LỚP NVSP CAO ĐẲNG – ĐẠI HỌC Chuyên đề thi: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC Chủ đề: Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 PHẦN NỘI DUNG 3 1. CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHÍNH 3 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3 1.2. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 4 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4 1.4. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU 5 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 6 2.2. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 6 3. PHƯƠNG PHÁP THU NHẬP VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN 8 3.1. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 8 3.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8 3.3. CHIẾN LƯỢC CHỌN MẪU 9 3.4. CÔNG CỤ THU NHẬP DỮ LIỆU 10 3.5. QUY TRÌNH THU NHẬP DỮ LIỆU 10 3.6. QUY TRÌNH PHÂN TÍCH XỬ LÝ DỮ LIỆU 11 4. CẤU TRÚC CỦA NGHIÊN CỨU 11 KẾT LUẬN 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 1LỚP NVSP CAO ĐẲNG – ĐẠI HỌC
Chuyên đề thi:
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
Họ và tên : Ngày sinh:
Nơi sinh:
STT:
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Lời nói đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Thầy Vũ Mạnh Quang, giảng viên bộ môn “Phương pháp nghiên cứu khoa học ở trường Đại học” vì sự hướng dẫn, những kiến thức quý báu mà Thầy đã truyền đạt để hình thành và củng cố kiến thức giúp
em hoàn thành bài tiểu luận này
Em xin gửi lời cảm ơn đến các Thầy/Cô Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 nói chung, cùng các Thầy/Cô giảng dạy lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học - cao đẳng, những người đã tận tụy dạy dỗ truyền đạt cho em những kiến thức vô cùng quý giá Sự tận tâm và sự chỉ dạy của Thầy Cô là nguồn động lực lớn để em không ngừng khám phá, học hỏi và phát triển
Do trình độ và kiến thức hiểu biết thực tế còn hạn chế nên bài tiểu luận không thể không tránh khỏi những sai sót Rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ phía Quý Thầy/Cô giám khảo để em học thêm được nhiều kinh nghiệm và hoàn thành bài tiểu luận của mình được hoàn chỉnh hơn Em xin chân thành cảm ơn
Trang 3Chủ đề: Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 1
PHẦN NỘI DUNG 3
1 CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHÍNH 3
1.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3
1.2 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 4
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4
1.4 Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU 5
2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6
2.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN 6
2.2 CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 6
3 PHƯƠNG PHÁP THU NHẬP VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN 8
3.1 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 8
3.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8
3.3 CHIẾN LƯỢC CHỌN MẪU 9
3.4 CÔNG CỤ THU NHẬP DỮ LIỆU 10
3.5 QUY TRÌNH THU NHẬP DỮ LIỆU 10
3.6 QUY TRÌNH PHÂN TÍCH XỬ LÝ DỮ LIỆU 11
Trang 4KẾT LUẬN 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, Việt Nam cũng như các nước trên thế giới đã và đang hòa mình vào thời đại công nghệ 4.0 Trong thời đại được gọi là “Thế giới phẳng” theo quan điểm của Thomas L Friedman tác giả của cuốn sách World is flat (Thế giới phẳng) không ai có thể phủ nhận lợi ích từ mạng xã hội Với sự phát triển của khoa học công nghệ, các ứng dụng mạng xã hội đang thu hút hàng triệu người dùng ở Việt Nam tham gia vì chúng đem lại nhiều lợi ích, trong đó có việc giúp chúng ta nhanh chóng cập nhật tintức đời sống xã hội; kết nối một cách thuận tiện, không tốn kém đối với các mối quanhệ khi chúng ta không thể gặp gỡ trực tiếp người thân, bạn bè, đồng nghiệp, đối tác…; nâng cao kỹ năng sống và sự hiểu biết
về mọi lĩnh vực Như vậy, mạng xã hội đã trở thành một phương tiện phổ biến với nhiều tính năng khác nhau cho phép người dùngkết nối, chia sẻ và nhận thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả
Trong các mạng xã hội hiện nay, Facebook là một trong những mạng xã hội phổ biến nhất ở Việt Nam với lượng người sử dụng rất lớn Điều này cho thấy việc đặt trọng tâm nghiên cứu về Facebook có thể là một cách đi phù hợp để không chỉ làm rõ tầm ảnh hưởng của mạng xã hội này nói riêng, mà còn tạo cơ sở quan trọng để hỗ trợ những nghiên cứu rộng hơn về vị trí, vai trò và những tác động của mạng xã hội nói chung tới đời sống xã hội
Trang 6Thống kê lượt người dùng Facebook tại Việt Nam (nguồn: Meltwater)
Dữ liệu được công bố trong tài nguyên quảng cáo của Meta cho thấy Facebook có 66,20 triệu người dùng tại Việt Nam vào đầu năm 2023 Facebook chỉ hỗ trợ người dùng từ 13 tuổi trở lên, vì vậy chỉ 83,4% đối tượng “đủ điều kiện” ở Việt Nam có thể sử dụng nền tảng này vào năm 2023 Người dùng chủ yếu tham gia với các bài đăng video và hình ảnh hoặc sử dụng Facebook Messenger để nhắn tin với bạn bè, hoặc giao dịch mua bán online Trong nhiều nhóm đối tượng khác nhau, sinh viên là một trong những nhóm có nhu cầu sử dụng mạng xã hội Facebook nhiều nhất và điều đó cũng khiến các hoạt động của họ (học tập, quan
hệ gia đình, quan hệ bạn bè, hoạt động xã hội và làm việc…) cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi mạng xã hội này
Ở Trường Đại học Tôn Đức Thắng hiện nay, mạng xã hội vẫn được đông đảo các bạn sinh viên sử dụng Mỗi người sẽ có những mục đích khác nhau, nhưng dần dần đây sẽ trở thành thói quen khó bỏ Đó cũng là lý do mà tác giả chọn đề tài “Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng” Với tên đề tài xác định rõ mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu, tác giả sẽ sử dụng các kết quả xử lý dữ
Trang 7liệu thu thập được từ điều tra, khảo sát thực tế cùng những kết quả nghiên cứu chuyên ngành
và liên ngành có liên quan khác để cố gắng giải quyết vấn đề nghiên cứu
PHẦN NỘI DUNG
1 CÁC NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHÍNH
1.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.1.1 Mục tiêu chính
Làm rõ những ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook đối với sinh viên Đại học Tôn Đức Thắng từ đó đưa ra những đề xuất giúp nâng cao hiệu quả sử dụng giúp sinh viên sử dụng một cách lành mạnh hơn
1.1.2 Mục tiêu cụ thể
Để thực hiện được mục tiêu tổng quát nói trên, tác giả đã đưa ra mục tiêu cụ thể như sau:
- Mô tả thực trạng sử dụng Facebook của sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng (mục đích sử dụng, thời gian sử dụng, thời điểm sử dụng, tần suất sử dụng, phương tiện truy cập,…)
- Đánh giá thực trạng về nhận thức, hành vi của sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng khi sử dụng mạng xã hội Facebook qua các khảo sát
- Phân tích ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến đời sống của sinh viên (quan hệ xã hội gồm quan hệ gia đình và quan hệ bạn bè, hoạt động ngoại khóa, việc làm)
- Rút ra một số đề xuất, kiến nghị giúp phát huy những ảnh hưởng tích cực, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của việc sử dụng mạng xã hội Facebook tới học tập và đời sống của sinh viên
Trang 81.2 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
Để có thể thực hiện các mục tiêu cụ thể nói trên, câu hỏi nghiên cứu nhằm định hướng cho đề tài đã được nhóm tác giả đề xuất như sau:
- Việc sử dụng Facebook có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập và làm việc của sinh viên?
- Nguyên nhân và mục đích sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng dụng mạng xã hội Facebook là gì?
- Thời gian, địa điểm sử dụng mạng xã hội Facebook của các sinh viên tại trường như thế nào?
- Giải pháp để khắc phục tác động tiêu cực, nâng cao tác động tích cực giúp sinh viên
sử dụng mạng xã hội Facebook một cách lành mạnh hơn là gì?
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Để thực hiện được đề “Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng”, tác giả đã tiến hành khảo sát những sinh viên thuộc Trường Đại học Tôn Đức Thắng Trong đó, đối tượng phân tích chính của đề tài này là những ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến sinh viên
1.3.2 Khách thể nghiên cứu
Sinh viên tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng
1.3.3 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 01/2024 đến tháng 2/2024
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng
Trang 9- Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung vào mô tả thực trạng sử dụng và ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook tới hoạt động học tập (kết quả học tập, khả năng hỗ trợ trong học tập) và đời sống (quan hệ với gia đình, bạn bè; hoạt động ngoại khóa; việc làm) của sinh viên; các phương diện khác liên quan đến sinh viên không thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài
1.4 Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
1.4.1 Ý nghĩa khoa học
Nghiên cứu về ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook đến quá trình học tập và đời sống của sinh viên hướng tới việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu thực nghiệm Nghiên cứu áp dụng các lý thuyết, quan điểm, khái niệm và phương pháp nghiên cứu liên ngành: xã hội học, tâm lý học, khoa học quản lý, Nghiên cứu vận dụng lý thuyết
“sự lựa chọn hợp lý” nhằm giải thích tính xã hội trong việc lựa chọn sử dụng mạng xã hội Facebook của sinh viên; vận dụng “lý thuyết về xã hội hóa” để giải thích vai trò của xã hội, nhóm xã hội, truyền thông đại chúng đến việc sử dụng mạng xã hội Facebook của sinh viên Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học của nghiên cứu xã hội học về ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook nói riêng và mạng xã hội nói chung đối với sinh viên Việt Nam
1.4.2 Ý nghĩa thực tiễn
Nghiên cứu hướng đến việc mô tả thực trạng sử dụng mạng xã hội Facebook của sinh viên, chỉ ra ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook đến khía cạnh học tập và đời sống của sinh viên Nghiên cứu mong muốn đưa ra định hướng, giúp sinh viên sử dụng mạng xã hội Facebook hiệu quả hơn
Nghiên cứu có thể là tài liệu tham khảo cho những đề tài có liên quan khác; nghiên cứu cũng trình bày một số khuyến nghị có giá trị tham khảo cho việc định hướng việc
sử dụng mạng xã hội của sinh viên
Trang 102 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
2.1.1 Khái niệm mạng xã hội Facebook
Facebook là website mạng xã hội ảo cho phép người dùng truy cập miễn phí được Mark Zuckerberg và các cộng sự của mình sáng lập vào năm 2004 Người dùng mạng xã hội này có thể tham gia các mạng lưới được tổ chức theo các tiêu chí như quốc gia, thành phố, nơi làm việc, trường đại học, để liên kết với người khác Khả năng truyền tải
và lưu trữ dữ liệu tuyệt vời của Facebook cho phép việc truyền tải và lưu trữ dữ liệu với
độ bao phủ dung lượng đa dạng Facebook cho phép người dùng lưu trữ thông tin và sắp xếp có hệ thống theo thời gian sử dụng Nhờ đó, người dùng có thể tìm kiếm lại các dữ liệu đã từng đăng tải hoặc tương tác trên Faecbook
2.1.2 Khái niệm “ảnh hưởng” và “mạng xã hội”
Về khái niệm “ảnh hưởng”, có thể hiểu, ảnh hưởng là “sự tác động (của tự nhiên – xã hội) để lại kết quả trên các sự vật, hiện tượng hay con người” Với cách hiểu về ảnh hưởng như vậy, có nhận định, ảnh hưởng của mạng xã hội là những tác động do mạng xã hội tạo ra và để lại kết quả nhất định (tích cực/tiêu cực) lên một đối tượng nào đó Ảnh hưởng của mạng xã hội đến học tập và đời sống của sinh viên là những tác động của mạng xã hội gây nên sự biến đổi trong học tập và đời sống của sinh viên Trên cơ sở tổng hợp nhiều quan điểm khác nhau, có thể định nghĩa mạng xã hội là “dịch vụ kết nối các thực thể truyền thông trên internet với nhau thành những cụm bạn nhỏ hơn theo sự liên kết tự nguyện không phân biệt thời gian, không gian”
2.2 CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
2.2.1 Nghiên cứu trong nước
Theo tài liệu nghiên cứu của hai tác giả Nguyễn Ngọc Bích Trâm, Nguyễn Thị Mai Trang (2015) “Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng mạng xã hội Facebook tại Việt
Trang 11ViệtNam Các yếu tố này bao gồm: tính xã hội (social identity), tính vị tha (altruism), tính thựctế ảo (telepresence), tính dễ sử dụng (perceived ease of use), tính hữu dụng (perceivedusefulness) và tính khích lệ (perceived encouragement) Dữ liệu khảo sát trong bài được thuthập từ 363 người sử dụng Facebook tại ba thành phố Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố HồChí Minh Kết quả cho thấy có ba yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi sử dụng Facebooktại Việt Nam là tính hữu dụng, tính dễ sử dụng và tính khích lệ Bên cạnh
đó có 12 giảthuyết được ủng hộ trong số 14 giả thuyết kiến nghị
Theo nghiên cứu của hai tác giả Hoàng Thị Ngọc, Lê Ngọc Phương (2018) “Ảnh hưởng của mạng xã hội đến hoạt động học tập của sinh viên trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật Hưng Yên” nghiên cứu việc Mạng xã hội Facebook được nhiều sinh viên sử dụng với mục đích giải trí và đặc biệt là mục đích học tập, trao đổi thông tin học tập Bên cạnh những tác động tích cực, ở một góc độ nào đó, mạng xã hội Facebook gây ra những tác động tiêu cực đến sinh viên Bài viết ảnh hưởng của mạng xã hội đến hoạt động học tập của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, từ đó đưa ra khuyến nghị nhằm giúp sinh viên sử dụng mạng xã hội Facebook một cách hiệu quả Theo kết quả Nghiên cứu, mạng xã hội Facebook giúp cho lối sống của sinh viên trở nên năng động hơn, hỗ trợ sinh viên trong việc chia sẻ, tìm kiếm thông tin học tập Đồng thời, bài viết cũng chỉ ra rằng việc sử dụng mạng xã hội Facebook có ảnh hưởng tích cực đến kết quảhọc tập của sinh viên hiện nay Điều cần lưu ý là, sinh viên cần biết cách sử dụng Facebook một cách hợp lý để phát huy tối đa những lợi ích mà Mạng xã hội Facebook đem lại
2.2.2 Nghiên cứu quốc tế
Theo nghiên cứu của tác giả Timothy Arndt thuộc Đại học Cleveland State thực hiện (2012) “A survey of student attitudes on the use of social networking to build learningcommunities” đã phân tích thái độ của sinh viên về việc sử dụng MXH như là một công cụhỗ trợ học tập Thông qua kết quả đó, tác giả có thể có những định hướng và
Trang 12Theo nghiên cứu của tác giả Tolga Sevük (2013) “The Influence of Facebook onInterpersonal Communication” nói về việc Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ truyền thông, các trang mạng xã hội trở nên thông dụng và phổ biến Mọi người thích giao tiếp với nhau qua các trang mạng xã hội Các phát hiện của nghiên cứu chỉ ra rằng những người tham gia không cảm thấy cần phải tham gia vào giao tiếp trực tiếp khi họ sử dụng Facebook
3 PHƯƠNG PHÁP THU NHẬP VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN
3.1 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
Thiết kế nghiên cứu định lượng: Khảo sát / Phỏng vấn bằng bảng câu hỏi Tác giả quyết định chọn thiết kế nghiên cứu định lượng vì phân tích nhanh chóng: Các phần mềm phân tích giúp việc xử lý lượng lớn dữ liệu nhanh chóng và chính xác Hạn chế đến mức thấp những lỗi kỹ thuật có thể phát sinh do yếu tố con người trong xử lý dữ liệu
- Tính khách quan khoa học: Dữ liệu định lượng có thể được giải thích bằng phân tíchthống kê và vì thống kê dựa trên các nguyên tắc toán học, nên phương pháp định lượngđược xem là phương pháp khoa học và hợp lý Vì thế nghiên cứu định lượng hoàn toànphù hợp để kiểm định các giả thiết được đặt ra
- Độ tin cậy cao của kết quả nghiên cứu, tính đại diện cao nên kết quả nghiên cứu địnhlượng có thể khái quát hóa lên tổng thể mẫu
Thiết kết nghiên cứu định tính: Phỏng vấn có cấu trúc không chặt chẽ, thảo luận /phỏng vấn nhóm Tác giả quyết định chọn thiết kế nghiên cứu định tính vì có thể khai thácđược thêm nhiều khía cạnh mà có thể nhiều nghiên cứu trước chưa thực hiện được
3.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết: Phân tích các nguồn tài liệu như cáctrang số liệu tổng hợp của Facebook, các tờ báo Việt Nam có tính chính xác cao như báo Tuổi Trẻ, Vietnamnet v.v
Trang 13Phương pháp hệ thống hóa lí thuyết: Sắp xếp các lí luận về các ảnh hương của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến các sinh viên thông qua các nghiên cứu nêu trên Phương pháp quan sát khoa học: Quan sát trực tiếp và gián tiếp đối tượng là nhữnghọc sinh của sinh viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng sử dụng nhiều mạng xã hội Facebook qua nhiều thời gian, địa điểm, v.v để đánh giá được thực trạng sử dụng và những tác động có thể ảnh hưởng đến đời sống người dùng
Phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi: Khảo sát có thể được thực hiện bằng cáchlập phiếu khảo sát online gửi qua Zalo, Facebook, đường link Google Form, cho nhữngsinh viên đang học tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng tham gia khảo sát hoặc trực tiếp phát phiếu cho người tham gia khảo sát ở trong khuôn viên trường, những sinh viên đang theo học tại trường để thu thập kết quả
Phỏng vấn có / không có cấu trúc chặt chẽ: Tiến hành phỏng vấn những học sinh đang theo học trong trường bằng những câu hỏi đã được soạn từ trước hoặc có thể hỏi thêm một vài câu ngoài lề để có thể hiểu thêm được nhiều khía cạnh trong đề tài cần nghiên cứu
3.3 CHIẾN LƯỢC CHỌN MẪU
Dân số: Là những sinh viên đang theo học tại Trường Đại Học Tôn Đức Thắng Kích cỡ mẫu: 200 đối tượng là sinh viên các khoa của Trường Đại Học Tôn Đức Thắng
Cách tiếp cận: Gửi bảng câu hỏi khảo sát, quan sát, phỏng vấn có / không có cấu trúc chặt chẽ
Chiến lược chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên các sinh viên củatrường thông qua khuôn viên trường, các lớp học, khoa, viện của trường để thu nhập dữ liệu