Đề Cương Ôn Thi Môn - Thị Trường Du Lịch

ĐỀ CƯƠNG THỊ TRƯỜNG DU LỊCH A Cấu trúc đề thi Phần I Trắc nghiệm 25 câu Nội dung từ chương 1 đến chương 5 Phần II Tự luận 2 câu Chương 2 đến chương 5 không bao gồm các khái niệm B Nội dung ôn tập Chươ[.]

ĐỀ CƯƠNG THỊ TRƯỜNG DU LỊCH

A Cấu trúc đề thi

Phần I : Trắc nghiệm 25 câu : Nội dung từ chương 1 đến chương 5

Phần II : Tự luận 2 câu : Chương 2 đến chương 5 không bao gồm các khái niệm

B Nội dung ôn tập

Chương 1 : TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG DU LỊCH

1 Vị trí và nhiệm vụ của môn học

 Đối với sinh viên chuyên nghành Du lịch

 Cung cấp một hệ thống những kiến thức tổng hợp về thị trường du lịch

 Tạo điều kiện để sinh viên đi sâu nghiên cứu các bộ môn chuyên ngành sâu

 Là hành trang kiến thức ban đầu giúp các cử nhân du lịch tương lai tiếp cận công việc thựctế

 Giải quyết các vấn đề thị trường, mối quan hệ cung cầu du lịch trong nghề nghiệp của mình

 Đối với sinh viên chuyên ngành khác

 Trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về thị trường du lịch

 Cung cấp cho sinh viên phương pháp vận dụng lý luận thị trường du lịch để nghiên cứu một

thị trường du lịch cụ thể

 Đối với các doanh nghiệp

 Lựa chọn được thị trường mà họ cần khai thác

 Củng cố và mở rộng thị trường

 Là nền tảng cho việc quyết định loại hình sản phẩm, phương thức sản xuất, quảng cáo,khuếch trương và tiêu thị sản phẩm du lịch của mình cho phù hợp với giá cả, thời gian vànhịp độ cung cấp

 Đối với các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu

 Hoạch định chính sách phù hợp để quản lý, phát triển du lịch thông qua thị trường và thôngqua các môi trường khác

 Định hướng và điều tiết được sự phát triển cung, cầu du lịch nhằm sử dụng hợp lý các tàinguyên du lịch

 Thiết lập được môi trường pháp lý thuận lợi nhưng chặt chẽ đảm bảo cho các hoạt động dulịch đạt hiệu quả nhiều mặt và phát triển bền vững

2 Đối tượng nghiên cứu của môn thị trường du lịch

 Thị trường du lịch:

 Cung và cầu du lịch

 Thị trường du lịch nói chung

 Một số thị trường tiêu biểu

3 Phạm trù thị trường nói chung

 Khái niệm thị trường

 Theo nghĩa hẹp: “Thị trường được hiểu là nơi diễn ra sự mua, bán các hàng hóa hay dịchvụ”

 Theo nghĩa rộng: “Thị trường là tập hợp các điều kiện và thỏa thuận mà thông qua đó ngườimua và người bán tiến hành sự trao đổi hàng hóa và dịch vụ với nhau”

 Vai trò của thị trường

 Thị trường là yếu tố quyết định sự sống còn đối với hoạt động sản xuất kinh doanh.(Thuđược doanh thu và lợi nhuận; Nơi trao đổi sản phẩm và nguyên vật liệu)

 Thị trường phản ánh thế và lực của doanh nghiệp (Doanh nghiệp có thị phần lớn -> Sốlượng bán được lớn -> Doanh thu + lợi nhuận cao -> Thế + lực lớn hơn)

 Chức năng của thị trường

 Chức năng môi giới: Cầu nối người bán và người mua, người sản xuất và người tiêu dùng

 Chức năng thừa nhận và thực hiện: Sản phẩm được mua -> Được thừa nhận -> Có thị phần

 Chức năng điều tiết và kích thích: Quy luật kinh tế cung - cầu

 Chức năng thông tin: Sản xuất những sản phẩm thích hợp với cầu, người tiêu dùng có thôngtin để lựa chọn

 Chức năng chọn lọc và loại bỏ: Những sản phẩm không có thị phần sẽ bị loại bỏ

 Phân loại thị trường

 Theo nội dung hàng hóa dùng để giao dịch :

- Thị trường hàng hóa tiêu dùng (thị trường đầu ra)

- Thị trường các yếu tố sản xuất (thị trường đầu vào)

 Theo không gian kinh tế

- Thị trường thế giới

- Thị trường khu vực

- Thị trường quốc gia

- Thị trường vùng hay địa phương

4 Thị trường du lịch

 Khái niệm thị trường du lịch:

“Là bộ phận của thị trường hàng hóa chung, một phạm trù của sản xuất và lưu thông hàng hóa,dịch vụ du lịch, phản ánh toàn bộ quan hệ trao đổi giữa người bán và người mua, giữa cung vàcầu và toàn bộ các mối quan hệ, thông tin kinh tế, kỹ thuật gắn với mối quan hệ đó trong lĩnhvực du lịch”

 Đặc điểm của thị trường du lịch

1 Thị trường du lịch xuất hiện muộn hơn so với một số thị trường hàng hóa thông thường

2 Trong tiêu dùng du lịch không có sự di chuyển của hàng hóa vật chất và dịch vụ từ nơi sảnxuất địa phương đến nơi thường trú của khách du lịch

3 Trên thị trường du lịch, cung- cầu chủ yếu về dịch vụ Hàng hóa vật chất cũng được muabán trên thị trường du lịch nhưng chiếm tỷ lệ ít hơn

4 Trên thị trường du lịch, đối tượng mua, bán không hiện hữu trước người mua

5 Trên thị trường du lịch, khách hàng không sở hữu hàng hóa mình đã mua theo nghĩa đen của

9 Việc mua, bán tiêu dùng du lịch được gắn với không gian nhất định và thời gian cụ thể

10 Thị trường du lịch mang tính thời vụ rõ rệt

 Chức năng của thị trường du lịch

1 Chức năng công nhận & thực hiện

2 Chức năng thông tin

3 Chức năng điều tiết & kích thích

 Phân loại thị trường du lịch

 Phân loại thị trường du lịch theo khả năng kinh tế của bên bán và bên mua

- Thị trường bên bán hay thị trường cầu : Là thị trường du lịch mà ở đó cầu lớn hơn cung

- Thị trường bên mua hay thị trường cung : Là thị trường mà ở đó cung lớn hơn cầu

- Thị trường thế cân đối hay thị trường cân bằng cung- cầu : Trạng thái lý tưởng của thịtrường

 Phân loại thị trường du lịch theo một số tiêu thức thông dụng

- Phân loại thị trường du lịch theo tiêu thức địa lý chính trị :

• Dưới góc độ quốc gia : Thị trường du lịch quốc tế & Thị trường du lịch nội địa

• Dưới góc độ toàn thế giới: Thị trường du lịch quốc gia, Thị trường du lịch khu vực, Thịtrường du lịch thế giới

- Phân loại thị trường du lịch theo đặc điểm không gian của cung và cầu du lịch

• Thị trường gửi khách

• Thị trường nhận khách

- Phân loại thị trường du lịch theo thực trạng thị trường

• Thị trường du lịch thực tế

• Thị trường du lịch tiềm năng

- Phân loại thị trường du lịch theo thời gian

• Thị trường du lịch quanh năm

• Thị trường vui chơi, giải trí,

 Tác động tương hỗ giữa các loại thị trường du lịch

Chương 2: CẦU DU LỊCH

1 Khái niệm

 Khái niệm nhu cầu du lịch:

Nhu cầu du lịch là một loại nhu cầu xã hội đặc biệt manh tính tổng hợp cao, biểu hiện sự mongmuốn tạm thời rời nơi ở hàng ngày để đến với thiên nhiên và văn hóa ở một nơi khác; là nguyệnvọng cần thiết của con người mong muốn được tạm thời thay đổi khung cảnh cuộc sống đơnđiệu, tĩnh lặng thường ngày của mình hoặc được giải phóng khỏi sự căng thẳng, tiếng ồn, sự ônhiễm môi trường ngày càng tăng tại các trung tâm công nghiệp, đô thị để nghỉ ngơi, giải trí,tăng cường sự hiểu biết, phục hồi sức khỏe

 Khái niệm cầu du lịch:

Cầu du lịch là một bộ phận của nhu cầu xã hội có khả năng thanh toán về hàng hóa, vật chất vàdịch vụ du lịch đảm bảo sự đi lại, lưu trú tạm thời, giải trí của con người ngoài nơi ở thườngxuyên của họ, nhằm mục đích nghỉ ngơi, giải trí, tìm hiểu văn hóa, chữa bệnh, tham gia vào cácchương trình đặc biệt và các mục đích khác

 Phân biệt cầu du lịch và cầu thị trường:

2 Các thành phần của cầu du lịch

 Cầu về dịch vụ du lịch

 Cầu về dịch vụ chính

 Cầu về dịch vụ đặc trưng: Dịch vụ hướng dẫn du lịch

 Cầu về dịch vụ bổ sung: Dịch vụ thông tin, liên lạc; Dịch vụ làm visa, đặt chỗ, mua vé máybay; Dịch vụ đặt phòng khách sạn; Dịch vụ giặt là; Dịch vụ vui chơi, giải trí;

 Cầu về hàng hóa vật chất

3 Đặc trưng của cầu du lịch

 Cầu về dịch vụ

 2/3 đến 4/5 tổng chi phí cho du lịch là chi phí về dịch vụ

 Chi phí về dịch vụ chính chiếm tỷ trọng lớn

 Tính đa dạng, phong phú

 Sự đa dạng, phong phú của nhu cầu du lịch à Tính đa dạng, phong phú của cầu du lịch

 Tính linh hoạt, dao động

 Phản ứng nhạy cảm của khách du lịch

 Dễ bị thay đổi bởi các loại hàng hóa khác và giữa các loại cầu du lịch với nhau

 Là nhu cầu bậc cao của con người

 Tính phân tán và cách xa cung

 Có ở mọi nơi

 Tính cố định của cung

 Tính chu kỳ

 Tính mùa vụ của du lịch

4 Phân tích cầu du lịch

 Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu du lịch:

 Yếu tố tự nhiên

- Đặc điểm các yếu tố tự nhiên ở nơi cư trú thường xuyên

- Đặc điểm các yếu tố tự nhiên của điểm thăm quan du lịch

 Yếu tố văn hóa, xã hội

- Tình trạng tâm, sinh lý của con người

- Độ tuổi và giới tính của khách du lịch

- Thời gian rảnh rỗi

- Bản sắc văn hóa và tài nguyên nhân văn khác

- Trình độ văn hóa

- Nghề nghiệp

- Thị hiếu và các kỳ vọng

 Yếu tố kinh tế

- Thu nhập

- Giá cả hàng hóa

- Tỷ lệ trao đổi ngoại tệ

 Cách mạng khoa học, công nghệ và quá trình đô thị hóa

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhu cầu du lịch và chuyển hóa nhu cầu đóthành cầu du lịch

- Phá vỡ sự cân bằng trong nhịp sống của con người buộc con người phải nghỉ ngơi đểkhôi phục lại

 Yếu tố chính trị

- Sự hình thành cầu du lịch

- Sự tăng hoặc giảm cầu du lịch

 Giao thông vận tải

- Sự hình thành của cầu du lịch

- Sự phát triển của cầu du lịch

 Các yếu tố khác

- Những hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch

- Mức độ ô nhiễm của môi trường

- Các yếu tố bất thường như thiên tai, xung đột chính trị, chiến tranh, dịch bệnh

 Khủng hoảng du lịch

 Nội dung phân tích cầu du lịch

 Phân tích khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế

 Tiêu chí phân tích cầu du lịch

 Số lượng cầu

- Thu thập và xử lý số liệu về số lượng khách trên thị trường

- Nguồn dữ liệu thứ cấp

 Mức độ tăng trưởng của cầu

 Kết cấu của cầu

- Nguồn gốc địa lý

- Động cơ/ mục đích đi du lịch

- Phương tiện vận chuyển

- Thời gian lưu trú

- Chi tiêu bình quân

- Các đặc điểm nhân khẩu học

- Các đặc điểm tâm lý đặc trưng và lối sống

 Cung du lịch và sản phẩm du lịch:

2 Thành phần của cung du lịch

 Tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử-văn hoá, công trìnhlao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đápứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch,

đô thị du lịch

 Tài nguyên du lịch tự nhiên: Địa hình, khí hậu, nguồn nước, sinh vật

 Tài nguyên du lịch nhân văn: Di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, Các lễ hội, Cácđối tượng du lịch gắn với dân tộc học…

 Đặc điểm của tài nguyên du lịch

1 Tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng trong đó có nhiều tài nguyên đặc sắc và độc đáo,

có sức hấp dẫn rất lớn đối với khách du lịch

2 Tài nguyên du lịch là những tài nguyên không chỉ có giá trị hữu hinh mà còn có nữnggiá trị vô hình

3 Tài nguyên du lịch thường dễ khai thác

4 Tài nguyên du lịch có thời gian khai thác khác nhau

5 Tài nguyên du lịch được khai thác tại chỗ để tạo ra các sản phẩm du lịch

6 Tài nguyên du lịch có thể được sử dụng nhiều lần

 Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch:

 Cơ sở vật chất kỹ thuật chung: Bao gồm một số cơ sở vật chất kỹ thuật thuộc một số ngànhnhư giao thông, thương nghiệp, văn hoá, y tế, bưu điện, dịch vụ công cộng…

 Cơ sở vật chất kỹ thuật chuyên ngành du lịch bao gồm:

3 Công suất sử dụng phụ thuộc tương đối nhiều vào mức độ hấp dẫn của tài nguyên

4 Thời gian hao mòn thành phần chính của cơ sở vật chất kỹ thuật tương đối lâu

5 Tính sử dụng không cân đối của cơ sở vật chất kỹ thuật

 Những dịch vụ phục vụ khách du lịch

 Dịch vụ chính: Dịch vụ vận chuyển, Dịch vụ lưu trú, Dịch vụ ăn uống

 Dịch vụ đặc trưng: Hướng dẫn du lịch, Thuyết minh viên tại điểm DL

 Dịch vụ bổ sung: Dịch vụ vui chơi, giải trí; Dịch vụ mua sắm

 Hàng hóa cung cấp cho khách du lịch

 Hàng hóa phục vụ tại chỗ

 Hàng lưu niệm

 Hàng hóa tiêu dùng

 Là một hình thức xuất khẩu tại chỗ, mang lại nguồn thu ngoại tệ cho nước nhà

3 Đặc trưng của cung du lịch

 Tính tổng hợp

 Tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao

 Tính đa dạng, phức tạp của cầu du lịch

 Sự phối hợp của các nhà sản xuất trên thị trường du lịch

 Tính phi vật chất

 Cầu du lịch tồn tại chủ yếu ở dạng dịch vụ -> Dịch vụ không tồn tại ở dạng hiện vật ->

Không thể đem trưng bày -> Tính phi vật chất của cung du lịch

 Tính cố định và tính không lưu trữ

 Sản xuất và tiêu dùng du lịch diễn ra tại điểm du lịch

 Tài nguyên du lịch thường cố định, gắn với một điểm tham quan cụ thể

 Dịch vụ du lịch chỉ được tạo ra khi khách yêu cầu -> không thể « sản xuất » trước

 Hạn chế về mặt số lượng

 Số lượng doanh nghiệp

 Khả năng phục vụ của các doanh nghiệp

 Các doanh nghiệp phối hợp, bắt tay với nhau để phục vụ khách được tốt nhất

 Tính chuyên môn hóa cao

 Chuyên môn hoá theo loại hình dịch vụ du lịch

 Chuyên môn hoá theo loại hình du lịch

 Chuyên môn hoá theo giai đoạn của quá trình du lịch

 Chuyên môn hoá theo các công đoạn sản xuất dịch vụ du lịch

4 Phân tích cung du lịch

 Những yếu tố tác động đến cung du lịch

 Sự phát triển của lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và các thành tựu khoa học kỹ thuật,công nghệ

- Sự hình thành của cung

- Sự phát triển của cung

 Cầu du lịch

- Khối lượng của cung

- Sự đa dạng về loại hình của cung

 Mức độ tập trung hóa của cung

- Tập trung hóa theo chiều ngang

- Tập trung hóa theo chiều dọc

- Các hiện tượng thiên tai, thời tiết bất thường; Các xung đột chính trị

 Nội dung phân tích cung du lịch

 Tài nguyên du lịch

 Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

 Dịch vụ và hàng hóa vật chất phục vụ du lịch

 Tiêu chí phân tích cung du lịch

 Số lượng của cung du lịch

 Chất lượng của cung du lịch

Chương 4: NGHIÊN CỨU VỀ THỊ TRƯỜNG DU LỊCH

1 Quá trình nghiên cứu thị trường

 Khái niệm nghiên cứu thị trường:

“Tiến hành tìm kiếm những thông tin về thị trường theo phương thức có hệ thống được gọi lànghiên cứu thị trường”

 Tại sao phải nghiên cứu thị trường?

 Thu thập và xử lý thông tin về thị trường nhằm xác định khả năng tiệu thụ sản phẩm củadoanh nghiệp

 Đề ra những chính sách tiếp cận thị trường thích nhằm nâng cao khả năng thích ứng của sảnphẩm với thị trường luôn biến động

 Giảm bớt sự rủi ro trong việc đưa ra quyết định

 Các cấp độ nghiên cứu thị trường

 Nghiên cứu cơ bản

- Trao đổi lắng nghe khách hàng

- Hỏi các nhà cung ứng sản phẩm, dịch vụ

- Kiểm tra các dữ liệu mình có

- Đọc báo và thông tin thương mại

 Nghiên cứu quan sát

 Nghiên cứu nhóm trọng tâm (Thị trường trọng tâm)

 Nghiên cứu điều tra (Sau khi phân đoạn thị trường)

 Nghiên cứu thực nghiệm (Sau khi phân đoạn thị trường)

2 Khái quát về nghiên cứu thị trường

 Các phương pháp nghiên cứu thị trường

 Nghiên cứu định tính

 Nghiên cứu định lượng

 Nội dung nghiên cứu thị trường

 Nghiên cứu môi trường bên ngoài

 Nghiên cứu môi trường bên trong

- Nghiên cứu ngành:

• Sự cạnh tranh giữa các đối thủ trên thị trường

• Sự gia nhập của các đối thủ mới

• Sức mạnh của khách hàng trên thị trường

• Vị thế của nhà cung ứng

• Khả năng sẵn sàng thay thế/ Sản phẩm thay thế

- Nghiên cứu môi trường cạnh tranh

• Xác định đối thủ cạnh tranh hiện tại và tiềm năng

• Nhận biết rõ chiến lược của các đối thủ cạnh tranh

• Xác định nhiệm vụ, mục tiêu, chiến lược chủ chốt của đối thủ cạnh tranh

• Xác định vị trí, thành tích của đối thủ cạnh tranh ở các thị trường sản phẩm tương ứng

• Xác định những điểm mạnh, điểm yếu cơ bản (thị phần, tiềm lực tài chính, uy tín sản phẩm,đội ngũ bán hàng, các điều kiện thuận lợi và dịch vụ) và lợi thế cạnh tranh đặc trưng nếu cócủa đối thủ cạnh tranh

• Dự kiến phản ứng của đối thủ cạnh tranh (hành vi trong quá khứ, những hoạt động hiện tại

và những tiếng đồn trong kinh doanh)

• Thiết kế ngân hàng thông tin- dữ liệu về các đối thủ cạnh tranh (lập hệ thống, thu thập sốliệu, phân tích và phản ứng)

• Sắp xếp và lựa chọn các đối thủ cạnh tranh để quan sát và theo dõi (mạnh hay yếu, xa haygần, có thể dự đoán hay không thể dự đoán)

• Cân đối giữa định hướng khách hàng và định hướng đối thủ cạnh tranh (sản phẩm, thịtrường, đối thủ cạnh tranh và khách hàng)

- Nghiên cứu doanh nghiệp: Tài lực, Nhân lực, Trí lực, Vật lực

- Nghiên cứu khách hàng

• Đo lường và dự đoán thị trường

• Phân đoạn thị trường

• Phân tích khách hàng: Đặc điểm, thị hiếu, thói quen, kỳ vọng

- Nghiên cứu sản phẩm, dịch vụ

 Quy trình nghiên cứu thị trường

 Xác định vấn đề nghiên cứu

- Xác định mục tiêu nghiên cứu

- Các vấn đề cần giải quyết (nếu có)

- Các thông tin đã có và các thông tin cần thu thập

 Xây dựng kế hoạch nghiên cứu

- Lựa chọn phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Các thông tin cần thu thập

- Phương pháp thu thập và xử lý thông tin

- Lập ngân sách

 Thực hiện nghiên cứu

- Thu thập thông tin

- Xử lý thông tin