Bài thảo luận Pháp luật đại cương

Pháp luật đại cương Phân tích, bình luận chế định “Chủ tịch nước” và chế định “Chính quyền địa phương” trong luật Hiến pháp 2013 Theo điều 88 Hiến pháp 2013: • Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày pháp lệnh được thông qua, nếu pháp lệnh đó vẫn được Uỷ ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành mà Chủ tịch nước vẫn không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất; • Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ; • Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án khác, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định đặc xá; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, công bố quyết định đại xá;

Chủ đề thảo luận

Theo điều 86 Hiến pháp 2013 quy định:

Chủ tịch nước là người đứng đầu nhà nước, thay mặt nhà nước trong quan hệ đối nội và đối ngoại

I Chế định “Chủ tịch nước”

Được quy định tại Chương VI gồm 8 điều, từ Điều 86 đến Điều 93 trong Hiến pháp 2013

1 Vị trí pháp lý

1 Vị trí pháp lý

• Ở Nhật Bản, điều 1 Hiến pháp 1947, quy định:

“Thiên Hoàng là biểu tượng của quốc gia Nhật

Bản và cho sự hòa hợp dân tộc” Theo đó,

Nhật Hoàng mang tính biểu tượng quốc gia,

mặc dù không tham gia vào các công việc

mang tính chất nội bộ chính trường, song Nhật

Hoàng luôn được người dân Nhật Bản tôn

kính Nhật Hoàng có tầm ảnh hưởng, tác động

rất lớn, gần như tuyệt đối tới tư tưởng, tình

cảm của các tầng lớp nhân dân Nhật Bản.

1 Vị trí pháp lý

Đương kim Thiên hoàng là Naruhito

( 徳徳 ; Đức Nhân)

• Hay như Mỹ, nguyên thủ quốc gia là tổng

thống Mỹ, đồng thời cũng là người đứng đầu

chính phủ Tổng thống Mỹ có quyền lực rất

lớn, vừa là trung tâm của bộ máy nhà nước,

vừa là trung tâm quyết sách của Chính phủ

Quyền lực của tổng thống không chia sẻ cho

bất kỳ ai, kể cả Phó Tổng thống Tổng thống là

nhà chính trị duy nhất được bầu trên phạm vi

toàn quốc, đại diện cho toàn thể Hợp chủng

quốc cả về đối nội lẫn đối ngoại.

1 Vị trí pháp lý

Đương nhiệm Joe Biden

Theo điều 88 Hiến pháp 2013, gồm 6 điều khoản:

• Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày pháp lệnh được thông qua, nếu pháp lệnh đó vẫn được Uỷ ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành mà Chủ tịch nước vẫn không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất;

• Tiếp nhận đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ngoài; căn cứ vào nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm; quyết định cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; phong hàm, cấp đại sứ; quyết định đàm phán, ký điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước; trình Quốc hội phê chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế quy định tại khoản 14 Điều 70; quyết định phê chuẩn, gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế khác nhân danh Nhà nước

án Tòa án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án khác, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định đặc xá; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, công bố quyết định đại xá;

• Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ; căn

cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ,

Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ;

• Quyết định tặng thưởng huân chương, huy chương, các giải thưởng nhà nước, danh hiệu vinh

dự nhà nước; quyết định cho nhập quốc tịch, thôi quốc tịch, trở lại quốc tịch hoặc tước quốc tịch Việt Nam;

2 Nhiệm vụ Quyền hạn

Điều 90 Hiến pháp 2013 quy định:

• Chủ tịch nước có quyền tham dự phiên họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội, phiên họp của chính phủ

• Chủ tịch nước có quyền yêu cầu Chính phủ họp bàn về vấn đề mà Chủ tịch nước xét thấy cần thiết để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước

2 Nhiệm vụ Quyền hạn

Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội

• Như vậy, Hiến pháp năm 2013 quy định điều kiện để được bầu Chủ tịch nước phải là đại biểu Quốc hội, không quy định điều kiện về quốc tịch, xuất thân, độ tuổi tối thiểu của ứng viên “nguyên thủ quốc gia” như ở một số quốc gia trên thế giới

• Ví dụ:

Đối với chức danh Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Tổng thống Singapore tuổi tối thiểu là 45 tuổi; Tổng thống Cộng hòa liên bang Đức là 40 tuổi; Tổng thống Hoa

Kỳ, Ấn Độ là 35 tuổi

• Chủ tịch nước có quyền tham dự phiên họp của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, phiên họp của

Chính phủ Chủ tịch nước có quyền yêu cầu Chính phủ họp bàn về vấn đề mà Chủ tịch nước xét thấy cần thiết để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước.

• Trong khi đó, điều 105 Hiến pháp 1992 chỉ quy định khi xét thấy cần thiết, Chủ tịch nước có quyền tham dự các phiên họp của Chính phủ

• Đây là một trong những điểm mới của Hiến pháp năm 2013 Bằng quy định mới này cho thấy thẩm quyền tham dự các phiên họp Chính phủ của Chủ tịch nước được đề cao hơn Điểm mới

đề cao vai trò của Chủ tịch nước trong việc xem xét quyết định vấn đề lớn trong quản lí điều hành đất nước phù hợp với tình hình đất nước Hiện nay có rất nhiều vấn đề lớn gây bức xức trong dư luận như: tham nhũng, ô nhiễm môi trường, tệ nạn xã hội,… những vấn đề lớn này cần được Chủ tịch nước – người thay mặt cho nhân dân giải quyết trước Chính phủ

II Chế định “chính quyền địa phương”

Tên chế định được thay đổi

• Các bản Hiến pháp năm 1959, năm 1980 và năm 1992, đề mục “Chính quyền địa phương” có tên là “Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân”

Mặc dù, hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân là hai cơ quan có quyền hạn và nhiệm vụ khác nhau, nhưng được tổ chức và hoạt động trên cùng một phạm vi lãnh thổ xác định và đều

có cùng một chức năng là “tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật tại địa phương; quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp trên” (Khoản 1 Điều 112 Hiến pháp 2013)

Theo điều 112 trong Hiến pháp 2013 quy định:

• Chính quyền địa phương tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật tại địa phương; quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp trên

• Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương và của mỗi cấp chính quyền địa phương

• Trong trường hợp cần thiết, chính quyền địa phương được giao thực hiện một số nhiệm vụ của

cơ quan nhà nước cấp trên với các điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ đó

Theo khoản 2 điều 111 Hiến pháp 2013 có quy định:

Cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do luật định

3 Khoản 3 điều 112 Hiến pháp 2013

cơ quan nhà nước cấp trên với các điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ đó.

• Theo đó, chính quyền địa phương còn là chủ thể được ủy quyền của chính quyền Trung ương trong việc thực thi một số công vụ nhất định Tuy nhiên, đối với các công vụ do cơ quan nhà nước cấp trên giao thì chính quyền địa phương sẽ được cơ quan nhà nước cấp trên bảo đảm các điều kiện để thực hiện

Vấn đề phân cấp, phân quyền đã được khẳng định và thể hiện thành nguyên tắc của Hiến pháp Tuy nhiên, cho đến nay, việc phân cấp, phân quyền chưa đủ mạnh để tạo điều kiện cho các địa phương phát huy lợi thế so sánh và những đặc thù vốn có của mình trong việc phát triển kinh tế

- xã hội

3 Khoản 3 điều 112 Hiến pháp 2013

4 Khoản 2 điều 114 Hiến pháp 2013

nghị quyết của Hội đồng nhân dân và thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nước cấp trên giao.

Với khẩu hiệu “Nói không với pháo nổ đèn trời trong dịp Tết”

Thành lập các đội phòng chống, các điểm thu giữ pháo nổ, đèn trời một cách chặt chẽ, sát sao