Y ĐỨC TRONG QUAN HỆ THẦY THUỐC – BỆNH NHÂN

Quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân (QHTTBN) là nền tảng của hành nghề y và y đức. Tuyên ngôn Geneva yêu cầu thầy thuốc: “Sức khỏe của bệnh nhân của tôi là mối quan tâm hàng đầu của tôi”. Công ước quốc tế về y đức: “Người thầy thuốc mắc nợ bệnh nhân lòng trung thành tuyệt đối và những tài sản khoa học có giá trị”. Quan niệm cũ: QHTTBN theo kiểu gia trưởng đã được bãi bỏ trong đạo đức và trong luật Trong bài này sẽ đề cập đến 6 vấn đề trong QHTTBN: Những vấn đề của thầy thuốc gặp phải trong công việc hàng ngày Tôn trọng và bình đẳng trong điều trị Giao tiếp và đồng thuận, ra quyết định khi bệnh nhân không tự quyết Tính bảo mật Bắt đầu sự sống Kết thúc sự sống

Y ĐỨC TRONG QUAN HỆ THẦY THUỐC – BỆNH NHÂN

GIỚI THIỆU

• Quan hệ thầy thuốc – bệnh nhân (QHTT-BN) là nền tảng của hành nghề y và y đức

• Tuyên ngôn Geneva yêu cầu thầy thuốc: “Sức

khỏe của bệnh nhân của tôi là mối quan tâm

hàng đầu của tôi”

• Công ước quốc tế về y đức: “Người thầy thuốc

mắc nợ bệnh nhân lòng trung thành tuyệt đối và những tài sản khoa học có giá trị”

• Quan niệm cũ: QHTT-BN theo kiểu gia trưởng

đã được bãi bỏ trong đạo đức và trong luật

GIỚI THIỆU

Trong bài này sẽ đề cập đến 6 vấn đề trong

QHTT-BN:

1 Những vấn đề của thầy thuốc gặp phải trong

công việc hàng ngày

2 Tôn trọng và bình đẳng trong điều trị

3 Giao tiếp và đồng thuận, ra quyết định khi bệnh

nhân không tự quyết

4 Tính bảo mật

5 Bắt đầu sự sống

6 Kết thúc sự sống

VẤN ĐỀ 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA THẦY THUỐC

GẶP PHẢI TRONG CÔNG VIỆC

HÀNG NGÀY

1 Thấy thuốc có nhiều mối quan hệ khác nằm

trong mối QHTT-BN? (BHYT, chính quyền, …)

2 Thầy thuốc có thể chọn bệnh nhân giống như

bệnh nhân có thể chọn thầy thuốc?

3 Khi nào thì nhiệm vụ chăm sóc bắt đầu và kết

thúc?

4 Bệnh nhân có những bổn phận nào?

5 Bệnh nhân có thể có hay không có những

thông tin về điều trị?

6 Điều gì xảy ra khi mối QHTT-BN bị phá vỡ?

VẤN ĐỀ 2:

TÔN TRỌNG VÀ BÌNH ĐẲNG

TRONG ĐIỀU TRỊ

Tình huống

• Trong một phòng khám của một BV đa khoa, có một bệnh nhân nam 30 tuổi đến khám vì ho, sổ

mũi, sốt và khó thở BS trực phòng cấp cứu sau khi khám chẩn đoán nghi viêm phổi do siêu vi, có biến chứng suy hô hấp (TP đang có dịch cúm

H1N1) BS yêu cầu chuyển ICU nhưng ICU đề

nghị chuyển Khoa Nhiễm vì nghi H1N1 Khoa

Nhiễm yêu cầu chuyển khoa Hô hấp vì chưa chẩn đoán chắc chắn là do H1N1

• Bạn suy nghĩ gì về các hành động của các thầy thuốc trong ca trực?

Trong tuyên ngôn Geneva

Người thầy thuốc không được để cho những mối quan tâm về tuổi tác, bệnh tật, tín ngưỡng, dân tộc, giới tính, quốc gia, chính trị, chủng tộc, giai cấp xã hội hoặc bất kỳ yếu tố nào khác xen giữa bổn phận và bệnh nhân

Thầy thuốc có thể chọn bệnh nhân?

• Không được từ chối BN trong trường hợp cấp cứu

• Không được từ chối BN khi không có lý do chính đáng: bệnh nhân đã quá đông, không phải lãnh

vực chuyên môn - KHÔNG LẠM DỤNG

• Không được rời bỏ BN của mình

• Lòng trắc ẩn dựa trên: sự tôn trọng phẩm giá của

BN, sự cảm thông với những tổn thương mà BN đang gánh chịu  lòng tin của BN

Tình huống

• Vào một buổi giao ban sáng tại một BV Nhi, một

BS thuộc khoa Dịch vụ (gia đình trả tiền dịch vụ)

đề nghị với một BS trưởng khoa khác để được cho chuyển một BN thuộc mình đảm trách sang với lý do : cha mẹ em bé luôn thắc mắc về những biện pháp điều trị cho con họ, tỏ thái độ nghi ngờ

và xem thường BS trẻ, có những lời lẽ khiếm nhã với BS, gia đình bé là một gia đình có thế lực

• Bạn suy nghĩ và giải quyết vấn đề này như thế

nào?

Kết thúc mối QHTT-BN

• Chỉ khi BN yêu cầu

• Nếu vấn đề bệnh lý của BN nằm ngoài khả năng của thầy thuốc : tham vấn, giới thiệu thầy thuốc khác

• Những lý do thầy thuốc muốn kết thúc mối quan hệ với BN

– đổi chỗ hoặc ngưng hành nghề

– BN từ chối

– Không có tiền chi trả

– BN và thầy thuốc không thích nhau

– BN không tuân thủ điều trị

Lý do có thể chính đáng, có thể vi phạm y đức

Phải tham khảo luật về y đức

Nếu chính đáng – phải giúp BN tìm thầy thuốc khác thích hợp hơn

Kết thúc mối QHTT-BN

• Nếu BN có những lời nói, hành vi thô bạo với thầy thuốc, thì họ có được tôn trọng và bình đẳng trong điều trị không?

– Cân nhắc giữa bổn phận và sự an toàn của bản thân và đồng nghiệp với quyền lợi của BN

– Tìm giải pháp ổn thỏa cho cả hai

Hấp dẫn giới tính và quan hệ gia đình

trong QHTT-BN

• Cấm quan hệ tình dục

• Trong luật một số nước thầy thuốc không được chữa bệnh cho thành viên trong gia đình trừ những tình huống :

– Cấp cứu

– Ở vùng xa, không có BS nào khác