Giáo án ngữ văn 8 kntt

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS lắng nghe yêu cầu của GV Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời một số HS nêu tên về các nhân vật anh hùng dân tộc và lí do vì

BÀI 1: CÂU CHUYỆN CỦA LỊCH SỬ TIẾT : VĂN BẢN 2: QUANG TRUNG ĐẠI PHÁ QUÂN THANH

I MỤC TIÊU

1 Mức độ yêu cầu cần đạt

- Nhận biết và củng cố được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ

- Nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản, phân tích được một

số căn cứ để xác định chủ đề

- HS biết kết nối VB với trải nghiệm cá nhân, từ đó bồi đắp cho mình tình yêu nước, lòng tự hào dân tộc niềm kính trọng đối với những người anh hùng của dân tộc

2 Năng lực

a Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

b Năng đặc thù

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của văn bản với các văn bản khác có cùng chủ đề

3 Phẩm chất

- Tự hào về truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông, có tinh thần trách nhiệm đối với đất nước

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi

- Tranh ảnh về nhà văn hình ảnh

- Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà

2 Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ Văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi

hướng dẫn bài học, vở ghi

II TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A.KHỞI ĐỘNG

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực Quang Trung

đại phá quân Thanh

b Nội dung: GV tổ chức cho HS chia sẻ về những anh hùng dân tộc mà em

biết

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS và đáp án về những vị anh hùng dân tộc mà

em biết và ấn tượng

d Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Hãy kể tên một số nhân vật anh hùng dân tộc mà em

biết? Trong những nhân vật đó em thích nhất nhân vật nào? Vì sao?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe yêu cầu của GV

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS nêu tên về các nhân vật anh hùng dân tộc và lí do vì sao

em thích họ

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV gợi ý: Một số vị anh hùng dân tộc mà em biết bao gồm có: Hai Bà

Trưng, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, Quang Trung – Nguyễn Huệ, Hồ Chí Minh

- GV mở đoạn video về Quang Trung Nguyễn Huệ (1’45s đến 3’15s)

https://www.youtube.com/watch?v=j9g3N9li0O8

- GV dẫn dắt vào bài: Để nói về các vị anh hùng dân tộc thì không thể nào

không nhắc đến Vua Quang Trung – Nguyễn Huệ Một vị Vua anh minh, người đã

góp công đánh tan quân Thanh xâm lược và cuộc hành quân thần tốc của ông đến nay vẫn còn là một dấu hỏi lớn cho thế hệ sau Hãy cùng tìm hiểu về tài cầm binh của ông qua văn bản 2- Tiết 1 - Quang Trung đại phá quân Thanh.

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a Mục tiêu: Nắm được những thông tin về thể loại và đọc văn bản Quang

Trung đại phá quân Thanh

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi

liên quan đến văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên

quan đến văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

d Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả tác

phẩm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- GV mời đại diện các nhóm dựa vào

nội dung đã đọc ở nhà:

+ Hãy trình bày hiểu biết của em về

nhóm tác giả Ngô gia văn phái và tác

phẩm Hoàng Lê Nhất Thống chí?

+ Bối cảnh lịch sử để diễn ra trận

đánh lịch sử của Quang Trung Nguyễn

Huệ?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Ngô gia văn phái là một nhóm tác giả

thuộc dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai, Hà Nội ngày nay Đây

- Đây là một dòng họ lớn có truyền thống nghiên cứu và sáng tác văn chương với những tên tuổi tiêu biểu như: Ngô Thì Ức (1709 -736), Ngô Thì

Sĩ (1726 -1780), Ngô Thì Nhậm (1746 – 1803), Ngô Thì Chí ( 1753 -1788), Ngô Thì Du (1772 -1840), Ngô Thì Hương (1774 -1821)…

2 Tác phẩm

- HS đọc thông tin trong SGK, chuẩn

bị trình bày trước lớp

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS phát biểu, yêu cầu

cả lớp nhận xét, bổ sung

Dự kiến sản phẩm: HS dựa vào SHS,

tóm tắt về nêu vài nét cơ bản về tác giả,

tác phẩm

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến

thức

- GV bổ sung

- Hoàng Lê nhất thống chí là cuốn tiểu thuyết lịch sử, viết bằng chữ Hán theo lối chương hồi gồm có 17 hồi

- Dựa vào việc ghi chép lại những sự kiện lịch sử - xã hội có thực, nhân vật thực, địa điểm thực và tác phẩm đã phản ánh những biến động của lịch sử nước ta từ cuối thế kỉ XVIII đến những năm đầu thế kỉ XIX trong đó tập trung phơi bày sự thối nát dẫn đến sự sụp đổ tất yếu của tập đoàn phong kiến Lê – Trịnh

- Đồng thời nó góp phần ca ngợi cuộc khởi nghĩa Tây Sơn do người anh hùng

áo vải Nguyễn Huệ lãnh đạo

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được văn bản Quang Trung đại phá quân

Thanh

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên

quan đến văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan

đến văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh

d Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Bố cục tác phẩm và sự

kiện lịch sử

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

I Bố cục tác phẩm và sự kiện lịch sử

- Bố cục: 3 phần

+ Phần 1: Từ đầu đến ngày 25 tháng

học tập

- GV mời đại diện các nhóm dựa vào

nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các

câu hỏi liên quan đến văn bản Quang

Trung đại phá quân Thanh

+ Trình bày bố cục đoạn trích và nội

dung từng phần?

+ Có những sự kiện lịch sử nào được

nhắc đến trong bài?

- Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Các nhóm thảo luận để trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm lên bảng

yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp

ý, bổ sung

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Nhân vật Vua Quang

Trung – Nguyễn Huệ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- Dựa vào kiến thức và văn bản đã

Chạp năm Mậu Thân 1788: Được tin quân Thanh chiếm Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi vua thân chinh đi dẹp giặc

+ Phần 2: Tiếp theo đến tiến binh đến Thăng long rồi kéo vào thành: Chiến thắng thần tốc của quân Tây Sơn với tài thao lược của vua Quang Trung + Phần 3: Còn lại: Sự đại bại của quân tướng nhà Thanh và tình trạng thảm hại của Vua tôi Lê Chiêu Thống

- Sự kiện lịch sử

+ Ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế lấy hiệu là Quang Trung chỉ huy quân tiến

ra Bắc tiêu diệt quân Thanh + Đêm 30 Tết bao vây tiêu diệt đồn Hà Hồi

+ Đêm mùng 5 Tết quân ta tấn công và

hạ đồn Ngọc Hồi + Quân Thanh thảm hại, Tôn Sĩ NGhị

và Lê Chiếu Thống tháo chạy

III Nhân vật Vua Quang Trung -Nguyễn Huệ

- Khi nghe Tin quân Thanh xâm lược nước ta

+ Bắc Bình Vương giận lắm, cho họp

chuẩn bị ở nhà hãy cho biết:

+ Khi nghe tin quân Thanh xâm lược

nước ta thái độ và hành động của Bắc

Bình Vương ra sao? Điều đó cho thấy

điều gì ở nhân vật này?

+ Hình tượng của Vua Quang Trung

trong đoạn trích cho em cảm nhận gì?

Người viết thể hiện cả hứng như thế

nào đối với vị anh hùng dân tộc này?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học

tập

- Các nhóm thảo luận để trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng

yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp

ý, bổ sung

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức

tướng sĩ, định thân chinh cầm quân đi ngay

+ Lên ngôi hoàng đế tiến quân ra Bắc dẹp giặc

+ Trưng cầu ý kiến của người hiền tài + Tuyển mộ quân lính ở Nghệ An, duyệt binh, yên ủi quân lính vạch ra kế hoạch đánh giặc

 Thể hiện Quang Trung là một người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén; hành động mạnh mẽ dứt khoát, tự tin, điều khiển tướng tài tình, sử dụng chiến lược, chiến thuật hợp lí, độc đáo trong kế sách đánh giặc; có ý chí tự hào, tự tôn dân tộc và tinh thần quyết chiến quyết thắng

- Cảm hứng của người viết về nhân vật Vua Quang Trung

- Ở phần đầu của văn bản, Vua Quang

Trung hiện lên là một người chính trực, thẳng thắn hành động quyết đoán, sáng suốt nhạy bén

- Ở phần 2 Quang Trung hiện lên với

vẻ đẹp của người anh hùng trong chiến trận, người có tầm nhìn chiến lược, ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc,

có tài cầm quân, tiên đoán chính xác,

Nhiệm vụ 3: Nhân vật Vua Lê Chiêu

Thống

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- Dựa vào phần chuẩn bị tại nhà em

hãy trả lời các câu hỏi sau đây:

+ Nhân vật Lê Chiêu Thống hiện lên

với những chi tiết nào?

+ Tác giả đã thể hiện thái độ như thế

nào đối với nhân vật này?

dùng binh biến hóa, bất ngờ, đóng vai trò quyết định trong chiến thắng thần tốc đại phá quân Thanh

ngòi bút của tác giả, Ông Vua nhà Lê trở nên hết sức hèn hạ, nhu nhược, ngược lại, hoàng đế Quang Trung hiện

ra với những phẩm chất của một anh hùng dân tộc

IV Nhân vật Vua Lê Chiêu Thống + Chiêu Thống vội cùng bọn thân tín

đưa Thái Hậu ra ngoài

+ Chạy bán sống bán chết + Cướp thuyền dân

+ Mấy ngày không ăn đuổi kịp Tôn Sĩ Nghị

+ Vua tôi nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt

Thể hiện sự hèn nhát, vì lợi ích riêng của dòng họ mà đem vận mệnh dân tộc đặt vào tay kẻ thù xâm lược

Hành động “rước voi giày mả tổ” khiến Lê Chiêu Thống mất tư cách của bậc quân vương Qua đó tác giả tỏ thái

độ phê phán một cách nghiêm khắc đối với nhân vật này

V.Đặc trưng của thể loại

+ Đặt trong sự so sánh giữa hai nhân

vật Vua Quang Trung và Lê Chiêu

Thống có tác dụng thế nào trong việc

thể hiện chủ đề đoạn trích?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện

nhiệm vụ học tập

- HS lắng yêu cầu của GV, sau đó thảo

luận theo cặp để tóm tắt

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS trình bày phần tóm

tắt trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận

xét

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

- Bối cảnh: Đoạn trích đã tái hiện

những sự kiện nhân vật có thật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể: đó

là hiện thực lịch sử hào hùng của dân tộc và hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ với chiến thắng mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789) đánh tan 29 vạn quân Thanh Nhờ khả năng tưởng tượng hư cấu và miêu tả của nhà văn bối cảnh của một thời đại trong quá khứ trở nên sống động như đang diễn

ra trước mắt người đọc

- Nhân vật: Thế giới nhân vật trong

đoạn trích khá phong phú Trong đó tác giả tập trung khắc họa các nhân vật nổi tiếng như vua chúa, anh hùng các

vị tướng cầm quân – những con người

có vai trò quan trọng đối với đời sống của cộng đồng dân tộc trong đó, Quang Trung, Lê Chiêu Thống là những nhân vật tiêu biểu Được khắc họa một cách sinh động rõ nét, hai nhân vật đó thể hiện khá đầy đủ cách nhìn nhận, lí giải

về lịch sử của tác giả

Nhiệm vụ 4: Yếu tố đặc trưng của

thể loại

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- Dựa vào phần chuẩn bị tại nhà em

hãy trả lời các câu hỏi sau đây:

+ Những yếu tố đặc trưng nào của

truyện lịch sử đã được sử dụng? Em có

nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện

lịch sử của tác giả?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện

nhiệm vụ học tập

- HS lắng yêu cầu của GV, sau đó thảo

luận theo cặp để tóm tắt

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS trình bày phần tóm

tắt trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận

xét

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

Nhiệm vụ 5: Kết luận theo thể loại

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- GV chia HS thành các nhóm (4-6

HS), yêu cầu HS:

+ Trình bày nhận xét của em về cốt

truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ

trong văn bản Quang Trung đại phá

quân Thanh.

- GV yêu cầu HS rút ra kết luận về nội

dung và nghệ thuật của bài thơ

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện

nhiệm vụ học tập

- HS rút ra kết luận theo thể loại về cốt

truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ

của văn bản

- GV quan sát phần thảo luận của các

nhóm, hướng dẫn, hỗ trợ (nếu cần

thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm xác

định cốt truyện, bối cảnh, ngôn ngữ,

nhân vật của văn bản

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng

nghe, nhận xét phần trả lời của nhóm

bạn, nêu ý kiến bổ sung (nếu có)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến

thức

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: HS củng cố, mở rộng kiến thức đã học về văn bản Quang Trung đại

phá quân Thanh

b Nội dung:

- GV phát Phiếu bài tập cho HS thực hiện nhanh tại lớp

- GV hướng dẫn HS thực hiện phần Luyện tập theo văn bản đọc

c Sản phẩm:

- Phiếu bài tập của HS

d Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV hướng dẫn làm bài vào vở, cho HS luyện tập theo những nhiệm vụ cụ thể sau

Câu 1: Hãy viết đoạn văn ngắn khoảng 7-9 câu cảm nhận về một chi tiết em ấn

tượng nhất trong Quang Trung đại phá quân Thanh.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học để hoàn thành bài luyện tập vào vở

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trình bày trước lớp

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức

Câu 1:

Nguyễn Huệ — người anh hùng áo vải ở đất Tây Sơn là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam Người anh hùng áo vải ấy với thiên tài quân sự của mình đã đánh tan hai mươi chín vạn quân Thanh xâm lược, khiến cho bọn bán nước cầu vinh ê chề nhục nhã Có thể nói Hồi thứ mười bốn trong tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí của nhóm Ngô gia văn phái đã phản ánh khá đầy đủ chân dung người anh hùng Nguyễn Huệ Càng đọc chúng ta càng khâm phục tài năng xuất chúng của người anh hùng áo vải đất Tây Sơn ấy Qua đó người đọc có thể hình dung được chân dung của người anh hùng áo vải Quang Trung không chỉ là nhà quân sự thiên tài

“xuất quỷ, nhập thần" mà còn là một tướng quân giàu lòng yêu nước, có ý thức dân tộc hết sức sâu sắc Ông là hình ảnh đối lập với những tên vua bán nước, hèn nhát Quang Trung mãi mãi được nhân dân kính phục, yêu mến.

- GV chuyển sang nội dung mới

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a Mục tiêu: HS nâng cao, mở rộng kiến thức.

b Nội dung: GV hướng dẫn HS làm bài tập vận dụng

c Sản phẩm học tập: Phần trả lời của HS và chuẩn kiến thức của GV.

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

Câu 1: Phân tích hình tượng Vua Quang Trung trong Quang Trung đại phá quân

Thanh

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc đoạn ngữ liệu, vận dụng kiến thức đã học để thực hiện các yêu cầu

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày trước lớp

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức:

Nguyễn Huệ, vị chiến tướng dùng kỳ mưu hạ thành Phú Xuân Nguyễn Huệ, vị thống tướng đã tiêu diệt ba vạn quân Xiêm xâm lược tại Rạch Gầm - Xoài Mút trong một trận thủy chiến trời long đất lở Nguyễn Huệ, người anh hùng áo vải đã đạp đổ ngai vàng chúa Trịnh ở Đàng Ngoài rồi kết duyên cùng công chúa Ngọc Hân làm chấn động Bắc Hà Nguyễn Huệ- vua Quang Trung đã tiêu diệt 29 vạn quân Thanh xâm lược, xây nên Gò Đống Đa lịch sử bất tử.

Đọc Hồi thứ 14 " Hoàng Lê nhất thống chí", hình tượng người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ đã để lại trong tâm hồn ta bao ấn tượng không phai mờ.

Những tác giả- những người con ưu tú của dòng họ Ngô thì ở Tả Thanh Oai đã mượn lời nói của những cung nhân cũ từ phủ Trường Yên tâu với Thái Hậu, rất khách quan, để giới thiệu Nguyễn Huệ với sự tâm phục và kinh sợ Vì là người ở phía bên kia, phe đối địch, nên đại từ " hắn" mà người cung nhân này dùng để chỉ