Mang cả “tài” cả “đức” Chủ tịch Hồ Chí Minhxứng đáng được công nhận là một trong những người xuất chúng trên thế giới.Là một ngườicon của mảnh đất hình chữ S, mang trên mình chức danh là
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
***
MÔN HỌC: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
BÀI TẬP GIỮA KÌ
HỌ VÀ TÊN: VÕ THỊ THANH TRANG
MSSV: 2257040142
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2023
Trang 2Câu 1: Anh/Chị trình bày một câu chuyện hoặc hiện vật mà anh chị tâm đắc trong quá trình
tham quan thực tế tại Bảo tàng Hồ Chí Minh ngày 23/10/2023 (3đ)
Chuyến đi tham quan thực tế tại Bảo tàng Hồ Chí Minh của môn Tư Tưởng Hồ Chí Minh vào ngày 23/10/2023 không chỉ là một chuyến đi để hoàn thành môn học mà đối với tôi còn
là một chuyến đi xuyên không về lịch sử, chuyến đi này đã giúp cho tôi thấu hiểu tường tận hơn về chủ tịch Hồ Chí Minh, về con đường trắc trở, hiểm nguy đến tột cùng mà Bác đã trải qua Song điều làm tôi cảm động sâu sắc không chỉ vì tình yêu mà Bác dành cho quê hương,
tổ quốc mà ở đó còn là sự lo lắng không nguôi và niềm nhớ thương day dứt của người “anh hùng” đã dành cho gia đình yêu quý của mình qua cuộc điện gửi cho dòng họ Nguyễn Sinh khi nghe tin anh trai mình qua đời vào ngày 9/11/1950
Trong bộ phim “ When I Fly To You” đã chiếu vào mùa hè năm 2022, tôi cũng đã bắt gặp được những đoạn xúc cảm tương tự như những xúc cảm mà Bác đã bộc bạch trong cuộc điện gửi về cho người thân Bộ phim này kể về câu chuyện của cậu thanh niên có bố mẹ làm bác sĩ Trong một đợt dịch cúm, vì bố mẹ phải đi công tác xa mà nhân vật Cố Nhiên phải ở nhà một mình Vài ngày sau vì mắc phải cơn sốt mà cậu được dẫn tới nhà của một người bạn thân để tiện cho việc hồi phục Trong lúc cô đơn, cậu đã từng tâm sự với người bạn của mình như thế này “ Tớ cảm thấy trên thế giới này bất kể lúc nào chúng ta đều cần anh hùng Nhưng chắc hẳn không ai hi vọng người nhà mình làm anh hùng nhỉ?” Khi đến bảo tàng ngắm nhìn những bức tranh, những hiện vật, tôi đã cảm động sâu sắc khi bắt gặp bức tranh thuật lại những lời Bác tâm sự nỗi lòng với người thân của mình Nếu như những tâm sự của nhân vật Cố Nhiên là lời tâm sự từ người thân của anh hùng thì những lời tâm sự của Bác lại
là lời đến từ “anh hùng” của người thân Dẫu là “anh hùng” hay người thân đi chăng nữa thì tôi tin chắc rằng họ đều phải trải qua những xúc cảm khó có thể nào chấp nhận được, khó có thể nào nguôi ngoai được Suốt một đời bôn ba khắp nhiều châu lục khác nhau, nhiều vùng đất khác nhau song trong lúc anh mình qua đời Bác lại chẳng thể trở về với anh cả cũng vì phải lo việc nước, việc nhà, lo cho chiến sự nước ta
Trong cuộc điện gửi, Người cảm thấy có lỗi bởi trong lúc anh “hạ thế” Người vì bận chuyện nước nhà mà chẳng thể chăm sóc cho người anh của mình, song khi anh Cả qua đời chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn không thể quay về để gặp mặt anh lần cuối Bao năm xa cách quê nhà, xa cách người thân tuy không thể chăm sóc được người anh Cả nhưng không thể phủ nhận được tình cảm và sự lo lắng mà Bác dành cho người anh trai của mình , và điều đó được thể hiện rõ hơn hết vào một đêm khuya năm 1946 – 4 năm trước khi cụ Nguyễn Sinh qua đời Khi nghe người Bí thư báo cáo chuyện anh đến, Bác Hồ đã căn dặn: “Nhờ chú Huỳnh lo tiếp anh tôi - Anh tôi ở tù ra, cũng thích uống rượu Nhờ kiếm cho anh tôi một ít rượu trắng, loại ngon; một ít sách báo để anh tôi đọc Cảm thông với anh là tối nay tôi sẽ đến ”
Đêm gặp mặt định mệnh ấy có lẽ đã bộc bạch được sự nhớ nhung tận cùng của Bác dành cho cụ Nguyễn Sinh Khiêm đồng thời cũng thấy được sự tinh tế khi Bác nhờ Thư ký Vũ Kỳ
lo tiếp cho cụ Nguyễn, thông qua những lời căn dặn chuẩn bị về đồ ăn, thức uống đến cả sách báo đều cho tôi cảm nhận rõ hơn hết về sự quan tâm của Bác dành cho anh trai, bao năm xa cách, khoảng cách về địa lý và thời gian tuy xa nhưng “xa mặt nhưng không cách lòng”, không khiến Người quên đi những sở thích của anh mình, Người vẫn hiểu và nắm bắt rất rõ chuyện anh anh thích uống rượu trắng, thích đọc sách báo
Trang 3Những lời tiếp theo trong cuộc điện gửi, Người bày tỏ sự xót xa và xin sự cảm thông đến từ người thân, trong tình cảnh đất nước đang gặp nhiều khó khăn đã khiến cho Bác không thể cùng gia đình san sẻ những nỗi đau về sự ra đi của anh Cả Trong cuộc điện gửi, chủ tịch Hồ Chí Minh còn bộc bạch tình cảm và trách nhiệm của mình đối với nước nhà, Người mong
bà con hiểu cho tấm lòng của người con xa xứ không thể làm đủ trách nhiệm gia đình trong hoàn cảnh khó khăn của thời kỳ chiến tranh Điều này cho thấy tâm huyết và sự hy sinh cao
cả của người lãnh đạo xuất chúng Hồ Chí Minh, Người đã dành cả cuộc đời mình cho sự độc lập và tự do của dân tộc Cuộc điện gửi kết thúc bằng việc Người chịu tội bất đễ trước anh Cả và xin sự lượng thứ từ bà con quê hương, mong người thân hiểu và tha thứ cho những khó khăn mà Hồ Chí Minh phải gánh vác Quả thực, Bác nào đâu chỉ là người hiểu biết sâu rộng về kiến thức mà còn là người con, người em hiếu thảo đến nhường nào Từ đó tôi cảm nhận sâu sắc hơn hết về tình cảnh éo le mà Bác phải trải qua giữa tình nước và tình nhà, cũng như sự xót xa từ một người em trai dành cho người anh của mình Để giành được độc lập cho quê hương nước nhà, hy sinh máu, nước mắt đã là nỗi đau tột cùng không thể giãi bày nhưng có lẽ nỗi đau khi chứng kiến cảnh người thân đau ốm ta lại không thể chăm sóc họ còn là một sự bứt rứt đến tận tâm can Quê hương, người thân đã gieo những hạt mầm về lòng yêu nước cho chủ tịch Hồ Chí Minh song Người lại không thể nói lời cáo biệt cuối cùng đối với Bác là một nỗi đau khôn nguôi Nói về sự mất mát này, tôi nhớ đến anh lính cụ Hồ trong bài thơ “Đồng Chí” của Tố Hữu, tôi nhớ hình ảnh “ ruộng nương” anh “gửi bạn thân cày”, “gian nhà không” anh “mặc kệ gió lung lay” ,“giếng nước gốc đa nhớ người
ra lính” hay đến với những năm 2019 tôi cũng bắt gặp những người bác sĩ anh hùng đã dũng cảm đứng trên chiến trường “Covid” để giúp nước ta trải qua giai đoạn khó khăn dù cho trong lòng cũng rất xót thương những đứa con chỉ mới vài tuổi, những bà mẹ đến tuổi xế chiều Những đoạn tình cảm đó giúp tôi hiểu hơn về sự mất mát mà Bác đã trải qua Đứng trước tình cảnh như vậy mà Người vẫn giữ được tâm thế, vẫn giữ được lý trí cùng các đồng chí tiếp tục bước tiếp trên con đường xây dựng Tổ Quốc Từ đó, có thể thấy được hình ảnh người anh hùng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người anh hùng đích thực, một người anh hùng không chỉ xuất chúng về tri thức, không chỉ tài hoa trong tư tưởng mà còn là một người anh hùng can đảm hơn bao giờ hết Lịch sử sẽ còn nhớ mãi về sự hy sinh của Người,
về sự tài hoa uyên bác trong tri thức cũng như một nhân cách, một đạo đức cao đẹp của một
vị Chủ tịch Việt Nam Cũng có lẽ vì vậy mà trong nền văn học Việt Nam những tác phẩm
về Bác còn lưu giữ đến ngày nay với số lượng lớn đáng kể đã thể hiện rõ hơn hết về tri thức
và cốt cách cao đẹp của một bậc nhân tài Mang cả “tài” cả “đức” Chủ tịch Hồ Chí Minh xứng đáng được công nhận là một trong những người xuất chúng trên thế giới.Là một người con của mảnh đất hình chữ S, mang trên mình chức danh là cháu của Bác Hồ vĩ đại tôi sẽ mãi ghi nhớ công lao của Bác, học tập những phẩm chất cao đẹp của Bác để có thể trở thành một phiên bản tốt hơn từng ngày
Câu 2: Anh Chị hãy phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa và liên hệ với việc
xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc hiện nay (4đ)
*Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa:
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, thông qua sự hiểu biết và khả năng nhìn xa trông rộng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôn khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của việc xây dựng văn hóa, con người đối với sự nghiệp xây dựng nước nhà: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” Hệ thống tư tưởng vô cùng sắc sảo và uyên bác của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tầm quan trọng về văn hóa là sợi chỉ đỏ dẫn lối cho đất nước Việt Nam trong
Trang 4công cuộc phát triển và đổi mới Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (2021) đã từng nhấn mạnh
về vai trò của Văn hóa trong "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam" Trong đó, đồng chí nhấn mạnh:“Chúng ta coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ Quốc” Từ sự phát triển không ngừng của Việt Nam và những nhận định trên có thể thấy rằng hệ thống tư tưởng về Văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một hệ thống tư tưởng vô cùng chính xác Bên cạnh đó, hệ thống tư tưởng ấy đã để lại cho Việt Nam những giá trị vô cùng to lớn không thể đong đếm bằng bất kỳ đơn vị đo lường nào được Hồ Chí Minh xem xét văn hóa không chỉ như một phần của lịch sử và bản sắc dân tộc, mà còn như một công cụ quan trọng trong cuộc chiến tranh giành độc lập và xây dựng một xã hội mới ở Việt Nam
1 Một số nhận thức chung về văn hóa và quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác
a Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa: Hồ Chí Minh có bốn cách tiếp cận chủ yếu
về văn hóa: Tiếp cận theo nghĩa rộng, tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt của con người.Tiếp cận theo nghĩa hẹp là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng Tiếp cận theo nghĩa hẹp hơn là bàn đến các trường học, số người đi học, xóa nạn mù chữ, biết đọc, biết viết (thường xuất hiện trong các bài nói với đồng bào miền núi) Tiếp cận theo
“phương thức sử dụng công cụ sinh hoạt” Tháng 8/1943, Hồ Chí Minh đã đưa ra một định nghĩa của mình về văn hóa Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là
sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng vối biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” Với định nghĩa này, Hồ Chí Minh đã khắc phục được những quan niệm phiến diện về văn hóa trong lịch sử
và hiện tại
b Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hóa vối các lĩnh vực khác
- Trong quan hệ với chính trị: Sau cuộc Cách mạng Tháng Tám, Hồ Chí Minh đặt văn hóa
ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội tạo thành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội
và giữa chúng có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau Chính trị đặt ra những nguyên tắc, quy tắc
và hệ thống quyền lực trong một xã hội Trong trường hợp của nước Việt Nam, Hồ Chí Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của cách mạng giải phóng dân tộc, độc lập và chủ quyền quốc gia Việc giải phóng chính trị tạo điều kiện để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ
và phát triển Sự giải phóng chính trị chính là giải phóng văn hóa, mở đường cho văn hóa phát triển Song, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng cho rằng văn hóa không chỉ là một biểu hiện của xã hội mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ chính trị Nó không thể tồn tại độc lập mà phải phục vụ những mục tiêu, giá trị và mục đích của chính trị Văn hóa có thể được sử dụng để duy trì quyền lực, xây dựng đồng nhất trong xã hội, hoặc thậm chí là để thay đổi chính trị Ngược lại, quan điểm này cho rằng chính trị cũng cần phải chứa đựng và phản ánh các giá trị, quan điểm, và văn hóa của xã hội
- Quan hệ giữa văn hóa với kinh tế: Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng văn hóa là một phần
quan trọng của kiến trúc thượng tầng, tuy nhiên, để văn hóa phát triển mạnh mẽ, cơ sở hạ tầng của xã hội cũng cần được xây dựng đúng kiến trúc Tuy nhiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh
Trang 5cũng nhấn mạnh rằng văn hóa không chỉ phụ thuộc vào kinh tế mà còn có ảnh hưởng tích cực trở lại kinh tế Điều này tạo ra một quan hệ tương tác giữa hai lĩnh vực này Song, Hồ Chí Minh cũng cho rằng mối quan hệ giữa văn hóa, chính trị, kinh tế và xã hội là mối quan
hệ đa chiều Người cho rằng sự phát triển của mỗi lĩnh vực sẽ thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực khác Chính trị, kinh tế, và xã hội cung cấp nền tảng cho sự phát triển của văn hóa và ngược lại Hồ Chí Minh đề cập đến vai trò của văn hóa trong việc khai sáng và thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, và xã hội
- Mối quan hệ giữa văn hóa với xã hội: Văn hóa thường phản ánh, hỗ trợ và thậm chí định
hình các giá trị, tư tưởng, và cách hành xử trong một xã hội Xã hội cũng ảnh hưởng đến văn hóa thông qua việc thiết lập các quy tắc, giáo dục, và các yếu tố khác ảnh hưởng đến sự phát triển của nền văn hóa Giải phóng chính trị đồng nghĩa với giải phóng xã hội, từ đó văn hóa mới có điều kiện phát triển Người nói “Xã hội thế nào, văn nghệ thế ấy Dưới chế độ thực dân và phong kiến, nhân dân ta bị nô lệ, thì văn nghệ cũng bị nô lệ, tồi tàn, không thể phát triển được” Để văn hóa phát triển tự do thì phải làm cách mạng giải phóng dân tộc trước,khi xã hội được giải phóng chính trị, các giới hạn và kiểm soát đối với văn hóa sẽ được giảm bớt Khi đó nhân dân có thể tự do thể hiện và phát triển nền văn hóa của họ
- Mối quan hệ giữa văn hóa với bản sắc văn hóa dân tộc: "Bản sắc dân tộc" thường được
sử dụng để chỉ những đặc điểm, nét đặc trưng và giá trị cốt lõi của một dân tộc hoặc một nhóm người cụ thể Bản sắc dân tộc bao gồm các yếu tố như ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử, truyền thống, tâm linh, và cả các giá trị xã hội.Mỗi dân tộc có những đặc điểm riêng biệt và duyên dáng mà họ duy trì qua thế hệ Bản sắc dân tộc không chỉ là sự đa dạng văn hóa mà còn là tinh thần và tư duy của một cộng đồng Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh nhấn mạnh ý nghĩa của văn hóa dân tộc trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội, nó cũng là ngọn nguồn đi đến Chủ nghĩa Mác- Lênin Theo Người: “Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” vì vậy mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát triển văn hóa dân tộc Người hiểu rằng lịch sử và văn hóa là những nguồn lực quan trọng để định hình tư duy, lòng tự tôn, và nhận thức quốc gia Bằng cách hiểu rõ về nguồn gốc và phát triển của mình, người Việt Nam có thể tự hào về lịch sử, văn hóa và truyền thống của họ.Trong bối cảnh cách mạng, việc này trở nên càng quan trọng hơn, vì nó giúp định hình tư duy cách mạng và xác định hướng phát triển cho đất nước Việc trân trọng giá trị văn hóa dân tộc không chỉ là để duy trì bản sắc văn hóa mà còn để xây dựng một cộng đồng có nhận thức cao về trách nhiệm và cam kết đối với quốc gia Song, Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh đến việc chăm lo cốt cách dân tộc và tẩy trừ di hại thuộc địa, Người quan tâm đặc biệt đến bảo tồn và phát triển bản sắc văn hóa là cách để chăm lo cốt cách dân tộc và đồng thời loại bỏ mọi ảnh hưởng tiêu cực từ văn hóa thuộc địa hay văn hóa đế quốc Trong quá trình bảo vệ bản sắc văn hóa, việc tôn trọng và bảo vệ đa dạng dân tộc cũng là một yếu tố quan trọng, giúp thúc đẩy sự đoàn kết và hòa nhập trong xã hội Những giá trị này không chỉ góp phần quan trọng vào văn hóa dân tộc mà còn có tầm ảnh hưởng sâu sắc đối với phát triển xã hội và cách mạng của đất nước.Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng văn hóa Việt Nam không chỉ là sản phẩm của văn hóa nội địa mà còn là kết quả của sự tương tác, ảnh hưởng lẫn nhau giữa văn hóa Đông phương và Tây phương Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,, cần kết hợp và lựa chọn những giá trị tích cực từ cả hai nguồn gốc Đông phương và Tây phương để xây dựng một nền văn hóa Việt Nam độc đáo và phát triển Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng khuyến khích các nhà văn hoá Việt Nam học hỏi từ tất cả các nguồn văn hóa, bất
kỳ là từ phương Tây hay phương Đông, để từ đó đúc kết những giá trị tốt nhất và áp dụng vào xây dựng nền văn hóa dân chủ, với tinh thần thuần túy Việt Nam Người nhấn mạnh
Trang 6việc trau dồi và kế thừa những giá trị quý báu của văn hóa truyền thống, cùng với việc tiếp thu những đóng góp mới từ các văn hóa khác, để nâng cao chất lượng và sức sống của văn hóa Việt Nam Bằng cách này, Chủ tịch Hồ Chí Minh mong muốn xây dựng một nền văn hóa phong phú, đa dạng, nhưng vẫn giữ được bản sắc và đặc trưng riêng biệt của Việt Nam, phản ánh tinh thần dân chủ và sự phồn thịnh của đất nước.Học hỏi từ văn hóa Đông phương
và Tây phương, chọn lọc những giá trị tích cực để tích hợp vào văn hóa dân tộc, không chỉ
là cách để làm phong phú thêm nền văn hóa mà còn là để nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển xã hội Hồ Chí Minh tiếp thu giá trị của nhiều nền văn hóa khác nhau, không chỉ văn hóa trong nước mà còn văn hóa thế giới Người quan tâm đến việc chắt lọc "tinh hoa" của văn hóa Hồ Chí Minh không chống đối tất cả văn hóa nước ngoài, bao gồm cả văn hóa Pháp Hồ Chí Minh không chỉ yêu mến văn hóa Pháp mà còn coi trọng truyền thống cách mạng Mỹ Từ đó có thể thấy được Chủ tịch Hồ Chí minh không phải là một người chủ nghĩa hẹp hòi mà Người biết tôn trọng những giá trị tích cực từ các văn hóa khác Hồ Chí Minh nhấn mạnh vào tính toàn diện của nội dung tiếp thu, bao gồm cả Đông, Tây, kim, cổ, và tất
cả các khía cạnh của văn hóa Mục đích của việc tiếp thu văn hóa nhân loại không chỉ là đơn thuần sao chép mà còn là lựa chọn những giá trị tốt, hay từ mọi nguồn, để tích hợp vào văn hóa Việt Nam
2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa
a) Văn hóa là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng
Văn hóa là mục tiêu.
Mục tiêu cách mạng là giành độc lập cho dân tộc Việt Nam khỏi ách đô hộ Chủ tịch Hồ Chí Minh coi văn hóa là mục tiêu chung của cách mạng, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực chính trị, kinh tế mà còn bao gồm cả khía cạnh văn hóa Văn hóa không chỉ là những biểu hiện nghệ thuật mà còn liên quan đến chất lượng cuộc sống, quyền lợi và hạnh phúc của nhân dân.Đây là quan điểm đặt con người và cuộc sống của họ ở trung tâm Văn hóa được hiểu rộng lớn, bao gồm cả giá trị chân, thiện, mỹ, và là động lực chủ động của nhân dân trong cuộc sống Bên cạnh đó, văn hóa là mục tiêu cho việc xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, nơi mọi người đều có cơ hội phát triển toàn diện Ngoài ra, Người còn quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, Hồ Chí Minh còn đặt ra yêu cầu đầu tư vào giáo dục và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.Hồ Chí Minh đã đặt cơ sở cho một xã hội phát triển bền vững với ba trụ cột là bền vững về kinh tế, xã hội và môi trường
Văn hóa là động lực:
Văn Hóa Chính Trị: Đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một quốc gia nơi mà ai ai
cũng đều được độc lập, tự chủ Văn Hóa Chính Trị mở rộng ra tất cả các khía cạnh của cuộc sống xã hội Hệ thống giáo dục và đào tạo trong nước cũng được nhấn mạnh để phát triển những tư tưởng và lối sống cách mạng trong tâm trí của người dân
Văn Hóa Văn Nghệ: Văn hóa văn nghệ không chỉ là một phương tiện giải trí mà còn là công
cụ mạnh mẽ để hình thành ý thức cộng đồng và tạo động lực cho sự phát triển , là nguồn cảm hứng để tạo ra những giá trị mới, đồng thời cũng cần giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc
Trang 7Văn Hóa Giáo Dục: Giáo dục không chỉ giúp con người hiểu biết quy luật phát triển xã hội
mà còn góp phần đào tạo nhân sự chất lượng cao cho sự phát triển cách mạng Tư duy độc lập và sáng tạo được coi là những giá trị cốt lõi được kỳ vọng phát triển thông qua hệ thống giáo dục
Văn Hóa Đạo Đức và Pháp Luật: Văn hóa đạo đức không chỉ liên quan đến việc hình thành
phẩm giá cá nhân mà còn là nền tảng của lòng trung hiếu, tình cảm xã hội và tinh thần đồng đội Pháp luật, trong tư tưởng Hồ Chí Minh, không chỉ là công cụ để duy trì trật tự mà còn
là cơ sở để bảo đảm quyền lợi và công bằng cho mọi công dân Những yếu tố này cùng nhau tạo thành một hệ thống văn hóa mạnh mẽ, đa chiều, và đồng thuận, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của một quốc gia
b.Văn hóa là một mặt trận : Văn hóa được xem xét là một trong bốn nội dung chính của
đời sống kinh tế-xã hội Điều này thể hiện sự nhận thức về tầm quan trọng của yếu tố văn hóa trong việc hình thành và phát triển của một xã hội.Cuộc đấu tranh trên mặt trận văn hóa được xem là một phần quan trọng của cuộc đấu tranh cách mạng, đặc biệt trong việc chiến đấu về tư tưởng, đạo đức và lối sống.Mặt trận văn hóa không tồn tại độc lập mà có mối quan
hệ mật thiết với các lĩnh vực khác như kinh tế, chính trị và xã hội Điều này thể hiện sự tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các khía cạnh của đời sống xã hội.Mặt trận văn hóa đặc biệt tập trung vào đấu tranh trên các lĩnh vực tư tưởng và đạo đức, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi tư tưởng và giáo dục để hỗ trợ mục tiêu cách mạng Song, chủ tịch
Hồ Chí Minh cũng cho rằng nghệ sĩ được xem như là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, và có trách nhiệm phục vụ Tổ quốc và nhân dân thông qua tác phẩm của mình.Tuy nhiên Hồ Chí Minh cũng đề cao tầm quan trọng của việc nghệ sĩ phải có một lập trường tư tưởng vững vàng, có thể hiểu là một tư duy chính trị và xã hội đồng đều và ổn định Nghệ sĩ được yêu cầu phải bám sát vào cuộc sống thực tiễn, và tác phẩm của họ nên phản ánh, phê bình và đưa ra giải pháp cho các vấn đề xã hội, như tham ô, lười biếng, lãng phí Nghệ sĩ cũng được kêu gọi ca tụng những người làm việc tốt và những hành động tích cực trong xã hội Và trên hết, mục tiêu của nghệ sĩ là tạo ra những tác phẩm có giá trị, xứng đáng với dân tộc và thời đại Tinh thần "kháng chiến hóa văn hóa, văn hóa hóa kháng chiến" đã làm nổi bật vai trò của văn hóa trong việc chống lại những thách thức và xâm lược
c Văn hóa phục vụ đời sống nhân dân: Tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh tập trung vào
việc phục vụ nhân dân và đặt mục tiêu chính là phản ánh, thấu hiểu và thể hiện đời sống văn hóa của nhân dân Hồ Chí Minh coi con người là chủ thể và mục tiêu của phát triển văn hóa,
và ông luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng của nền văn hóa trong quá trình xây dựng và bảo
vệ độc lập, tự do và hạnh phúc của dân tộc.Hồ Chí Minh đặt mức tiêu chuẩn cao cho văn hóa, yêu cầu nó phải làm rõ, hùng hồn được hiện thực Việc miêu tả phải truyền đạt đúng,
và tác phẩm văn hóa không nên lạc quan hóa hay trở nên trừu tượng mất đi liên kết với cuộc sống hàng ngày của nhân dân Bên cạnh đó, Người đề cao việc văn hóa phải chú trọng vào
đề tài và vấn đề quan trọng của nhân dân Việc đặt ra các câu hỏi như "Viết cho ai? Mục đích viết? Lấy tài liệu đâu mà viết? Cách viết như thế nào?" là để đảm bảo rằng tác phẩm văn hóa thực sự phục vụ nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức giá trị của tư liệu từ quần chúng và khuyến khích những người làm văn hóa hiểu rõ và đánh giá đúng quần chúng Nhân dân không chỉ là đối tượng của văn hóa mà còn là nguồn cảm hứng và tư liệu quý báu Tư tưởng của Người không chỉ là về việc tạo ra văn hóa mà còn là về quyền lợi và lợi ích của nhân dân đối với văn hóa
Trang 8Trong bối cảnh ngày nay, quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa vẫn có thể có tầm ảnh hưởng lớn Việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến ngày nay vẫn đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc tiếp nhận và tích hợp những giá trị văn hóa toàn cầu và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Đồng thời, việc sử dụng văn hóa như một phương tiện tuyên truyền và động viên tinh thần trong bối cảnh hiện nay cũng là một phần quan trọng của chiến lược xã hội và chính trị
3 Quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới
- Giai đoạn trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đặc biệt là vào tháng 8 năm 1943,
Hồ Chí Minh đã đưa ra quan niệm về ý nghĩa của văn hóa và quan tâm đến việc xây dựng nền văn hóa dân tộc với năm nội dung chính Xây dựng tâm lý, Xây dựng luân lý , Xây dựng xã hội , Xây dựng chính trị , Xây dựng kinh tế
- Trong kháng chiến chống thực dân Pháp: Khi cả dân tộc bước vào cuộc kháng chiến
trường kỳ, gian khổ, Hồ Chí Minh khẳng định lại quan điểm của Đảng từ năm 1943 trong
Đề cương văn hóa Việt Nam về phương châm xây dựng nền văn hóa mới Đó là một nền văn hóa có tính chất dân tộc, khoa học, đại chúng
- Trong thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa: Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam
đặt ra nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế, xã hội và văn hóa mới, chuyển từ chế độ chiếm đóng
và chiến tranh giải phóng sang xây dựng đất nước Trong lĩnh vực văn hóa, Hồ Chí Minh và Đảng đã chủ trương xây dựng một nền văn hóa mang tính chất xã hội chủ nghĩa và phản ánh bản chất dân tộc Điều này bao gồm nhiều khía cạnh: Giáo dục, Nghệ thuật và Văn hóa, Cải cách văn hóa, Phổ cập văn hóa
*Liên hệ với việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ngày nay.
Ngày nay quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa vẫn còn là một trong những giá trị lớn cho việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Để xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ngày nay cần phải:
Giáo dục văn hóa:Phát triển giáo dục: Hồ Chí Minh đã coi giáo dục là chìa khóa quan
trọng để nâng cao tri thức và ý thức văn hóa của nhân dân Ngày nay, cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục để tạo ra thế hệ trí thức có ý thức văn hóa cao, biết trân trọng và bảo tồn di sản văn hóa dân tộc Chỉ có tự cường được về giáo dục mới có thể đưa đất nước sánh ngang với các cường quốc năm châu.Kết hợp giáo dục quốc tế để mở rộng tầm nhìn và hiểu biết về văn hóa thế giới.Dạy và học về lịch sử và văn hóa: Cần thiết lập chương trình giáo dục tốt
về lịch sử và văn hóa dân tộc, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ về nguồn gốc, truyền thống, và giá trị
văn hóa của đất nước.Tiếp thu các giá trị văn hóa hiện đại đúng đắn: Việc sáng tạo và đổi mới trong văn hóa hiện đại, có thể giúp xây dựng một nền văn hóa mạnh mẽ và phản ánh đúng bản sắc dân tộc Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa
Phát triển nghệ thuật và văn hóa: Khuyến khích sáng tạo: Hỗ trợ và khuyến khích các
nghệ sĩ và nhà văn để họ có thể sáng tạo và phát triển tác phẩm mang đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc Đổi mới Khoa học và Công nghệ trong Văn hóa: Sử dụng công nghệ để bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống Khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới trong việc kết hợp các yếu tố truyền thống và hiện đại trong nghệ thuật và văn hóa Bảo tồn và phát huy
di sản văn hóa: Quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
Trang 9Xây dựng tâm huyết và tạo ra cộng đồng, xã hội công bằng do dân vì dân:Phát triển tinh thần đoàn kết: Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tinh thần đoàn kết và sự hợp nhất trong
cộng đồng Việc xây dựng một cộng đồng mạnh mẽ, tận tụy và yêu quê hương là quan trọng
để duy trì và phát triển nền văn hóa Phát triển đạo đức: Tăng cường giáo dục đạo đức, lòng trách nhiệm xã hội, và lòng yêu thương con người.Tạo ra cộng đồng công bằng: Việc
tạo ra một xã hội với sự công bằng và đoàn kết, nơi mọi người cùng nhau hợp tác và chia sẻ,
sẽ làm tăng niềm tự hào và lòng yêu nước Tạo ra một xã hội hoạt động vì lợi ích của
nhân dân Khuyến khích hoạt động cộng đồng: Tổ chức các sự kiện, lễ hội, và các hoạt
động văn hóa cộng đồng để tạo ra một không khí tích cực và tăng cường tình yêu quê hương
Phát triển văn hóa giáo dục: Thúc đẩy giáo dục đạo đức: Hồ Chí Minh vấn đề giáo dục
đạo đức cao, làm người trước khi làm việc Điều này cũng áp dụng cho việc phát triển nền văn hóa ngày nay, nơi giáo dục đạo đức là cơ sở để xây dựng một xã hội văn minh và tốt
đẹp Quảng bá giá trị văn hóa: Hỗ trợ các hoạt động quảng bá giá trị văn hóa trong xã hội
hiện đại, nhằm tạo nên một môi trường sống tích cực và đồng lòng
Phát triển kinh tế với mục tiêu phục vụ nhân dân:Hồ Chí Minh coi phát triển kinh tế như
một phương tiện để cải thiện cuộc sống của nhân dân Ngày nay, việc phát triển kinh tế cần
đi đôi với việc bảo đảm quyền lợi và đời sống tốt đẹp cho mọi thành viên trong xã hội
=> Việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc ngày nay có thể dựa trên những giá trị cốt lõi của tư tưởng văn hóa của Hồ Chí Minh, chính hệ thống tư tưởng vô cùng uyên bác của Người sẽ là kim chỉ nam, là sợi chỉ đỏ đảm bảo sự phát triển bền vững và đồng đều cho đất nước Việt Nam
Câu 3: Anh Chị hãy phân tích bối cảnh ra đời và bình luận câu nói sau đây của Hồ Chủ tịch
(3đ):
“Nam Bộ là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam Sông có thể cạn, núi
có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi”
Trích “Thư gửi đồng bào Nam bộ”,
Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, 2011, tr.280,
Thực dân Pháp khi xâm lược đã chia đất nước ta ra ba kỳ, mỗi kỳ có chế độ cai trị riêng Sau Cách mạng Tháng Tám, miền Bắc có hơn 20 vạn quân Tưởng và các đảng phái tay sai của chúng như: Việt Nam Quốc dân Đảng (Việt Quốc), Việt Nam cách mạng đồng chí hội (Việt Cách) tràn vào nước ta với mưu đồ tiêu diệt Đảng Cộng Sản Đông Dương, lập nên chính quyền tay sai của chúng, miền Nam bị thực dân Pháp xâm lược và sau khi độc chiếm hoàn toàn Việt Nam, lúc bấy giờ Pháp lại muốn chia nước ta thêm một lần nữa , chúng đã bày ra “ Nam Kỳ tự trị” để cho nước ta lâm vào cảnh lầm than Đến đầu năm 1946, tình hình đất nước hết sức phức tạp, khó khăn chồng chất về mọi mặt: giặc ngoại xâm và giặc nội phản, chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, Về đối ngoại, có gần 20 vạn quân Trung Hoa dân quốc từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc Không chỉ thế, lúc này nước ta còn phải đối mặt với Việt Nam Quốc dân Đảng (Việt Quốc), Việt Nam cách mạng đồng minh hội (Việt Cách) Chúng mang trong mình âm mưu thành lập một chính phủ bù nhìn Tiêu diệt Đảng Cộng sản, phá tan Việt Minh, lật đổ cách mạng chính quyền non trẻ ở Việt Nam chính là dã tâm
Trang 10của chúng Ở miền Nam lúc này, cuộc kháng chiến diễn ra ngày càng khốc liệt, cảnh nước nhà lúc này đã đi đến mức đau khổ tột cùng Nhân dân Nam Bộ lúc bấy giờ phải chịu nhiều cảnh lầm than , nỗi đau không chỉ về xác thịt mà còn về tinh thần Ngày 28/2/1946, Hiệp ước Hoa - Pháp được ký kết, Pháp và Tưởng đã bắt tay với nhau để đổi lấy một số quyền lợi của chúng ở nước ta Trước tình thế gay go như vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã ra chủ trương, quyết sách lịch sử hết sức sáng suốt là “Hòa để tiến” Hiệp định Sơ bộ giữa đại diện chính phủ Pháp và đại diện Việt Nam được ký kết vào ngày 6/3/1946, tại Hà Nội.Theo Hiệp định, Pháp công nhận Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa là một quốc gia tự do, có Chính phủ, Quốc hội, quân đội và tài chính riêng,nằm trong Liên bang Đông Dương thuộc Khối Liên hiệp Pháp Hiệp định thừa nhận kết quả của cuộc trưng cầu dân ý về thống nhất ba kỳ, một sự kiện quan trọng trong việc xác định tương lai chính trị của Việt Nam Về phía nước
ta, Việt Nam đồng ý để 15.000 quân Pháp vào Bắc Việt Nam thay thế quân đội Trung Hoa tuy nhiên sẽ rút hết sau 5 năm;Hai bên cam kết giữ nguyên vị trí trong thời gian đình chiến
và mở cuộc đàm phán chính thức Trong thời gian đàm phán, quân đội hai bên giữ vững vị trí của mình.Hiệp định Sơ bộ đã được ký kết giữa Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa và Pháp vào năm 1946 có thể được coi là một bước quan trọng trong cuộc đấu tranh cho độc lập của Việt Nam Mặc dù Pháp không công nhận hoàn toàn độc lập của Việt Nam, nhưng Hiệp định này đã tạo ra một cơ sở pháp lý cho mối quan hệ giữa hai bên và đặt ra những điều kiện
cụ thể để Việt Nam có thể chuẩn bị cho quá trình đàm phán chính thức Sau Hiệp định Sơ
bộ Geneva, miền Bắc Việt Nam được quyết định là khu vực do Việt Minh kiểm soát dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong khi miền Nam là khu vực do Việt Nam Cộng hòa kiểm soát với sự hỗ trợ của Pháp Điều này đã tạo ra một thời kỳ tạm thời ổn định, nhưng sự chia cắt này chỉ là một biện pháp tạm thời và không giải quyết được những mâu thuẫn cơ bản giữa hai miền Tuy nhiên, Hiệp định Sơ bộ là bước đi cần thiết để tranh thủ thời gian, tạo cơ sở, nền tảng củng cố vững chắc nền độc lập và nội lực Sau Hiệp định Sơ bộ, Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lãnh đạo nhân dân ta nghiêm chỉnh chấp hành những điều khoản của Hiệp định và kiên trì yêu cầu Pháp phải thực hiện theo những điều khoản đã ký trong hiệp định Trong khoảng thời gian này, giữa Việt Nam và Pháp có những buổi gặp gỡ, thảo luận để tiến tới cuộc đàm phán chính thức tại Pháp Tháng 5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sắp xếp, bàn giao công việc, Người đã giao Cụ Huỳnh Thúc Kháng vai trò quyền Chủ tịch nước sau đó người đã sang Pháp để tiến hành các cuộc họp tại nước này
Để trấn an tinh thần và củng cố niềm tin của đồng bào ở miền Nam - nơi đang diễn ra cuộc kháng chiến khốc liệt chống thực dân Pháp và trong tình hình đất nước hết sức phức tạp về mọi mặt: kinh tế, chính trị, văn hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho đồng bào Nam
Bộ Bức thư viết tay tại Hà Nội vào sáng ngày 31/5/1946, trên nền giấy màu vàng Hồ Chí Minh khẳng định: “Đồng bào Nam Bộ là dân nước Việt Nam Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi”
Nhắc đến vấn đề độc lập dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ nhấn mạnh : Độc lập, tự
do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc, Độc lập dân tộc phải gắn liền với tự do, hạnh phúc của nhân dân, Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thật sự, hoàn toàn và triệt để mà theo Người Độc lập dân tộc phải gắn liền với thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ “Nam Bộ là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi” đã cho thấy được hệ thống tư tưởng độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh là một hệ thống tư tưởng toàn diện và hết sức đúng đắn “Nam Bộ là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam” Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung nhấn mạnh sự liên kết mật thiết giữa vùng Nam Bộ với toàn bộ mảnh đất quê hương Việt Nam Sự so sánh giữa Nam Bộ và "máu, thịt của Việt Nam" làm tôn vinh giá trị