Giao án gdđp 7 hki

- GV dẫn vào bài mới: Trong phần giáo dục địa phương Bắc Ninh lớp 6, em đã được học về lịch sử đóng góp của nhân dân vùng đất này đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc từ thời nguyên

Trang 1

CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ, TRUYỀN THỐNG VÀ VĂN HÓA

(DI TÍCH - DANH THẮNG, BẢO VẬT QUỐC GIA)

a Năng lực chung: Biết tự học, hợp tác và sáng tạo trong việc tìm hiểu về lịch sử,

tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá của địa phương

b Năng lực đặc thù:

- Thông tin cơ bản về Bắc Ninh

- Chỉ ra được đặc điểm tiêu biểu về lịch sử, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, vănhoá

- Sách giáo khoa, giáo án, tài liệu tham khảo,…

- Máy tính, bảng phụ, phiếu bài tập,…

2 Học sinh:

- Đọc, nghiên cứu và chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV

III Tiến trình dạy học

Trang 2

Hình 1.1 Tượng vua Lý Thái Tổ

(phường Suối Hoa, thành phố Bắc Ninh)

Em biết gì về vua Lý Thái

Tổ? Hãy chia sẻ một vài đóng góp của

ông với đất nước mà em biết.

- HS trả lời

- GV bổ sung: Vua Lý Thái Tổ được chính

sử đánh giá là "khoan thứ, nhân từ, tinh tế,

hoà nhã, có lượng đế vương" Lý Công

Uẩn có công lập ra nhà Lý Ông đã dời đô

từ Hoa Lư ra Thăng Long, giúp đất nước

phát triển hơn Ông còn đánh đuổi quân

Tống xâm lược, giúp bảo vệ nền độc lập

dân tộc, lập ra bản tuyên ngôn độc lập đầu

tiên của nước ta Lý Thái Tổ đã đặt cơ sở

và định hướng ban đầu nhưng rất căn bản

cho sự tồn tại của vương triều và sự phát

triển của đất nước

- GV dẫn vào bài mới: Trong phần giáo

dục địa phương Bắc Ninh lớp 6, em đã

được học về lịch sử đóng góp của nhân dân

vùng đất này đối với sự phát triển của lịch

sử dân tộc từ thời nguyên thủy đến thế kỷ

X Từ đầu thế kỷ X đến đầu thế kỷ XVI

nhân dân Bắc Ninh tiếp tục có những đóng

góp quan trọng đối với sự phát triển của

lịch sử dân tộc Vậy đó là những đóng góp

gì? Bài học ngày hôm nay sẽ giúp em trả

lời câu hỏi đó

*

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- GV: HS thảo luận nhóm đôi, trả lời câu

I BẮC NINH TRONG BUỔI ĐẦU XÂY DỰNG QUỐC GIA PHONG KIẾN ĐỘC LẬP (THẾ

KỈ X)

1 Bắc Ninh trong buổi đầu xây dựng nền tự chủ của dân tộc

Trang 4

3 Học sinh:

tích nhiều nhân vật nổi tiếng trong lịch

II BẮC NINH DƯỚI THỜI LÝ (1009 – 1225)

1 Đình Bảng - đất phát tích nhà Lý

- Trên đất Bắc Ninh cổ, Đình Bảng

Trang 5

sử dân tộc?

- HS: suy nghĩ, trả lời

- HS: nhận xét, bổ sung

- GV: nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

? Giới thiệu về vua Lý Công Uẩn?

- HS: Lý Công Uẩn người hương Cổ

Pháp (nay là phường Đình Bảng,

thành phố Từ Sơn) Từ nhỏ, Lý Công

Uẩn được thiền sư Lý Khánh Văn

nhận làm con nuôi và được sư Vạn

Hạnh dạy dỗ tại chùa Lục Tổ Lý

Công Uẩn đã từng làm tiểu tại các

chùa Lục Tổ, Kiến Sơ, Thiên Tâm.

Câu chuyện sự tích làng Hồi Quan

với miếu ông bà Hộ Quốc còn cho

biết ông có sức khoẻ phi thường và

được dân cả vùng ủng hộ Nhờ được

sự dạy dỗ của các trí thức tiêu biểu,

lớn lên Lý Công Uẩn trở thành

người văn võ song toàn, tham gia

triều chính của nhà Tiền Lê, làm đến

chức Tả thân vệ điện tiền Chỉ huy sứ,

kỉ VIII - đầu thế kỉ IX, Diên Uẩn được đổi tên thành Cổ Pháp

- Cổ Pháp là vùng đất vừa thuận lợiphát triển nông nghiệp, vừa tiện vịtrí giao thương, vì thế, đã thúcđẩy sự phát triển của một vùngđất địa linh nhân kiệt Trong đó,thiền sư Vạn Hạnh (938 - 1018) làngười đóng vai trò quan trọngtrong sự xác lập vương triều Lý

- Người sáng lập vương triều Lý (1009 - 1225) là Lý Công Uẩn (974 - 1028), thuộc dòng dõi họ Lý

ở hương Cổ Pháp

- Năm 1009, vua Lê Long Đĩnhmất, Lý Công Uẩn được triều thầnsuy tôn lên ngôi Hoàng đế vàongày 21/11/1009, đặt niên hiệu làThuận Thiên Triều Lý được thànhlập, mở ra một một kỉ nguyên mớicủa lịch sử dân tộc

Trang 6

? Những việc làm nêu trên của vua Lý

Thái Tổ thể hiện điều gì?

- GV: Vua Lý Thái Tổ được chính sử

đánh giá là "khoan thứ, nhân từ, tinh tế,

hoà nhã, có lượng đế vương" Lý Công

Uẩn có công lập ra nhà Lý Ông đã dời đô

từ Hoa Lư ra Thăng Long, giúp đất nước

phát triển hơn Ông còn đánh đuổi quân

Tống xâm lược, giúp bảo vệ nền độc lập

dân tộc, lập ra bản tuyên ngôn độc lập

đầu tiên của nước ta Lý Thái Tổ đã đặt

cơ sở và định hướng ban đầu nhưng rất

căn bản cho sự tồn tại của vương triều và

sự phát triển của đất nước

- GV tổ chức thảo luận nhóm:

+ Nhóm 1: ? Dưới triều Lý, kinh tế

nông nghiệp của vùng đất Bắc Ninh có

bước phát triển như thế nào?

+ Nhóm 2: Những nguyên nhân nào

để kinh tế nông nghiệp Bắc Ninh có

bước phát triển như vậy?

+ Nhóm 3: Nêu một số dẫn chứng về sự

phát triển của nghề thủ công ở vùng đất

Bắc Ninh dưới triều Lý?

2 Tình hình Bắc Ninh dưới triều Lý

- Năm 1010, vua Lý Thái Tổ chiađất nước thành 24 lộ, trong đó haitỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang lúc đóthuộc lộ Bắc Giang

- Vùng đất Bắc Ninh dưới triều Lý

là một trong những trung tâm kinh

tế năng động của Đại Việt

* Nông nghiệp: Việc trị thuỷ ở Bắc

Ninh được các vua nhà Lý hết sứcchú trọng Năm 1077, vua Lý NhânTông cho đắp đê dọc sông NhưNguyệt dài 67.380 bộ (khoảng 47km) Cùng với việc đắp đê, nhànước còn cho đào, vét nhiều kênh,ngòi trong đó có kênh Lãnh Kinh(phường Thị Cầu, thành phố BắcNinh ngày nay) được đào năm1089

* Thủ công: Cùng với sự phát triển

nông nghiệp, Bắc Ninh có nhiều làng thủ công nổi tiếng về trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa, làm

Trang 7

+ Nhóm 4: Nêu một số dẫn chứng về sự

phát triển của thương nghiệp ở vùng đất

Bắc Ninh dưới triều Lý?

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức

- GV giới thiệu: Phủ Thiên Đức là nơi

an táng các vua Lý sau khi mất, có một

loại ruộng riêng gọi là ruộng sơn lăng.

Ruộng sơn lăng được coi là ruộng công

vĩnh viễn, giao cho dân xã sở tại chia

nhau cày cấy, nộp một phần hoa lợi để

chi phí vào việc thờ phụng, sửa sang và

bảo vệ lăng tẩm của các vua Lý Dân

Đình Bảng cho đến triều Lê vẫn được coi

là “dân thủ lệ chuyên việc phụng thờ”,

được miễn đi lính và lao dịch.

*

Hoạt động 2 : Luyện tập

? Lập bảng thống kê một số dẫn chứng

về sự phát triển của nông nghiệp, thủ

công và thương nghiệp ở vùng đất Bắc

Ninh dưới triều Lý?

da lươn,…

* Thương nghiệp: Với vị trí địa

lí thuận lợi, nằm trên các trụcgiao thông thuỷ bộ quan trọngcùng sự phát triển nông nghiệp

và thủ công nghiệp, vùng BắcNinh trở thành trung tâm giaothương hàng hoá lớn giữa các khuvực của vùng đồng bằng châu thổsông Hồng

Trang 8

4 Củng cố:

- GV hệ thống kiến thức cần nhớ

5 Hướng dẫn về nhà:

- Hoàn thiện bảng thống kê

- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 1, phần II.2,3

Trang 9

4 Học sinh:

- Phật giáo ở triều Lý phát triển

mạnh mẽ, được coi là “quốc giáo”,

có ảnh hưởng lớn tới đời sống chính trị, văn hoá, xã hội của nhân

Trang 10

?Cho biết những đóng góp quan trọng

vào truyền thống hiếu học của Đại Việt

dưới triều Lý của người dân Bắc Ninh?

- Trên cơ sở đó, nhiều ngôi chùalớn đã được trùng tu, xây dựng tại

Bắc Ninh Sách Đại Việt sử kí toàn thư ghi lại việc nhà Lý cho dựng 8

sở chùa tại phủ Thiên Đức (năm1010); dựng hai chùa Thiền Quang

và Thiên Đức (năm 1016); dựnglăng Thiên Đức (năm 1019), chùaTrùng Quang (1034), Viện Từ ThịThiên Phúc (1041), chùa Vạn Phúc(năm 1057) và các tháp của chùaVạn Phúc (năm 1088 và 1105),

* Văn học: Trong số gần 60 nhà

thơ của triều Lý còn để lại tácphẩm đến nay, thì Bắc Ninh đónggóp gần 20 người cùng với 7 vị vua

Lý cũng là tác giả văn chương củagiai đoạn này

* Giáo dục:

- Dưới triều Lý, nền giáo dục, khoa

cử Đại Việt cũng từng bước đượcxác lập Nhà Lý là vương triều đầutiên tổ chức các khoa thi theo tinhthần Nho giáo

- Tại khoa thi đầu tiên năm 1075,

Lê Văn Thịnh (người xã ĐôngCứu, huyện Gia Bình) đã đỗ đầu,được xem là “Trạng nguyên khaikhoa” trong lịch sử khoa bảng

- Tiếp theo là Nguyễn Nguyên

Ức - người đỗ đầu nhiều khoa

Trang 11

?Nêu một số dẫn chứng về đóng góp của

vùng đất Bắc Ninh vào sự phát triển

nghệ thuật dân tộc dưới triều Lý?

- HS: Triều đình giao cho Lý Thường

Kiệt chỉ huy cuộc kháng chiến chống

quân Tống xâm lược

- GV chiếu lược đồ phòng tuyến Như

Nguyệt

thi của triều đình và dâng nhiều

kế sách trị quốc lên vua Lý ThầnTông

3 Bắc Ninh - phòng tuyến vững chắc ngăn chặn và đánh bại quân xâm lược Tống lần thứ hai (1077)

- Sau thất bại lần thứ nhất (năm981), nhà Tống chưa từ bỏ âm mưuxâm lược nước ta Từ năm 1068, nhàTống đã ráo riết chuẩn bị xâm lượcnước ta để giải quyết khó khăn trongnước và gây thanh thế với các nướcláng giềng

- Trước tình thế đó, năm 1075, LýThường Kiệt chủ động tiến hànhcuộc tập kết quân sự tiêu diệt cáccăn cứ hậu cần của quân Tống ởUng Châu, Khâm Châu, và LiêmChâu Để ngăn chặn quân giặc tấncông vào phủ Thiên Đức và kinh

Trang 12

Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân, chia làm 2

đạo tấn công vào đất Tống

+ Sau 42 ngày đêm quân ta đã làm chủ

thành Ung Châu, tướng giặc phải tự tử

+ Cuối năm 1076, quân Tống do Quách

Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy kéo vào nước ta

tiếp ứng

+ Các nỗ lực vượt sông của tướng Quách

Quỳ đều bị quân đội nhà Lý đánh bại,

buộc quân Tống phải co cụm cố thủ

+ Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt cho

quân vượt sông bắt ngờ đánh vào đồn giặc

?Tại sao khẳng định: Việc chọn địa

điểm và xây dựng phòng tuyến Như

Nguyệt là quyết định đúng đắn và sáng

suốt của Lý Thường Kiệt?

Lý Thường Kiệt chọn sông Như Nguyệt

làm phòng tuyến chống quân xâm lược

đô Thăng Long, quân dân nhà Lý

đã xây dựng hệ thống phòng tuyếnvững chắc dọc theo sông Cầu (tứcsông Như Nguyệt) cách ThăngLong 30 km về phía Bắc

- Diễn biến:

+ Tháng 10- 1075, Lý Thường Kiệt

và Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân,chia làm 2 đạo tấn công vào đấtTống: Đường bộ do Thân CảnhPhúc, Tông Đản chỉ huy quân dânmiền núi; Lí Thường Kiệt chỉ huyquân thuỷ đổ bộ vào Châu Liêm,châu Khâm

+ Sau 42 ngày đêm quân ta đã làmchủ thành Ung Châu, tướng giặcphải tự tử

+ Cuối năm 1076, 10 vạn quânTống, 1 vạn ngựa, 20 vạn dân phu

do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huykéo vào nước ta đại bản doanh củatướng Quách Quỳ đóng ở khu vực

xã Quang Châu (Việt Yên), bờbắc khu Thị Cầu; 1 đạo quân doHoà Mâu theo đường biển tiếp ứng.+ Quách Quỳ cho quân vượt sôngđánh phòng tuyến của ta nhưng bịquân ta phản công quyết liệt làmchúng không tiến vào được Các nỗlực vượt sông của tướng QuáchQuỳ đều bị quân đội nhà Lý đánhbại, buộc quân Tống phải co cụm

cố thủ

+ Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệtcho quân vượt sông bắt ngờ đánhvào đồn giặc

- Kết quả:

+ Quân giặc “Mười phần chết đếnnăm sáu phần”

Trang 13

Tống, vì:

- Đây là con sông chặn ngang tất cả các

ngả đường bộ từ Quảng Tây (Trung Quốc)

vào Thăng Long

- Sông Như Nguyệt bấy giờ có lòng sông

sâu, rộng, là một chiến hào tự nhiên khó có

thể vượt qua

- Lực lượng của nhà Tống chủ yếu là bộ

binh: 10 vạn bộ binh tinh nhuệ, 1 vạn ngựa

chiến và 20 vạn dân phu

- GV giới thiệu bài Nam Quốc Sơn Hà

Vào một đêm cuối mùa xuân năm

1077, tại đền Xà thờ Trương Hống,

Trương Hát (Tam Giang, Yên Phong),

Lý Thường Kiệt cho người đọc bài thơ

“Nam quốc sơn hà”như là hiệu lệnh

mở đầu cho cuộc tấn công:

“Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.”

*

Câu 1: Lý Thường Kiệt đánh vào châu

Ung, châu Khâm và châu Liêm vì mục

đích gì?

A. Đánh vào Bộ chỉ huy của quân Tống

B. Đánh vào nơi tập trung quân của Tống

trước khi đánh Đại Việt

C. Đánh vào đồn quân Tống gần biên giới

+ Quách Qùy chấp nhận giảng hòa

và rút quân về nước

Trang 14

của Đại Việt.

D. Đánh vào nơi Tống tích trữ lương thực và khí giới để đánh Đại Việt.

Câu 2: Để chuẩn bị chiến tranh lâu dài với quân Tống, sau khi mở cuộc tấn công vào đất Tống Lý Thường Kiệt đã làm gì?

A. Tạm thời hòa hoãn với quân Tống đểcủng cố lực lượng tronhg nước

B. Cho xây dựng phòng tuyến trên sông Như Nguyệt.

C. Tấn công, đập tan cuộc chiến tranh xâmlược của Cham-pa ở phía Nam

D. Đón địch, tiêu diệt lực lượng của địchngay khi chúng vừa đặt chân đến

Câu 3: Để khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ, làm suy yếu ý chí của quân Tống Lý Thường Kiệt đã làm gì?

A. Tập chung tiêu diệt nhanh quân Tống

B. Ban thưởng cho quân lính

C. Sáng tác bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”.

Trang 15

B. Thương lượng, đề nghị giảng hòa.

C. Kí hòa ước, kết thúc chiến tranh

D. Đề nghị “giảng hòa”củng cố lực lượng,

chờ thời cơ

4 Củng cố:

- Học bài, luyện tập tóm tắt diễn biến

- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 1, phần III

-Ngày soạn: …/…/2023

Ngày dạy: …/…/2023

Trang 16

TIẾT 4 – Bài 1: BẮC NINH TỪ ĐẦU THẾ KỈ X ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI

5 Học sinh:

hình chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo

dục ở Bắc Ninh dưới triều Trần?

- GV tổ chức hoạt động thảo luận nhóm:

Trang 17

Đầu thế kỉ XIII, nhân lúc triều đình

nhà Lý suy yếu, nhiều thế lực cát cứ địa

phương nổi dậy, trong đó hùng mạnh

nhất là họ Trần ở phủ Thiên Trường

(thuộc vùng đất Nam Định ngày nay),

đứng đầu là Trần Thủ Độ đã giúp triều

Lý dẹp loạn, vua Lý Huệ Tông đã giao

nhiều quyền bính cho Trần Thủ Độ Vì

không có con trai nối ngôi, Lý Huệ Tông

truyền ngôi cho con gái là công chúa Lý

Chiêu Hoàng Đầu năm 1226, do sự dàn

xếp của Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng

(mới lên 9 tuổi) đã nhường ngôi cho

chồng là Trần Cảnh Vương triều Trần

chính thức được xác lập, trải qua 12 đời

vua, cầm quyền từ năm 1226 đến năm

1400.

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về kinh tế

- Nông nghiệp:

+ Triều đình nhà Trần cho các vương hầu,

quý tộc, quan lại chiêu tập dân phiêu tán đi

khai khẩn ruộng hoang thành lập các điền

trang, thái ấp Tại Bắc Ninh đã hình thành

một số thái ấp của các vương hầu, quý tộc

như thái ấp của Hoài Đức vương Trần Bà

Liệt ở Trang Liệt (Từ Sơn); thái ấp của

tướng Phạm Ngộ tại Đông Lâu (Yên

Phong).

+ Bên cạnh ruộng đất công làng xã do

nông dân cày cấy, nộp thuế cho nhà nước,

ruộng chùa cũng chiếm tỉ lệ đáng kể Vua

Trần Nhân Tông từng ban tặng 70 mẫu

ruộng cho chùa Thánh Ân (xã Cao Đức,

- Thủ công: Nhiều làng nghề thủ

công ở Bắc Ninh tiếp tục được mởrộng và phát triển dưới thời Trần.Nhân dân Bắc Ninh còn chú trọngtrồng dâu, trồng gai, nuôi tằm, dệtlụa

-Thương nghiệp: Hoạt động trao

Trang 18

+ Việc đắp đê phòng lụt dưới thời Trần

được đặc biệt chú trọng Hệ thống đê trên

sông Thiên Đức (sông Đuống), sông

Nguyệt Đức (sông Cầu) được bồi đắp và tu

bổ hàng năm.

- Thủ công: Nhiều làng nghề thủ công ở

Bắc Ninh tiếp tục được mở rộng và phát

triển dưới thời Trần, tiêu biểu là hoạt

động sản xuất gốm ở Quả Cảm và Phù

Lãng không chỉ đáp ứng nhu cầu của địa

phương mà còn cung cấp sản phẩm cho

xứ Bắc và kinh đô Nhân dân Bắc Ninh

còn chú trọng trồng dâu, trồng gai, nuôi

tằm, dệt lụa.

-Thương nghiệp: Hoạt động trao đổi,

buôn bán diễn ra khá sôi nổi trên vùng

đất Bắc Ninh, góp phần đưa tới những

biến đổi trong kinh tế và đời sống Bến

Bình Than trở thành nơi giao lưu, buôn

bán tấp nập Làng Đình Bảng trở thành

một trung tâm trao đổi hàng hoá thịnh

vượng hàng đầu trong nước.

+ Nhóm 3: Tìm hiểu về văn hóa

Phật giáo tiếp tục được truyền bá rộng

rãi ở Bắc Ninh dưới thời Trần Nhà Trần

cho tu sửa nhiều công trình kiến trúc

Phật giáo và xây dựng mới nhiều ngôi

chùa cùng các công trình văn hoá trên

xứ Bắc Năm 1313, Mạc Đĩnh Chi trùng

tu chùa Dâu với tháp chín tầng và

cầu chín nhịp Sư Huyền Quang dựng

chùa Đại Bi (Gia Bình) Chùa Vọng

Nguyệt và nhiều ngôi chùa khác ở Bắc

Ninh cũng được tu sửa trong thời kì này.

đổi, buôn bán diễn ra khá sôi nổitrên vùng đất Bắc Ninh: Bến BìnhThan, Làng Đình Bảng,…

* Văn hóa:

- Phật giáo tiếp tục được truyền bárộng rãi ở Bắc Ninh dưới thời Trần:+ Năm 1313, Mạc Đĩnh Chi trùng

tu chùa Dâu với tháp chín tầng vàcầu chín nhịp

+ Sư Huyền Quang dựng chùa Đại

Bi (Gia Bình)

+ Chùa Vọng Nguyệt và nhiều ngôichùa khác ở Bắc Ninh cũng được

tu sửa trong thời kì này

- Đến thế kỉ thứ XIV, Nho giáo ngày càng có vai trò chính trị quan trọng trong khi Phật giáo từng bước giảm dần ảnh hưởng Năm 1381, chùa Đại Than (Gia Bình) được lệnh đốc xuất

Trang 19

Đến thế kỉ thứ XIV, Nho giáo ngày

càng có vai trò chính trị quan trọng trong

khi Phật giáo từng bước giảm dần ảnh

hưởng Cuối thế kỉ XIV, nhà Trần đã có

những chính sách nhằm giảm bớt số sư

tăng, đưa họ về sản xuất hoặc vào trong

quân đội Năm 1381, chùa Đại Than (Gia

Bình) được lệnh đốc xuất tăng

nhân khoẻ mạnh bổ sung vào quân đội.

- GV chiếu hình ảnh, giới thiệu một số

ngôi chùa ở Bắc Ninh

Chùa Đại Bi (Gia Bình)

Bia Khai Nghiêm và chùa Vọng Nguyệt

+ Nhóm 4: Tìm hiểu về giáo dục

Giáo dục, khoa cử Bắc Ninh cũng có

tăng nhân khoẻ mạnh bổ sung vào quân đội

* Giáo dục:

- Giáo dục, khoa cử Bắc Ninh cũng

có bước phát triển mới Dưới triềuTrần, nhiều trí thức vùng đất BắcNinh làm rạng danh nền khoa cử

Trang 20

bước phát triển mới Dưới triều Trần,

nhiều trí thức vùng đất Bắc Ninh làm

rạng danh nền khoa cử đất nước Năm

1246, nhà Trần mở khoa thi Thái học sinh

lấy Tam khôi, Nguyễn Quan Quang người

làng Tam Sơn huyện Đông Ngàn (phường

Tam Sơn, thành phố Từ Sơn ngày nay) đỗ

Trạng nguyên Ông là một văn thần nổi

tiếng và cũng là người đầu tiên ở nước ta

+ Hình thức: Đoạn văn thuyết minh

+ Nội dung: Giới thiệu về một di tích ở

Bắc Ninh dưới thời Trần

- HS dựa vào hướng dẫn về nhà hoàn

thiện

đất nước

- Năm 1246, nhà Trần mở khoa thiThái học sinh lấy Tam khôi, NguyễnQuan Quang người làng Tam Sơnhuyện Đông Ngàn (phường TamSơn, thành phố Từ Sơn ngày nay) đỗTrạng nguyên

4 Củng cố:

- Hoàn thiện: Viết đoạn văn giới thiệu về một di tích ở Bắc Ninh dưới thời Trần

- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 1, phần III.2

Ngày soạn: …/…/2023

Trang 21

6 Học sinh:

?Em hãy nêu những nét chính về cuộc

kháng chiến chống quân Nguyên lần

thứ hai trên vùng đất Bắc Ninh?

- Sau khi đánh bại nhà Tống (Trung

Quốc), nhà Nguyên mở cuộc chiến tranh

III BẮC NINH DƯỚI TRIỀU TRẦN (1226 - 1400)

2 Nhân dân Bắc Ninh kháng chiến chống quân Mông - Nguyên (thế kỉ XIII)

2.1 Bắc Ninh trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên (1285)

- Tháng 1/1285, Thoát Hoan cầm

Trang 22

xâm lược Đại Việt lần thứ hai Đầu năm

1285, tướng nhà Nguyên là Thoát Hoan

chỉ huy hai đạo quân thuỷ, bộ tràn vào

nước ta

- Trước sức ép ngoại xâm từ phương Bắc,

tháng 11 năm 1282 vua tôi nhà Trần mở

hội nghị ở bến Bình Than (Cao Đức, Gia

Bình) để bàn kế hoạch kháng chiến.

Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn

Tổng chỉ huy quân đội nhà Trần lúc đó

-còn bố trí hệ thống phòng thủ gần Thăng

Long, với các căn cứ quân sự ở Bình

Than, Phả Lại, Vạn Kiếp.

- Nhân dân khắp vùng Bắc Ninh đoàn kết

đứng lên kháng chiến, thực hiện kế sách

“vườn không nhà trống”, lập các đội

hương binh ở các địa phương, góp công

sức đào công sự phối hợp với quân đội nhà

Trần.

- Tháng 1 năm 1285, đại quân Nguyên đã

vượt biên giới ồ ạt tiến vào nước ta Thoát

Hoan tập trung lực lượng đánh vào Nội

Bàng, nơi Trần Quốc Tuấn đóng đại bản

doanh, nhằm tiêu diệt quân chủ lực Đại

Việt Quân nhà Trần lui binh về giữ Vạn

Kiếp, củng cố tuyến phòng thủ trên Bình

Than.

- Đầu tháng 2 năm 1285, tướng giặc là

Ô Mã Nhi tiến đánh Vạn Kiếp và núi

Phả Lại (Quế Võ), vua Trần đem quân

Thánh Dực và hơn 1.000 chiến thuyền

theo đường sông Đuống đến chi viện.

Cuộc giao chiến lớn giữa hai bên đã

diễn ra tại Bình Than Sau đó, quân đội

nhà Trần rút khỏi Bình Than - Phả Lại

để lui về giữ tuyến phòng thủ sông Hồng.

đầu 50 vạn quân Nguyên tiến vào nước ta

- Trước sức ép ngoại xâm từphương Bắc, tháng 11 năm 1282vua tôi nhà Trần mở hội nghị ở bếnBình Than (Cao Đức, Gia Bình) đểbàn kế hoạch kháng chiến HưngĐạo đại vương Trần Quốc Tuấn -Tổng chỉ huy quân đội nhà Trần lúc

đó - còn bố trí hệ thống phòng thủgần Thăng Long, với các căn cứquân sự ở Bình Than, Phả Lại, VạnKiếp, rút về Thiên Trường (HàNam) để thực hiện kế hoạch “Vườnkhông nhà trống”

- Cùng thời điểm đó, Toa Đô dẫn quân từ Chăm-pa đánh ra Nghệ An, Thanh Hóa; quân Thoát Hoan mở cuộc tiến công xuống phía Nam để tiêu diệt quân ta, nhưng thất bại buộcphải rút về Thăng Long và lâm vào tình trạng thiếu lương thực trầm trọng

- Đầu tháng 2 năm 1285, tướnggiặc là Ô Mã Nhi tiến đánh VạnKiếp và núi Phả Lại (Quế Võ), vuaTrần đem quân Thánh Dực và hơn1.000 chiến thuyền theo đườngsông Đuống đến chi viện Cuộcgiao chiến lớn giữa hai bên đã diễn

ra tại Bình Than Sau đó, quân độinhà Trần rút khỏi Bình Than - PhảLại để lui về giữ tuyến phòng thủsông Hồng

- Thoát Hoan tiếp tục cho quân tiến qua vùng Vũ Ninh (Quế Võ), Đông

Trang 23

- Thoát Hoan tiếp tục cho quân tiến qua

vùng Vũ Ninh (Quế Võ), Đông Ngàn (Từ

Sơn) rồi vượt qua sông Đuống tiến vào

Thăng Long Tuy nhiên, đến mùa hè năm

1285, vua tôi nhà Trần mở cuộc phản

công chiến lược, tiêu diệt nhiều vị trí địch

ở A Lỗ, Tây Kết, thừa thắng vây hãm địch

ở Thăng Long Chủ tướng giặc là Thoát

Hoan bỏ chạy qua sông Đuống về vùng

Như Nguyệt (Yên Phong) Tại đây, Trần

Quốc Toản chỉ huy đội quân nghĩa dũng

chặn đánh, làm cho giặc Nguyên phải

tháo chạy Trong một trận chiến đấu bên

dòng sông Như Nguyệt, Trần Quốc Toản

đã anh dũng hi sinh.

- Trước khí thế phản công như vũ bão

của quân dân Đại Việt, đạo quân chủ lực

của quân Nguyên tan vỡ Thoát Hoan phải

chui vào ống đồng cho quân lính khiêng

chạy về bên kia biên giới Cuộc xâm lược

của giặc Nguyên năm 1285 hoàn toàn thất

bại.

- Một lần nữa, lộ Bắc Giang nói

chung, Bắc Ninh nói riêng đã góp phần

quan trọng bảo vệ cửa ngõ phía bắc của

kinh thành Thăng Long.

Ngàn (Từ Sơn) rồi vượt qua sông Đuống tiến vào Thăng Long Tuy nhiên, đến mùa hè năm 1285, vua tôi nhà Trần mở cuộc phản công chiến lược, tiêu diệt nhiều vị trí địch

ở A Lỗ, Tây Kết, thừa thắng vây hãm địch ở Thăng Long

2.2 Bắc Ninh trong cuộc

Trang 24

?Tại Bắc Ninh, nhà Trần đã làm gì để

ngăn chặn đà tiến quân của giặc

Nguyên?

- HS suy nghĩ, trả lời

- HS: Trần Quốc Tuấn lui quân về giữ

sông Đuống nhằm bảo vệ Thăng Long

Triều đình cũng điều thêm quân giữ cửa

sông ở Đại Than (huyện Gia Bình) Tại

đây, tướng Nguyễn Thức đã huy động

nhân dân cùng binh sĩ đánh nhau với quân

giặc

?Khái quát những nét chính về cuộc

kháng chiến chống quân Nguyên lần

thứ ba diễn ra trên đất Bắc Ninh?

- Dù quân Nguyên tràn vào chiếm được

Thăng Long, Vạn Kiếp nhưng tình thế

của giặc ngày càng khó khăn do thiếu

lương thực và bị quân dân Đại Việt vây

đánh Khi đoàn thuyền lương của Trương

Văn Hổ bị đánh tan ở Vân Đồn, quân giặc

lo sợ, ra lệnh đốt phá Thăng Long, rút về

Vạn Kiếp.

- Quân đội nhà Trần tổ chức tổng phản

công, đặc biệt là chặn đánh cuộc rút chạy

của Thoát Hoan trên cả đường thuỷ và

đường bộ Đạo quân bộ của giặc rút chạy

kháng chiến chống giặc Nguyên lần thứ ba

- Tháng 12 năm 1287, quânNguyên tiến hành cuộc xâm lượclần thứ ba vào Đại Việt Quân giặcchia làm hai đạo thuỷ, bộ do ThoátHoan chỉ huy đã vấp phải sự chốngtrả quyết liệt quân dân nhà Trần

- Sau đó, Thoát Hoan tiến đếnvùng Vạn Kiếp, biến nơi đây thànhmột căn cứ quân sự, xây dựngthành, trại bằng gỗ trên núi Phả Lại

và Chí Linh

- Trước tình hình đó, Trần Quốc Tuấn lui quân về giữ sông Đuống nhằm bảo vệ Thăng Long Triều đìnhcũng điều thêm quân giữ cửa sông ở Đại Than (huyện Gia Bình) Tại đây, tướng Nguyễn Thức đã huy động nhân dân cùng binh sĩ đánh nhau với quân giặc

- Dù quân Nguyên tràn vào chiếm được Thăng Long, Vạn Kiếp nhưngtình thế của giặc ngày càng khó khăn do thiếu lương thực và bị quândân Đại Việt vây đánh Khi đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ

bị đánh tan ở Vân Đồn, quân giặc lo

sợ, ra lệnh đốt phá Thăng Long, rút

về Vạn Kiếp

- Quân đội nhà Trần tổ chức tổng phản công, đặc biệt là chặn đánh cuộc rút chạy của Thoát Hoan trên

cả đường thuỷ và đường bộ Đạo

Trang 25

qua lộ Bắc Giang, đến đâu cũng phải đối

mặt với các chiến binh Đại Việt mang

theo tinh thần “Sát Thát” (giết giặc

Nguyên) tiêu diệt.

- Tháng 4 năm 1288, lãnh thổ Đại Việt

sạch bóng quân thù Cuộc kháng chiến

chống quân Mông - Nguyên xâm lược lần

thứ ba toàn thắng.

*

Câu 1: Vào cuối tháng 1 - 1285, 50 vạn

quân Nguyên do ai chỉ huy tràn vào xâm

lược Đại Việt?

D Châu Mĩ-La tinh

Câu 3: Khi chiếm được Thăng Long,

- Tháng 4 năm 1288, lãnh thổ Đại Việt sạch bóng quân thù Cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên xâm lược lần thứ ba toàn thắng

Trang 26

2.Học sinh:

?Dưới ách đô hộ của nhà Minh, nhân

dân Bắc Ninh phải chịu cuộc sống như

thế nào?

IV BẮC NINH TỪ THẾ KỈ XV ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XVI

1 Bắc Ninh dưới ách thống trị của nhà Minh

Năm 1406, nhà Minh đem quân

Trang 27

xâm lược nước ta Cuộc kháng chiến

do triều Hồ lãnh đạo nhanh chóng bịthất bại Trong hai thập kỉ, nhân dân

ta phải chịu ách áp bức tàn bạo củanhà Minh

Nhà Minh thiết lập bộ máy đô

Tại phủ lị, thành Thị Cầu đượcxây dựng kiên cố, nằm bên hữu ngạnsông Như Nguyệt, trên đường thiên

lí từ kinh đô lên biên giới phía Bắc.Tại đây, nhà Minh đặt một quân vệgọi là Giao Châu tiền vệ, có nhiệm

vụ đàn áp các cuộc đấu tranh củanhân dân, đồng thời chuẩn bị chiviện cho thành Đông Quan (Hà Nộingày nay)

Nhà Minh thi hành chính sáchcai trị hà khắc, chúng dùng nhiều thủđoạn vơ vét, bóc lột tàn nhẫn,thường xuyên bắt lính, bắt phu, thuthuế cao và yêu cầu cống nạp

Trang 28

?Nêu những đóng góp của nhân dân Bắc

Ninh trong các cuộc đấu tranh chống ách

2 Nhân dân Bắc Ninh tham gia các cuộc kháng chiến chống quân Minh

Với truyền thống yêu nước,không cam chịu áp bức nô lệ, nhândân Bắc Ninh đã liên tiếp đứng lênđấu tranh chống ách đô hộ của nhàMinh Năm 1420, nhân dân ThiệnTài (nay là Lương Tài) dưới sự lãnhđạo của Đào Cường đã nổi dậy.Phạm vi hoạt động của nghĩa quânlan sang vùng Đa Cẩm (Cẩm Giàng,Hải Dương), kết hợp với phong tràoyêu nước của Lê Hành

Cùng năm đó, cuộc khởi nghĩa

Lê Ngã từ An Bang lan sang LạngGiang Nghĩa quân bao vây thànhXương Giang, sau đó mở cuộc tậpkích đánh vào thành Bình Than (ChíLinh, Hải Dương) Nhân dân làngBình Ngô (An Bình, Thuận Thành)cũng tiến hành bất hợp tác với chínhquyền đô hộ của nhà Minh; nhiều

Trang 29

người đi sang An Bang sinh sống, số

ở lại chống lại chính sách thuế khoá

và bắt lính của chính quyền đô hộ.Các cuộc đấu tranh trên tuykhông giành được thắng lợi cuốicùng, nhưng thể hiện tinh thần yêunước và ý chí bất khuất của nhân dânBắc Ninh Nhiều người con của vùngKinh Bắc sau đó đã gia nhập khởinghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo

Sách “Đại Nam nhất thống chí” có

chép về nhân vật Ngô Đễ là người xã

Thanh Lâm (Yên Phong) “thời Lê Thái Tổ có nhiều chiến công (đánh quân Minh) được ban họ Lê, phong công thần, thống lĩnh đại tướng quân”.

Vùng đất Bắc Ninh đóng vai tròquan trọng trong thắng lợi của khởinghĩa Lam Sơn Tháng 9 năm 1426nghĩa quân tiến quân ra Bắc, bao vâythành Đông Quan Tướng ĐỗKhuyển từ Thanh Hoá chỉ huy hơn1.000 quân tiến ra Bắc Ninh, giảiphóng các châu, huyện, bao vâythành Thị Cầu Tháng 1 năm 1427tướng Nguyễn Chích đem quân tăngviện bao vây thành Thị Cầu và gửithư dụ hàng quân địch Tháng 3 năm

1427, toàn bộ quân Minh ở Thị Cầu

do Đường Bảo Trinh chỉ huy đã mởcửa thành xin hàng

Trang 30

? Tình hình chính trị ở Bắc Ninh thời Lê

sơ?

?Dưới triều Lê sơ, Bắc Ninh đã có bước

phát triển như thế nào về nông nghiệp?

Những nguyên nhân nào dấn đến sự

Chiến thắng Thị Cầu giúp giảiphóng Bắc Ninh, cắt đứt sự ứng việncủa địch giữa Đông Quan và XươngGiang Thành Thị Cầu trở thành căn

cứ quân sự lớn của nghĩa quân LamSơn Với sự tham gia, phối hợp củacác đội hương binh và nhân dânvùng Bắc Ninh, nghĩa quân Lam Sơn

đã tạo nên thế trận bao vây và làmbàn đạp tấn công địch ở XươngGiang, góp phần vào đại thắng ChiLăng - Xương Giang, đưa tới kếtthúc thắng lợi cuộc kháng chiếnchống quân Minh vào năm 1428

3 Tình hình chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội ở Bắc Ninh thời Lê sơ

* Về chính trị, hành chính

- Năm 1428, nhà Lê được thành lập

Ở giai đoạn đầu vương triều, vùngđất phía bắc sông Hồng gọi BắcGiang lộ (gồm vùng thượng vàhạ) Trong đó, đất Bắc Ninh thuộcBắc Giang lộ vùng hạ

- Năm 1466, vua Lê Thánh Tông đổiBắc Giang lộ hạ thành Thừa tuyênBắc Giang Năm 1469, ông cho vẽbản đồ cả nước, đổi Thừa tuyênBắc Giang thành đạo Thừa tuyênKinh Bắc (gồm có 4 phủ, 21 huyện,1.147 làng xã)

* Về kinh tế:

- Nông nghiệp:

Trang 31

phát triển đó?

+ Trên vùng Bắc Ninh, các khu vực chiêm

trũng thuộc các huyện Tiên Du, Đông

Ngàn, Gia Định, Lương Tài, Siêu Loại,

Yên Phong,… trước đó mới khai phá được

một phần, trong chiến tranh bị bỏ hoang

nhiều, nay nhà Lê đã biến thành ruộng

công để giao cho các làng xã cày cấy, nộp

thuế.

+ Hệ thống đê điều, thuỷ lợi được nhà

nước chăm lo Các chức quan Hà đê sứ và

Khuyến nông sứ trông coi nông nghiệp

được xác lập từ triều đình đến phủ, huyện.

+ Từ năm 1492, mỗi xã có một xã trưởng

chuyên trông coi đê điều, nông nghiệp

+ Nhờ những chính sách khuyến khích,

phục hồi và phát triển nông nghiệp đúng

đắn buổi đầu của nhà Lê, vùng Kinh Bắc

nhanh chóng ổn định đời sống, làng xã

thanh bình Các làng Đình Bảng, Trang

Liệt, Phù Lưu,… bị tàn phá trong thời

giặc Minh đô hộ đã được phục hồi và phát

triển Nhà cửa, đền chùa được xây dựng

lại

?Dưới triều Lê sơ, thủ công nghiệp và

thương nghiệp phát triển như thế ở Bắc

+ Hệ thống đê điều, thuỷ lợi đượcnhà nước chăm lo

+ Từ năm 1492, mỗi xã có một xãtrưởng chuyên trông coi đê điều,nông nghiệp

+ Nhờ những chính sách khuyếnkhích, phục hồi và phát triển nôngnghiệp đúng đắn buổi đầu của nhà

Lê, vùng Kinh Bắc nhanh chóng ổnđịnh đời sống, làng xã thanh bình

- Thủ công, thương nghiệp:

Các làng thủ công làm giấy

dó, dệt vải lụa, làm đồ sắt, đúcđồng, đồ gốm… thuộc các huyệnĐông Ngàn, Tiên Du, Yên Phong,Gia Định,… phát triển mạnh vớinhiều tiến bộ kĩ thuật Nông nghiệp,thủ công nghiệp phát triển đã tạo

Trang 32

“ Cảnh tượng thái bình thật đáng vui mắt

Chỉ một thứ gió đông mà có muôn loài

?Nêu một số thành tựu rực rỡ về văn

hoá và giáo dục của Bắc Ninh dưới

thời Lê sơ? Sự phát triển đó có ý nghĩa

gì đối với lịch sử dân tộc?

1.Từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI,

Bắc Ninh đã trải qua các giai đoạn lịchsử

chính nào?

2.Trình bày khái quát đóng góp của

nhân dân Bắc Ninh trong cuộc đấu

tranhgiành và giữ vững nền độc lập dân

tộc từ đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

3.Vì sao nói Bắc Ninh là “phên giậu

phía bắc” đáng tin cậy của kinh

thànhThăng Long?

* Hoạt động 3: Vận dụng

1. Em có biết trường học, đường phố,

… nào hiện nay mang tên các nhân vật

điều kiện để việc buôn bán ở BắcNinh khá phát đạt Nhà thơ TháiThuận (Thuận Thành), trong bài thơ

“Thuận An xuân vọng”, từng cangợi:

* Về văn hoá, giáo dục

- Tính từ khoa thi Tiến sĩ chính thứcđầu tiên thời Lê Sơ (1442) đến khoathi năm 1526, tỉnh Bắc Ninh có 7 người đỗ Trạng nguyên trong tổng

số 21 vị trên cả nước

- Trong thời Lê sơ, Bắc Ninh đã sản sinh nhiều nhà thơ, nhà văn nổi tiếng, một số nhà thơ được đứng trong Hội Tao đàn

do vua Lê Tháng Tông sáng lập, trong đó phải kể đến Vũ Mộng Nguyên (từng làm Tế Tửu Quốc tửgiám); Nguyễn Thiên Tích (viết lời

“Cấn án” trong sách Dư địa chí

của Nguyễn Trãi); Thái Thuận (làm Tao đàn phó Nguyên suý); ngoài

ra còn có các thành viên như NgôLuân, Nguyễn Nhân Bị, Đàm Thận Huy,

Trang 33

lịch sử của Bắc Ninh từ đầu thế kỉ X đến

đầu thế kỉ XVI

2. Sưu tầm tư liệu viết một đoạn văn

ngắn giới thiệu về một di tích liên quan

đến các sự kiện lịch sử của Bắc Ninh từ

đầu thế kỉ X đến đầu thế kỉ XVI

4 Củng cố:

- Hoàn thiện phần luyện tập, vận dụng

- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 2: Văn miếu Bắc Ninh

Trang 34

- Biết được một số nét cơ bản về Văn Miếu Bắc Ninh: thời gian ra đời, địa điểm, các di vật quý hiếm

- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương; bồi dưỡng tình yêu quê

- Có thái độ trân trọng giá trị văn hóa tỉnh Bắc Ninh

II Thiết bị dạy học và học liệu

1 Giáo viên:

2.Học sinh:

- Gv cho học sinh xem một số bức tranh về

Văn Miếu Bắc Ninh

Trang 35

?Em thấy đây là địa danh nào?

- GV: Danh nhân thời phong kiến nếu xét

theo địa danh, địa giới hành chính Kinh

Bắc, riêng về khoa bảng thì đã có tới gần

700 vị đỗ đại khoa, hàng nghìn cử nhân,

tú tài Đây là một trong những vùng đất

có số lượng người đỗ đạt cao nhất cả

nước Vùng đất Bắc Ninh có “Trạng

nguyên khai khoa”, có “Tứ nguyên”, có

người được vinh phong “Lưỡng quốc

Trạng nguyên” và có nhiều vùng đất, gia

đình, dòng họ khoa bảng.

?Từ những thông tin nêu trên, em có cảm

nghĩ gì về một trong những giá trị truyền

thống của quê hương Bắc Ninh - Kinh

Bắc?

- GV dẫn vào bài học.

*

Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức

?Văn Miếu Bắc Ninh được xây dựng

thời kỳ nào? Em hãy nêu mục đích, ý

nghĩa của việc xây dựng Văn Miếu Bắc

1 Sự ra đời của Văn Miếu Bắc Ninh

- Thời kì xây dựng: Vào thời Lê Sơ(1428 – 1527)

- Địa điểm: Xây dựng tại Thị Cầuthuộc tổng Đỗ Xá, huyện VõGiàng, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc

- Mục đích: Nhằm tôn thờ các bậcTiên thánh, Tiên sư của đạo No

Trang 36

?Chính quyền tỉnh Hà Bắc trước kia và

tỉnh Bắc Ninh ngày nay đã làm gì để

bảo tồn Văn Miếu Bắc Ninh?

- Để bảo tồn Văn Miếu, tỉnh Hà Bắc

trước kia và tỉnh Bắc Ninh ngày nay đã

nhiều lần tu bổ, tôn tạo, phục hồi Đến

nay Văn Miếu Bắc Ninh đã được khôi

phục lại gần như hoàn chỉnh.

Cổng Văn Miếu Bắc Ninh

như: Khổng tử, Nhan Hồi, TăngSâm, Tư Tư, Mạnh Tử,… Đồngthời đây cũng là nơi vinh danhnhững bậc hiền tài của quê hương

- Ý nghĩa: Là minh chứng thể hiệntruyền thống hiếu học, khoa bảngcủa quê hương

- Văn Miếu Bắc Ninh được côngnhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấpQuốc Gia vào năm 1988, đã và đangtrở thành trọng điểm di tích lịch sử,không gian văn hóa linh thiêng thuhút khách tham quan trong và ngoàitỉnh

2 Cấu trúc, cảnh quan của Văn Miếu Bắc Ninh

- Tam quan Văn Miếu Bắc Ninh nằmdưới chân núi Phúc Sơn, được xâydựng đơn giản Khối cổng chínhgiữa có 2 tầng, 8 mái Hai bên khối

Trang 37

- GV chiếu hình ảnh toàn cảnh Văn Miếu

- Tổng thể công trình gồm: Tam quan, Bái

đường, Bìa bình phong, Tiền Tế, Ông

muống, Hậu đường

- GV chia lớp thành 6 nhóm, yêu cầu mỗi

nhóm tìm hiểu một nội dung

- GV yêu cầu các nhóm tìm hiểu SGK và

trình bày phần nội dung mình được giao

vào bảng nhóm

- GV cho hs thảo luận nhận xét

- GV đánh giá kết quả hoạt động của HS

Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành

cho học sinh

cổng chính có hai trụ biểu, đỉnh trụtrang trí con nghê chầu, thân trụ phíatrên trang trí các ô lồng đèn, giữa là

ô trang trí câu đối, đế thắt dạng cổbồng Giữa khối cổng chính và trụbiểu là cổng phụ

- Sau Tam quan ở chính diện có biabình phong “Bắc Ninh tỉnh trùng tuVăn miếu bi ký” khắc dựng năm

1928, kích cỡ 270 x 320 cm Trongvăn bia có đoạn viết về ý nghĩa xâydựng Văn miếu là “để tôn thờ các vịtiên hiền tiên triết, chấn hưng vàkhuyến khích thuần phong, văn học,duy trì điều tốt cho đời sau nhằmbiểu dương những người xuất chúngphi thường, có học vấn, thông kimbác cổ, đỗ đạt lưu danh, cổ vũ sựnghiệp giáo dục, chấn hưng đạo đứccho hàng vạn năm”

- Bái đường là nơi đặt bàn thờ và haitấm bia đá có tên “Bắc Ninh tỉnhquan viên cung tiến” (dựng năm1896) và “Trùng tu Bắc Ninh bi đìnhký” (dựng năm 1912)

- Trung tâm di tích là toà Tiền đườngphía trước mở cửa bức bàn 3 gian

Trang 38

*

?Giới thiệu về sự hình thành của Văn

Miếu Bắc Ninh?

Văn miếu được xây dựng nhằm mục

đích tôn thờ các bậc Tiên thánh, Tiên sư

của đạo Nho như: Khổng tử, Nhan Hồi,

Tăng Sâm, Tử Tư, Mạnh Tử, Đồng thời,

đây cũng là nơi vinh danh những bậc hiền

tài của quê hương.

Bắc Ninh là vùng đất hiếu học, có

nhiều người đỗ đại khoa nên Văn miếu

được xây dựng từ rất sớm.

Theo các nguồn sử liệu và di tích còn

lại cho biết: Vào thời Lê sơ (1428

-giữa, hai gian bên trổ cửa hình chữThọ Bờ nóc xây chỉ, hai đầu đắprồng hoá, chính giữa là đôi rồngchầu mặt nguyệt Tiền đường là nơidâng hương, lễ vật, tổ chức các cuộc

tế lễ của các vị chức sắc và khoamục trong tỉnh

- Hậu đường nằm phía sau Tiền tế.Đây là nơi thờ Khỏng Tử, Tứ phối

và các bậc Tiên hiền

- Hai bên Tiền tế là dãy Tả vu, Hữu

vu là nơi thờ các Cử nhân, Tú tài củađất Kinh Bắc

Trang 39

1527), Văn Miếu Bắc Ninh được xây

dựng tại Thị Cầu thuộc tổng Đỗ Xá,

huyện Võ Giàng, phủ Từ Sơn, xứ Kinh

Bắc Đây là thời kì hưng thịnh nhất của

Nho giáo và khoa cử Hán học ở nước ta,

trong đó có công lao của nhiều nhà khoa

bảng là người con của quê hương Bắc

Ninh - Kinh Bắc.

4 Củng cố:

- Học bài, viết đoạn văn giới thiệu về sự hình thành Văn Miếu Bắc Ninh

- Đọc và chuẩn bị bài mới: Bài 2: Văn Miếu Bắc Ninh (tiết 2)

Ngày soạn: …/…/2023

Trang 40

- Tự hào về truyền thống lịch sử quê hương; bồi dưỡng tình yêu quê.

- Có thái độ trân trọng giá trị văn hóa tỉnh Bắc Ninh

II Thiết bị dạy học và học liệu

1 Giáo viên:

2.Học sinh:

Tiêu đề	Bắc Ninh Từ Đầu Thế Kỉ X Đến Đầu Thế Kỉ XVI
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Lịch Sử
Thể loại	Giáo án bài học
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	82
Dung lượng	31,22 MB