Kiến thức: - Liệt kê được những loại hình kiến trúc, điêu khắc, hội họa truyền thống trên quê hương Bắc Giang.. - Năng lực riêng: + Biết được một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở
Trang 1
Ngày soan: 15/12/2022
Ngày giảng: 19/12/2022
Chủ đề: MĨ THUẬT TRUYỀN THỐNG BẮC GIANG.
Tiết 30 Bài 11: BẮC GIANG- VÙNG ĐẤT MĨ THUẬT TRUYỀN THỐNG.
I MUC TIÊU.
1 Kiến thức:
- Liệt kê được những loại hình kiến trúc, điêu khắc, hội họa truyền thống trên quê hương Bắc Giang
- Giới thiệu được vẻ đẹp của một số di tích, di sản, nghệ thuật truyền thống ở Bắc Giang
2 Năng lực
- Năng lực chung:
+ Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo
+ Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên, bạn bè
- Năng lực riêng:
+ Biết được một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
+ Biết cách khai thác giá trị tạo hình của một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
+ Biết đặt câu hỏi và nhận biết được vẻ đẹp của giá trị tạo hình của một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
3 Phẩm chất
- Có ý thức trân trọng, kế thừa và phát huy những giá trị thẩm mĩ trong di tích,di
sản, nghệ thuật truyền thống ở Bắc Giang từ đó có ý thức bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc
- Các em có ý thức tự chủ, sáng tạo trong cuộc sống thông qua bài học
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên.
- SGK, Giáo án
- Một số hình ảnh liên quan đến loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
- Máy tính/ Điện thoại, TV
2 Đối với học sinh.
Trang 2
- SGK, vở ghi
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu cần) theo yêu cầu của GV
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A Hoạt động 1: Khởi động: 5’
1 Mục tiêu: - Tạo hứng thú học tập cho hs và dãn dắt HS vào nội dung bài học.
2 Nội dung:
- Chơi trò chơi “Tai nghe, mắt nhìn, tay viết”
- Cho HS xem bài hát “Bắc Giang quê tôi”
Nhạc sĩ: Phan Ngọc Đức, Phước Nguyễn
Lời: Mặc Giang
3 Sản phẩm: HS biết về địa danh có trong bài hát.
4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
- GV cho HS nghe bài hát
- GV đặt câu hỏi :
+ Bài hát nhắc đến những địa danh nào của tỉnh Bắc Giang?
Bước 2: HS giải quyết vấn đề.
- HS nghe, nhìn để đọc câu hỏi và viết ra câu trả lời
- HS suy nghĩ tìm câu trả lời
Bước 3: HS trình bày kết quả.
- Nêu tên địa danh có trong bài của tỉnh Bắc Giang
Bước4: Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
- GV nhận xét, dẫn dắt vào nội dung bài học
Bắc Giang là vùng đất cổ, có nhiều di tích lịch sử văn hoá gắn liền với cuộc sống người dân vùng Kinh Bắc Nơi đây từng ghi những dấu ấn đậm nét về các cuộc đấu tranh chống quân giặc xâm lược như chiến thắng Cần Trạm-Hố Cát-Xương Giang; cuộc khởi nghĩa Yên Thế…cùng với một số di tích tiêu biểu như: chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, đình Lỗ Hạnh, Lăng Dinh Hương, Lăng Họ Ngọ…Hơn nữa Bắc Giang còn có một số khu, điểm du lịch sinh thái đặc trưng như: Suối Mỡ, Suối Nước Vàng, Hồ Cấm Sơn Để tìm hiểu rõ hơn về giá trị truyền thống của
Bắc Giang hôm nay cô trò chúng ta sẽ tìm hiểu bài học: Bắc Giang - vùng đất của
mĩ thuật truyền thống.
B Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.30'
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nội dung: Một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang.
1 Mục tiêu:
- HS nhận biết được một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
Trang 3
2 Nội dung: HS lắng nghe hoàn thành nhiệm vụ GV giao
3 Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi.
4 Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
?Mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
gồm những loại hình nào.
? Đình Thổ Hà thể hiện những loại hình
truyền thống nào.
Hình rồng được chạm khắc trong đình
?Em hãy kể tên một số loại hình mĩ
thuật truyền thống ở địa phương nơi em
cư trú.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS thực hiện theo các yêu cầu của GV
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trình bày kết quả, HS khác nhận
xét
Bước 4: Kết luận nhận định
Giáo viên nhận xét và chốt kiến thức
I Một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang.
- Mĩ thuật truyền thống bao gồm nhiều loại hình như: Kiến trúc, Điêu khắc, hội họa, đồ họa, gốm được sáng tạo trong quá khứ và truyền lại đời sau
- Mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang gồm có nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc trang trí chùa, đình, lăng mộ, gốm Thổ
Hà cùng một số dòng tranh thờ miền núi của người DT thiểu số ở Bắc Giang
- Đình Thổ Hà thể hiện loại hình truyền thống như: Kiến trúc, điêu khắc, chạm khắc trang trí thể hiện nét đặc sắc qua các chủ đề khá đa dạng với hình rồng, phượng, nghê, lân, các con thú, các hình hoa lá, mây, tiên nữ
Kể theo thực tế địa phương( nếu có)
* Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu nội dung: Vẻ đẹp của một số di tích, di sản, nghệ thuật truyền thống ở Bắc Giang.
Trang 4
1 Mục tiêu: HS tìm hiểu Vẻ đẹp của một số di tích, di sản, nghệ thuật truyền thống ở Bắc Giang
2 Nội dung: HS thảo luận nhóm hoàn thành nhiệm vụ GV giao.
3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
4 Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
- GV chia nhóm học tập và giao nhiệm
vụ
Nhóm 1: Tìm hiểu về Chùa.
? Chùa là loại hình kiến trúc truyền
thống nào.
? Kiến trúc ngôi chùa thường bao gồm
những gì.
?Em hãy kể tên một số ngôi chùa cổ ở
Bắc Giang.
Chùa Vĩnh Nghiêm( Yên Dũng)
Chùa Bổ Đà( Việt Yên)
Nhóm 2: Tìm hiểu về đình làng.
? Chức năng của đình làng.
II Vẻ đẹp của một số di tích, di sản, nghệ thuật truyền thống ở Bắc Giang.
1 Chùa.
- Chùa là loại hình kiến trúc Phật giáo
- Chùa là một quần thể kiến trúc gồm có: Tam Quan, Tam Bảo, Thượng điện, Nhà tổ, Gác Chuông
- Bắc Giang có 281 ngôi chùa Một số ngôi chùa cổ ở Bắc Giang; Chùa Vĩnh Nghiêm( Yên Dũng 1010-1028), chùa Phúc Quang( Lạng Giang- 1723), chùa
Bổ Đà( Việt Yên 1705- 1728)
* Chùa là nơi thờ Phật, có lối kiến trúc thẩm mĩ mang tính nghệ thuật, biểu trưng nhiều đường nét hoa văn dân tộc,
vẻ đẹp mộc mạc, bình dị
2 Đình làng.
- Nhiều làng ở quê hương BG có đình làng Đình làng là nơi thờ Thành Hoàng của địa phương, đồng thời là ngôi nhà chung, nơi hội họp, giải quyết công việc của làng xã và tổ chức lễ hội.( ba chức năng chính: Hành chính, tôn giáo, văn hóa)
Trang 5
? Kiến trúc của đình làng.
? Em hãy kể tên một số ngôi đình làng
của quê hương Bắc Giang.
Đình Thổ Hà
Đình Lỗ Hạnh
Nhóm 3: Tìm hiểu về Lăng mộ.
? Lăng mộ thuộc thể loại kiến trúc nào.
? Kiến trúc của lăng mộ.
- Mỗi ngôi đình đều mang nét độc đáo riêng về kiến trúc dân gian, thường được kết hợp với chạm khắc trang trí Đình làng được đặt ở nơi có vị thế trung tâm, hòa hợp với cảnh quan thiên nhiên Đình làng gồm có: Nghi môn, Tiền Tế, Đại Đình, Hậu Cung, hai bên có thêm hành lang tả vu,hữu vu đối xứng nhau
- Kiến trúc đìnhlàng là nối kết cấu khung gỗ, đầu đao, mái ngói cong Điểm nhấn trong trang trí đình làng là những phù điêu chạm khắc, hoạt cảnh liên quan đến con người
- Tỉnh Bắc Giang hiện có 298 ngôi đình tiêu biểu như: Đình Lỗ Hạnh( Hiệp Hòa- 1576) đình Thổ Hà( Việt Yên- 1685) đình Phù Lão( Lạng Giang- 1688)
3 Lăng mộ
- Lăng mộ là một công trình kiến trúc ngoài trời được xây dựng bao quanh nơi chôn cất người đã khuất
- Về lăng mộ vui chúa, quan lại thời kì phong kiến ở Bắc Giang tập trung nhiều
Trang 6
? Kể tên một số lăng mộ ở Bắc Giang
Lăng Dinh Hương
Lăng Bầu
Nhóm 4: Tìm hiều về Gốm Thổ Hà.
?Em hãy nêu những hiều biết của mình
về Gốm Thổ Hà.
Gốm Thổ Hà
Nhóm 5: Một số công trình điêu khắc
trang trí và tranh thờ.
? Điêu khắc và phù điêu trang trí
thường gắn với công trình nào?
lăng mộ quan lại thời Lê- Trịnh Với điêu khắc đá độc đáo, XD bằng đá ong họa tiết cầu kì, tinh xảo
- Lăng Bầu( Hiệp Hòa- 1597) lăng Dinh Hương( Hiệp Hòa- 1727) lăng họ Trần (Hiệp Hòa-1765)
4 Gốm Thổ Hà
- Làng gốm Thồ Hà là một trong những cái nôi của nghề gốm sứ có từ TK XII Gốm Thổ Hà không dùng men, được nung ở nhiệt độ cao để tự chảy ra men, màu nâu sẫm như da lươn, bóng nhẫy, phủ kín vật dụng
5 Một số công trình điêu khắc trang trí và tranh thờ.
5.1 Điêu khắc trang trí.
- Điêu khắc và phù điêu trang trí truyền thống ở Bắc Giang thường gắn liền với công trình kiến trúc đình làng, chùa,
Trang 7
Đàn đáy- Đình Lỗ Hạnh
? Mĩ thuật truyền thống Bắc Giang còn
loại hình nghệ thuật dân gian nào.
Tranh thờ- DT Dao
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS tiếp nhận nhiệm vụ và thực hiện
nhiệm vụ của GV giao
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Đại diện nhóm trình bày kết quả, các
nhóm HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Kết luận nhận định
- GV chiếu hình ảnh của từng nội dung
có trong bài cho HS quan sát
- Giáo viên nhận xét và chốt kiến thức
lăng mộ như: Tượng người, tượng thú, những hình ảnh quen thuộc trong cuộc sống( chim, cá, trời, nước, rồng,
phượng )
5.2 Tranh thờ
- Mĩ thuật truyền thống Bắc Giang còn nổi tiếng với loại hình nghệ thuật dân gian là Tranh Thờ của người miền núi như: Tranh thờ của DT Sán Dìu, Cao Lan, Dao, Tày, Nùng
C Hoạt động 3: Luyện tập: 5'
1 Mục tiêu: Giúp HS củng cố lại kiến thức để hoàn thành BT
2 Nội dung: Hs trả lời các câu hỏi
3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS
4 Tổ chức thực hiện
? Ở Bắc Giang có những loại hình mĩ thuật truyền thống nào.
Trang 8
- Ở Bắc Giang có những loại hình mĩ thuật truyền thống là: Chùa, Đình làng, Lăng
Mộ, Gốm, Tranh thờ
? Em hãy kể tên một số công trình kiến trúc, điêu khắc hoặc dòng tranh thờ truyền thống ở Bắc Giang.
- Các công trình kiến trúc, điêu khắc, tranh thờ: Chùa Vĩnh Nghiêm,Chùa Phúc Quang, lăng Bầu, Lăng Dinh Hương, Đình Lỗ Hạnh, đình Phù Lão, đình Thổ Hà, các tranh thờ của đồng bào dân tộc ít người( Sán Dìu, Dao, Tày, Nùng)
- GV khen ngợi và cho điểm những HS phát biểu xây dựng bài tốt
C Hoạt động 4: Vận dụng 4'
1 Mục tiêu: Giúp những học sinh vận dụng và mở rộng thêm kiến thức của mình.
2 Nội dung: Hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm hoàn thành yêu cầu của GV
3 Sản phẩm: HS trình bày sản phẩm của mình
4 Tổ chức thực hiện
? Em hãy sưu tầm tranh, ảnh về một số loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang và giới thiệu, chia sẻ với bạn
*Hướng dẫn về nhà: 1'
- HS ôn lại kiến thức đã học
- Chuẩn bị bài sau
Trang 9
Ngày giảng:11/04/2023 Ngày giảng:11/04/2023.
Tiết 31 Bài 12.
Nghệ thuật kiến trúc, điêukhắc, chạm khắc , tranh thờ ở Bắc Giang.
1 Mục tiêu:
- Nhận biết được những nét đặc trưng, giá trị nghệ thuật của một số công trình kiến trúc, điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ tiêu biểu ở Bắc Giang
- Vận dụng hình ảnh di sản ở địa phương trong sáng tạo sản phẩm mĩ thuật
- Biết được vai trò của mĩ thuật truyền thống đối với đời sống, văn hóa, xã hội Qua
đó có ý thức giữ gìn, bảo vệ và phát triển của loại hình mĩ thuật truyền thống ở Bắc Giang
2 Năng lực
- Năng lực chung:
+ Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện
sự sáng tạo
+ Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên, bạn bè
- Năng lực riêng:
+ Biết được một số nghệ thuật kiến trúc,điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ ở Bắc Giang
+ Biết cách khai thác giá trị tạo hình của kiến trúc,điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ ở Bắc Giang để áp dụng vào SPMT
+ Biết đặt câu hỏi và nhận biết được vẻ đẹp giá trị tạo hình của kiến trúc,điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ ở Bắc Giang
3 Phẩm chất
Trang 10
- Có ý thức trân trọng, kế thừa và phát huy những giá trị thẩm mĩ trongkiến trúc,điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ ở Bắc Giang từ đó có ý thức bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc
- Các em tự chủ, sáng tạo trong cuộc sống thông qua bài học
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên.
- SGK, Giáo án
Một số hình ảnh liên quan đến kiến trúc,điêu khắc, chạm khắc, tranh thờ ở Bắc Giang
- Máy tính/ Điện thoại, TV
2 Đối với học sinh.
- SGK, vở ghi
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học theo yêu cầu của GV
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A Hoạt động 1: Khởi động: 5’
1 Mục tiêu: - Tạo hứng thú học tập cho HS và dẫn dắt HS vào nội dung bài học.
2 Nội dung: Kể tên được một số công trình kiến trúc Phật giáo ở Bắc Giang.
3 Sản phẩm: Trình bày của HS.
4 Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ.
- GV chiếu hình ảnh cho HS quan sát và đặt câu hỏi :
+ Em hãy kể tên một số công trình kiến trúc Phật giáo của tỉnh Bắc Giang?
Bước 2: HS giải quyết vấn đề.
- HS quan sát hình ảnh và viết ra câu trả lời
Bước 3: HS trình bày kết quả.
- Nêu tên các công trình kiến trúc Phật giáo vừa quan sát được của tỉnh Bắc Giang
Bước 4: Nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức
- GV nhận xét, dẫn dắt vào nội dung bài học.
B Hoạt động 2: Hình thành kiến thức 30'
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nội dung: Nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc trang trí
ở đình Lỗ Hạnh.
1 Mục tiêu: HS tìm hiểu nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc trang trí ở đình Lỗ Hạnh
2 Nội dung: HS thảo luận nhóm hoàn thành nhiệm vụ GV giao.
3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
Trang 11
4 Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV chia lớp thành 4 nhóm:
+ Nhóm 1,3: Tìm hiểu khái quát về đình Lỗ
Hạnh.
+ Nhóm 2,4: Tìm hiểu nghệ thuật chạm khắc
trang trí.
Bộ tranh Bát Tiên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS tiếp nhận nhiệm vụ và thực hiện nhiệm vụ
của GV giao
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Đại diện nhóm trình bày kết quả, các nhóm HS
khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Kết luận nhận định
- GV chiếu hình ảnh của từng nội dung có
trong bài cho HS quan sát
- Giáo viên nhận xét và chốt kiến thức
I Nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc trang trí ở đình Lỗ Hạnh.
1 Khái quát về đình Lỗ Hạnh.
- Đình Lỗ Hạnh thuộc làng Lỗ Hạnh-Đông Lỗ- Hiệp Hòa- Bắc Giang
- Đây là ngôi đình cổ có niên hiệu sớm nhất vùng Kinh Bắc xưa- Bắc Giang ngày nay Đình được khởi dựng thời Lê Trung Hưng, thế kỷ XVI (1576) đã được các triều đại phong kiến ban nhiều sắc phong và lưu truyền với danh xưng là "Đệ nhất Kinh Bắc"
2 Nghệ thuật chạm khắc trang trí.
- Đình Lỗ Hạnh là một công trình nổi tiếng với những nét đặc trưng nghệ thuật điêu khắc, chạm khắc gỗ dân gian VN
được xem là rất đặc sắc, hiếm nơi có được
- Những hình tượng phong phú với nội dung đề tài như: Hoa lá, mây, hươu, nai, hổ, rồng trong mây, tiên cưỡi rồng, tiên cưỡi phượng, các thiếu
nữ múa râu rồng… mang đậm phong cách của nghệ thuật dân gian
- Các hình chạm khắc như một bức tranh sinh động về sinh hoạt làng xã Việt Nam
Trang 12
* Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung: Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc ở lăng Dinh
Hương.
1 Mục tiêu: HS tìm hiểunghệ thuật kiến trúc, điêu khắc ở lăng Dinh Hương
2 Nội dung: HS thảo luận nhóm hoàn thành nhiệm vụ GV giao.
3 Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
4 Tổ chức thực hiện
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV chia lớp thành 3 nhóm thảo luận
+ Nhóm 1: Tìm hiểu khái quát về lăng Dinh
Hương.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu nghệ thuật kiến trúc ở
lăng Dinh Hương.
? Kiến trúc lăng Dinh Hương có gì độc đáo.
Lăng Dinh Hương
+ Nhóm 3: Tìm hiểu nghệ thuật điêu khắc ở
lăng Dinh Hương.
Tượng người- lăng Dinh Hương.
II Nghệ thuật kiến trúc điêu khắc ở lăng Dinh Hương.
1 Khái quát về lăng Dinh Hương.
- Lăng Dinh Hương là quần thể di tích điển hình tại Hiệp Hòa do Quận công
La Quý Hầu tự lựa chọn, xây dựng lăng cho mình vào năm 1727 Lăng nằm trên gò đất rộng, giữa cánh đồng thuộc làng Dinh Hương xã Đức Thắng
2 Nghệ thuật kiến trúc lăng Dinh Hương.
- Lăng được bố cục theo chiều ngang
và chia làm ba phần chính: Phần mộ táng ở giữa, Phần thờ tự bên trái, phần bia đá bên phải
- Toàn bộ kiến trúc và điêu khắc của lăng được làm bằng chất liệu đá xanh Được đục đẽo tinh tế với hình, họa tiết phong phú
3 Nghệ thuật điêu khắc ở lăng Dinh Hương.
- Nghệ thuật điêu khắc ở lăng Dinh Hương rất độc đáo và được xem là kiệt tác của nghệ thuật chạm khắc đá TK XVII- XVIII
3.1 Tượng người: Tượng quan hầu dắt
ngựa, tượng quan hầu nữ, tượng võ quan gác cổng
3.2 Tượng thú: Nghê, lân, voi.
- Tượng nghê thể hiện cầu kì, phức tạp
và đẹp nhất thời Lê- Trịnh Nghê ở lăng Dinh Hương được tạc với kích thước lớn, được tạc tinh xảo, sống động, oai vệ
- Đôi lân giống như đôi thú nhỏ trong
