Giáo án văn 7 kì 2

Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS đọc phần Giới thiệu bài học và trả lời câu hỏi: Phần giới thiệu bài học muốn nói

Trang 1

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG.

ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG CON MỐI VÀ CON KIẾN.

I YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức.

- Nhận biết được một số yếu tố của truyện ngụ ngôn: đề tài, tình huống, cốt truyện, nhân vật,chủ đề

- Biết kể lại một truyện ngụ ngôn: kể đúng cốt truyện, có cách kể chuyện linh hoạt, hấp dẫn

- Nhận biết được một số yếu tố của tục ngữ: số lượng câu, chữ, vần

- Hiểu được đặc điểm và chức năng của thành ngữ, đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từnói quá

- Bước đầu biết viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống

- Có ý thức học hỏi kinh nghiệm, trí tuệ của dân gian

2 Năng lực

a Năng lực chung

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩatruyện

b Năng lực riêng

- Đọc-hiểu văn bản truyện ngụ ngôn

- Nhận diện thể loại, kể lại cốt truyện và nêu nhận xét về nội dung và nghệ thuật những ngụngôn: Đẽo cày giữa đường và những ngụ ngôn khác

- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế

- Năng lực ngôn ngữ (đọc – viết – nói và nghe); năng lực văn học

3 Phẩm chất

- Hình thành và phát triển ở HS: Trách nhiệm học hỏi cái tốt; phê phán cái xấu, cái khôngphù hợp

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Giáo án, SGK

- Máy chiếu, máy tính

- Một số câu chuyện ngụ ngôn khác

2 Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn

học bài, vở ghi

Trang 2

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học

b Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề.

c Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.

d Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- GV đặt câu hỏi:

? Em hiểu ntn về câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận

- HS trình bày, chia sẻ, trả lời câu hỏi;

- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong Bài 6: Bài học cuộc sống mà chúng

ta sắp tìm hiểu, các em sẽ biết việc học của chúng ta không chỉ học ở nhà trường, mà còn học hỏi những điều trong cuộc sống Không chỉ vậy, chúng ta sẽ được làm quen và tìm hiểu hai thể loại sáng tác ngôn từ: truyện ngụ ngôn và tục ngữ Trước hết, chúng ta cùng đi vào phần Giới thiệu bài học và Tri thức ngữ văn.

- Nắm được các yếu tố của tục ngữ: số lượng câu, chữ, vần

- Nắm được đặc điểm, chức năng của thành ngữ và tác dụng của biện pháp tu từ nói quá

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của

HS

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS đọc phần Giới thiệu bài học

và trả lời câu hỏi: Phần giới thiệu bài học

muốn nói với chúng ta điều gì?

- Chủ đề: Bài học cuộc sống

- Ngữ liệu:

Trang 3

đề này các em làm quen với thể loại văn bản

+ HS trình bày sản phẩm thảo luận

+ GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của

bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm

vụ

+ GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ văn

trong SGK/5

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm:

? Hãy đọc phần tri thức ngữ văn liên quan

đến truyện ngụ ngôn, tục ngữ, thành ngữ và

cho biết truyện ngụ ngôn, tục ngữ và thành

ngữ là gì?

? Trong phần tri thức ngữ văn này còn cung

cấp cho các em thêm một đơn vị kiến thức

tiếng việt nữa đó là nói quá Hãy cho cô biết:

thế nào là biện pháp nói quá?

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện

nhiệm vụ

- GV quan sát, lắng nghe

- HS quan sát sách giáo khoa tìm câu trả lời

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

Ngôn: Lời nói

-> Ngụ ngôn là lời nói có ngụ ý, tức lời nói có

ý kín đáo để người đọc, người nghe tự suy ra

+ Ếch ngồi đáy giếng + Con mối và con kiến + Một số tục ngữ Việt Nam + Con hổ có nghĩa

- Thể loại truyện ngụ ngôn và tục ngữ: đúc rút

bao nhiêu tri thức về mọi mặt của đời sống

II Tri thức ngữ văn

1 Thể loại chính: Truyện ngụ ngôn+ Truyện ngụ ngôn: là hình thức tự sự cỡ nhỏ,trình bày những bài học đạo lí và kinh nghiệmsống, thường sử dụng lối diễn đạt ám chỉ, ngụ

+ Truyện ngụ ngôn thường nêu lên những tưtưởng, đạo lí hay bài học cuộc sống bằngngôn ngữ giàu hình ảnh, có thể pha yếu tố hàihước

2 Tục ngữ thuộc loại sáng tác ngôn từ dângian, là những câu ngắn gọn, nhịp nhàng, cânđối, thường có vần, có điệu, đúc kết nhận thức

về tự nhiên và xã hội, kinh nghiệm về đạo đức

và ứng xử trong đời sống

3 Thành ngữ là một cụm từ cố định, có nghĩabóng bẩy Nghĩa của thành ngữ là nghĩa toát

ra từ cả cụm, chứ không phải được suy ra từnghĩa của từng thành tố

4 Nói quá: là biện pháp tu từ phóng đại đặcđiểm, mức độ, quy mô của đối tượng để tăngsức biểu cảm hoặc gây cười

Trang 4

mà hiểu.

+ Kho tàng TNN rất phong phú và đa dạng

Có những TNN dân gian, có TNN do các nhà

văn sáng tác nên Nổi tiếng TG có truyện ngụ

ngôn Ê- dốp, La-phon-ten,… VN cũng có 1

kho TNN rất phong phú, đa dạng: Rùa và thỏ,

Hai chú dê qua cầu, Thày bói xem voi,…

Chứa đựng trong những câu chuyện ấy là bài

học cuộc sống sâu sắc cho con người chúng

ta TNN thường ngắn, ko có nhiều tình tiết,

chỉ tập trung vào 1 hoặc vài chi tiết, kết thúc

bất ngờ Truyện thường dùng Bptt ẩn dụ hoặc

hoán dụ, ngôn ngữ phóng đại, giàu hình ảnh

để thể hiện nội dung.

- GV yêu cầu HS trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Truyện ngụ ngôn là:

A Truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần

B Truyện chứa nhiều yếu tố hoang đường, li kì, giống như truyện cổ tích

C Truyện thông qua việc mượn chuyện về loài vật, đồ vật hoặc chính con người để nói bóng gió chuyện con người.

D Truyện có ý nghĩa răn dạy con người những đạo lí của cuộc sống

Câu 2: Mục đích chủ yếu của truyện ngụ ngôn là gì?

A Kể chuyện

B Thể hiện cảm xúc

C Truyền đạt kinh nghiệm

D Gửi gắm ý tưởng, bài học.

Câu 3: Tục ngữ là một thể loại của bộ phận văn học nào?

A Văn học dân gian

B Văn học viết

C Văn học thời kì kháng chiến chống Pháp

D Văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ

Câu 4: Dòng nào không phải là đặc điểm về hình thức của câu tục ngữ?

A Ngắn gọn

B Thường có vần, nhất là vần chân

C Các về thường đối xứng nhau về cả hình thức và nội dung

D Lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh

Trang 5

A Là loại cụm từ cố định, có ý nghĩa bóng bẩy.

B Là những câu hát thể hiện tình cảm, thái độ của nhân dân

C Là những câu đúc rút kinh nghiệm của nhân dân ta

D Cả 3 đáp án trên

Câu 6: Nói quá là gì?

A Là biện pháp tu từ làm giảm nhẹ, làm yếu đi một đặc trưng tích cực nào đó của một đốitượng được nói đến

B Là cách thức xếp đặt để đối chiếu hai sự vật, hiện tượng có mối liên hệ giống nhau

C Là một biện pháp tu từ phóng đại đặc điểm, mức độ, quy mô của đối tượng

D Là một phương thức chuyển tên gọi từ một vật này sang một vật khác

Câu 7: Những đối tượng nào có thể trở thành nhân vật trong truyện ngụ ngôn:

A Con người

B Con vật

C Đồ vật

D Cả ba đối tượng trên

Câu 8: Ý kiến nào nói đúng nhất về tác dụng của phép nói quá?

A Để tăng sức biểu cảm hoặc gây cười

B Để gợi ra hình ảnh chân thực và cụ thể về sự vật, hiện tượng được nói đến trong câu

C Để bộc lộ thái độ, tình cảm, cảm xúc của người nói

D Để người nghe thấm thía được vẻ đẹp hàm ẩn trong cách nói kín đáo giàu cảm xúc

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV: Chiếu bài tập

HS: Đọc yêu cầu của bài và lựa chọn đáp án

B3: Báo cáo, thảo luận:

- GV yêu cầu HS lựa chọn đáp án

- HS trả lời, các em còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần)

B4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá bài làm của HS bằng cách chốt đáp án đúng

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

- GV yêu cầu HS: Kể tên một vài tác phẩm ngụ ngôn đã học hoặc tự đọc.

- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.

IV HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.

1 Học bài cũ.

- Đọc lại toàn bộ nội dung bài đã học

2 Chuẩn bị bài mới.

- Chuẩn bị bài mới: Văn bản "Đẽo cày giữa đường"

Trang 6

- HS nhận biết được một số yếu tố của truyện ngụ ngôn: nhân vật, sự kiện, cốt truyện.

- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện: Cần phải tự tin, có chính kiến khi làm bất cứ việc gì

- Cách kể chuyện ý vị, tự nhiên, độc đáo

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết giải quyết những vấn đề nảy sinh trong bài học

b Năng lực riêng biệt:

- Đọc-hiểu văn bản truyện ngụ ngôn

- Nhận diện thể loại, kể lại cốt truyện và nêu nhận xét về nội dung và nghệ thuật những ngụngôn Đẽo cày giữa đường và những ngụ ngôn khác

- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế

- Kể lại được câu chuyện ngụ ngôn: đúng cốt truyện, có cách kể chuyện linh hoạt, hấp dẫn

- Có ý thức học hỏi kinh nghiệm, trí tuệ của dân gian để rèn luyện thái độ đồng tình hoặckhông đồng tình với cách giải quyết vấn đề của nhân vật

3 Phẩm chất:

- Trách nhiệm học hỏi cái tốt; phê phán cái xấu, cái không phù hợp

1 Chuẩn bị của giáo viên:

a Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

Dẫn dắt vào bài mới

b Nội dung: HS thảo luận ghi vào giấy A4 những tên truyện ngụ ngôn.

c Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS…

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

+ Chia lớp ra làm các đội chơi

1 Con cáo và chùm nho

2 Chân-Tay-Tai-Mắt-Miệng

3 Ve sầu và kiến

Trang 7

đoán tên truyện”: Có 5 bức tranh tương ứng

với 5 câu chuyện Em hãy đoán tên câu

chuyện dựa vào các hình ảnh?

- Gv chỉ định đội chơi trả lời câu hỏi

- Hs trả lời câu hỏi của trò chơi

Đây là những câu chuyện ngụ ngôn quen

thuộc gắn liền với kí ức tuổi thơ của mỗi

chúng ta Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm

hiểu về thể loại này qua văn bản 1: Đẽo cày

a Mục tiêu: Biết cách đọc văn bản truyện ngụ ngôn

b Nội dung: Gv hướng dẫn học sinh đọc văn bản.

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- Hướng dẫn đọc:

+ Đọc to, rõ, diễn cảm, pha chút diễu cợt.

+ GV đọc mẫu thành tiếng một đoạn đầu, sau

đó HS thay nhau đọc thành tiếng toàn VB.

- HS lắng nghe, quan sát, đọc, trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, lắng nghe, gợi ý

I Đọc- Tìm hiểu chung

1 Đọc, chú thích

Trang 8

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

NV2: HD tìm hiểu chung về văn bản

Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Chia nhóm lớp, giao nhiệm vụ:

? Truyện “Đẽo cày giữa đường” thuộc loại

truyện nào?

? Ttuyện kể dưới hình thức nào? (Văn xuôi)

? Truyện sử dụng phương thức biểu đạt nào?

? Truyện sử dụng ngôi kể thứ mấy?

? Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung

của từng phần?

? Truyện “Đẽo cày giữa đường” có những

nhân vật và sự việc tiêu biểu nào? Hãy kể tóm

tắt câu chuyện trước lớp

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS: - Đọc văn bản

- Làm việc nhóm 4’

GV: Theo dõi, hỗ trợ HS hoạt động nhóm.

Bước 3: Báo cáo

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét câu trả lời của HS

a Thể loại: Truyện ngụ ngôn

b Phương thức biểu đạt: tự sự + Miêu tả.

c Ngôi kể: thứ ba

d Bố cục: 2 phần

+ P1 (Đoạn 1): Người thợ mộc đẽo cày + P2 (Còn lại): Những lần góp ý và phản ứngcủa người thợ mộc

- Nhận biết được một số yếu tố của truyện ngụ ngôn

- Nhận biết được các nhân vật, các chi tiết tiêu biểu trong tính chỉnh thể của tác phẩm

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ của văn bản

- Liên hệ, so sánh, kết nối

b Nội dung: Hs làm phiếu học tập số, phương pháp theo nhóm 4-6 học sinh, phương pháp

gợi mở đàm thoại để tìm hiểu về lời nhân vật, cốt truyện, nhân vật, thái độ của tác giả dân gian

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS bằng ngôn ngữ nói, PHT

Trang 9

NV1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu mục đích

của việc đẽo cày

- HS thuyết trình sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- Chia nhóm lớp, giao nhiệm vụ:

- Phát phiếu học tập & giao nhiệm vụ:

Người góp

ý Nội dung góp ý Hành động của anh thợ

mộc

- GV đặt câu hỏi:

? Có mấy người góp ý về việc đẽo cày?

? Nêu những nội dung góp ý?

? Trước những lời góp ý về việc đẽo cày, anh

thợ mộc đã có những hành động như thế nào?

? Chỉ ra kết quả của việc đẽo cày của anh thợ

mộc trong văn bản?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

HS: - Đọc văn bản tìm chi tiết

- Làm việc nhóm 4’

GV: Theo dõi, hỗ trợ HS hoạt động nhóm.

Bước 3: Báo cáo

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét câu trả lời của HS

Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)

- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học

II Khám phá văn bản

1 Người thợ mộc đẽo cày:

- Mục đích: Mua gỗ đẽo cày để bán

2 Những lần góp ý và phản ứng của ngườithợ mộc

Người góp ý Nội dung góp ý Hành động của

anh thợ mộc

1 - Phải đẽo

cày chocao, cho

to thì mới

dễ cày

- Cho làphải, đẽocày vừa tovừa cao

2 - Đẽo nhỏ

hơn, thấphơn thìmới dễcày

- Cho làphải, lạiđẽo càyvừa nhỏ,vừa thấp

3 - Đẽo cày

cho thấtcao, thật

to gấpđôi, gấp

ba để voicày được

- Liền đẽongay mộtlúc baonhiêu cày

to, gấpnăm, gấpbảy thứthường

Trang 10

tập của HS.

- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau

NV3: Tìm hiểu bài học rút ra từ câu chuyện

- Gv yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:

? Việc đẽo những chiếc cày sau mỗi lần góp ý

của người qua đường nói lên tính cách gì ở

- HS lắng nghe, quan sát, đọc, trả lời câu hỏi

- Gv quan sát, lắng nghe, gợi ý

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức:

+ Người thợ mộc: dễ thay đổi, không có chủ

kiến, không có lập trường.

+ Những người làm việc nhưng không có

chính kiến riêng của bản thân, chuyên nghe

người khác nói rồi tin và làm theo, cuối cùng

không đạt được kết quả như mong đợi.

+ Cần có chính kiến riêng; Cần phải có ý

thức tiếp thu, chọn lọc ý kiến của người

khác

-> Chẳng ai đến mua, gỗ hỏnghết, vốn liếng đi sạch

b Nội dung: Giáo viên phát PHT, học sinh làm việc cá nhân

- GV chuyển giao nhiệm vụ:

+ Khái quát nghệ thuật và nội dung của

truyện đẽo cày giữa đường?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Sử dụng yếu tố của truyện ngụ ngôn

- Kết cấu ngắn gọn, dễ hiểu, ý nghĩa sâu sắc

2 Nội dung:

Trang 11

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện

HS: Đọc yêu cầu của bài và lựa chọn đáp án

B3: Báo cáo, thảo luận:

- GV yêu cầu HS lựa chọn đáp án

- HS trả lời, các em còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần)

B4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá bài làm của HS bằng cách chốt đáp án đúng

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức bài học vào giải quyết tình huống trong thực tiễn.

b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.

c) Sản phẩm: Đoạn văn của học sinh (Sau khi đã được GV góp ý, nhận xét và chỉnh sửa) d) Tổ chức thực hiện

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

? Viết một đoạn văn (khoảng 5-7 câu) có sử dụng thành ngữ “Đẽo cày giữa đường”

B2: Thực hiện nhiệm vụ

GV gợi ý cho HS bằng việc bám sát nội dung của văn bản để viết

HS đọc lại văn bản, suy nghĩ cá nhân và viết đoạn văn.

B3: Báo cáo, thảo luận: HS đọc đoạn văn

B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chỉnh sửa đoạn văn (nếu cần).

IV HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.

1 Học bài cũ.

- Đọc lại toàn bộ nội dung bài đã học

2 Chuẩn bị bài mới.

- Chuẩn bị bài mới: Văn bản "Ếch ngồi đáy giếng"

Trang 12

Tiết theo PPCT: 73-74-75

ĐỌC VĂN BẢN ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG, ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG, CON MỐI VÀ CON KIẾN

- Nhận biết được một số yếu tố của tục ngữ: số lượng câu, chữ, vần

- Hiểu được đặc điểm và chức năng của thành ngữ, đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từnói quá

- Bước đầu biết viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống, trình bày rõ vấn đề và ýkiến của người viết; đưa ra lí lẽ rõ ràng và bằng chứng đa dạng

- Biết kể lại một truyện ngụ ngôn: kể đúng cốt truyện gốc, có cách kể chuyện linh hoạt, hấpdẫn

- Có ý thức học hỏi kinh nghiệm, trí tuệ của dân gian hay của người xưa để rèn các đức tính:

khiêm tốn, cẩn trọng, kiên trì, nhân nghĩa, có trách nhiệm

Trang 13

- KHBD, SGK, SGV, SBT

- PHT số 1,2

- Tranh ảnh

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Bút dạ, Giấy A0

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

b) Nội dung: GV tổ chức trò "Tam sao thất bản", để học sinh tìm ra những chuyện cổ có trong

- Gv chuyển giao nhiệm vụ:

Cách 1: Hình ảnh sau gợi nhắc đến câu

ca dao nào? Em hiểu như thế nào về câu

Trang 14

những kẻ được người khác giúp đỡ

nhưng lại vô ơn, thậm chí phản lại

người đã giúp mình.

Hàng ngang 2: Dùng để chỉ người nào

đó nhẹ dạ cả tin, mặc dù trước đó họ vô

cùng cẩn thận nhưng bây giờ lại vì phút

nông nổi mà nhận lấy hậu quả khôn

lường.

Hàng ngang 3: Dùng để chỉ những

người trẻ tuổi hung hang, hiếu thắng,

không biết lượng sức mình.

Hàng ngang 4: Điền vế còn thiếu vao

câu sau: “Yêu trẻ, trẻ đến nhà, ….”

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

Vậy khi mất đi yếu tố này, con người chúng ta

sẽ ra sao? Văn bản “Đẽo cày giữa đường” sẽgiúp chúng ta có câu trả lời

Trang 15

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến

thức, đẫn dắt vô bài mới:

B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học và tri thức ngữ văn

a Mục tiêu:

- HS nhận biết được thông tin và chủ đề và nêu được đặc điểm thơ trữ tình hiện đại

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS

NV1: Hướng dẫn Hs tìm hiểu giới thiệu

bài học và tri thức ngữ văn

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Em hãy cho biết tên chủ đề, chủ đề gợi

ra điều gì? Thể loại chính và các văn bản

trong chủ đề

+ GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ

văn trong SGK và hoàn thiện PHT số 1

Yếu tố Khái niệm/ Ví dụ

I Tìm hiểu giới thiệu bài học và tri thức ngữ văn

1 Tìm hiểu giới thiệu bài học

- Tên chủ đề: Bài học cuộc sống: Mỗi ngày

đi qua, chúng ta học hỏi được nhiều bài họcthông qua việc học trong nhà trường, nhữngchuyến đi, học hỏi từ những người xungquanh, cuốn sách, bộ phim

- Thể loại chính: Truyện ngụ ngôn và tụcngữ

Trang 16

đặc điểm Truyện

- Khái niệm: Truyện ngụ ngôn là hình thức

tự sự cỡ nhỏ, trình bày những bài học đạo lí

và kinh nghiệm sống, thường sử dụng lốidiễn đạt ám chỉ, ngụ ý, bóng gió

- Một số đặc điểm của truyện ngụ ngôn:

+ Truyện ngụ ngôn thường ngắn gọn, đượcviết bằng thơ hoặc văn xuôi.

Ếch ngồi đáy giếng, Thầy bói xem voi…

Trang 17

hoặc con vật, đồ vật được nhân hoá (biếtnói năng, có tính cách, tâm lí như conngười).

+ Truyện ngụ ngôn thường nêu lên những

tư tưởng, đạo lí hay bài học cuộc sống bằngngôn ngữ giàu hình ảnh, có thể pha yếu tốhài hước

Tục ngữ Tục ngữ thuộc loại sáng tác ngôn từ dân

gian, là những câu nói ngắn gọn, nhịpnhàng, cân đối, thường có vần điệu, đúc kếtnhận thức về tự nhiên và xã hội, kinhnghiệm về đạo đức và ứng xử trong đờisống.

Uống nước nhớ nguồn Tốt gỗ hơn tốt nước sơn Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

Thành

ngữ

Thành ngữ là một loại cụm từ cố định, cónghĩa bóng bẩy Nghĩa của thành ngữ lànghĩa toát ra từ cả cụm, chứ không phảiđược suy ra từ nghĩa của từng thành tố

Ăn cháo đá bát Ngựa non háu đá Qua cầu rút ván

Nói quá Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại tính

chất, mức độ, quy mô của đối tượng đểnhấn mạnh, tăng sức biểu cảm hoặc gâycười

Dân công đỏ đuốc từng đoàn/ Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay

Đêm tháng năm chưa nằm

đã sáng/ Ngày tháng mười chưa cười đã tối

.

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chung

a Mục tiêu: Biết cách đọc, giới thiệu về văn bản

b Nội dung: Hs sử dụng sgk, đọc văn bản theo sự hướng dẫn của GV

Trang 18

NV1: Hướng dẫn học sinh đọc

- GV chuyển giao nhiệm vụ

+ Hướng dẫn cách đọc

+ GV đọc mẫu thành tiếng một đoạn đầu,

sau đó HS thay nhau đọc thành tiếng toàn

VB.

+ GV hướng dẫn HS chú ý về các câu hỏi

trong hộp chỉ dẫn

Văn bản 1: Đẽo cày giữa đường

1 Theo dõi: Số tiền người thợ mộc bỏ ra

mua gỗ.

2 Theo dõi: Hành động của người thợ mộc

mỗi khi nhận được lời khuyên của người

qua đường.

3 Suy luận: Vì sao người thợ mộc không

bán được cày?

Văn bản 2: Ếch ngồi đáy giếng

1 Theo dõi: Sự khác nhau về môi trường

sống của ếch và rùa

2 Theo dõi: Những điều khiến ếch cảm

thấy sung sướng

3 Theo dõi: Biểu hiện của ếch khi được

nghe về biển

Văn bản 3: Con mối và con kiến

1 Theo dõi: Mối có thái độ như thế nào

khi thấy kiến làm việc vất vả?

2 Theo dõi: Kiến tỏ thái độ ra sao về lối

sống của mối?

II Đọc

- HS chú ý giọng đọc, âm lượng, tốc độ,cách biểu cảm,…

- Chú ý các câu hỏi trong hộp chỉ dẫn

Văn bản 1: Đẽo cày giữa đường

- Rùa: sống ở biển Đồng → rộng lớn, mênhmông.

2 Theo dõi:

- Ếch có thể ra khỏi giếng, nhảy lên miệnggiếng, rồi lại vô giếng, ngồi nghỉ trongnhững kẽ gạch của thành giếng Bơi trongnước thì nước đỡ nách và cằm, nhảy xuốngbùn thì bùn lấp chân tới mắt cá Ngó lại phíasau, thấy những con lăng quăng, con cua,con nòng nọc, không con nào sướng bằng

Vả lại một mình chiếm một chỗ nước tụ, tự

do bơi lội trong một cái giếng sụp, còn vui

Trang 19

quả nghiêm trọng như thế nào?

- Kiến phê phán lối sống của mối.

3 Theo dõi: Lối sống của mối gây ra hậuquả nghiêm trọng như thế nào?

NV1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

câu 1, 2

Câu 1: Người thợ mộc trong

truyện Đẽo cày giữa đường đã xử sự

thế nào trước mỗi lời khuyên, khiến

Câu 2:

Nếu là người thợ mộc trong câu chuyện đầu tiên

em sẽ cảm ơn những lời góp ý từ những người quađường Tuy nhiên, mọi lời góp ý không phải lúcnào cũng tốt và cũng đúng nên em sẽ xem xét, tìmhiểu kĩ sư đúng đắn trong lời góp ý của từng

Trang 20

công sức và của cải “đi đời nhà ma”?

sự

Nhận xét về cách xử sự của người thợ mộc và hậu quả

Câu 2: Nếu là người thợ mộc trong

câu chuyện này, em sẽ làm gì trước

những lời khuyên như vậy?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực

hiện nhiệm vụ

- GV quan sát, gợi mở (thế nào là thần

thoại suy nguyên)

Trang 21

Lần Cách xử sự Nhận xét về cách xử sự của người

thợ mộc và hậu quả

Một người nói: “Phải đẽo

cày cho cao, cho to, thì

mới dễ cày”

Anh ta cho là phải Người thợ mộc trước những lời góp

ý của mọi người đều làm theo màkhông hề suy nghĩ. Cuối cùng, phảnứng ấy được chính người thợ mộc tựhiểu ra là sai lầm, biết rằng “dễ nghengười là dại” (không có sự suy xét,đánh giá đúng/ sai, không tìm hiểuthực tế mà chỉ nghe và tin một cách

mù quáng), để đến nỗi “quá muộnrồi, không sao chữa được nữa”

Người khác lại nói: “Có

đẽo nhỏ hơn, thấp hơn

để voi cày được…”

Liền đẽo ngay mộtlúc bao nhiêu cày togấp năm, gấp bảylần

.

câu 3,4,5

- GV chuyển giao nhiệm vụ: Câu 3:

Những điều gì làm cho con ếch trong

truyện Ếch ngồi đáy giếng cảm thấy

Câu 4: Hãy chỉ ra những điểm khác

Câu 3: Ếch thấy mình sung sướng vì:

Điều làm con ếch cảm thấy sung sướng

Chi tiết thể hiện

sung sướng vì cócuộc sống tự do

tự tại

Tôi có thể ra khỏi giếng,nhảy lên miệng giếng, rồilại vô giếng, ngồi nghỉtrong những kẽ gạch củathành giếng Bơi trongnước thì nước đỡ nách vàcằm tôi, nhảy xuống bùnthì bùn lấp chân tôi tới mắt

cá sung sướng vìthấy những con

Ngó lại phía sau, thấynhững con lăng quăng, con

Trang 22

biệt về môi trường sống của ếch và

rùa Sự khác biệt đó ảnh hưởng như

thế nào đến nhận thức và cảm xúc của

hai con vật?

Câu 5: Vì sao con ếch “ngạc nhiên,

thu mình lại, hoảng hốt, bối rối”?

- GV gọi các nhóm báo cáo sản phẩm

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn lại

lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ

thức

vật khác khôngbằng mình

cua, con nòng nọc, khôngcon nào sướng bằng tôi sung sướng vì tự

hào với địa vị

“chúa tể” củamình ở tronggiếng

Vả lại một mình chiếmmột chỗ nước tụ, tự do bơilội trong một cái giếngsụp, còn vui gì hơn nữa?

sung sướng đếnmức khoe khoangvới rùa về “thếgiới trong giếng”

sự rộng lớn và bao điều mới lạ khác của thế giớibên ngoài Vì vậy, ếch đã cảm thấy sung sướngvới cái “thế giới” nhỏ bé mình đang sống và thực

sự choáng ngợp trước cái vĩ đại của biển

– Rùa sống ở một không gian rộng (biển), sốnglâu (nên lớn đến nỗi không vào nổi trong giếng),chứng kiến nhiều điều (rùa đã đi đây đi đó, chí ít

là đã băng qua con đường từ biển tới nơi có cáigiếng), Vì vậy, rùa đã lùi lại (biểu thị việckhông còn quan tâm đến cái thế giới nhỏ bé củaếch) và kể cho ếch biết về niềm sung sướng màrùa được trải nghiệm (“cái vui lớn của biển

Trang 23

Câu 5: Ếch có thái độ như vậy vì nó thấy choáng

ngợp trước cái không gian của biển cả, nó thấykiến thức của bản thân mình quá hạn hẹp cũngnhư sự sung sướng của bản thân nó chỉ có được

do môi trường sống nhỏ của nó mà thôi Nó tựthấy xấu hổ vì đã đưa ra lời mời không thiết thực

và tự hào về cái giếng của bản thân nó trước rùa

câu 6, 7

Câu 6: Trong truyện Con mối và con

kiến, quan niệm sống của mối và kiến

bộc lộ như thế nào qua các lời thoại

Câu 7: Theo em, thiện cảm của người

kể chuyện được dành cho mối hay cho

Biểu hiện

Mối

Khôngmuốn laođộng, sợvất vả

- Ngồi trong nhà nhìn rangoài

- Ngồi tựa lưng trên chiếcghế chéo, bên chiếc bàntròn

- Lười vận động nên cơ thểbéo mập và chậm chạp

- Nói với kiến: Tội tình gìlao khổ lắm thay!

Chỉ biết hưởng thụ trước mắt, chỉ nghĩ đến bản thân

- Ăn no béo trục béo tròn

- Chỉ biết an hưởng nhà caocửa rộng, của nải đầy tủ,đầy hòm

- Không nhận ra rằng chỉ biết sống hưởng thụ mà không lao động thì cuộc sống tốt đẹp sẽ chẳng thể được bền lâu

Không - Sẵn sàng ra ngoài làm việc

Trang 24

- GV quan sát, gợi mở

- HS thảo luận

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

nhiệm vụ

thức

Kiến

ngại vất vả dù vất vả, khiến cơ thể gầy

gò

- Ý thức: hễ có làm thì mới

có ănBiết lo xa,

biết sống

có trách nhiệm với cộng đồng,sống vì mọi người

- Vì nhận thức sinh tồn làcuộc khó khăn nên chủđộng lo xa, chuẩn bị chotương lai lâu dài, bền vững

- Quan tâm đến trên địa cầumuôn loại

- Ý thức: vì đàn vì tổ, vun thu xứ sở

câu 8

Gv sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn

Câu 8

Điểm giống nhau của ba câu chuyện này, đó là:

- Đều mượn lời của nhân vật là con vật để nói lênnhững tư tưởng, quan điểm của bản thân Nhữngcon vật được nhân hóa như con người có nhữngsuy nghĩ và tình cảm riêng

Trang 25

Câu 8: Nêu những điểm giống nhau về

nội dung của ba truyện ngụ ngôn: Đẽo

cày giữa đường, Ếch ngồi đáy giếng,

Con mối và con kiến.

+ Đẽo cày giữa đường: “Dễ nghe người là dại”(không có sự suy xét, đánh giá đúng/ sai, khôngtìm hiểu thực tế mà chỉ nghe và tin một cách mùquáng), cần cẩn trọng trước khi làm một việc gìđó

+ Ếch ngồi đáy giếng: cần rèn cho mình đức tínhkiên trì, chịu khó học hỏi, mở rộng hiểu biết,không được tự mãn với những điều mình đã biết+ Con mối và con kiến: quan niệm sống chỉ biếtnghĩ cho bản thân, chỉ biết hưởng thụ cuộc sống

mà lười lao động thì cuộc sống tốt đẹp sẽ chẳngbền lâu Bên cạnh đó, chuyện Con mối và con kiến

ra đời trong thời điểm nước ta đang bị đô hộ bởithực dân Pháp nên ngoài bài học kể trên, còn cóbài học về trách nhiệm của công dân với nướcnhà

Hoạt động 3: Tổng kết

a Mục tiêu: Khái quát lại nội dung nghệ thuật của văn bản/ Đánh giá quá trình học tập của

học sinh

b Nội dung: Giáo viên phát PHT, học sinh làm việc cá nhân

Trang 26

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM

+ Theo em, nội dung của văn bản là gì?

+ Nghệ thuật đặc sắc được thể hiện qua văn

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 học sinh báo

cáo sản phẩm

- HS báo cáo sản phẩm, nhận xét, bổ sung

câu trả lời của bạn

- Ếch ngồi đáy giếng: Từ câu chuyện vềcách nhìn thế giới bên ngoài chỉ qua miệnggiếng nhỏ hẹp của chú ếch, truyện “Ếchngồi đáy giếng” ngụ ý phê phán những kẻhiểu biết cạn hẹp mà huênh hoang, khuyênnhủ người ta phải cố gắng mở rộng tầmhiểu biết của mình, không được chủ quan,kiêu ngạo

- Con mối và con kiến: Câu chuyện thôngqua cuộc hội thoại giữa hai con vật là kiến

và mối để nói lên sự đối lập giữa lối sốngcủa hai bộ phận con người trong xã hội hiệnnay Từ đó khẳng định rằng chỉ có chăm chỉcần cù làm lụng cuộc sống mới có thể ấm

Trang 27

- Sử dụng ẩn dụ, so sánh.

- Lời kể ngắn gọn nhưng thâm thúy

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.

b Nội dung: Gv tổ chức trò chơi “Ai là triệu phú” để hướng dẫn học sinh củng cố kiến thức

đã học

c Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS, thái độ khi tham gia trò chơi

- Gv chuyển giao nhiệm vụ: Gv tổ chức trò

chơi “Ai là triệu phú”

Câu 1: Đọc truyện “Đẽo cày giữa đường” Chi tiết người thợ mộc bỏ ra ba trăm quan tiềnmua gỗ thể hiện điều gì?

A Sự tiêu xài hoang phí

B Người thợ mộc có những toan tính hợp lí, đủ sức để đưa cửa hàng phát triển từng ngày

C Gỗ rất đắt

D Người thợ mộc quyết tâm đầu tư làm giàu.

Câu 2: Đọc truyện “Ếch ngồi đáy giếng” Những con vật nào được ếch đem ra so với mình?

A Lăng quăng, cua, nòng nọc.

A Họ chỉ là những người qua đường, không phải người thực sự có nhu cầu mua cày.

Có thể họ chỉ góp ý cho vui, chứ hoàn toàn không có hiểu biết về điều mình góp ý hoặc không có thiện chí giúp anh thợ mộc.

B Thông tin người qua đường cung cấp không được người thợ mộc kiểm chứng, suy xét

Trang 28

thấu đáo nên việc đẽo cày theo những ý kiến như vậy là hoàn toàn viển vông, phi thực tế.

C Vì những lời góp ý đó đều đến từ những người ghen ghét anh thợ mộc Họ muốn phá anhthợ mộc

D Cả A và B

Câu 4: Đọc truyện “Ếch ngồi đáy giếng” Sự so sánh với những con vật sống gần mình đãảnh hưởng đến nhận thức của ếch như thế nào?

A Ếch luôn tôn trọng, bênh vực kẻ yếu

B Ếch hoàn toàn cảm thấy tự tin và cho rằng không ai bằng mình.

C Ếch luôn quan niệm “Người mạnh hơn là những người phải giúp được cho người kháccùng mạnh hơn”

A Lần 1 suy ngẫm một lúc rồi đẽo, lần 2 cho là phải – đẽo, lần 3 cho là phải – lại đẽo

B Lần 1 không đẽo, lần 2 cho là phải – đẽo, lần 3 đẽo liền ngay

C Lần 1 đẽo liền ngay, lần 2 thuê thêm người đẽo cùng, lần 3 cho là đúng hơn cả - đầu tưnhiều hơn

D Lần 1 cho là phải – đẽo, lần 2 cho là phải – lại đẽo, lần 3 liền đẽo ngay.

Câu 7: Đọc truyện “Đẽo cày giữa đường” Nếu là người thợ mộc trong câu chuyện này, em

sẽ làm gì trước những lời khuyên như vậy?

Trang 29

A Đánh đuổi người đưa ra lời khuyên vì nói không có căn cứ.

B Phân tích đúng/sai về các lời khuyên và tìm hiểu thực tế để xem xét liệu mình có nên làm theo hay không.

C Đẽo cầy ở nhiều kích cỡ khác nhau để cho người mua có thể tuỳ ý lựa chọn

D Bỏ nghề

Câu 8: Đọc truyện “Ếch ngồi đáy giếng” Sự khác biệt về môi trường sống đã ảnh hưởngnhư thế nào đến nhận thức và cảm xúc của hai con vật?

A Ếch biết được ít thứ trong khi rùa lại biết nhiều, ếch vì thế là cảm thấy tủi thân vì thượng

đế chỉ cho mình một thân hình bé tí chẳng đi đến đâu

B Ếch cảm thấy sung sướng với cái “thế giới” nhỏ bé mình đang sống và thực sự choáng ngợp trước cái vĩ đại của biển; còn rùa thì đã đi nhiều nơi, chứng kiến nhiều điều, từ đó cảm thấy sung sướng với thế giới rộng lớn bên ngoài và không quan tâm đến cái thế giới bé nhỏ của ếch.

C Môi trường bé nhỏ của ếch đã khiến cho nó đầy những âu lo về tương lai mịt mù sau nàycòn rùa thì đã trải qua vô số thứ vui buồn trên thế giới và không còn gì nuối tiếc và buổi xếchiều

D Rùa cảm thấy sung sướng với cái “thế giới” nhỏ bé mình đang sống và thực sự choángngợp trước cái vĩ đại của biển; còn ếch thì đã đi nhiều nơi, chứng kiến nhiều điều, từ đó cảmthấy sung sướng với thế giới rộng lớn bên ngoài và không quan tâm đến cái thế giới bé nhỏcủa ếch

Câu 9: Người thợ mộc trong truyện “Đẽo cày giữa đường” đã xử sự thế nào trước mỗi lờikhuyên, khiến công sức và của cải “đi đời nhà ma”?

A Người thợ mộc đã nhận ra được những cái đúng trong lời khuyên của mỗi người đi quacửa hàng và nhờ đó anh đã làm ra những cái cày tốt

B Người thợ mộc mỗi khi nghe một lời khuyên mới thì đều cho là đúng và hợp lí hơn

cả nên đã làm ra nhiều loại cày và rồi không bán được.

C Người thợ mộc không thay đổi chính kiến của mình dù có rất nhiều chỉ trích cách làm củaanh là không hợp lí

D Người thợ mộc chỉ làm theo góp ý của người thứ ba, bỏ ngoài tai lời góp ý của người thứnhất và thứ hai

Câu 10: Đọc truyện “Ếch ngồi đáy giếng” Câu “Sao anh không vô giếng tôi một lát coi cho

Trang 30

biết?” cho thấy cảm xúc gì ở ếch?

A Sung sướng không tả nổi khi rùa đến chơi nhà

B Buồn phiền vì trong giếng có quá nhiều thứ ghê rợn mà khi nói thì rùa không tin

C Sung sướng đến mức khoe khoang với rùa về “thế giới trong giếng” của mình.

D Buồn phiền vì rùa không chịu vào “thế giới trong giếng” của mình

Câu 11: Đọc truyện “Ếch ngồi đáy giếng” Những điểm khác biệt về môi trường sống củaếch và rùa là gì?

A Ếch sống trong một không gian hẹp (một cái giếng sụp), trong đó có những con vật nhỏ bé (lăng quăng, cua,…) còn rùa sống ở một không gian rộng (biển), rùa đi nhiều nơi và biết nhiều điều.

B Ếch sống trong môi trường nước, hằng ngày đi lại trên mặt ao còn rùa sống trên rừng núi,gặp nhiều muông thú và cây cỏ

C Ếch sống trong một nơi nhỏ bé song nó như một thế giới thu nhỏ, có tất cả ở đó; trong khirùa sống ở một nơi lớn hơn nhưng cằn cỗi, không có một thứ gì khác ngoài đất, cát

D Rùa sống trong một nơi nhỏ bé song nó như một thế giới thu nhỏ, có tất cả ở đó; trongkhi ếch sống ở một nơi lớn hơn nhưng cằn cỗi, không có một thứ gì khác ngoài đất, cát.Câu 12: Đọc truyện “Con mối và con kiến” Thiện cảm của người kể chuyện dành cho mốihay cho kiến?

A Cho kiến vì kiến được ưu ái hơn mối Kiến được hưởng những thứ tốt đẹp ở cả hiện tại

và tương lai trong khi mối chỉ được hưởng điều đó ở hiện tại còn tương lai của chúng sẽ đentối

B Cho kiến Ta có thể thấy điều đó qua việc miêu tả mối như một kẻ vị kỉ, lười biếng, chỉ biết hưởng thụ cho “béo trục béo tròn”, còn kiến tuy gầy gò, vất vả, nhưng luôn chăm chỉ, cố gắng, biết sống vì người khác, biết lo cho cái chung, biết hướng tới tương lai vừng bền.

C Cho mối vì người kể đã cho mối một tư duy mang tính hiện đại hơn rất nhiều so với kiến,con vật mà mang tính cổ hủ, bao đời vẫn vậy

D Không thiên về con nào vì đó chỉ là một cuộc nói chuyện ngắn gọn và đơn giản

Câu 13: Những điểm giống nhau về nội dung của ba truyện là gì?

A Hướng tới những kinh nghiệm quý báu, những đạo lí làm người đúng đắn mà mỗi cá

Trang 31

nhân cần học hỏi khi sống trong xã hội.

B Nhân vật trong ba truyện được nhân hoá, có kiến thức, hành động như con người còn thếgiới xung quanh chúng cũng là thế giới của con người

C Chỉ ra đạo lí thâm sâu về cách đối nhân xử thế

- Hs tham gia trò chơi, trả lời câu hỏi

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn

c Sản phẩm học tập: đoạn văn của HS

d Tổ chức thực hiện: 6007knttf

Viết kết nối với đọc: Viết đoạn văn

Trang 32

Bước 2: HS trao đổi thảo luận,

biện câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực

ý kiến cá nhân, sống đẽo cày giữa đường,phó mặc cuộc sống tươi đẹp này cho sựhèn nhát Mỗi người phải học cách chủđộng và có chính kiến của mình trong bất

cứ công việc nào đừng để những lời nóibên ngoài ảnh hưởng tới công việc màbạn là người hiểu rõ nhất Hãy luôn tinvào chính bản thân mình thành công sẽchờ bạn ở cuối con đường

IV Phụ lục

Trang 33

Có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp và tạo lập văn bản.

- PHT số 1,2,

- Tranh ảnh

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ,

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.

b) Nội dung: GV trình bày vấn đề

c) Sản phẩm: câu trả lời của HS.

d) Tổ chức thực hiện:

Gv cho Hs xem video đố vui về thành

ngữ Hs vừa xem video vừa đoán thành

Gợi ý:

Trang 34

- Hiểu được khái niệm ngữ cảnh, nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh

- Gv chuyển giao nhiệm vụ

+ Phân tích ví dụ sách giáo khoa để tìm

hiểu về khái niệm và chức năng của thành

mũi (Vua chích chòe)

(2) Mọi người trong làng luôn đoàn kết, sẵn

Trang 35

+ Phân tích ví dụ sách giáo khoa để tìm

hiểu về chức năng của thành ngữ (các từ

- HS trình bày sản phẩm thảo luận

- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời

của bạn

nhiệm vụ

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức

+ Ví dụ về thành ngữ: Chó treo mèo đậy,

Đen như cột nhà cháy, Nước đổ đầu vịt,

một nắng hai sương, lòng lang dạ thú, đi

guốc trong bụng

+ Đặt câu

(1a) Ông cụ bị người mà ông đã cưu mang

suốt năm năm nay hãm hại, đúng là nuôi

ong tay áo

(1b) Thay thế: Ông cụ bị người mà ông đã

cưu mang suốt năm năm nay hãm hại,

sàng chia ngọt sẻ bùi cho nhau

- Ba cụm từ in đậm là những tổ hợp có cấu tạochặt chẽ Nghĩa của mỗi cụm từ đều hàm súc,

có tính hình tượng Là nghĩa chung của cả cụm

từ chứ không phải là tổng số nghĩa của các từ

-> Kẻ hầu người hạ, sơn hào hải vị, chia ngọt

từ nghĩa của từng thành tố

2 Chức năng của thành ngữ

a Phân tích ví dụ (3) Cô đem lòng yêu, có của ngon vật lạ đều

giấu đem lên cho (Sọ Dừa)

(4) Lần này hai đội gặp nhau, chưa biết mèo nào cắn mỉu nào.

- Của ngon vật lạ (3) = những thức ăn ngon,quý hiếm

- Chưa biết mèo nào cắn mỉu nào (4) = chưabiết ai thắng, ai thua

b Kết luận

Việc dùng thành ngữ giúp cho câu trở nên súctích, bóng bẩy, gợi nhiều liên tưởng

Trang 36

đúng là nuôi kẻ phản phúc trong nhà

(2a)

Công cô giáo giảng nửa ngày trời

như nước đổ đầu vịt, thằng bé kia chả tiếp

thu được tẹo nào.

(2b)

Thay thế: Công cô giáo giảng nửa ngày

trời mà cũng chỉ vô ích, không có kết quả,

thằng bé kia chả tiếp thu được tẹo nào.

(3a) Mẹ tôi một nắng hai sương để lo cho

gia đình.

(3b) Thay thế: Mẹ tôi chịu đựng gian khổ

từ sáng sớm đến chiều tối để lo cho gia

Có ý thức vận dụng kiến thức vào giao tiếp và tạo lập văn bản

b Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.

c Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM

- GV chuyển giao nhiệm vụ: GV

Bài 1: Chỉ ra và giải nghĩa thành ngữ trong các câu sau:

a. Tất cả những cái đó cám dỗ tôi hơn là quy tắc về

Trang 37

- HS cử đại diện báo cáo, HS còn

lại lắng nghe, bổ sung, phản biện

Bước 4: Đánh giá kết quả thực

b. Lại có khi tôi cảm thấy mình dũng mãnh đến nỗi dù

có phải chuyển núi dời sông tôi cũng sẵn sàng

(Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp, Người thầy đầu tiên)

a Thành ngữ: Ba chân bốn cẳng: Cuống cuồng, vội vã,nhanh chóng

b Thành ngữ: Chuyển núi dời sông: Việc cần thực hiệnrất khó khăn, gian khổ

Bài 2: Thử thay thành ngữ (in đậm) trong các câu sau

bằng từ ngữ có ý nghĩa tương đương, rồi rút ra nhậnxét:

a. Thành ra có bao nhiêu gõ hỏng bỏ hết và bao nhiêu

vốn liếng đi đời nhà ma sạch.

(Đẽo cày giữa đường)

b. Giờ đây, công chúa là một chị phụ bếp, thôi

thì thượng vàng hạ cám, việc gì cũng phải làm.

(Vua chích chòe)

a Thành ngữ: đi đời nhà ma => thay: mất

"Thành ra có bao nhiêu gỗ hỏng bỏ hết và biết baonhiêu vốn liếng mất sạch."

b Thành ngữ: Thượng vàng hạ cám => thay: từ sangđến hèn

"Giờ đây công chúa là một chị phụ bếp, thôi thì từ sangđến hèn, việc gì cũng phải làm."

=> Nhận xét: Câu sử dụng thành ngữ bóng bẩy, giàuliên tưởng hơn là câu sử dụng từ ngữ thông thường

Bài 3: Nhận xét về việc sử dụng thành ngữ đẽo cày

giữa đường ở hai trường hợp sau:

a. Anh làm việc này chắc nhiều người góp cho những ý

Trang 38

kiến hay Khác gì đẽo cày giữa đường.

b. Chín người mười ý, tôi biết nghe theo ai bây giờ?Thật là đẽo cày giữa đường

Nội dung câu chuyện đã đọc giúp ta hiểu rằng, đẽo càygiữa đường muốn nói về kiểu người ai bảo gì nghe nấymột cách thụ động, không biết suy nghĩ, xét đoán đúng/sai, dẫn đến kết quả tồi tệ Như vậy, “Chín người mười

ý, tôi biết nghe theo ai bây giờ? Thật là đẽo cày giữađường” mới là câu dùng thành ngữ hợp lí

Bài 4: Hãy đặt 4 câu, mỗi câu sử dụng một trong các

thành ngữ sau:

a. Học một biết mười

b. Học hay, cày biết

c. Mở mày mở mặt

d. Mở cở trong bụng

a Bà chúc cháu năm mới học một biết mười

b Mỗi chúng ta cần học hay, cày biết để ngày cànghoàn thiện bản thân

c Lan được toàn thành phố tuyên dương vì đạt giảiquốc gia khiến cho bố mẹ mở mày mở mặt

d Sau trận thắng của các cầu thủ U23 Việt Nam trênsân Thường Châu, cổ động viên nước ta vui như mở cờtrong bụng

Trang 39

(Có thể giao về nhà)

b Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để viết đoạn văn

c Sản phẩm học tập: đoạn văn của HS

Bước1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Gv tổ chức hoạt động, gọi 4-5 hs trình bày sản phẩm

- Hs khác nhận xét, bổ sung, phản biện câu trả lời của bạn

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt lại kiến thức

IV Phụ lục

Trang 40

Tiết theo PPCT: 77-78

ĐỌC VĂN BẢN MỘT SỐ CÂU TỤC NGỮ VIỆT NAM

- HS hiểu được, mặc dù có quy mô nhỏ, nhưng tục ngữ vẫn tồn tại với tư cách là một loại sáng tác ngôn từ dân gian, thấy được tương quan giữa tục ngữ với các loại sáng tác ngôn từ dân gian khác như ca dao, vè,… Từ đó, các em có khả năng đọc hiểu những câu tục ngữ lưu truyền trong đời sống,

- Nhận biết được một số yếu tố của tục ngữ:

+ Về hình thức, tục ngữ thường ngắn gọn, cô đúc; phần lớn có vần điệu; nhịp nhàng, cân đối; hoàn chỉnh về ngữ pháp

+ Về nội dung, tục ngữ thường đúc kết kinh nghiệm về tự nhiên, về lao động sản xuất, về ứng

xử trong cuộc sống

- Biết vận dụng tục ngữ trong một số tình huống giao tiếp

- Có ý thức học hỏi kinh nghiệm, trí tuệ của dân gian hay của người xưa để rèn các đức tính:

khiêm tốn, cẩn trọng, kiên trì, nhân nghĩa, có trách nhiệm

- PHT số 1,2

- Tranh ảnh

- Máy tính, máy chiếu, bảng phụ, Bút dạ, Giấy A0

Tiêu đề	Giới thiệu bài học và Tri thức ngữ văn
Người hướng dẫn	Lại Thị Hà, Giáo viên
Trường học	Trường THCS Thiệu Trung
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Th Trụ

Định dạng
Số trang	100
Dung lượng	793,1 KB