THUỐC TRỊ UNG THƯ DHCT

Một số nguyên nhân gây ung thư- Vai trò của gen gây ung thư và chống ung thư (oncogène và antioncogène).- Vai trò của các yếu tố tăng trưởng.- Vai trò của sự thay đổi vị trí của các gen. Các tác nhân kích thích phát triển ung thư- Tác nhân vật lý: tia xạ, tia UV…- Tác nhân hóa học: thuốc lá, amian, các hydrocarbur vòng, aflatoxin, nitrosamin…- Tác nhân virus: một số loại retrovirus.- Các yếu tố di truyền, môi trường, dinh dưỡng

1

UNG THƯ

 Sự phân bào vô tổ chức  chèn ép, xâm lấn các mô lành.

 Di căn

3

 Giai đoạn Go: giai đoạn nghỉ

 Giai đoạn G1: là thời kỳ sau gián phân Tế

bào sinh ra các enzym cần cho STH AND

 Giai đoạn S: nhân đôi AND

 Giai đoạn G2: thời kỳ tiền gián phân, tổng hợp ARN và các protein đặc hiệu của ung thư.

5

ĐẠI CƯƠNG

 Một số nguyên nhân gây ung thư

- Vai trò của gen gây ung thư và chống ung thư (oncogène và antioncogène).

- Vai trò của các yếu tố tăng trưởng.

- Vai trò của sự thay đổi vị trí của các gen.

 Các tác nhân kích thích phát triển ung thư

- Tác nhân vật lý: tia xạ, tia UV…

- Tác nhân hóa học: thuốc lá, amian, các

hydrocarbur vòng, aflatoxin, nitrosamin…

- Tác nhân virus: một số loại retrovirus.

7

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

- Ngoại khoa

- Xạ trị

- Hóa trị

ĐẠI CƯƠNG

Việc xử dụng thuốc trị ung thư (hóa trị liệu) được

thực hiện trong các trường hợp:

- Không thể phẩu thuật được hay xạ trị như các

trường hợp: K bạch cầu, lympho…

- Ung thư đã ở giai đoạn di căn, không thể cắt được

và xạ trị được.

- Phối hợp với phẩu thuật đề phòng di căn.

- Trị liệu hỗ trợ và sau khi phẫu thuật.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

I Các thuốc chống chuyển hóa:

Có cấu trúc hóa học tương tự các chất chuyển hóa trong quá trình tổng hợp acid nucleic  ngăn cản

sự tổng hợp acid nucleic của TB K.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

H N

N N

N

SH

1 Những chất tượng tự base purin.

H N

N N

H2N

HN

S

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

 6 – mercaptopurin = Purinethol : chỉ định trong

trường hợp ung thư bạch cầu cấp

Thioguanin = Lanvis: chỉ định trong bệnh bạch cầu cấp.

Pentostatin = Nipent : chất ức chế men adenosin

deaminaz Dùng trị bệnh bạch cầu.

Những chất tượng tự base purin.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

2 Những chất tương tự pyrimidin

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

5 - Fluoro - uracil (5 - FU) = Fluoro - uracil :

Đó là tiền được, trong cơ thể, nó được chuyển hóa thành fluoro – uracil monophosphat ức chế sản

xuất men thymidilat synthetase

O HO

HN

O

HN N

Thuốc ức chế men dehydrofolat reductaz (DHFR)

 ức chế sinh tổng hợp AND và ARN

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

II THUỐC ALKYL HOÁ

Trong cơ thể các thuốc này chuyển hóa thành các

gốc alkyl gọi là ion carbonium R - CH 2 + phản ứng

mạnh trên các chất ái nhân như là:

- Với N ở vị trí 7 trong phân tử guanin của AND.

- Với N ở vị trí 1 hay 3 của adenin.

- Với N ở vị trí 3 của cytosin.

- Với O ở vị trí 6 của guanin.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Có sự kháng thuốc chéo giữa các tác nhân alkyl hóa của TB K do :

- Hiện tượng giảm thấm vào tế bào

- Tăng cường sản sinh ra các tác nhân ái nhân

cạnh tranh khác

- Sự có mặt của cystein và những chất có nhóm -SH

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Dẫn chất mù tạc nitơ

C7H15Cl2N2P H2O

Cyclophosphamid

C13H18N2O2Cl2Melphalan

CH (ClCH2CH2)2N CH2 COOH

23

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

 Cyclophosphamid = Endoxan: Sử dụng trong bệnh Hodgkin và các lympho khác như Burkitt.

 Melphalan = Alkèran : đó là chất mù tạc có nhân phenylalanin dùng đường uống, sử dụng trong đa u tủy, thận và buồng trứng.

Dẫn chất mù tạc nitơ

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Dẫn chất Nitroso – urea

Ưu điểm : có tính thân dầu lớn  thấm SNC và sử

dụng tốt trong những trường hợp bướu ở não.

 Streptozocin = Zanosar: chỉ định trong ung thư

lách.

 Carmustin = BCNU = BICNU: chỉ định các bướu di căn não; Hodgkin; bướu hệ tiêu hóa; thận; phổi và

ngực.

Catharanthus roseus

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

III CÁC HỢP CHẤT THIÊN NHIÊN

Alcaloid của cây dừa cạn: Vinblastin, Vincristin

29

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

- Sarcome de Kaposi và ung thư mô bào X

- Neuroblastome (u nguyên bào thần kinh).

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Tác dụng phụ và độc tính

- Ngăn cản sinh sản tế bào tủy mạnh

- Rối loạn tiêu hóa

- Thần kinh cơ

- Thần kinh trung ương

- Hội chứng tiết ADH không thích hợp.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

IV KHÁNG SINH KHÁNG UNG THƯ

Các tác nhân xen kẽ (intercalants)

Cơ chế

Các chất này có cấu trúc hóa học phẳng, có khả

năng chen vào giữa các đôi base (guanin - cytosin)

của cầu nối bổ sung AND  ngăn cản sự phân đôi và sao chép của chuỗi AND

Có 3 loại intercalants:

- Ung thư máu ở trẻ em.

- Ung thư Kaposi

- Ung thư tinh hoàn di căn.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Daunorubicin – Doxorubicin

Đó là các kháng sinh kháng ung thư thuộc nhóm

anthracyclin, thu được từ nuôi cấy nấm

Streptomyces pencetius.

Cơ chế tác động: theo 3 cơ chế

- Là các chất xen kẽ.

- Sinh ra các gốc tự do.

- Gây độc tính trên cơ tim không hồi phục được.

- Làm yếu tim và kháng digitalis

- Khi điều trị bằng các thuốc này bắt buộc phải

theo dõi điện tâm đồ.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Bleomycin

Cơ chế tác động:

- Ức chế phân bào ở thời kỳ G2.

- Gây ra sự gãy của phân tử AND.

- Làm xuất hiện các gốc tự do.

CÁC THUỐC CHỮA UNG THƯ

Các kháng sinh tác động không xen kẽ (non - intercalants)

Mitomycin = Améticine

Thuộc loại alkyl hóa

- Ung thư dạ dày.

- Ung thư ruột, trực tràng, lách, vú, bọng đái, phổi.

- U tế bào hắc tố da.

- Ung thư máu và hạch bạch huyết.

5 Nhóm taxan

 Là các dẫn chất chiết xuất và bán tổng hợp từ cây thông đỏ Paclitaxel

N HO

O

OH3COH

H3C

O

OH

H O

CH3

39

SỬ DỤNG THUỐC

Nguyên tắc

- Chọn các thuốc tác dụng lên nhiều giai đoạn nhằm làm giảm số lượng TBK nhiều nhất

- Đa số thuốc tác động lên các giai đoạn S, G1 và M.

- Riêng Doxorubicin (Adriamycin) tác động lên giai đoạn nghỉ Go của TBK

ĐẠI CƯƠNG

Nguyên tắc điều trị ung thư

1 Phối hợp các thuốc chữa ung thư

- Phối hợp các thuốc trị K có cơ chế tác động khác nhau.

- Không phối hợp các thuốc có dùng độc tính sẽ

làm tăng độc tính nhiều hơn.

- Liều dùng khi phối hợp thường giảm.

2 Phối hợp các thuốc khác làm tăng tác dụng chữa K

3 Phối hợp làm giảm độc tính của thuốc

4 Liều dùng

5 Thuốc dùng cho ung thư

6 Đường dùng thuốc