, quan trọng trong quá trình hoạt động/học tập

1.2 Tại sao phải hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề?

Giảng viên hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề giúp người học:

- Giúp tăng tính sáng tạo và khả năng tư duy: Khi đối mặt với vấn đề, bạn phải suy nghĩ, tìm cách giải quyết, điều này giúp trí não được kích thích và phát triển

- Giúp đạt mục tiêu, vượt qua thử thách và khó khăn trong học tập/cuộc sống

- Nếu không giải quyết vấn đề, nó có thể dẫn đến tình huống và hậu quả không mong muốn, ví dụ như tốn thời gian, tiền bạc hoặc công sức

- Giúp tăng sự tự tin: Khi giải quyết thành công một vấn đề, bạn sẽ cảm thấy tự hào

và có khả năng đối mặt với những thử thách khác trong tương lai

- Học được cách và phương pháp giải quyết vấn đề

1.3 Làm thế nào để hướng dẫn người học người học tự giải quyết vấn đề?

- Phát hiện vấn đề cần giải quyết

- Nghiên cứu tất cả các giải pháp có thể giải quyết vấn đề;

- Phân tích để lựa chọn giải pháp thích hợp

- Thực hiện giải pháp đã lựa chọn

- Đánh giá kết quả

Chúng ta sẽ khám phá các phương pháp hướng dẫn người học tự giải quyết vấn đề và cung cấp ví dụ minh họa, nhằm mục đích phát triển những kỹ năng quan trọng này trong môi trường học tập

1.3.1 Phát hiện vấn đề cần giải quyết

Để đưa ra giải pháp tối ưu nhất, trước tiên cần nhìn nhận và xác định gốc rễ của vấn

đề đó Xem xét ở nhiều khía cạnh nhất có thể để xác định xem sẽ làm gì để xử lý Trong

bước này cần phân tích tình huống đặt ra nhằm nhận biết được vấn đề Khi vấn đề xảy ra người học phải “động não” và coi đó như bài toán tư duy để giải quyết Mục đích chủ yếu của giai đoạn này là giúp người học ý thức được nhiệm vụ nhận thức, kích thích nhu cầu, hứng thú nhận thức và giải quyết vấn đề sáng tạo Đây là sự hoạt động trí tuệ căng thẳng của người học

1.3.2 Nghiên cứu tất cả các giải pháp có thể giải quyết vấn đề

Vấn đề trung tâm của giai đoạn này là đưa ra được giả thuyết (xây dựng giả thuyết, lựa chọn giả thuyết, luận chứng giả thuyết và để dẫn tới chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết) Để tìm các phương án giải quyết vấn đề, đưa ra được giả thuyết cần so sánh, liên

hệ với những cách giải quyết vấn đề tương tự đã biết cũng như tìm các phương án giải quyết mới Đây là giai đoạn người học phải vận dụng tri thức, kỹ năng, kỹ xảo đã có để tiến hành các thao tác tư duy, để đi tới giả thuyết nhất định về vấn đề đang nghiên cứu Việc này có tác dụng rèn luyện năng lực tư duy ở người học Các phương án giải quyết đã tìm ra cần được sắp xếp, hệ thống hóa để xử lý ở giai đoạn tiếp theo Khi có khó khăn hoặc không tìm được phương án giải quyết thì cần trở lại việc nhận biết vấn đề để kiểm tra lại việc nhận biết và hiểu vấn đề Để có thể tìm ra phương án tối ưu để giải quyết vấn

đề cần khuyến khích người học đưa ra nhiều phương án, chấp nhận và khuyến khích các phương án trả lời để tìm ra câu trả lời tối ưu nhất, tạo bầu không khí học tập cởi mở…

Để rèn luyện kĩ năng nghiên cứu giải pháp để giải quyết vấn đề vấn đề, sinh viên cần đặt được câu hỏi chi tiết liên quan đến chủ đề, điều này giúp họ xác định những khía cạnh khác nhau và tập trung vào các vấn đề cụ thể và xác định được mục tiêu cụ thể Do đó, việc hướng dẫn sinh viên thông qua xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập có vai trò đặc biệt quan trọng Khi đưa ra được câu hỏi về một vấn đề chính là lúc quá trình tư duy được bắt đầu Cách đặt câu hỏi, trả lời câu hỏi giúp sinh viên nhận ra vấn đề cần giải quyết và tìm được cách đưa ra các phương án giải quyết hợp lí

Ví dụ:

Giảng viên thông báo nội dung hoặc chủ đề học tập, yêu cầu sinh viên xác định mục tiêu học bằng cách trả lời câu hỏi: Vấn đề được đề cập đến là gì?; Tại sao chúng ta cần tìm hiểu vấn đề này?; Chúng ta sẽ tìm hiểu được những kiến thức nào sau khi học xong bài học?; Chúng ta sẽ rèn được kĩ năng gì sau khi học xong?; Thái độ của mỗi người đối với các vấn đề trong cuộc sống như thế nào sau khi học xong?;… Sau khi sinh viên tự xác định được vấn đề, giảng viên sẽ nhận xét, góp ý, nhấn mạnh vấn đề để sinh viên rút kinh nghiệm, rèn kĩ năng

1.3.3 Phân tích để lựa chọn giải pháp thích hợp

Khi đã nghiên cứu và đánh giá các giải pháp có thể giải quyết vấn đề, quá trình phân tích trở nên quan trọng để lựa chọn một giải pháp thích hợp và hiệu quả

Trong bước này cần quyết định phương án giải quyết vấn đề Các phương án giải quyết được tìm ra cần được phân tích, so sánh và đánh giá xem có thực hiện được việc giải quyết vấn đề hay không Nếu có nhiều phương án có thể giải quyết thì cần so sánh để xác định phương án tối ưu Nếu việc kiểm tra các phương án đã đề xuất đưa đến kết quả là không giải quyết được vấn đề thì cần trở lại giai đoạn tìm kiếm phương án giải quyết mới Khi đã quyết định được phương án thích hợp, giải quyết được vấn đề tức là đã kết thúc việc giải quyết vấn đề

Để có thể giải quyết được vấn đề, người học cần phải chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết một cách tự lực và sáng tạo Bên cạnh đó, để kiểm tra tính đúng đắn của việc giải quyết vấn đề, người học có thể tiến hành bằng cách đặt ngược vấn đề (tạo nghịch lý) hoặc có thể tiến hành bằng thí nghiệm chứng minh điển hình

Cuối cùng, sau khi hoàn thành quá trình phân tích, người học sẽ lựa chọn giải pháp phù hợp nhất và đặt ra kế hoạch thực hiện Quá trình này không chỉ hỗ trợ trong giải quyết vấn đề mà còn phát triển kỹ năng quan trọng trong việc đưa ra quyết định trong môi trường đầy thách thức của cuộc sống và học tập Trong quá trình giải quyết vấn đề, người học tìm ra giới hạn và phạm vi ứng dụng tri thức đã được khái quát, nhờ đó mà tri thức

được củng cố và tiếp tục phát hiện ra những vấn đề học tập, những nhiệm vụ nhận thức mới

1.3.4 Thực hiện giải pháp đã lựa chọn

Triển khai kế hoạch thực hiện đòi hỏi sự tổ chức và theo dõi tiến độ một cách chặt chẽ Giao tiếp hiệu quả với các bên liên quan là chìa khóa để đảm bảo mọi người đều hiểu

rõ và đồng thuận với hướng đi Đối mặt với khó khăn và thách thức, người học cần nhận diện và giải quyết ngay lập tức, sử dụng sự linh hoạt và sáng tạo

Việc sử dụng phản hồi từ quá trình thực hiện giúp người học điều chỉnh hành động và tối ưu hóa hiệu suất Tích hợp học hỏi và phát triển bản thân là quan trọng, giúp rút ra bài học từ mỗi trải nghiệm và áp dụng chúng vào tình huống tương lai

Quá trình thực hiện giải pháp không chỉ giải quyết vấn đề mà còn là cơ hội để người học trải qua sự phát triển, xây dựng sự tự tin và sẵn sàng đối mặt với những thách thức khác trong cuộc sống và sự nghiệp

1.3.5 Đánh giá kết quả

Sau khi đã triển khai thực hiện giải pháp đã lựa chọn, việc đánh giá kết quả là bước quan trọng để đo lường hiệu suất và học hỏi từ trải nghiệm Đầu tiên, việc thiết lập tiêu chuẩn đánh giá là quan trọng, giúp xác định những tiêu chí cụ thể để đo lường hiệu suất

và đảm bảo rõ ràng về mục tiêu đề ra

Quá trình thu thập dữ liệu và phản hồi là cơ hội để lấy ý kiến từ các bên liên quan và

đo lường mức độ thành công So sánh kết quả thực tế với mục tiêu đề ra giúp xác định sự khớp lệch và nhận biết hiệu suất Đánh giá ảnh hưởng của giải pháp đối với vấn đề ban đầu là quan trọng để đảm bảo rằng các biện pháp đã thực hiện có tác động tích cực Kết quả của đánh giá giúp xác định điều chỉnh cần thiết và chuẩn bị cho các kế hoạch cải thiện Việc ghi chép và chia sẻ kinh nghiệm từ quá trình này không chỉ hỗ trợ sự tự đánh giá mà còn góp phần vào việc xây dựng một cộng đồng học tập, nơi mọi người có thể chia sẻ những bài học quý báu từ những thử thách mà họ đã vượt qua Đánh giá kết

quả không chỉ là kết luận của một quá trình mà còn là đầu mối cho sự phát triển liên tục

và sự hoàn thiện bản thân

2 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG TỰ HỌC

2.1 Định hướng tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học là gì?

Là quá trình tổ chức cho người học thực hiện các hoạt động tự học thông qua đó lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng, phát triển khả năng tự học, …

Các hoạt động tự học cơ bản trong một bài/chủ đề bao gồm: Gợi động cơ; Chiếm lĩnh/khám phá kiến thức (Thu thập và xử lí thông tin); Hệ thống hoá kiến thức; Vận dụng kiến thức

2.2 Tại sao phải tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học?

Năng lực sẽ được hình thành và phát triển thông qua hoạt động và bằng hoạt động

Do đó muốn phát triển khả năng tự học cho người học, trong quá trình dạy học cần tổ chức được các hoạt động tự học cho người học

2.3 Làm thế nào để tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học?

Để tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học gồm có 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Thiết kế hoạt động tự học

- Giai đoạn 2: Tổ chức thực hiện hoạt động tự học

- Gia đoạn 3: Đánh giá

2.3.1 Giai đoạn 1: Thiết kế hoạt động tự học

Thiết kế hoạt động tự học gồm 3 bước:

- Bước 1: Xác định mục tiêu, nội dung và tài liệu học tập

- Bước 2: Thiết kế câu hỏi hoặc các yêu cầu cho các hoạt động

- Bước 3: Lựa chọn phương pháp dạy học, phương án đánh giá kết quả hoạt động Trong quá trình giảng dạy các môn học, người giảng viên cần xác định mục tiêu học tập từng môn, từng bài, hướng dẫn nắm vững các kiến thức cơ bản, đặt và giải quyết các vấn đề chủ yếu trong bài học, tiến hành đọc tài liệu, tra cứu, chuẩn bị làm bài tập Những công việc như vậy hỗ trợ cho sinh viên tự học, dưới sự hướng dẫn của giảng viên, một cách tích cực, sáng tạo, đúng với yêu cầu của phương pháp học tập theo hướng tích cực Giờ dạy học trên lớp phải là giờ mà hoạt động học của sinh viên được giảng viên thiết kế,

tổ chức, kiểm tra, đánh giá một cách khoa học, phù hợp tạo cho các em có hứng thú học tập, có nhu cầu khám phá, phản biện và biết giải quyết vấn đề

2.3.2 Giai đoạn 2: Tổ chức thực hiện hoạt động tự học

Việc tổ chức thực hiện hoạt động tự học cũng gồm 3 bước chính:

- Bước 1: Hướng dẫn sinh viên tự học với nhịp độ riêng

- Bước 2: Giảng viên tổ chức cho sinh viên thảo luận báo cáo kết quả tự học

- Bước 3: Tổ chức cho sinh viên đánh giá hoặc tự đánh giá hoạt động tự học Thực tế giảng dạy cho thấy, đối với các môn học thiên về lý thuyết như: Chính trị, Soạn thảo văn bản, Tiếng Anh , để giờ giảng đạt được hiệu quả và góp phần nâng cao năng lực tự học của sinh viên, phải sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp như: thuyết trình, nêu vấn đề, gợi mở, tạo tình huống, người học cùng tham gia,…Tuy nhiên, thuyết trình vẫn là phương pháp chủ đạo, nhưng phải là thuyết trình có đổi mới, cách tân theo hướng kích thích tính tích cực, sáng tạo của người học, buộc người học phải luôn động não, nghĩa là trong thuyết trình có nêu vấn đề, phát vấn, tạo tình huống, để người học suy nghĩ, tự lý giải, tự liên hệ, vận dụng vào thực tiễn, qua đó tạo hiệu ứng tốt cho lớp học

và năng lực tự học của sinh viên

2.3.3 Giai đoạn 3: Đánh giá tổ chức dạy học

Đánh giá việc tổ chức dạy học theo hướng phát triển khả năng tự học gồm 2 bước:

- Bước 1: Đánh giá việc thiết kế và tổ chức các hoạt động tự học