QUAN HỆ THẦY THUỐC VÀ BỆNH NHÂN

• Nguyên tắc: “vì quyền lợi tốt nhất của bệnh nhân”Lợi ích về trị liệu/ can thiệpCân nhắc về các phương pháp, thuốc điều trị Nguy cơ gây tai biến, tàn tật Chất lượng cuộc sống cho bệnh n

QUAN HỆ THẦY THUỐC VÀ BỆNH NHÂN

Thời gian: 3 tiết Đối tượng: Sinh viên Khối ngành Khoa học Sức khỏe

1 Trình bày được 4 nguyên tắc cần thực hiện trong mối

quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân

2 Trình bày được một số nội dung cần lưu ý trong thực

hành lâm sàng liên quan đến sự ra đời và kết thúc

cuộc đời

3 Nêu được quy định của Quốc tế và Việt Nam trong

mối quan hệ giữa thầy thuốc với nhóm bệnh nhân

không đủ năng lực tự quyết

4 Áp dụng bài học để giải quyết một số tình huống

trong thực hành chăm sóc sức khỏe

• Các nguyên tắc trong mối quan hệ giữa thầy thuốc và bệnh nhân

2 • Thực hành lâm sàng liên quan đến sự ra đời và kết thúc cuộc đời.

3 • Ra quyết định ở bệnh nhân không đủ năng lực tự quyết.

Bảo mật thông tin

Tìm kiếm sự đồng ý của người bệnh Cung cấp đầy đủ thông tin

Mang lại lợi ích tốt nhất cho người bệnh

• Nguyên tắc: “vì quyền lợi tốt nhất của bệnh nhân”

Lợi ích về trị liệu/ can thiệpCân nhắc về các phương pháp, thuốc điều trị

Nguy cơ gây tai biến, tàn tật Chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân

• Cân nhắc quyền lợi tốt nhất của bệnh nhân

• Ra quyết định Đạo đức y học

Đúng chuyên mônLuật pháp

Một số trường hợp xung đột quyền lợi với thầy thuốc:

Bệnh nhân hung hăng đe dọa sự an toàn của thầy

thuốc

Bệnh nhân mắc bệnh có khả năng lây cho thầy

thuốc.Xung đột về lợi ích tài chính.Quyết định giữa 2 hay nhiều bệnh nhân.

Luật quốc tế về đạo đức y học của Hội y học thế giới:

“Thầy thuốc ở mọi chuyên ngành phải tận tụy cung cấp dịch vụ y

khoa tốt với đầy đủ kỹ thuật chuyên môn và đạo đức, với lòng

nhân ái và tôn trọng nhân phẩm của bệnh nhân Thầy thuốc cần

dành cho bệnh nhân lòng trung thành và tất cả nguồn lực khoa học của mình Bất kỳ khi nào việc khám hay điều trị vượt quá khả

năng của mình, cần mời thầy thuốc khác có kinh nghiệm tốt hơn.”

Quy định của Việt Nam, trong luật khám chữa bệnh về

quyền của bệnh nhân:

Điều 7 Quyền được khám bệnh, chữa bệnh có chất lượng phù hợp với điều kiện thực tế.

1 Được tư vấn, giải thích về tình trạng sức khỏe, phương

pháp điều trị và dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phù hợp với

bệnh.

2 Được điều trị bằng phương pháp an toàn, hợp lý và có hiệu quả theo các quy định chuyên môn kỹ thuật.

Tham vấn khủng hoảng (crisis counselling)

 Tham vấn quyết định (counselling for

decision-making)

 Tham vấn hành vi (behavioral counselling)

Cung cấp thông tin

Bệnh nhân tự đưa ra quyết

định

Thông tin cần cung

cấp: • Tình trạng bệnh tật hiện tại, hoạt

động chăm sóc dự kiến

• Ưu điểm và nhược điểm của các phương pháp

• Xét nghiệm cần thực hiện

•Lợi ích hay mối nguy cơ có thể gặp phải

•Ai là người thực hiện, kết quả tiên lượng, thời gian,

giá thành

Lưu ý:

• Nhận và quyền từ chối nhận thông tin.

• Cử người đại diện nhận thông tin.

• Cung cấp thông tin đầy đủ và công bằng về chuyên

Chìa khóa của tham vấn – cung cấp thông tin

Chuyên môn

Thấu cảm năng Kỹ

Trong 9 điều y huấn cách ngôn của Hải Thượng Lãn

Ông cũng đã căn dặn:

“Phàm gặp phải chứng bệnh nguy cấp, muốn mang hết

sức mình để cứu chữa tuy đó là lòng tốt, song phải nói

rõ cho gia đình người ốm biết trước rồi mới cho thuốc.”

Luật khám chữa bệnh Việt Nam quy định trong chương II:

Quyền và nghĩa vụ của người bệnh liên quan tới việc cung

1 Được cung cấp thông tin, giải thích, tư vấn đầy đủ về

tình trạng bệnh, kết quả, rủi ro có thể xảy ra để lựa chọn

phương pháp chẩn đoán và điều trị.

Điều 11 Quyền được cung cấp thông tin về hồ sơ bệnh

án và chi phí khám bệnh, chữa bệnh

1 Được cung cấp thông tin tóm tắt về hồ sơ bệnh án nếu có yêu cầu bằng văn bản, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

2 Được cung cấp thông tin về giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, giải thích chi tiết về các khoản chi trong hóa đơn

thanh toán dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

• Hỏi ý kiến bệnh nhân

• Chăm sóc y tế thực hiện khi bệnh nhân đồng ý.

• Tôn trọng quyền của bệnh nhân được tham gia ý kiến

vào quá trình chăm sóc

Giá trị về mặt chuyên môn và pháp lý khi:

Khi bệnh nhân không đồng ý?

1.3 Tìm kiếm sự đồng ý của người bệnh

Giải quyết tình huống bệnh nhân từ chối sự điều trị:

• Đảm bảo bệnh nhân có năng lực tự quyết và hiểu rõ

các thông tin

• Tôn trọng ý kiến của bệnh nhân.

• Khi quyết định của bệnh nhân quá sai lạc có thể đưa

đến cái chết cho bệnh nhân một cách oan uổng =>

Trình bày với gia đình, ban giám đốc bệnh viện để có hướng giải quyết

quyền của bệnh nhân liên quan tới thỏa thuận đồng ý

trong công tác khám chữa bệnh

Điều 10 Quyền được lựa chọn trong khám bệnh,

1 Được từ chối xét nghiệm, sử dụng thuốc, áp dụng thủ

thuật hoặc phương pháp điều trị nhưng phải cam kết tự chịu trách nhiệm bằng văn bản về việc từ chối của mình, trừ

trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật này.

2 Được ra khỏi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi chưa kết

thúc điều trị nhưng phải cam kết tự chịu trách nhiệm bằng

văn bản về việc ra khỏi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trái với quy định của người hành nghề, trừ trường hợp quy định tại

khoản 1 Điều 66 của Luật này.

• Sự tin cậy là một phần quan trọng trong mối quan hệ

thầy thuốc – bệnh nhân

• Để nhận được sự chăm sóc y tế, chẩn đoán và điều trị

tốt bệnh nhân phải trình bày thông tin cá nhân mình

Tôn trọng tính cá nhân của bệnh nhân.

Những thông tin cá nhân nào bệnh nhân muốn giữ

bí mật

Những thông tin nào bệnh nhân có thể hé mở

Xin phép, che mặt, mã hóa thông tin để bảo mật.

Không đem ra khỏi nơi điều trị, không được tự ý chụp hình, lưu giữ dưới hình thức khác.

Đủ thủ tục pháp lý mới được tham khảo hồ sơ bệnh án.

Sử dụng

thông tin

Giảng dạy, nghiên cứu Bệnh án

Điều tra

Từ lời thề Hippocrates: “ Những điều tôi nhìn hoặc

nghe thấy trong quá trình điều trị hoặc thậm chí ngoài

quá trình điều trị liên quan tới cuộc sống của bệnh nhân

sẽ được giữ kín”…

Trong quy định của Việc Nam liên quan đến bảo mật

thông tin cho bệnh nhân trong luật khám chữa bệnh

Điều 8 Quyền được tôn trọng bí mật riêng tư

Điều 37 Nghĩa vụ đối với người hành nghề y

Điều 8 Quyền được tôn trọng bí mật riêng tư

1 Được giữ bí mật thông tin về tình trạng sức khỏe và

đời tư được ghi trong hồ sơ bệnh án

2 Thông tin quy định tại khoản 1 Điều này chỉ được

phép công bố khi người bệnh đồng ý hoặc để chia sẻ

thông tin, kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng chẩn

đoán, chăm sóc, điều trị người bệnh giữa những người

hành nghề trong nhóm trực tiếp điều trị cho người bệnh

hoặc trong trường hợp khác được pháp luật quy định

Điều 37 Nghĩa vụ đối với người hành nghề y: Giữ bí

mật tình trạng bệnh của người bệnh, những thông tin mà người bệnh đã cung cấp và hồ sơ bệnh án, trừ trường

hợp quy định tại khoản 2 Điều 8 của Luật này

Những thương tổn chu sinh

Nạo thaiSàng lọc gen sơ sinh

Hỗ trợ sinh sảnTránh thai

Những vấn đề trong nghiên cứu

Theo Quy định của Bộ Y Tế được ban hành trong

“Quyết định số 4620/QD-BYT về việc ban hành

“Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức

khỏe sinh sản””, cụ thể tại “phần 7 Phá Thai An Toàn”

thì tất cả các hành vi phá thai trên 22 tuần đều là vi

phạm pháp luật

kết thúc cuộc đời.

•Chăm sóc giảm nhẹ cho những bệnh nhân mắc bệnh

nan y giai đoạn cuối

•Hỗ trợ những bệnh nhân có ý định tự tử hoặc tự tử

không thành

•Quy định của luật pháp về việc giúp bệnh nhân kết

thúc sự sống

Không thể tự quyết định

Những bệnh nhân bao gồm:

-Trẻ dưới 15 tuổi

- Có vấn đề về tâm thần

- Hôn mê.

Nhóm nhạy cảm:

-Phạm nhân bị giam giữ

- Bệnh nhân HIV/AIDS

- “Vì người bệnh”

- Trách nhiệm nghề nghiệp

- Đúng pháp luật

Xác định cách thức điều trị thích hợp nhất với bệnh nhân.

Phân tích được tại sao giải pháp điều trị này là tốt nhất trong thời điểm hiện tại

Cung cấp thông tin và tìm kiếm sự đồng ý từ người đại diện hợp pháp

Những trường hợp cấp cứu, thầy thuốc ra quyết định dựa trên lợi ích tốt nhất của người bệnh

trong mối quan hệ bác sĩ và bệnh nhân là

1 Mang lại lợi ích tốt nhất cho người bệnh

2 Cung cấp đầy đủ các thông tin một cách chân thực

và khách quan cho người bệnh

3 Trong thực hành chăm sóc sức khỏe, trong quá trình

chăm sóc cần có sự đồng ý của người bệnh

4 Mọi thông tin của người bệnh phải được bảo mật

lực tự quyết:

- Cung cấp thông tin và tìm kiếm sự đồng ý từ người đại diện hợp pháp

- Những trường hợp cấp cứu, thầy thuốc ra quyết định

dựa trên lợi ích tốt nhất của người bệnh

• Hỗ trợ những bệnh nhân có ý định tự

tử, tự tử không thành

A Bệnh nhân phải là người trực tiếp nhận thông tin,

người nhà không được thay thế

B Bệnh nhân không được từ chối nhận thông tin

C Bác sĩ phải trả lời các câu hỏi của bệnh nhân một

cách rõ ràng

D Cần nói rõ cơ chế bệnh sinh cho bệnh nhân biết

2 Đỗ Hồng Ngọc, Thầy thuốc và bệnh nhân,

2016

3 Carolyn Johnston, Penelope Bradbury 100

cases in clinical ethics and Laws Hodder

Arnold, 2008.