Bai giang ktct c4

Nguyên nhân hình thành độc quyền và độc quyền nhà nước Độc quyền và nguyên nhân hình thành độc quyền  Độc quyền?.  Nguyên nhân hình thành độc quyền Sự phát triển cao của lực lượng sả

Chương 4

CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

PGS.TS.Nguyễn Minh Tuấn

1 Độc quyền và độc quyền nhà nước

1.1 Nguyên nhân hình thành độc quyền và độc quyền nhà nước

Độc quyền và nguyên nhân hình thành độc quyền

 Độc quyền?

 Nguyên nhân hình thành độc quyền

Sự phát triển cao của lực lượng sản xuất

Cạnh tranh cao

Khủng hoảng kinh tế và sự phát triển của hệ thống tín dụng

I CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG

Độc quyền nhà nước – nguyên nhân hình thành và bản chất

 Độc quyền nhà nước là kiểu độc quyền trong đó nhà nước

nắm giữ vị thế độc quyền trên cơ sở duy trì sức mạnh của các

tổ chức độc quyền trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế

 Nguyên nhân hình thành độc quyền nhà nước

Tích tụ, tập trung vốn lớn

Sự thống trị của độc quyền tư nhân

Sự phát triển của phân công lao động

Toàn cầu hóa và quốc tế hóa kinh tế

 Bản chất của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là

sự kết hợp giữa các tổ chức độc quyền tư nhân, với

nhà nước tư bản thành một thể chế thống nhất, nhằm

phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và tiếp tục

duy trì sự phát triển chủ nghĩa tư bản

2 Tác động của độc quyền trong nền kinh tế thị trường

Tạo nguồn lực cho nghiên cứu kỹ thuật công nghệ mới

Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Phát triển nền sản xuất lớn, hiện đại

Kìm hãm việc ứng dụng công nghệ mới

Gây thiệt hại cho người tiêu dung

Tăng phân hóa giàu, nghèo

3 Quan hệ cạnh tranh và độc quyền

 Độc quyền ra đời từ cạnh tranh, nhưng không xó bỏ được

cạnh tranh

 Cạnh tranh trong giai đoạn độc quyền bao gồm:

Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp độc quyền với doanh

nghiệp ngoài độc quyền

Cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau

Cạnh tranh trong nội bộ các tổ chức độc quyển

1 Lý luận của V.I Lênin về đặc điểm kinh tế của độc quyền

Các tổ chức độc quyền có quy mô tích tụ và tập trung tư bản lớn

Sức mạnh của các tổ chức độc quyền do tư bản tài chính và hệ

thống tài phiệt cho phối

Xuất khẩu tư bản trở thành phổ biến

Cạnh tranh để phân chia lại thị trường thế giới giữa các tập đoàn

tư bản độc quyền

Lôi kéo, thúc đẩy chính phủ vào việc phân định khu vực lãnh thổ ảnh hưởng để bảo vệ lợi ích của độc quyền

II LÝ LUẬN CỦA V.I.LÊNIN VỀ ĐỘC QUYỀN VÀ ĐỘC QUYỀN

NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TBCN

2 Lý luận của V.I.Lênin về chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà

nước

Sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và nhà nước

Sự hình thành, phát triển sở hữu nhà nước

Sự điều tiết nền kinh tế của nhà nước tư sản

III NHỮNG BIỂU HIỆN CHỦ YẾU CỦA ĐỘC QUYỀN, ĐỘC

QUYỀN NHÀ NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY VÀ

VAI TRÒ LỊCH SỬ CỦA CNTB

1 Biểu hiện mới của độc quyền

 Về tích tụ và tập trung tư bản

 Về vai trò của tư bản tài chính

 Về xuất khẩu tư bản

 Về phân chia thị trưởng thế giới giữa các liên minh độc quyền

 Về phân chia lãnh thổ dưới tác động của các tập đoàn tư bản

độc quyền

2 Biểu hiện mới của độc quyền nhà nước dưới CNTB

 Biểu hiện mới về cơ chế quan hệ nhân sự

 Biểu hiện mới về sử hữu nhà nước

 Biểu hiện mới về vai trò, công cụ điều tiết kinh tế của

độc quyền nhà nước

2.4 Vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản

kinh tế, xã hội

 Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển nhanh chóng.

 Chuyển nền sản xuất nhỏ thành nền sản xuất lớn hiện đại.

 Thực hiện xã hội hóa sản xuất.

 Đáp ứng và thoả mãn nhu cầu ngày càng cao và đa dạng của

người tiêu dung và thị trường

 Giải quyết được một số vấn đề xã hội như việc làm, thu nhập,

an sinh xã hội…

Những giới hạn lịch sử của chủ nghĩa tư bản:

 Không giải quyết được khủng hoảng kinh tế.

 Những mâu thuẫn, xung đột trong nội bộ các nước tư bản

 Làm nảy sinh mâu thuẫn và xung đột giữa các nước tư bản

với các nước đang phát triển

 Sự phân hóa giàu nghèo ở chính ngay trong lòng các nước tư

bản và có xu hướng ngày càng sâu sắc