Phu cuong đề cương giữa kì i văn 6

Truyền thuyết: - Khái niệm văn bản truyền thuyết: là loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử.. - Nhân vật truyền thuyết:  Thường có nh

Trường THCS Phú Cường

Tổ Ngữ văn

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I - MÔN NGỮ VĂN 6

NĂM HỌC: 2022 – 2023

A PHẦN VĂN BẢN:

1 Thể loại

a Truyền thuyết:

- Khái niệm văn bản truyền thuyết: là loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử Thể hiện nhận thức, tình cảm của tác giả dân gian đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử

- Nhân vật truyền thuyết:

 Thường có những điểm khác lạ về lai lịch, phẩm chất, tài năng, sức mạnh,…

 Thường gắn với sự kiện lịch sử và có công lớn đối với cộng đồng

 Được cộng đồng truyền tụng, tôn thờ

- Cốt truyện truyền thuyết:

 Thường xoay quanh công trạng, kì tích của nhân vật mà cộng đồng truyền tụng, tôn thờ

 Thường sử dụng yếu tố kì ảo nhằm thể hiện tài năng, sức mạnh khác thường của nhân vật

 Cuối truyện thường gợi nhắc các dấu tích xưa còn lưu lại đến hiện tại

- Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết:

 Là những chi tiết, hình ảnh kì lạ, hoang đường, là sản phẩm của trí tưởng tượng và nghệ thuật hư cấu dân gian

 Thường được sử dụng khi cần thể hiện sức mạnh của nhân vật truyền thuyết, phép thuật của thần linh

 Thể hiện nhận thức, tình cảm của nhân dân đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử

b Truyện cổ tích

 Khái niệm: là loại truyện kể dân gian, kết quả của trí tưởng tượng dân gian, xoay quanh cuộc đời, số phận của một số kiểu nhân vật Thể hiện cách nhìn, cách nghĩ của người xưa đối với cuộc sống, đồng thời nói lên ước mơ về một xã hội công bằng, tốt đẹp

 Cốt truyện cổ tích: thường có yếu tố hoang đường, kì ảo, mở đầu bằng “Ngày xửa ngày xưa” và kết thúc có hậu

 Cách kể: các sự kiện trong truyện cổ tích thường được kể theo trình tự thời gian

 Kiểu nhân vật truyện cổ tích: nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh… Với phẩm chất được thể hiện qua hành động cụ thể

c Thơ lục bát

 Khái niệm: là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam Một cặp câu lục bát gồm

1 dòng 6 tiếng (dòng lục) và 1 dòng thơ 8 tiếng (dòng bát)

 Cách gieo vần: tiếng thứ 6 của dòng lục vần với tiếng thứ 6 của dòng bát kế nó; tiếng thứ 8 của dòng bát vần với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo

 Cách ngắt nhịp: thường ngắt nhịp chẵn như 2/2/2, 2/4/2, 4/4…

 Thanh điệu:

2 Văn bản

 Yêu cầu: tóm tắt văn bản, chỉ ra nội dung chính của văn bản, ý nghĩa của văn bản

 Các văn bản đã học: Thánh Gióng, Sự tích Hồ Gươm, Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân, Bánh chưng bánh giầy, Sọ Dừa, Em bé thông minh, Chuyện cổ nước mình, Non-bu và Heng-bu, Những câu hát dân gian về vẻ đẹp quê hương

B PHẦN THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

1 Từ đơn và từ phức (từ ghép, từ láy)

- Từ đơn: là từ gồm có 1 tiếng

VD: sách, bút, tre, gỗ

- Từ phức: là từ gồm 2 tiếng trở lên Từ phức gồm từ ghép và từ láy:

 Từ ghép là những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa

VD: xe đạp, sách vở, quần áo,

 Từ láy là những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng

VD: lung linh, xinh xinh,

2 Thành ngữ

 Thành ngữ: là 1 tập hợp từ cố định, quen dùng

 Nghĩa của thành ngữ là nghĩa của cả tập hợp từ, thường có tính hình tượng và biểu cảm

3 Trạng ngữ

 Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, giúp xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích… của sự việc nêu trong câu

 Phân loại: trạng ngữ chỉ thời gian, trạng ngữ chỉ nơi chốn, trạng ngữ chỉ nguyên nhân, trạng ngữ chỉ mục đích…

 Chức năng: Bên cạnh chức năng bổ sung ý nghĩa cho sự việc nêu trong câu, trạng ngữ còn có chức năng liên kết các câu trong một đoạn, làm cho đoạn văn được liền mạch

C PHẦN TẬP LÀM VĂN

Đề: Em hãy viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc truyện cổ tích bằng lời văn của mình.

Bước 1 Chuẩn bị trước khi viết.

a Xác định đề tài

+ Đề bài yêu cầu viết về vấn đề gì?

+ Kiểu bài mà đề yêu cầu là gì?

b Thu thập tư liệu

Bước 2 Tìm ý, lập dàn ý

a Tìm ý

- Truyện có tên là gì? Vì sao em chọn kể lại truyện này?

- Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện như thế nào?

- Truyện có những nhân vật nào?

- Truyện gồm những sự việc nào? Các sự việc xảy ra theo trình tự nào? -Truyện kết thúc như thế nào?

- Cảm nghĩ của em về truyện?

b Lập dàn ý

Mở bài Giới thiệu:

- Tên truyện

- Lí do muốn kể lại truyện

Thân bài * Trình bày

- Nhân vật

- Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện

*Kể chuyện theo trình tự thời gian

- Sự việc 1:

- Sự việc 2:

- Sự việc 3:

- Sự việc 4:

- …

Kết bài Nêu cảm nghĩ về truyện vừa kể.

Bước 3: Viết bài

Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

Kiểm tra lần thứ 1

Các phần

của bài

viết

chưa đạt

Mở bài Nêu tên truyện

- Nêu lí do em muốn kể chuyện

- Lựa chọn ngôi kể

Thân bài - Giới thiệu nhân vật, hoàn cảnh xảy ra câu

chuyện

- Trình bày chi tiết các sự việc xảy ra từ lúc

mở đầu cho đến khi kết thúc

- Các sự việc được kể theo trình tự thời gian

- Sự việc này tiếp sự việc kia một cách hợp lí

- Thể hiện được các yếu tố kì ảo

Kết bài Nêu cảm nghĩ của về câu chuyện

Kiểm tra lần thứ 2 - điều chỉnh bài viết

- Đọc kĩ bài viết của mình và khoanh tròn những lỗi chính tả, lỗi sử dụng từ ngữ (nếu có) Sau đó sửa lại các lỗi đó

- Gạch chân những câu sai ngữ pháp bằng cách phân tích cấu trúc ngữ pháp và sửa lại cho đúng (nếu có)

MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO

ĐỀ SỐ 1:

I ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

Đọc văn bản sau:

SỰ TÍCH CÂY VÚ SỮA

Ngày xưa, có một cậu bé được mẹ cưng chiều nên rất nghịch và ham chơi Một lần, bị mẹ mắng, cậu vùng vằng bỏ đi Cậu la cà khắp nơi, mẹ cậu ở nhà không biết cậu

ở đâu nên buồn lắm Ngày ngày mẹ ngồi trên bậc cửa ngóng cậu về Một thời gian trôi qua mà cậu vẫn không về Ví quá đau buồn và kiệt sức, mẹ cậu gục xuống Không biết cậu đã đi bao lâu Một hôm, vừa đói vừa rét, lại bị trẻ lớn hơn đánh, cậu mới nhớ đến mẹ.

- Phải rồi, khi mình đói, mẹ vẫn cho mình ăn, khi mình bị đứa khác bắt nạt, mẹ vẫn bênh mình, về với mẹ thôi.

Cậu liền tìm đường về nhà Ở nhà, cảnh vật vẫn như xưa, nhưng không thấy mẹ đâu Cậu khản tiếng gọi mẹ:

– Mẹ ơi, mẹ đi đâu rồi, con đói quá ! – Cậu bé gục xuống, rồi ôm một cây xanh trong vườn mà khóc.

Kỳ lạ thay, cây xanh bỗng run rẩy Từ các cành lá, những đài hoa bé tí trổ ra, nở trắng như mây Hoa tàn, quả xuất hiện, lớn nhanh, da căng mịn, xanh óng ánh Cây nghiêng cành, một quả to rơi vào tay cậu bé.

Cậu bé cắn một miếng thật to Chát quá

Quả thứ hai rơi xuống Cậu lột vỏ, cắn vào hạt quả Cứng quá.

Quả thứ ba rơi xuống Cậu khẽ bóp quanh quanh quả, lớp vỏ mềm dần rồi khẽ nứt

ra một kẽ nhỏ Một dòng sữa trắng sóng sánh trào ra, ngọt thơm như sữa mẹ.

Cậu bé ghé môi hứng lấy dòng sữa ngọt ngào, thơm ngon như sữa mẹ.

Cây rung rinh cành lá, thì thào: “Ăn trái ba lần mới biết trái ngon Con có lớn khôn mới hay lòng mẹ”.

Cậu oà lên khóc Mẹ đã không còn nữa Cậu nhìn lên tán lá, lá một mặt xanh bóng, mặt kia đỏ hoe như mắt mẹ khóc chờ con Cậu ôm lấy thân cây mà khóc, thân cây

xù xì, thô ráp như đôi bàn tay làm lụng của mẹ Nước mắt cậu rơi xuống gốc cây, Cây xòa cành ôm cậu, rung rinh cành lá như tay mẹ âu yếm vỗ về.

Cậu kể cho mọi người nghe chuyện về người mẹ và nỗi ân hận của mình…

Trái cây thơm ngon ở vườn nhà cậu, ai cũng thích Họ đem về gieo trồng khắp nơi

và đặt tên là Cây Vú Sữa.

(Nguồn: Truyện cổ tích Tổng hợp.)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 Văn bản “Sự tích cây vú sữa” được kể theo ngôi thứ mấy?

A Ngôi thứ nhất B Ngôi thứ hai

C Ngôi thứ ba D Kết hợp nhiều ngôi kể

Câu 2: Trong câu chuyện trên, tại sao cậu bé bỏ nhà đi?

A Vì cậu ham chơi

B Vì cậu bị mẹ mắng

C Vì cậu thích phiêu lưu

D Vì bạn bè rủ rê

Câu 3 Trong khi cậu bỏ nhà đi thì người mẹ ở nhà như thế nào?

A Tức giận, khó chịu

B Bình thản làm việc

C Tựa cửa ngóng con

D Cuống cuồng đi tìm

Câu 4 Khi quay về nhà, không thấy mẹ, cậu bé làm gì?

A Cậu khản tiếng gọi mẹ, rồi ôm một cây xanh trong vườn mà khóc

B Cậu bé gục xuống, rồi ôm một cây xanh trong vườn mà khóc

C Cậu bé chạy đi tìm mẹ khắp nhà, rồi chạy ra vườn tìm mãi

D Cậu bé buồn rầu, rồi ôm một cây xanh trong vườn mà khóc

Câu 5 Hãy sắp xếp các sự việc sau theo đúng nội dung của câu chuyện “Sự tích cây vú sữa”?

(1) Một hôm, vừa đói, vừa rét cậu nhớ đến mẹ rồi tìm đường về nhà

(2) Ngày xưa, có một cậu bé rất nghịch và ham chơi

(3) Cậu kể cho mọi người nghe về mẹ và nỗi ân hận của mình

(4) Cậu vùng vằng bỏ đi

(5) Cậu ôm lấy thân cây rồi khóc Cây xòe cành ôm cậu, rung rinh cành lá vỗ về cậu

A (1) (2) (3) (4) (5)

B (2) (4) (1) (5) (3)

C (5) (3) (1) (4) (2)

D (3) (2) (5) (4) (1)

Câu 6 Văn bản trên được viết theo chủ đề gì?

Câu 7: Trong câu: “Ngày xưa, có một cậu bé được mẹ cưng chiều nên rất nghịch và ham

chơi”, trạng ngữ “ngày xưa” dùng để làm gì?

A Chỉ thời gian

B Chủ mục đích

C Chỉ nguyên nhân

D Chỉ không gian

Câu 8: Chi tiết: “Cậu ôm lấy thân cây mà khóc, thân cây xù xì, thô ráp như đôi bàn tay làm lụng của mẹ” thể hiện tâm trạng gì của cậu bé?

A Thắc mắc, tò mò

B Ngạc nhiên, lo lắng

C Buồn bã, ân hận

D Hụt hẫng, nghi ngờ

Câu 9 Nếu em là cậu bé trong câu chuyện trên, khi bị mẹ mắng em sẽ làm gì? Vì sao? Câu 10 Qua văn bản trên, em hãy rút ra bài học cho bản thân mình

II VIẾT (4.0 điểm)

Bằng lời văn của mình, hãy kể lại một truyện cổ tích mà em biết

-ĐỀ SỐ 2:

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

“Ngày xưa có một người tên là Yết Kiêu ở làng Hạ Bì làm nghề đánh cá Một hôm, ông ta đi dọc theo bờ biển về làng bỗng thấy trên bãi có hai con trâu đang ghì sừng húc nhau dưới bóng trăng khuya Sẵn đòn ống, ông cầm xông lại phang mạnh mấy cái vào mình chúng nó Tự dưng hai con trâu chạy xuống biển rồi biến mất Ông rất kinh ngạc đoán biết là trâu thần Khi nhìn lại đòn ống thì thấy có mấy cái lông trâu dính vào đấy Ông mừng quá bỏ vào miệng nuốt đi.

Từ đó sức khỏe của Yết Kiêu vượt hẳn mọi người, không một ai dám đương địch Đặc biệt là có tài lội nước Mỗi lần ông lặn xuống biển bắt cá, người ta cứ tưởng như ông đi trên đất liền Nhiều khi ông sống ở dưới nước luôn sáu bảy ngày mới lên.

Hồi ấy có quân giặc ở nước ngoài sang cướp nước ta Chúng cho một trăm chiếc tàu lớn tiến vào cửa biển Vạn Ninh vây bọc, bắt tất cả thuyền bè, đốt phá chài lưới Đi đến đâu, chúng cướp của giết người gây tang tóc khắp mọi vùng duyên hải Chiến thuyền nhà vua ra đối địch bị giặc đánh đắm mất cả Nhà vua rất lo sợ, sai rao trong thiên hạ ai

có cách gì lui được giặc dữ sẽ phong cho quyền cao chức trọng.

Yết Kiêu bèn tìm đến tâu vua rằng: “Tôi tuy tài hèn sức yếu nhưng cũng quyết cho

lũ chúng nó vào bụng cá” Vua hỏi: “Nhà ngươi cần bao nhiêu người? bao nhiêu thuyền bè?” “Tâu bệ hạ” - ông đáp - “Chỉ một mình tôi cũng có thể đương được với chúng nó” Nhà vua mừng lắm, liền phong cho ông làm Đô thống cầm thủy quân đánh giặc”.

(Nguồn: https//truyen-dan-gian/yet-kieu.html)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 Đoạn trích trên thuộc thể loại gì?

A Truyện đồng thoại C Truyện truyền thuyết

Câu 2 Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là:

Câu 3 Câu chuyện trong đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?

Câu 4 Đoạn trích trên đã kể về sự việc nào?

A Hoàn cảnh xuất hiện và thân thế của Yết Kiêu

B Chiến công phi thường của Yết Kiêu

C Công trạng đánh giặc của Yết Kiêu

D Tài năng xuất chúng của Yết Kiêu

Câu 5 Cụm từ “quyền cao chức trọng” có nghĩa là gì?

A Người có của ăn, của để và luôn được mọi người kính nể

B Người có chức sắc cao, quyền thế lớn, có địa vị cao trong xã hội cũ

C Người giàu có nhưng không có chức quyền, vị thế, không được lòng người

D Người có uy tín trước mọi người, được mọi người tôn vinh

Câu 6 Nghĩa của từ “lo sợ” là:

A Lo lắng và có phần sợ hãi

B Không lo lắng

C Không sợ hãi

D Vui vẻ

Câu 7 Điền vào chỗ chấm (….):

Chi tiết “cầm xông lại phang mạnh mấy cái vào mình chúng nó” của Yết Kiêu đã

thể hiện tấm lòng………

Câu 8 Dòng nào nêu chính xác nhất về nhân vật Yết Kiêu được gợi lên qua đoạn trích

trên

A Yết Kiêu là người có sức khỏe và tài năng hơn người, thích thể hiện năng lực bản thân trước mọi người

B Yết Kiêu là người giỏi bơi lội, nhiều khi ông sống ở dưới nước luôn sáu bảy ngày mới lên

C Yết Kiêu là người không một ai dám đương địch, nhưng không thích thể hiện tài năng bản thân trước mọi người

D Yết Kiêu là người có sức khỏe và tài năng hơn người, có tinh thần yêu nước chống giặc ngoại xâm

Câu 9 Chỉ ra ít nhất một chi tiết kì ảo có trong đoạn trích trên liên quan đến nhân vật Yết

Kiêu Theo em chi tiết đó có ý nghĩa như thế nào?

Câu 10 Từ câu nói của Yết Kiêu “Tôi tuy tài hèn sức yếu nhưng cũng quyết cho lũ

chúng nó vào bụng cá”, em hãy trả lời câu hỏi: Để cống hiến, giúp ích cho cộng đồng

em thấy bản thân mình cần phải rèn luyện những phẩm chất, năng lực gì ?

II VIẾT (4.0 điểm)

Bằng lời văn của mình, hãy kể lại một truyện truyền thuyết mà em biết

****************************************

Lưu ý: Đề cương chỉ mang tính chất tham khảo.