ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LỤC THỊ MINH NGỌC NÂNG CAO VAI TRÕ CỦA SỞ VHTT&DL TRONG CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN T[.]
Tổng quan tình hình nghiên cứu
2.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu về lễ hội
Nghiên cứu về lễ hội đã được nhiều tác giả thực hiện từ lâu, và có thể phân loại các nghiên cứu này thành nhiều nhóm khác nhau.
- Nhóm công trình nghiên cứu theo khuynh hướng miêu tả, tường thuật lại từng lễ hội cụ thể:
Các công trình nghiên cứu nổi bật về lễ hội truyền thống Việt Nam bao gồm tác phẩm của Thạch Phương và Lê Trung Vũ, xuất bản năm 1995 với tựa đề "60 lễ hội truyền thống của người Việt Nam" và sách "Kho tàng lễ hội cổ truyền Việt Nam" do Nguyễn Chí Bền làm trưởng ban tuyển chọn, xuất bản năm 2000 Những nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào việc miêu tả và giải nghĩa các lễ hội.
Nhóm công trình nghiên cứu lễ hội theo khuynh hướng tổng thể, nổi bật với tác giả GS Đinh Gia Khánh, đã đóng góp nhiều công trình quan trọng về ý nghĩa xã hội và văn hóa của hội lễ dân gian, được xuất bản bởi Nxb Khoa học xã hội.
Nội[14] và Văn hóa dân gian Việt Nam với sự phát triển của xã hội Việt Nam, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội[15];
Một nghiên cứu của Nguyễn Thu Linh và Phan Văn Tú về quản lý lễ hội cổ truyền đã chỉ ra rằng lễ hội truyền thống Việt Nam không chỉ giúp con người hiểu biết về lịch sử và văn hóa dân tộc mà còn phục hồi và phát triển nhiều trò chơi, nghề thủ công, và ẩm thực truyền thống Những hoạt động này tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập cho lao động, đồng thời góp phần bảo vệ di sản văn hóa dân gian, giúp chúng trở thành hàng hóa có giá trị trong xã hội hiện đại.
Công trình nghiên cứu của Đoàn Minh Châu, một luận án tiến sĩ chuyên ngành lịch sử văn hóa và nghệ thuật, đã được bảo vệ vào năm 2002 tại Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam Năm 2010, luận án này được xuất bản thành sách mang tên "Cấu trúc lễ hội đương đại" Mục tiêu chính của tác giả là nghiên cứu cấu trúc lễ hội đương đại, trong khi cấu trúc lễ hội truyền thống chỉ được xem như một đối tượng so sánh.
2.2 Tổng quan lịch sử nghiên cứu về lễ hội Pháo hoa, huyện Quảng Uyên
Trong thời gian gần đây, nhiều nhà nghiên cứu từ trung ương đến địa phương đã tiến hành nghiên cứu và làm rõ về các lễ hội tại tỉnh Cao Bằng Một trong những công trình tiêu biểu là nghiên cứu của tác giả Chương Hồng Chiến, với đề tài “Phục dựng Lễ hội nàng Hai xã Kim Đồng, huyện Thạch An”, được thực hiện bởi Sở VHTT&DL.
Vào năm 2009, tác giả Phùng Chí Kiên (chủ biên) đã thực hiện đề tài “Phục dựng lễ hội chùa Trùng Phúc huyện Hạ Lang, Thị trấn Hạ Lang” với sự hỗ trợ của Bảo tàng tỉnh Cao Bằng.
Từ năm 2012, các nghiên cứu và bài viết chủ yếu chỉ dừng lại ở việc giới thiệu hoặc mô tả từng lễ hội một cách đơn lẻ, như lễ hội Đền Vua Lê (Hòa An) và lễ hội Đền Kỳ Sầm Chưa có công trình nào đi sâu vào phân tích và đề xuất giải pháp cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các lễ hội này một cách hiệu quả.
Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên, đã được nhiều sách báo và tạp chí đề cập Nhiều bài viết như “Lễ hội truyền thống tiêu biểu tỉnh Cao Bằng” và “Lễ hội Cao Bằng cần gìn giữ” của Hoàng Kim Tuyến, cùng với bài tham luận “Thực trạng hoạt động của lễ hội các dân tộc thiểu số tỉnh Cao Bằng” và “Lễ hội ở Cao Bằng” của Hà Văn, đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Giám đốc Sở VHTT&DL, PGS.TS Hồ Sĩ Vịnh, đã có bài viết về lễ hội Pháo hoa Quảng Uyên tại Cao Bằng Tuy nhiên, các bài viết hiện nay chủ yếu tập trung vào thực trạng của lễ hội, trong khi vai trò của cơ quan quản lý trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội vẫn còn rất hạn chế.
Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa của Bộ VHTT &DL,
Sở VHTT&DL tỉnh Cao Bằng đã hợp tác với UBND huyện Quảng Uyên để thực hiện Dự án “Bảo tồn và phục dựng lễ hội Pháo hoa truyền thống” tại thị trấn Quảng Uyên vào năm 2008 Tuy nhiên, nghiên cứu hiện tại chỉ dừng lại ở việc khảo cứu và thống kê sơ lược về lễ hội, chưa đề cập đến vai trò của cơ quan quản lý lễ hội và chưa đưa ra giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát huy lễ hội trong bối cảnh hiện nay.
Thiếu vắng nội dung về vai trò của Sở VHTT&DL trong bảo tồn văn hóa truyền thống đã thúc đẩy tác giả thực hiện đề tài: “Nâng cao vai trò của Sở VHTT&DL trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh Cao Bằng (Nghiên cứu trường hợp lễ hội Pháo hoa, huyện Quảng Uyên)” Công trình này hy vọng sẽ đánh giá đúng thực trạng lễ hội Pháo hoa, phân tích vai trò của Sở VHTT&DL tỉnh Cao Bằng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đưa ra giải pháp nâng cao vai trò của Sở trong quản lý lễ hội tại tỉnh Cao Bằng.
Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích vai trò của Sở VHTT&DL Cao Bằng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Từ đó, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Sở VHTT&DL trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng.
+ Làm rõ các khái niệm, nghiên cứu sự hình thành và phát triển của lễ hội Pháo hoa;
Đánh giá thực trạng lễ hội tại tỉnh Cao Bằng cho thấy sự nỗ lực của Sở VHTT&DL trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Các hoạt động của sở đã góp phần quan trọng trong việc duy trì và phát triển các lễ hội, đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều nhân tố tác động đến hiệu quả công tác này.
+ Phân tích vai trò của Sở VHTT&DL trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên;
Để nâng cao vai trò của Sở VHTT&DL trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, cần đề xuất một số giải pháp cụ thể Những giải pháp này bao gồm việc tăng cường công tác tuyên truyền, tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, và phát triển các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của lễ hội Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng địa phương để bảo đảm lễ hội được tổ chức một cách bền vững và hiệu quả.
Mẫu khảo sát
- Nghiên cứu trường hợp lễ hội Pháo hoa, huyện Quảng Uyên
Câu hỏi nghiên cứu
Sở VHTT&DL đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên Qua các hoạt động tổ chức và quảng bá, Sở không chỉ giữ gìn những nét đẹp văn hóa đặc sắc mà còn thu hút du khách, góp phần phát triển kinh tế địa phương Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của lễ hội cũng là một trong những nhiệm vụ chính của Sở, nhằm tạo ra sự gắn kết giữa các thế hệ và bảo tồn di sản văn hóa cho tương lai.
Để nâng cao vai trò của Sở VHTT&DL trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống lễ hội Pháo hoa huyện Quảng Uyên, cần triển khai các giải pháp như tăng cường công tác tuyên truyền, tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, và phát triển các chương trình đào tạo cho cán bộ địa phương Bên cạnh đó, việc hợp tác với các tổ chức văn hóa và nghệ thuật cũng sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa đặc sắc của lễ hội.
Giả thuyết nghiên cứu
Trong những năm qua, Sở VHTT&DL đã thực hiện tốt vai trò quản lý văn hóa đối với lễ hội Pháo hoa truyền thống Cụ thể, Sở đã quản lý, tổ chức phục dựng và bảo tồn lễ hội, đồng thời vận động tuyên truyền giáo dục cộng đồng và phối hợp với các đơn vị liên quan Nhìn chung, lễ hội diễn ra thành công theo kế hoạch của ban tổ chức, thể hiện sự trang nghiêm, trọng thể, an toàn và tiết kiệm.
Các giải pháp đề xuất bao gồm: hoàn thiện hệ thống chính sách hỗ trợ kinh phí và chuyên môn cho việc tổ chức và quản lý lễ hội; xây dựng quy chế tổ chức lễ hội phù hợp với nội dung và tính chất của từng lễ hội; quán triệt quan điểm và phương hướng trong nhận thức của lãnh đạo Sở và các ban ngành; kiện toàn bộ máy tổ chức và cơ cấu nhân sự quản lý văn hóa; tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý sai phạm trong công tác tổ chức lễ hội; đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền về pháp luật, nếp sống văn hóa và giá trị di tích của lễ hội; nâng cao công tác đào tạo cán bộ quản lý văn hóa; và tăng cường sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng.
Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mac-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với các quan điểm của Đảng và Nhà Nước về việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Luận văn này sử dụng kết quả nghiên cứu từ dự án “Bảo tồn và phục dựng lễ hội Pháo hoa truyền thống tại thị trấn Quảng Uyên, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng năm 2008” Tác giả áp dụng quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các giá trị và thực trạng của lễ hội, đặt nó trong bối cảnh phát triển và vận động của chính lễ hội Nghiên cứu không chỉ xem xét lễ hội trong quá khứ mà còn trong hiện tại và dự báo cho tương lai, dựa trên sự biến đổi của xã hội.
Luận văn áp dụng phương pháp nghiên cứu khoa học, bao gồm phương pháp thực địa và thu thập tài liệu Phương pháp này cho phép khảo sát thực tế, kết hợp lý luận với thực tiễn, từ đó làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu Quá trình thực địa không chỉ giúp tác giả thu thập tài liệu đa dạng mà còn cung cấp thông tin chính xác, thiết lập số liệu cần thiết để hoàn thiện đề tài.
+ Phương pháp điều tra xã hội học: Với phương pháp này tác giả đã sử dụng
Bảng khảo sát đánh giá công tác tổ chức và quản lý lễ hội Pháo hoa đã thu hút 150 du khách tham gia Phương pháp này giúp tác giả hiểu rõ hơn về tâm tư, nguyện vọng của người dân địa phương và nhu cầu của khách du lịch liên quan đến việc tổ chức và quản lý lễ hội.
+ Phương pháp phân tích số liệu: Việc phân tích các thông tin và số liệu của “
Bảng khảo sát đánh giá về công tác tổ chức và quản lý lễ hội Pháo hoa đã được tác giả thu thập một cách hệ thống trong quá trình điều tra xã hội học Kết quả nghiên cứu từ phương pháp này cung cấp cơ sở khoa học cho việc thực hiện các mục tiêu dự báo, chương trình phát triển, chiến lược và giải pháp nhằm phát huy và gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội.
Phương pháp nghiên cứu logic lịch sử cho phép tác giả tái hiện không khí, tâm lý và tình cảm của người dân đối với lễ hội Qua đó, tác giả đã trình bày quá trình phát triển của lễ hội Pháo hoa theo trình tự thời gian liên tục, làm rõ các mối liên hệ đa dạng của lễ hội với môi trường xung quanh Việc tái hiện các sự kiện lịch sử của lễ hội được thực hiện một cách phong phú và đa dạng, đồng thời vẫn đảm bảo tính khách quan và xác thực trong việc phản ánh lịch sử.
Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì phần nội dung gồm có 3 chương:
Chương 1 trình bày lý luận về vai trò quan trọng của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Tỉnh Cao Bằng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Sở đóng vai trò chủ chốt trong việc quản lý nhà nước, góp phần bảo vệ di sản văn hóa và thúc đẩy các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa địa phương.
Chương 2 trình bày kết quả thực hiện vai trò quản lý nhà nước của Sở VHTT&DL trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội Pháo hoa tại huyện Quảng Uyên Sở đã triển khai các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa lễ hội, đồng thời tổ chức các sự kiện nhằm thu hút du khách và bảo tồn các phong tục tập quán liên quan Qua đó, lễ hội Pháo hoa không chỉ trở thành một sự kiện văn hóa đặc sắc mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Chương 3 trình bày các giải pháp nhằm nâng cao vai trò quản lý nhà nước của Sở VHTT&DL tỉnh Cao Bằng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống Những giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ di sản văn hóa mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của các giá trị văn hóa địa phương.
LÝ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÕ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA SỞ VHTT&DL TỈNH CAO BẰNG TRONG CÔNG TÁC BẢO TỒN, PHÁT
Một số khái niệm chính
Từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, các học giả đã đưa ra những giải thích đa dạng về quản lý Các trường phái quản lý học đã cung cấp nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm này.
F.W Taylor (1856-1915), một trong những người đầu tiên khai sinh ra khoa học quản lý và là “ông tổ” của trường phái “ quản lý theo khoa học”, tiếp cận quản lý dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật đã cho rằng: Quản lý là hoàn thành công việc của mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất.[40]
Henry Fayol (1841-1925) là một nhà quản lý và lý thuyết gia nổi bật trong lĩnh vực quản trị, được biết đến như người đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình Ông có tầm ảnh hưởng lớn trong lịch sử tư tưởng quản lý từ thời kỳ cận – hiện đại cho đến nay Fayol quan niệm rằng quản lý là một tiến trình bao gồm các khâu lập kế hoạch, tổ chức, phân công, điều khiển và kiểm soát nỗ lực của cá nhân, bộ phận, đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực vật chất của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra.
Harold Koontz, Cyri O’donnell và Heinz Weihrich thì lại cho rằng:
“ Quản lý là một hoạt động thiết yếu bảo đảm sự hoạt động nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức” [12, tr.33]
Ngoài ra còn có rất nhiều quan điểm khác nhau của các tác giả về quản lý như:
Quản lý được định nghĩa bởi Viện ngôn ngữ học là việc trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định, đồng thời tổ chức và điều hành các hoạt động theo các tiêu chí cụ thể.
Quản lý hành chính Nhà nước, theo giáo trình của Học viện hành chính quốc gia, được định nghĩa là quá trình tác động và điều khiển các hoạt động xã hội và hành vi con người nhằm phát triển theo quy luật, đạt được mục tiêu đã đề ra và phù hợp với ý chí của người quản lý.
Quản lý được định nghĩa bởi tác giả Hồ Văn Vĩnh là quá trình tác động có tổ chức và có mục đích của người quản lý đối với đối tượng quản lý, nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Quản lý, theo Đỗ Hoàng Toàn, là quá trình tác động có tổ chức và định hướng từ chủ thể đến đối tượng quản lý Mục tiêu của quản lý là sử dụng hiệu quả các tiềm năng và cơ hội của hệ thống để đạt được các mục tiêu đã đề ra, đặc biệt trong bối cảnh môi trường luôn biến đổi.
Quản lý là quá trình tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định, kết hợp tri thức và lao động.
Quản lý, từ góc độ chính trị, được hiểu là hành chính và cai trị, trong khi từ góc độ xã hội, nó mang nghĩa điều khiển và chỉ huy Dù nhìn nhận từ khía cạnh nào, quản lý vẫn cần dựa trên các cơ sở và nguyên tắc đã được xác định để đạt hiệu quả tối ưu.
Quản lý là một lĩnh vực đa dạng và phức tạp, luôn thay đổi theo điều kiện kinh tế xã hội Sự phát triển của khoa học công nghệ và khả năng ứng dụng vào quản lý đã dẫn đến sự xuất hiện của nhiều trường phái mới Do quan điểm và lập trường khác nhau của các nhà tư tưởng quản lý, có nhiều cách nhìn nhận khác nhau về quản lý.
Quản lý được định nghĩa là một hoạt động thực tiễn đặc biệt của con người, trong đó chủ thể quản lý tác động đến đối tượng quản lý thông qua các công cụ và phương pháp đa dạng Mục tiêu của quản lý là đạt được các mục tiêu của tổ chức trong bối cảnh môi trường luôn biến động.
Chủ thể quản lý, bao gồm cá nhân hoặc tổ chức, là tác nhân chính tạo ra các tác động quản lý Họ sử dụng các công cụ và phương pháp phù hợp để tác động lên đối tượng quản lý, tuân theo những nguyên tắc nhất định.
Đối tượng quản lý là những yếu tố chịu sự tác động trực tiếp từ chủ thể quản lý Tùy thuộc vào từng loại đối tượng, có thể phân chia thành các hình thức quản lý khác nhau.
Khách thể quản lý là những đối tượng chịu sự tác động và điều chỉnh từ chủ thể quản lý, bao gồm hành vi của con người và các quá trình xã hội.
Mục tiêu quản lý là đích đến mà chủ thể quản lý xác định tại một thời điểm cụ thể Đây là cơ sở để thực hiện các tác động quản lý và lựa chọn phương pháp phù hợp.
Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lễ hội truyền thống
1.2.1 Bảo tồn và phát huy
Bảo tồn là hoạt động giữ gìn an toàn khỏi tổn hại, xuống cấp hoặc phá hoại, đồng thời bảo quản kết cấu của một địa điểm ở hiện trạng và ngăn chặn sự xuống cấp của nó.
Ashworth, một học giả uy tín, đã tổng kết kinh nghiệm bảo tồn di sản từ nhiều quốc gia thành ba quan điểm chính, tương ứng với ba mô hình bảo tồn: bảo tồn y nguyên, bảo tồn dựa trên kế thừa, và bảo tồn kết hợp với phát triển.
Bảo tồn di sản văn hóa là nỗ lực hiểu biết về lịch sử và ý nghĩa của nó, nhằm đảm bảo an toàn và phát triển bền vững cho di sản Điều này bao gồm việc giới thiệu, trưng bày, khôi phục và tôn tạo di sản để phục vụ cho sự tiến bộ của xã hội.
Bảo tồn văn hóa không cản trở sự phát triển văn hóa, mà còn là nền tảng cho sự phát triển đúng hướng Quá trình phát triển văn hóa tự nhiên loại bỏ những yếu tố lỗi thời và không phù hợp với thực tế Do đó, việc coi bảo tồn văn hóa là kẻ thù của sự phát triển văn hóa là một sai lầm, và ngược lại, sự phát triển văn hóa cũng không làm mất đi giá trị của bảo tồn văn hóa.
Bảo tồn và phát triển văn hóa là hai yếu tố thúc đẩy lẫn nhau, trong đó bảo tồn văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển văn hóa Qua việc phát triển văn hóa, con người có thể nhận thức và thực hiện các hoạt động bảo tồn nhằm thể hiện bản sắc riêng Do đó, việc bảo tồn văn hóa không chỉ quan trọng mà còn là nền tảng để đánh giá và xác lập vị thế của các yếu tố văn hóa mới trong quá trình phát triển.
Phát huy là quá trình tạo ra những tác động tích cực, giúp cái hay, cái đẹp và cái tốt lan tỏa và phát triển từ quy mô nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp.
Mỗi di sản cần được phát huy theo cách riêng, phụ thuộc vào văn hóa và nhận thức của từng vùng và cá nhân Tất cả các hoạt động phát huy phải dựa trên giá trị sẵn có của di sản, nhằm tôn vinh vẻ đẹp và phát triển các giá trị văn hóa Quảng bá hình ảnh di sản là hình thức chủ đạo để thu hút khách tham quan và đầu tư Quan trọng là tuyên truyền và giáo dục cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, về lễ hội truyền thống và giá trị văn hóa của nó Cộng đồng không chỉ là nơi sản sinh ra lễ hội mà còn là môi trường tốt nhất để bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống xã hội.
Phát huy giá trị di sản văn hóa là việc khai thác và sử dụng hiệu quả sản phẩm văn hóa, nhằm phục vụ cho sự tiến bộ xã hội và phát triển du lịch bền vững Hoạt động này có tính liên ngành, góp phần quan trọng trong giáo dục truyền thống yêu nước, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tạo cầu nối với bạn bè quốc tế.
Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống là việc bảo vệ và gìn giữ những nét đặc trưng, độc đáo của từng vùng miền Các giá trị văn hóa này cần được chọn lọc, loại bỏ những yếu tố lạc hậu, đồng thời xây dựng các tiêu chí văn hóa mới phù hợp với thời đại, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và hòa nhập với xu hướng hiện đại.
Bảo tồn và phát huy văn hóa là hai khía cạnh không thể tách rời trong việc xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc Văn hóa thể hiện sức sống của dân tộc, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Nếu chỉ bảo tồn mà không phát huy, giá trị của di sản sẽ dần phai mờ và bị lãng quên Việc phát huy giá trị di sản không chỉ tạo điều kiện cho bảo tồn mà còn giúp các giá trị văn hóa lan tỏa và giữ vững bản sắc Bảo tồn là nền tảng cho sự sáng tạo, trong khi phát huy lại làm cho việc bảo tồn trở nên hiệu quả hơn.
Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là một hoạt động khoa học cần kiến thức chuyên sâu và sự phối hợp liên ngành Hoạt động này phải tuân thủ nguyên tắc cao nhất của bảo tồn, đó là giữ gìn tính nguyên gốc của di sản, đồng thời phù hợp với các điều kiện lịch sử, kinh tế – xã hội của từng thời kỳ.
Để giải quyết mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, cần hiểu rõ nội dung và thuộc tính của di sản Việc đánh giá toàn diện sẽ giúp lựa chọn hình thức bảo tồn phù hợp, xác định khi nào ưu tiên phát triển và khi nào cần bảo tồn Đồng thời, cần nâng cao nhận thức về di sản văn hóa như cội rễ của bản sắc văn hóa, với việc bảo tồn và phát huy là giải pháp xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc.
1.2.2 Lễ hội và lễ hội truyền thống
Lễ hội là một loại hình di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, thể hiện sinh hoạt văn hóa cộng đồng và trình diễn dân gian với giá trị lịch sử, nghệ thuật Nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra các định nghĩa khác nhau về lễ hội, tuy nhiên, khái niệm này vẫn chưa được thống nhất và tồn tại nhiều cách định nghĩa khác nhau.
Trong cấu trúc lễ hội, có quan niệm chia tách lễ và hội thành hai thành tố khác nhau, dựa trên thực tế rằng một số sinh hoạt văn hóa dân gian có lễ mà không có hội và ngược lại Theo tác giả Bùi Thiết, lễ được hiểu là các hoạt động đạt tới trình độ nghi lễ, trong khi hội là các nghi lễ đạt trình độ cao hơn, bao gồm các hoạt động văn hóa truyền thống.
Theo tác giả Nguyễn Quang Lê, thì bất kỳ một lễ hội nào cũng bao gồm hai hệ thống đan quện và giao thoa với nhau:
Hệ thống lễ bao gồm các nghi lễ tín ngưỡng dân gian và tôn giáo, cùng với các lễ vật linh thiêng được chuẩn bị chu đáo Qua những nghi lễ này, con người giao cảm với thế giới siêu nhiên, cầu mong sự bảo trợ và tác động tích cực từ các thần thánh vào cuộc sống tương lai của mình.
