Bài soạn kí sinh trùng

BÀI SOẠN KÍ SINH TRÙNG – Y2 plasmodium spp sốt rét - đơn bào, kí ính nội tb, trung gian truyền bệnh muỗi anopheles - có 5 loại kí sinh ở người: falciparum, vivax, malariae, ovale, knowl

BÀI SOẠN KÍ SINH TRÙNG – Y2 plasmodium spp( sốt rét)

- đơn bào, kí ính nội tb, trung gian truyền bệnh muỗi anopheles

- có 5 loại kí sinh ở người: falciparum, vivax, malariae, ovale, knowlesi

- kí sinh ở người qua 4 giai đoạn: tư dưỡng non, tư dưỡng già, phân liẹt, giao bào

tóm lại: giai đoạn phát triển của kí sinh trùng sốt rét có 4 giai đoạn

giai đoạn tu dưỡng non là khi vừa kí sinh trên hồng cầu chỉ có nhân và bào tương gom lại hình nhẫn đỏ xanh, tiếp theo trở đi sẽ có sự xuất hiện của các sắc tố sốt rét ở tư dưỡng già trước, tu dưỡng già chỉ khác tư dưỡng non ở chỗ nó có sắc tố sốt rét, bào tuong và nhân

sẽ to ra hơn, tiếp theo tới gia đoạn phân liệt cũng có các sắc tố sốt rét tập trung thành từng đám hay lẻ tẻ nhưng bào tương sẽ mất nhân to và vỡ thành các mảnh trùng, cuối cùng la thể giao bào thể giao bào là thể trưởng thành cuối hồng cầu có chứa thể phân liệt sẽ vỡ ra

để kí sinh trên hồng cầu khác

chúng ta sẽ có 1 thắc mắc vậy sắc tố sốt rét là cái quần gì: sắc tố sốt rét do sự tiêu hoá hemoglobin từ hồng cầu nhé

chu trình phát triển gồm 2 chu trình: chu trình sinh sản hửu tính và chu trình sinh sản vô tính

sinh sản hữuu tính thì ở muỗi: con muỗi cái nó cắn con người, kst sốt rét đc đưa vô dạ dày, sau đó sẽ có hiện tượng thoát roi tạo ra các tiểu giao tử và đại giao tử, tiẻu giao tử có 4-8 cái ở giao tử đực, giao tử cái chỉ có đại giao tử, kết hợp vô thành 1 hợp tử, tạo trứng

di động, trứng đó tới màng bao dạ dày tạo thành trứng nang, trứng nang sẽ vỡ tạo thành các thoa trùng, các thoa trùng đó sẽ đi tới tuyến nước bọt canh chờ ng và chích

tiếp theo là chu trine vô tính: thì khi bị con cái nó cắn, thì kst sốt rét sẽ đi theo đường tuần hoàn tới gan ở gan sẽ sẽ phát triển thành thể tư dưỡng non và thể tư dưỡng già rồi sau đó

sẽ phát triển thành thể phân liệt cuối cùng vỡ ra thành các mảnh trùng, ngoài ra có 2 con như ovale , vivax sẽ có thể ngủ, ngủ bao nhiêu lâu ai biết khi thích nó sẽ phát triển tiếp nha

các yếu tố ảnh hương tới bệnh: nhiệt độ, 20-25, độ ẩm 70-80, địa lí, ánh sáng thuỷ sinh, kinh té xã hội, nghề nghiệp

ở việt nam: vừng rừng núi sẽ có con falciparum là nhiều truyền bệnh là con anopheles dirus

vùng đồng bằng ven biển là con vivax truyền bệnh là con anopheles epiroticus

thời kỳ ủ bệnh

falciparum 7 ngày

vivax 10 ngày

khỏi bệnh khi ko có kst trong máu và gan

nếu nhiễm faciparum dùng xn srat

tiêm chich, tuyền máu, dịch tễ, chung quanh có ng bệnh, để định hướng bệnh

lấy máu lúc lên cơn, và lấy nhiều ngày liên tiếp

điều trị

cắt cơn: diệt thể vô tính

chống tái phát thì diệt thể ngủ

chống lây lan diệt thể giao bào

toxoplasma gondii

gồn có 3 thể: thể đoản trùng, thể hoạt động, thể trứng nang

thể đoản trùng: phát triển chậm tìm ẩn trong cơ tim, xương, não, thường ở trong 1 nang, khi nuốt vô sẽ đc dịch dạ dày tiêu hoá nag còn lại thể đoản trùng

thể hoạt động: phát triển rất nhanh, cấp tính, phá huỷ mô rất nhanh, dừng lại khi ko còn phát triển đc nữa, hay mô chết, nhưng mô chết kệ mô, nó qua mô khác phá huỷ

thể trứng nang: sẽ tạo thành thoa trùng

toxoplasma gondii bắt buộc phải kí sinh nội tế bào, hữu tính ở mèo, và vô tính ở kí chủ trung giang ở người, hay mèo, đv máu nóng

chu trình phát triển:

sinh sản hữu tính ở mèo: khi mèo nuốt trứng nag, hoặc nagn trong mô, thì thoa trùng sinh

từ trứng nang, và đoản trùgnh sinh từ nang trong mô sẽ xam nhập vào tb niêm mạc ruột ở

đó nó sẽ tạo thành giao tử đực và giao tử cái, giao tử dực sẽ mò qua dụ dỗ và dớt luôn giao tử cái tạo thành hợp tử ahihi, r hợp tử sẽ thành trứng, trứng chưa hoá bào tử sẽ đc theo phân thải ra môi trường bên ngoài, ở ngoài nó sẽ chuyển thành thể hoá bào tử

chu trình sinh sản vô tính: người hay gì đó nuốt cái ngang trong mô hay trứng nang, thì đoản trùng và thoa trùng sẽ đc phóng thích ra bám vào trong niêm mạc ruột ó, rồi phát tán khắp cơ thể, r sẽ tạo thành thể hoạt động, thể hoạt động sẽ phá huỷ banh chành tb, hết cái này r tới cái bên cạnh, ahihi đặc biệt nó có thể biến thành thể nang trong mô để phá huỷ

từ từ

đường lây của nó là gì: nó lây kiểu phân mèo nè, ăn ko sạch trúng là sml, hay ở bà mẹ, truyền cho con, bà mẹ bị nhiễm càng sớm càng bệnh nặng, mà đặc biệt bà mẹ mang thai chỉ cho 1 đứa duy nhất mắc bệnh, máy đứa còn lại ko mắc bẹnh nhé ahihi

phương thức lay nhiễm: có 3 kiểu lây nhiễm

nuốt phải trứng nang giả trong mô: ăn thịt sống hay tái, ghép nội tạng

nuốt phải trứng nang:nguồn nước bị ô nhiễm, ruồi gián,, rau trái cây bị ô nhiễm

nuốt phải thể hoạt động: nhiễm bẩm sinh, nhiễm qua ăn uống, nhiễm qua tiêm chích

lâm sàng

bệnh toxoplasma gondii có 3 thể

thể ko bị suy giảm miễn dịch, thể suy giảm miễn dịch ko mắc aids, thể suy giảm miễn dịch do mắc aids

thể ko bị suy giảm miễn dịch thường viêm hạch nhẹ, đa số ko có triệu chứng, khi cấp tính

sẽ sưng hạch bạch huyết, đau đầu cơ, thiếu máu, có thể bị tâm thần phân liệt

thể suy giảm miễn dịch ko mắc aids: thường sẽ đụng đến hệ thần kinh trung ương như sốt

co giật đau đầu, tâm thần, ngoài ra có 2 cái viêm phổi và màng bồ bào sau

còn mắc aids thì sẽ có khối u trong não nhé đc cho là sự tái hoạt động của 1 nhiễm mãn tính

bị mắc toxoplasma gondii bẩm sinh sẽ bị hoá vôi sọ bị mấy cái về tk như ở trên, bị tim to, não úng thuỷ

mẹ bị lây qua nhau tuỳ thời gian thai kỳ, sớm lan truyền thấp nhưng bệnh nặng, trễ lan truyền mạnh nhưng bệnh nhẹ

đa số trường hợp toxoplasma gondii là bẩm sinh 98%

tổn thương mắt

thường kst sẽ tấn công vào hệ võng mô và màng bồ đào sao, tuỳ vào số lượng, vị trí sẽ ảnh hưởng tới mắt, có thể bthg có thể nặng, nặng sẽ viêm sưng, để lại sẹo, có hiện tượng ruồi bay giảm thị lực, co giật nhãn cầu, nheo mắt

chẩn đoán

phương pháp trực tiếp: máu cuống rốn, dịch cơ thể, mô hạch nhuộm giemsa

nuôi cấy dịch cơ thể như máu dịch não tuỷ r tiêm vào màng bụng chuột bạch

pcr

2/ phương pháp gián tiếp, dùng kháng thể sfd, ifa, eia

phụ nữ có thai tránh tiếp xúc với phân mèo

giun kim ( enterobius vermicularis)

màu trắng, mỏ có 3 môi, lớp biểu bì 2 bên tạo thành cánh, giun có đuôi cong, con đực có gai sinh dục

chu trình phát triển: KIm kí sinh ở manh tràng nhưng đôi khi xâm lấn qua hỗng tràng và đại tràng, rồi kim đực và kim cái lấy nhau, r con cái có bầu, con đực sợ phải có trách nhiệm nên lăn ra tự tử chết, Kim cái 1 mình nuôi con, ở chỗ manh tràng sợ bị hàng xóm

kì thị, nên mang cả bụng bầu ra tới hậu môn để sinh đẻ, nhưng sức đã kiệt nên con cái chịu ko nỗi và cũng lăn đùng ra chết đám trứng Kim chưa sinh lại mồ côi, chúng những đứa có phôi sẽ phát triển thành ấu trùng kim do ng đóc móc đít r để vô miệng và mút nên

bị lây, ngoài ra Kim ấu trùng còn có khả năng nhiễm ngược trở lại, còn những trái trứng khác, sẽ đc khuếch tán tùm lum gây nhiễm, haizzz, khi trứng kim đc người đưa vào ống tiêu hoá, nó sẽ đc phóng thích và lột xác 2 lần thành kim non con, r xuống manh tràng để trưởng thành và tiếp tục vòng tuần hoàn như ba mẹ nó

lây nó rất dễ lây ở những người vệ sinh ko sạch sẽ hoặc có thể lây qua đường tình dục nếu chơi trò hậu môn nở hoa

bệnh 1/3 ko biểu hiện có sẽ là tình trạng đaubujng buồn nôn chán ăn tiêu chảy, xn công thức máu sẽ thấy bc trung tính tăng nhẹ

biến chứng là gãi đít nhiều, hậu môn nát nhiễm trùng, chàm, r nó còn di chuyển tới chỗ nào gây viêm chỗ đó như ruột thừa, cơ quan sinh dục,

gium kim ngứac ban đêm là nó đó, quẹt hậu môn dùng phương pháp graham để ktra nhé giun xoắn

ký sinh chủ yếu ở heo rừng, heo nhà, và cac loài gặm nhắm

có 2 chu trình là chu trình hoang dã

chu trình hoang dã: sẽ nói tới con chuột, con chuột khi bị nhiễm con này, sẽ trưởng thành

và đẻ ra ẤU TRÙNG ở ruột non, nhưng ấu trùng 1 rồi thành ấu trùng 2 ko theo phân ra ngoài mà nó đi tới máu đến các cơ vân, r hoá nang và nằm xoắn trong nang đó, đc bao bọc bởi cơ, và sẽ bị mấy con khác nó ăn thịt con chuột rồi lây lan cho nhau, rồi cái j đó khiến cho con chuột rừng nó ăn, rồi heo nhà ăn, rồi xác định, con người đớp vô thịt heo bị

nhiễm, còn sống ák, sẽ nuốt nang ấu trùng vào ng vào đường ruột, r nó sẽ thoát nang và

trưởng thành r chúng lấy nhau đẻ r tại thành ấu trùng 1, rồi ấu trùng 2 rồi đi qua ruột tới tuần hoàn đến cơ, r hoá nang, con người là nơi chấm dứt chu trình( con người là ngõ cụt

ki sinh), nếu nó tồn tại đc khoảng 6 tháng nó chết và hoá vôi

dịch tể

ở nơi ăn heo rừng, hay heo nhà mà ăn chưa chín, hay có thể ăn chuột đồng nhé

lâm sàng: cho 3 giai đoạn

giai đoạn 1 : thường gây tiêu chảy nhưng nhẹ nên thường hay bỏ quên

giai đoan 2 khi con ấu trùng vào máu và vào cơ: sốt, đau cơ dữ dội khi vận động, như ăn nhai nuốt thở vân vân, phù mặt mi mắt

giai đoạn 3 tìm đc chỗ trong cơ hoá nang, tạo nang và xoắn lại nằm trong cơ: người bệnh

bị suy kiệt và tử vong

người khoẻ khó chết, yếu dễ chết do ko hô hấp khó

chẩn đoán

dựa vô các giai đoạn biểu hiện trên người bệnh, coi vùng dịch tễ

chẩn đoán đúng nhất là sinh thiết cơ

angiostrongylus cantonensis

chuột là kí chủ của anginostronggylus cantonensis

ấu trùng lạc chủ, hay ấu trùng di chuyển

kí sinh ở trong đm phổi của chuột=> chuột là kí chủ

có giun đực và cái luôn

chu trình phát triển

kí sinh ở đm phổi của chuột, cái đẻ ở đm phổi r đi tới phế nang tạo thành at giai đoạn 1, r

đi ngược lên hầu đi xuống theo đường tiêu hoá ra phân vẫn là at giai đoạn 1, at giai đoạn

1 ở ngoài ngoại cảnh có 2 con đường, 1 là đc ống sên nuốt, rồi lột xác 2 lần tạo at giai đoạn 3, r chuột sẽ ăn con ốc sên=> at giai đạon 3 đi vào ruôt, r xuyên ruột vô máu rồi lên não, rồi theo đường máu xuống phổi và trưởng thành ở phổi, đm phổi ák, nghe rất là rãnh nhỉ

ở người khi ăn con ốc, hay rau lá để lại vết nhớt, rồi người ăn rồi, xuyên ruột theo máu lên não, người ko phải kí chủ nên ko xuống đm phổi đc nên gây tổn thương não và người

sẽ chết( viêm màng não, gây tăng bc toan tính tăng cao)

ủ bệnh ko rõ ràng

triệu chứ lâm sàng:

chẩn đoán:dm có ăn j bậy ko

bc toan tính tăng rất cao tăng 50%

dịch não tuỷ rát gên xui để thấy đc ấu trùng hay ko

dùng miễn dịch elisa, hay sinh học phân tử

Gnathostoma

có 2 loại spinigerum( chó, mèo) và hispidum( heo), vn thường là spinigerum, kí sinh ở vách dạ dày, con cái sẽ đẻ trứng, theo phân ra ngoài, trứng phải vào nước mới phát triển, rồi đẻ ra tạo thành at gđ 1, và bị 1 bài thuỷ sinh nuốt, r phát triển thành at giai đoạn 2, r bị

mấy con như ếch lươn rắn ăn con thuỷ sinh đó, r con at 2 thành at3 và đóng thành kén, rồi tới dạ dày và trưởng thành ở dạ dày Người lỡ ăn mấy con này còn sống, r đi tới tùm lum nơi, chỉ ở giai đoạn at, là ko trưởng thành chỉ ở at giai đoạn 3, nhiều nhất là ở gan, vậy chỉ có ếch lươn rắn khi ăn con thuỷ sinh có at2 thì mới thành 3, và trưởng thành ở dạy dày

người là ngẫu nhiên bị nhiễm

ấu trùng 4 hàng gai, giun trưởng thành 8 hàng gai

đẻ trứng

bị bệnh này hay ngứa, ngứa lắm là con đó ở ngoài da, còn gây sưng, khối sưng đó có thể

di chuyển, ngoài ra nó còn đi tùm lum

chẩn đoán

thì phải hiện dụ khối sưng ngứa di chuyển, r phải tới chỗ dịch tễ, bc ái toan tăng,

sán dải heo và bò: sống ở ruột non

phan biệt sán dải heo và bò: tính di động, đầu sán, đốt sán trưởng thành

mỗi đốt sán dải có bộ phận sinh dục đực và cái, ko có hệ tuần, tiêu hoá, hô hấp, nếu có hình vẽ tuần hoàn hay hô hấp là sai nhé

đặc điểm của sán dải phôi có 6 móc

giai đoạn ấu trùng sống ở cơ quan nội tạng

giai đoạn trưởng thành sống ở ống tiêu hoá

sán dải bò biết bò( ban đêm bò ra ngoài), sái dải heo ko biết bò

có 2 cách phân loại, theo bộ phận bám và giai đoạn kí sinh

trứng tích tụ trong tử cung của đốt mang sán, quá nhiều sẽ làm vỡ tử cung văng trứng ra ngoài, r đốt tiêu huỷ

KÍCH THƯỚC GIUN ĐŨA 70MICRO PHẢI NHỚ=> taenia 35

trứng của taenia có 6 cái móc

sán dải bò trên 13 nhánh tử cung, sán dải heo dưới 17 nhánh tử cung

phân loại kí sinh trong cơ thể người

chỉ kí sinh trong cơ thể người ở giai đoạn trưởng thành: trong ruột người, saginata

kí sinh trong cơ thể ở ấu trùng( mô)

kí sinh trong cơ thể người ở giai đoạn trưởng thành, và trong mô: solium

chu trình phát triển

sán dải bò: đốt sán theo phân hay bò ra rồi ra ngoại cảnh, con bò nuốt phải trứng sán hay đốt sán, dịch dạ dày sẽ phá vỡ vỏ trứng để at thoát ra, r xuyên qua vách ruột đi vô cơ quan nội tạng, và nhiễm nagn ấy trùng, người mắc bị do ăn thịt bò có nang ấu trùng còn sống, rồi đi vô cơ thể người còn nang at còn sống, nên kí sinh trong người ở giai đoạn trưởng thành

sán dải heo: đi cầu đốt sán ra, rồi đc dịch dạ dày heo phá vỡ, r xuyên ruột đi khắp cơ thể, con heo sẽ bị nhiễm nagn ấu trùng, nếu ng ăn thịt heo thì sẽ bị nhiễm nang ấu trùng, và dặc biệt, nếu người nuốt trứng sán thì dịch dạ này của người tiêu huỷ đc vỏ trứng làm nang ấu trùgn thoát ra, làm người cũng bị nhiễm con ấu trùng

VẬY NGƯỜI CHỈ MẮC BỆNH ẤU TRÙNG( ĂN RAU, UỐNG NƯỚC) VÀ TRƯỞNG THÀNH( HEO TÁI) LÀ HEO, MẮC TRƯỞNG THÀNH CHỈ Ở CON BÒ

dịch tễ

những nơi ko ăn thịt bò như đạo hồi ko ăn heo bò, đạo do thái ko ăn thịt heo nên sẽ khác với chúng ta, vn nhiễm bò nhiều hơn cao

triệu chứng:

con trưởng thánh ko có j thể hiện ra bên ngoài, ngứa ở trong niêm mạc hậu môn

bệnh nang ấu trùng: sán dải heo biểu hiện tuỳ theo vị trí kí sinh do tuỳ nó đi cơ quan nội tạng nào, x-ray có hạt gạo

chẩn đoán

bắt đc, con bò, thấy trong phân co heo

toxocara sp

chó mèo là kí chủ vĩnh viễn nên nó sẽ có con trưởng thành trong cơ thể chó mèo, còn con

người ko phải là kí chủ vĩnh viễn nên chỉ nhiễm ở dạng ấu trùng, nên con người vô tình

bị

hình thể: bắt ra từ ruột con chó nên có thể phân biệt đc, còn nếu bắt ở người gọi là giun đũa

con chó có đi cầu ra con trứng( chưa phải ấu trùng, nên người ăn ko bị), phát triển thành trứng ấu trùng r mới lây nhiễm, nếu người ăn trúng trứng con ấu trùng, thì dịch tiêu hoá phá huỷ vỏ trứng r ấu trùng nó sẽ đi ra xuyên qua vách ruột rồi đi tùm lum, gây ra 2 hội chứng ở mắt và nội tạng

chúng ta làm j để có thể nhiễm con toxocara: tiếp xúc với đất, vệ sinh kém, thường xuyên tiếp xúc với chó mèo, ăn rau ko rửa

triệu chứng có 2 loại, ấu trùng di chuyển ở nội tạng, di chuyển ở mắt

da, sẽ có sự di chuyển mảng bầm da, mề đay

hố hấp, ho kéo dài

não: bị bệnh về tk

tiêu hoá: đau bụgnh tiêu chảy

ở mắt sẽ bị viêm màng bồ đào, thường 1 bên gây mờ mắt

trẻ em sẽ có cả 2 hội chứng, người lớn chỉ có ở nội tạng thôi nhé

chẩn đoán: dich tễ, bc toan tính ko tăng ở bị mắt, huyết thanh chẩn đoán

giun chỉ bạch huyết

do con muỗi truyền, cả 4 giống truyền đc bệnh giun chỉ bạch huyết, nên diệt muỗi, làm giống bệnh sốt rét

giun chỉ hình ống từ 25=25x4 mm

giun chỉ bạch huyết sống ở mạch bạch huyết, gây tắc nghẽn mbh do cuộn lại, gây phù, giun chỉ lại đẻ phôi, do ấu trùng giãn mạnh làm thành phôi

chu trình phát triển

giun chỉ đực cái để phôi ở mạch bạch huyết, rồi phôi nó đi vào hệ tuần hoàn, và xuất hiện trong máu ngoại vi có chu kỳ đêm từ 8h tối đến 3h sáng( nên canh lấy mẫu nhé), muỗi chích rồi phôi sẽ tới dạ dày muỗi, dịch tiêu hoá sẽ phá huỷ lớp màng phôi, và phóng thích

ấu trùng, đâm xuyên qua dạy dày rồi đi tùm lum rồi tới tuyến nước bọt, nếu con muôci đốt người, con đó sẽ đi vào tuần hoàn rồi tới mạch bạch huyết

dịch tể

thường gặp con malayi: thái bình

triệu chứng

phù chân voi, mãn tính ko chữa đc, chỉ chữa đc ở giai đoan cấp tính thôi, thường hay phù chân và phù bìu

có 2 giai đoạn cấp( sốt, nhức đầu nôn ói, ngứa quan trọng nhất là viêm mạch bạch huyết tái đi tái lại tiến triển li tâm từ chỗ bị đi ra ngoài xa chỗ bị, ko nhạy cảm với kháng sinh)

và mãn( phù voi, hay gặp ở chân và bìu, tăng bc tt)

biến chứng

gây xơ hoá mbh, gây vỡ, đái dưỡng trấp, âm đạo, đái ra vi khuẩn

chẩn đoán

máu lấy lúc đêm 20 22 24 2h r coi

đái dưỡng trấp r coi

kĩ thuật tập trung: knott

gián tiếp dùng elisa pcr, kháng nguyên