Giáo án GDĐP 7_Chủ đề 2 hát then − đàn tính ở tỉnh lạng sơn

Ngày soạn / / Ngày dạy / / CHỦ ĐỀ 2 HÁT THEN − ĐÀN TÍNH Ở TỈNH LẠNG SƠN (Thời gian thực hiện tiết) I MỤC TIÊU 1 Về kiến thức Trình bày được một số đặc điểm và giá trị của Di sản Thực hành Then Xác địn[.]

Ngày soạn: …/ … /……

Ngày dạy:…./……/……

CHỦ ĐỀ 2: HÁT THEN − ĐÀN TÍNH Ở TỈNH LẠNG SƠN

(Thời gian thực hiện: … tiết)

I MỤC TIÊU

1 Về kiến thức:

- Trình bày được một số đặc điểm và giá trị của Di sản Thực hành Then

- Xác định được vai trò, ý nghĩa của hát Then – đàn tính trong đời sống hiện nay ở địa phương em

- Sưu tầm và liệt kê được một số chủ đề của lời hát Then mới

ở địa phương em hiện nay

- Làm được một sản phẩm tuyên truyền về hát Then – đàn tính (bài viết, hình ảnh, video clip, poster )

2 Về năng lực

- Năng lực chung:

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ kết hợp với tranh ảnh, bài hát, để trình bày thông tin, thảo luận

- Năng lực âm nhạc:

+ Cảm nhận được tình cảm và ý nghĩa của một số bài hát nổi tiếng và vẻ đẹp của tác phẩm

3 Về phẩm chất:

- Biết yêu thích và có trách nhiệm trong việc phát huy âm nhạc truyền thống địa phương

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HỌC LIỆU

- Tranh ảnh về các CLB hát Then của tỉnh Lạng Sơn

- Hình ảnh về nhạc cụ truyền thống: đàn tính

- Một số bài hát Then của tỉnh Lạng Sơn

- Máy tính, máy chiếu (tivi), phiếu học tập…

- Tài liệu Giáo dục địa phương tỉnh Lạng Sơn lớp 7

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS và kết nối vào bài học.

b) Nội dung: HS thảo luận và tham gia trò chơi “Nhà thông thái” c) Sản phẩm: Phần chia sẻ của học sinh.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV tổ chức cho HS thảo luận thành 4 nhóm với nội dung: Nêu hiểu biết về hát Then – đàn tính

- Sau đó, GV phổ biến luật của trò chơi “Nhà thông thái”: Sau thời gian 3 phút thảo luận, Các nhóm sẽ chia sẻ hiểu biết về hát Then – đàn tính Nhóm nào trình bày được nhiều nhất sẽ giành chiến thắng

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thảo luận, giơ tay để trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả

- Học sinh trình bày kết quả thảo luận nhóm trước lớp

Bước 4: Đánh giá kết quả

- Giáo viên quan sát, khen ngợi học của học sinh

- GV kết nối vào bài mới

2 HOẠT ĐỘNG: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

2.1 Hoạt động 1: Thực hành Then của Việt Nam được ghi danh là di sản văn hoá của nhân loại

a Mục tiêu: Trình bày được một số đặc điểm và giá trị của Di sản

Thực hành Then

b Nội dung: Khai thác tư liệu trong SGK, quan sát hình ảnh và

thảo luận nhóm

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm

vụ học tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm (có

đánh số thứ tự các thành viên

trong nhóm) và thảo luận theo

kĩ thuật mảnh ghép:

+ Vòng 1: Các nhóm thảo luận

nội dung:

 Nhóm 1: Tìm những địa

phương có thực hành Then

 Nhóm 2: Thực hành Then

là gì?

 Nhóm 3: Vai trò của thực

hành Then đối với đời sống của

người dân địa phương

 Nhóm 4: Vai trò của âm

nhạc trong Thực hành Then

+ Vòng 2:

 Thành viên của 4 nhóm lần

lượt tạo thành 4 nhóm mới (chia

theo số thứ tự đã được đánh từ

đầu): những bạn có STT 1 và 2

tạo thành 1 nhóm Tương tự như

vậy GV tổ chức cho HS tạo

thành 4 nhóm mới

 Tại nhóm mới, HS lần lượt

chia sẻ các thông tin đã thảo

luận ở vòng 1

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Giáo viên theo dõi, hỗ trợ

nhóm HS

Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV mời đại diện các nhóm

trình bày sản phẩm

Bước 4: Đánh giá kết quả

1 Thực hành Then của Việt Nam được ghi danh

là di sản văn hoá của nhân loại

- Thực hành Then là di sản văn hoá đặc trưng của người Tày, Nùng, Thái… tập trung chủ yếu ở các tỉnh vùng Đông Bắc và một số địa phương khác ở Việt Nam

- Thực hành Then là một loại hình nghệ thuật tổng hợp chứa nhiều thành tố văn học, âm nhạc, mĩ thuật, múa… Trong các nghi lễ, ông Then, bà Then trình diễn như một diễn viên tổng hợp: miệng hát, tay đàn, múa, diễn trò minh hoạ cho lời hát, chân xóc nhạc…

- Các nghi lễ Then như cầu

an, giải hạn, cúng mụ… đều hướng tới những điều tốt đẹp, bày tỏ khát vọng về cuộc sống bình yên, ấm no, hạnh phúc và thể hiện bản sắc văn hoá của các dân tộc này Năm 2019, Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái được UNESCO ghi danh

là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại

- Âm nhạc là yếu tố xuyên suốt, trong đó, đàn tính và chùm xóc nhạc cùng với sự

“thăng hoa” của thầy Lời ca trong Then phổ biến là thơ bảy chữ, phản ánh đời sống

xã hội, chứa đựng nhiều bài

- Giáo viên nhận xét, đánh giá.

- Giáo viên mở rộng:

+ gười làm Then bao gồm cả

nam và nữ Nữ giới làm Then

được gọi là “mè Then”, “nàng

Then”; nam giới làm Then được

gọi là “ông Then”, “Dàng, chàng

Then”… Có ba con đường đưa

một người bình thường trở

thành thầy Then: Những người

nối nghiệp tổ nghề được trao

truyền lại; những người có căn

Then gọi là “phi phấc”; và

những người am hiểu về Then,

tự nguyện theo nghề Dù đến

với Then theo con đường nào,

nhưng khi đã lựa chọn thì dù có

khăn như thế nào họ sẽ luôn

trước sau thủy chung như nhất

với nghề

+ Then được phân ra các dòng,

trường phái như: Then Văn,

Then Võ, Then Xếp, Then Pháp,

Then Quạt, Then Nữ (Pụt), Then

Nam (Giàng)… Giữa các dòng

Then đều có những điểm tương

đồng và dị biệt, tuy nhiên tất cả

những người làm Then đều đi

theo tôn chỉ “cứu nhân độ thế”

học đạo đức thông qua những câu chuyện thần tiên, câu chuyện cuộc đời;

chứa đựng nhiều tư liệu quý

về lịch sử, tư tưởng, phong tục, tập quán…

TIẾT 2

2.2 Hoạt động 1: Hát Then – đàn tính của người Tày, Nùng trong đời sống hiện nay

a Mục tiêu: Xác định được vai trò, ý nghĩa của hát Then – đàn

tính trong đời sống hiện nay ở địa phương em

b Nội dung: HS khai thác tư liệu trong SGK và thảo luận cặp đôi

hoàn thành phiếu học tập

c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV và HS Dự kiến sản phẩm Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

học tập

- GV đặt câu hỏi:

+ Kể tên một số câu lạc bộ hát Then

– đàn tính ở địa phương em và chia

sẻ về việc đặt lời mới hiện nay.

+ Em biết gì về cây đàn tính? Kể tên

một số nghệ nhân hoặc người chế

tác đàn tính mà em biết.

- GV tổ chức cho HS thảo luận theo

cặp đôi và hoàn thành phiếu học tập

dưới đây:

Đọc tư liệu trong SGK trang 11 – 13,

thảo luận và điền thông tin còn

thiếu vào phiếu học tập

Hát then

– đàn

tính

Nội dung

Phân loại

Vai trò,

ý nghĩa

- GV trình chiếu hình ảnh:

2 Hát Then – đàn tính của người Tày, Nùng trong đời sống hiện nay

a Phân loại

- Then cổ (Then tâm linh) là các nghi lễ liên quan đến cuộc sống của con người

- Then mới (Then văn nghệ) lại do những người am hiểu, yêu thích then đặt lời mới theo giai điệu then cổ với nội dung ca ngợi cuộc sống, tình yêu đôi lứa, ca ngợi công ơn của Đảng, của Bác Hồ…

b Vai trò, ý nghĩa

- Là phương tiện để

người dân sinh hoạt thông qua các câu lạc

bộ Đến năm 2021, toàn tỉnh có gần 100 câu lạc

bộ (hoặc nhóm người) được thành lập với mục đích sinh hoạt, giao lưu, trao truyền nghệ thuật hát Then − đàn tính

- Là kênh truyền tải cảm xúc về tình yêu quê hương, làng bản

- Thực hành Then cũng

là gìn giữ và phát huy giá trị đàn tính - loại nhạc cụ không thể thiếu trong hát Then Sản

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Giáo viên theo dõi, hỗ trợ nhóm

HS

Bước 3: Báo cáo kết quả

- GV mời đại diện các nhóm trình

bày sản phẩm

Bước 4: Đánh giá kết quả

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

- Giáo viên mở rộng:

+ Hát then và cây đàn tính bắt

nguồn từ cuộc sống lao động tập

thể, xuất hiện từ nhu cầu hưởng thụ

văn hóa của cộng đồng người Tày

cổ

+ Cùng với bộ xóc nhạc, cây đàn

tính là nhạc cụ quan trọng trong

trình diễn nghi lễ thực hành then –

nghi lễ quan trọng gắn bó chặt chẽ

với đời sống tâm linh, tình cảm của

xuất đàn tính trở thành nghề thủ công tiêu biểu của người Tày, Nùng

- Góp phần phát triển

du lịch của địa phương

bà con dân tộc Tày, Nùng Xứ Lạng.

Bên cạnh đó, cây đàn tính cũng

được sử dụng để đệm những điệu

hát then vào nhiều dịp trọng đại của

làng, xã như: hội làng, hội lồng

tồng… và có mặt trong tất cả những

ngày vui như: ngày cưới, mừng thọ,

mừng nhà mới, cầu an… Trải qua

bao thăng trầm của lịch sử, dù xã

hội đã nhiều thay đổi nhưng đến

nay, loại hình nghệ thuật hát then,

đàn tính vẫn chiếm một vị trí quan

trọng trong đời sống văn hóa tinh

thần của người Tày, Nùng Do đó,

hiện nay, việc chế tác đàn tính phục

vụ hát then được nhiều nghệ nhân

trong tỉnh thực hiện

3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: HS sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để

giải quyết các vấn đề tình huống, bài tập nhằm khắc sâu kiến thức bài học

b) Nội dung: Làm câu 3 phần luyện tập (SGK trang 14)

c) Sản phẩm: câu trả lời của học sinh.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ: Em sẽ làm gì để góp phần gìn giữ, bảo tồn và phát huy di sản Thực hành Then ở Lạng Sơn?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS suy nghĩ, thảo luận để tìm ra câu trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả

- HS trả lời lần lượt từng câu hỏi, Hs khác nhận xét và bổ sung

Bước 4: Đánh giá kết quả

- Gv nhận xét, cho điểm HS

4 HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng vào bài học để giải quyết vấn đề

thực tiễn cuộc sống, phát huy tính tư duy và khả năng sáng tạo

b) Nội dung: câu hỏi 3 phần Vận dụng SGK.

c) Sản phẩm: Phần thể hiện của HS.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1:Chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ: Lựa chọn một tác phẩm/đoạn trích hát Then – đàn tính, cùng các bạn luyện tập và biểu diễn cho người thân hoặc thầy cô giáo và các bạn thưởng thức

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- Học Sinh về nhà suy nghĩ, tập luyện cùng các bạn

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- Học sinh sẽ báo cáo sản phẩm vào tiết tới

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- Giáo viên sau khi chấm sản phẩm sẽ nhận xét, cho điểm bài làm của một số học sinh