Mục tiêu Sau bài học này, HS sẽ: - Nêu được một số biểu hiện chính của biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn và địa phương.. - Nêu được một số nguyên nhân, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và g
Trang 1Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHỦ ĐỀ 9: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI Ở TỈNH
LẠNG SƠN
I MỤC TIÊU
1 Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được một số biểu hiện chính của biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn và địa phương.
- Nêu được một số nguyên nhân, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và giải pháp cơ bản để thích ứng với biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn và địa phương.
- Liệt kê được một số thiên tai thường xảy ra ở tỉnh Lạng Sơn và ở địa phương.
- Nêu được một số biện pháp cơ bản để phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai ở tỉnh
Lạng Sơn và địa phương.
- Nêu được ý nghĩa cơ bản của việc ứng phó biến đổi khí hậu và phòng tránh
thiên tai.
2 Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ nhằm hoàn
thành nội dung bài học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, hợp tác với bạn trong nhóm hoàn thành
nội dung bài học.
* Năng lực chuyên biệt:
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, kĩ năng để phòng tránh với thiên tai thường gặp ở địa phương.
Trang 2- Năng lực tìm hiểu: Khai thác thông tin, phát triển năng lực sử dụng tranh ảnh để Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế một áp phích đơn giản để tuyên truyền về biến đổi khí hậu và phòng tránh thiên tai tại địa phương em sống
3 Phẩm chất
Có tinh thần tự học, chăm chỉ, nhiệt tình tham gia các hoạt động của bài học.
Có tinh thần trách nhiệm và trung thực trong hoạt động của nhóm
Hình thành ý thức bảo vệ môi trường để giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
Hình thành ý thức cộng đồng, ý thức cá nhân trong phòng chống thiên tai
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên
- SGK, SGV GDĐP Lạng Sơn 6
- Máy tính, máy chiếu
- Tranh ảnh, video liên quan đến biến đổi khí hậu và thiên tai ở Lạng Sơn
- Giấy A0
- Phiếu học tập (nếu có)
2 Đối với học sinh
- SGK GDĐP Lạng Sơn 6
- Đọc trước bài học trong SGK.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a Mục tiêu: Kích thích nhu cầu tìm hiểu
b Nội dung: Tình huống và phần câu hỏi ở phần mở đầu trong SGK
c Sản phẩm học tập: câu trả lời của HS
d Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Trang 3- GV yêu cầu HS trả lời: Những hình ảnh trên thể hiện một số thiên tai thường gặp ở tỉnh Lạng Sơn Trong những năm gần đây, các thiên tai có xu hướng gia tăng về tần suất và cường độ Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng đó?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát tranh, thảo luận theo cặp đôi và thực hiện yêu cầu
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Khái quát đặc điểm khí hậu của tỉnh Lạng Sơn
Trang 4a Mục tiêu: HS khái quát được đặc điểm khí hậu của tỉnh Lạng Sơn
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu khái quát được đặc điểm khí hậu của tỉnh Lạng
Sơn
c Sản phẩm học tập: khái quát được đặc điểm khí hậu của tỉnh Lạng Sơn
d Tổ chức hoạt động :
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi: Em
hãy đọc thông tin và nêu khái quát đặc điểm khí hậu của
tỉnh Lạng Sơn.
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo cặp trong 2 phút, đọc thông tin SGK,
quan sát hình SGK và trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức bài học
I Khái quát đặc điểm khí hậu của tỉnh Lạng Sơn
- Khí hậu Lạng Sơn mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa và chịu ảnh hưởng nhiều của gió mùa Đông Bắc
+ Lạng Sơn có nền nhiệt độ tương đối thấp Nhiệt độ trung bình năm của tỉnh từ 21°C – 22°C, nhiệt độ trung bình thấp nhất vào tháng 1 và cao nhất vào tháng 7
+ Nằm trong vùng ít mưa của nước ta, Lạng Sơn có lượng mưa trung bình khoảng
1 300 – 1600 mm/năm, mưa nhiều tập trung từ tháng 5 đến tháng 9
+ Độ ẩm không khí trung bình khoảng 83%
Trang 5Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận:
- GV chuyển sang nội dung mới
Hoạt động 2: Biến đổi khí hậu
a Mục tiêu:
- Nêu được một số biểu hiện chính của biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn và địa
phương.
- Nêu được một số nguyên nhân, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và giải pháp cơ bản
để thích ứng với biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn và địa phương.
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu một số biểu hiện và nguyên nhân của biến đổi khí
hậu ở tỉnh Lạng Sơn
c Sản phẩm học tập: một số biểu hiện và nguyên nhân của biến đổi khí hậu ở tỉnh
Lạng Sơn
d Tổ chức hoạt động:
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành các nhóm (4HS/nhóm) thảo luận theo
kĩ thuật khăn trải bàn:
+ Em hãy quan sát hình 3 và nêu xu hướng biến đổi nhiệt
độ trung bình tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 1990 – 2020
II Biến đổi khí hậu
1 Biểu hiện
- Từ năm 1990 đến năm 2020, nhiệt độ trung bình tỉnh Lạng Sơn có xu hướng tăng lên từ 21,6°C lên 22,2°C
- Biến đổi khí hậu đã dẫn tới sự thất thường trong chế độ mưa ở tỉnh Lạng Sơn
- Các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng và khó dự đoán hơn Cụ thể, số ngày nắng nóng và khô hạn ngày càng tăng; rét đậm, rét hại kèm sương muối xảy ra thất thường, khó dự đoán; lũ quét, sạt lở đất xảy ra với phạm vi ngày càng
Trang 6+ Dựa vào bảng 1, em hãy nêu sự thay đổi tổng lượng mưa
trung bình năm và số tháng mùa mưa ở tỉnh Lạng Sơn giai
đoạn 2005 – 2020
+ Em hãy kể tên một số hiện tượng thời tiết cực đoan tại
địa phương em
+ Em hãy kể tên một số hiện tượng thời tiết cực đoan tại
địa phương em
lớn
2 Nguyên nhân
- Tăng khí nhà kính
- Bầu khí quyển ấm lên
- Tăng hiện tượng thời tiết cực đoan
- Lượng khí nhà kính phát sinh của Lạng Sơn chủ yếu là trong ngành công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và nhiệt điện
- Các hoạt động của người dân Lạng Sơn như: đốt nhiên liệu hoá thạch, phá rừng lấy đất cho sản xuất nông nghiệp, sử dụng phân bón hoá học, chăn nô tôi không bền vững cũng góp phần làm tăng phát sinh các khí nhà kính
3 Tác động của biến đổi khí hậu tại Lạng Sơn
- Những thay đổi phức tạp của khí hậu – thời tiết tác động trực tiếp đến sức khỏe của người dân, sản xuất nông nghiệp, hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải và thương mại của Lạng Sơn
- Hạn hán, rét đậm, rét hại làm giảm hoặc phá huỷ nhiều diện tích đã được gieo trồng
- Sự thay đổi nhiệt độ và lượng mưa đã buộc người dân phải thay đổi nhiều giống cây trống như thảo quả, hồi, lê, quýt Nhiều vật nuôi chết do sốc nhiệt và dịch bệnh Sạt lở, mưa lũ gây khó khăn cho công tác khai thác khoáng sản, làm phát tán các kim loại độc hại từ chất thải mỏ gây ô nhiễm môi trường, làm đình trệ hoạt động
Trang 7+ Em hãy lấy ví dụ về tác động của biến đổi khí hậu ở địa
phương em
+ Em hãy quan sát hình 6, kể tên một số giải pháp để giảm
nhẹ biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn?
+ Đọc thông tin, kể tên một số biện pháp để người dân
Lạng Sơn thích ứng với biến đổi khí hậu
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa Tập trung vào
câu hỏi đặt ra Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc
ý kiến của bạn (về chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập
trong khoảng 5 phút Kết thúc thời gian làm việc cá nhân,
các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả
lời Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm
khăn trải bàn (giấy A0)
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày biểu hiện, nguyên nhân,
tác động và ứng phó với biển đổi khí hậu ửo tỉnh Lạng
Sơn
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
giao thông Mưa ít, nhiệt độ tăng, bốc hơi mạnh là nguyên nhân làm cho ao, hồ và các dòng chảy bị cạn kiệt, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, hoạt động giao thông đường thuỷ trên các sông Kỳ Cùng, sông Thương,
4 Ứng phó với biến đổi khí hậu ở tỉnh Lạng Sơn
- Để ứng phó với biến đổi khí hậu cần thực hiện đồng bộ các biện pháp để giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu
+ Giảm nhẹ biến đổi khí hậu là ngăn chặn
sự nóng lên toàn cầu thông qua việc giảm lượng khí nhà kính
+ Các biện pháp chủ yếu để người dân Lạng Sơn thích ứng với biến đổi khí hậu: chuyển đổi cơ cấu, giống cây trồng, vật nuôi; chủ động trong dự báo, phòng tránh thiên tai, dịch bệnh; xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên
Trang 8thành kiến thức của bài học
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
Hoạt động 3: Một số thiên tai và biện pháp phòng tránh
a Mục tiêu:
- Liệt kê được một số thiên tai thường xảy ra ở tỉnh Lạng Sơn và ở địa phương.
- Nêu được một số biện pháp cơ bản để phòng tránh, giảm nhẹ thiên tai ở tỉnh Lạng
Sơn và địa phương.
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu một số thiên tai thường xảy ra ở tỉnh Lạng Sơn
c Sản phẩm học tập: một số thiên tai thường xảy ra ở tỉnh Lạng Sơn
d Tổ chức hoạt động :
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành lớp thành 5 nhóm thảo luận theo kĩ
thuật mảnh ghép
Vòng 1: Nhóm chuyên gia
+ Nhóm 1: Tìm hiểu hiện tượng rét đậm, rét hại, sương
muối Em hãy nêu một số biện pháp để bảo vệ cây trồng,
vật nuôi trước rét đậm, rét hại
III Một số thiên tai và biện pháp phòng tránh
1 Rét đậm, rét hại, sương muối
- Lạng Sơn nằm ở cửa ngõ đón gió mùa Đông Bắc, có mùa đông lạnh và kéo dài Trong những năm gần đây, tình trạng giá rét thường xuyên xảy ra trên địa bàn toàn tỉnh, nhiệt độ có thể xuống 5°C Mẫu Sơn thường xuyên xuất hiện rét đậm, rét hại kéo dài, kèm theo sương muối, bằng tuyết, nhiệt độ thấp nhất vào năm 2016 là -4,4°C
- Rét đậm, rét hại kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất và sinh hoạt của người dân Có những năm học sinh phải nghỉ từ 2-4 tuần vì thời tiết quá lạnh
Trang 9+ Nhóm 2: Tìm hiểu hiện tượng lũ quét, sạt lở ở đất đá Em
hãy nêu một số biện pháp để giảm thiệt hại do lũ quét, sạt
lở ở tỉnh Lạng Sơn,
+ Nhóm 3: Tìm hiểu hiện tượng dông, lốc, mưa đá Em hãy
kể tên một số biện pháp để phòng tránh, giảm nhẹ thiệt hại
do dông, lốc, mưa đá gây ra
+ Nhóm 4: Tìm hiểu hiện tượng nắng nóng, khô hạn Em
hãy kể tên một số giải pháp ứng phó với nắng nóng và khô
hạn ở tỉnh Lạng Sơn
- Để hạn chế tác động của rét đậm, rét hại, sương muối cần thực hiện tốt công tác dự báo thời tiết, chủ động lập kế hoạch ứng phó, thực hiện các biện pháp che chắn cho cây trống, giữ ẩm và dự trữ thức ăn cho gia súc, gia cầm trong những tháng mùa đông
2 Lũ quét, sạt lở đất đá
- Lũ quét thường gây sạt lở đất đá, dẫn tới hậu quả rất nghiêm trọng
- Để giảm thiệt hại do lũ quét, sạt lở cần quy hoạch các điểm dân cư tránh bãi sông,
bờ suối, chân đối và núi đá vôi; xây dựng các bờ kẻ vững chắc; trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc
3 Dộng, lốc, mưa đá
- Dông, lốc và mưa đá để lại hậu quả rất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn đến cây trồng, vật nuôi, phá huỷ nhà cửa, các công trình xây dựng
- Để phòng tránh dông, lốc, mưa đá cần xây dựng, gia cố nhà cửa và các công trình vững chắc, thực hiện tốt công tác cứu hộ, cứu nạn khắc phục hậu quả thiên tại
4 Nắng nóng, khô hạn
- Ở Lạng Sơn nắng nóng và khô hạn thường diễn ra vào tháng 7, ở các khu vực
- Số ngày nắng nóng và khô hạn có xu hướng tăng, nhiều nhất là ở huyện Hữu Lũng (tăng 0,4 ngày/năm) và ít nhất ở huyện Bắc Sơn (tăng 0,05 ngày/năm)
- Tuy tần suất xuất hiện của nắng nóng và
Trang 10+ Nhóm 5: Tìm hiểu hiện tượng ngập lụt Em hãy nêu một
số biện pháp phòng tránh ngập lụt ở tỉnh Lạng Sơn
Vòng 2: Nhóm mảnh ghép: Từ các nhóm chuyên gia, GV
yêu cầu HS đổi vị trí, hình thành 5 nhóm mới là nhóm
mảnh ghép, bằng cách: trong nhóm chuyên gia, các thành
viên tự đếm số thứ tự, những HS có cùng số thứ tự sẽ về
chung một nhóm mới
Lần lượt các thành viên trong nhóm mới chia sẻ nội dung
phiếu học tập đã tìm hiểu trong nhóm chuyên gia cho các
bạn trong nhóm Các thành viên trong nhóm mới thảo luận,
phản biện và giải quyết nhiệm vụ mới và thống nhất sản
phẩm cuối cùng: Trình bày một số thiên tai và biện pháp
phòng chống thiên tai ở tỉnh Lạng Sơn?
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình SGK và
trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
khô hạn tại Lạng Sơn thấp, nhưng ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, làm tăng nguy cơ cháy rừng, gây khó khăn lớn cho sinh hoạt của người dân
- Để ứng phó với khô hạn và nắng nóng cần chú trọng phát triển thuỷ lợi như xây dựng các hồ chứa, trạm bơm; đẩy mạnh việc trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng: sử dụng tiết kiệm nguồn nước
5 Ngập lụt
- Khi có mưa lớn, hiện tượng ngập lụt thường xảy ra ở những nơi có địa hình trũng thấp như Na Sầm (Văn Lăng), Thất Khê (Tràng Định), thành phố Lạng Sơn Ngập lụt gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất
và đời sống
- Để phòng chống ngập lụt cần xây dựng, nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước hợp lí; nạo vét lòng sông suối
Trang 11- GV mời đại diện HS trình bày một số thiên tai và biện
pháp phòng chống thiên tai ở tỉnh Lạng Sơn
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức của bài học
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận:
- GV chuyển sang nội dung mới
Hoạt động 4: Ý nghĩa của việc ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng tránh thiên tai
a Mục tiêu: Nêu được ý nghĩa cơ bản của việc ứng phó biến đổi khí hậu và phòng
tránh thiên tai
b Nội dung: GV cho HS tìm hiểu ý nghĩa cơ bản của việc ứng phó biến đổi khí hậu
và phòng tránh thiên tai
c Sản phẩm học tập: ý nghĩa cơ bản của việc ứng phó biến đổi khí hậu và phòng
tránh thiên tai
d Tổ chức hoạt động :
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp đôi và thực hiện
nhiệm vụ:
+ Em hãy đọc thông tin và nêu ý nghĩa của của việc ứng
phó với biến đổi khí hậu, phòng tránh thiên tại
+ Nêu các biện pháp tuyên truyền ứng phó với biến đổi khí
hậu và phòng thiên tai?
Cách thức tiến hành: Có thể làm việc cá nhân hoặc theo
nhóm, tiến hành theocác bước sau:
– Nếu làm việc cá nhân:
IV Ý nghĩa của việc ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng tránh thiên tai
1 Ý nghĩa
– Ứng phó với biến đổi khí hậu góp phần làm hạn chế các thiên tai xảy ra, hoặc xảy
ra ở mức độ nhẹ, phạm vi nhỏ, thiệt hại ít – Chủ động và hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra, ổn định cuộc sống cho con người – Góp phần vào việc bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên, hướng tới phát triển
Trang 12+ Chọn nội dung thích hợp
+ Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích
+ Trình bày sản phẩm
+Tổ chức thảo luận, đánh giá sản phẩm
– Nếu làm việc nhóm
+ Thành lập nhóm và lựa chọn nội dung
+ Phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm
+ Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích
+ Trình bày sản phẩm
+ Tổ chức thảo luận, đánh giá sản phẩm
Bước 2 : HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận, đọc thông tin SGK, quan sát hình SGK và
trả lời câu hỏi
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết
Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Bước 4 : Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận:
- GV chuyển sang nội dung mới
bền vững
2 Tuyên truyền về biến đổi khí hậu và phòng tránh thiên tai tại địa phương
Học sinh thực hiện một trong các nội dung sau:
- Nội dung 1: Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích về biến đổi khí hậu
- Nội dung 2: Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích về phòng tránh rét đậm, rét hại,
- Nội dung 3: Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích về phòng tránh ngập lụt
- Nội dung 4: Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích về phòng tránh nắng nóng khô hạn
- Nội dung 5: Sưu tầm, thu thập hình ảnh, thiết kế áp phích về phòng tránh thiên tại khác
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các vấn đề
tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học.
b Nội dung: Bài tập trong phần Luyện tập SGK
c Sản phẩm học tập: Đáp án bài tập phần Luyện tập SGK
d Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập