Tiết 73,74,75. Lặng Lẽ Sa Pa.doc

Ngày soạn 15/11/2009 Lớp 9; Ngày dạy Tiết 73 Lớp 9; Ngày dạy Tiết 74 Lớp 9; Ngày dạy Tiết 75 Tiết 73,74,75 LẶNG LẼ SA PA (Trích – Nguyễn Thành Long) I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Giúp học sinh cảm nhận được[.]

Lớp 9; Ngày dạy Tiết 73:………

Lớp 9; Ngày dạy Tiết 74: ………

Lớp 9; Ngày dạy Tiết 75: ………

Tiết 73,74,75

LẶNG LẼ SA PA

(Trích – Nguyễn Thành Long)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm trong quan hệ với mọi người Phát hiện đúng và hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiểu được niềm hạnh phúc của người trong lao động

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố của truyện: miêu tả, bức tranh thiên nhiên, con người

3 Thái độ

- Giáo dục học sinh tình yêu lao động, có cách sống và suy nghĩ đẹp đẽ, cống hiến cho xã hội, quan hệ tốt đẹp và trân trọng mọi người

4 Năng lực cần phát triển

- Năng lực đọc hiểu văn bản,

- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ,

- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt,

- Năng lực hợp tác,

- Năng lực tư duy,

- Năng lực sáng tạo,

- Năng lực giải quyết vấn đề,

- Năng lực tự học

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

- Phương pháp gợi mở, vấn đáp thuyết trình, tự học, giảng bình,

III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án powerpoint, giáo án word, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu

- Phiếu học tập cho HS làm việc theo nhóm bàn

2 Chuẩn bị của học sinh

- SGK, vở soạn, vở ghi

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Khởi động

- Phương pháp: Đặt câu hỏi

- Thời gian: 5 phút

GV: HS quan sát Đoạn thơ trên MC:

1 Hình ảnh dưới đây gợi nhắc đến địa danh nào trên đất nước Việt Nam?

2 Hãy nêu những hiểu biết của em về vùng đất thơ mộng đó?

HS: thảo luận, thống nhất câu trả lời

HS: trình bày, phản biện

GV: nhận xét, giới thiệu vào bài mới: Có biết bao vùng đất mới lạ trên dải đất hình

chữ S thân yêu của chúng ta đang chờ đón các em đến khám phá và tìm hiểu, trong tiết học ngày hôm nay cô sẽ đưa các em đến với vùng đất Sa Pa để thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên cũng như con người nơi đây

2 Hình thành kiến thức

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm

hiểu sơ lược về tác giả, tác phẩm:

- Em hãy nêu vài nét khái quát về

tác giả

- Chiếu các sile về tác giả, một số tác

phẩm tiêu biểu

- GV hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu

một vài chú thích: Đọc chậm, cảm

xúc, lắng sâu

(HS: Đọc vb theo hướng dẫn).

- GV chiếu hình ảnh về: Cây Tam thất,

Bản đồ khu vực phía Bắc nước ta, một

số hình ảnh về thiên nhiên Sa Pa

- Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời và

xuất xứ của văn bản?

- Theo em nhan đề “Lặng lẽ Sa Pa”

gợi lên ý nghĩa gì?

- Em hãy xác định thể loại, PTBĐ,

nhân vật và ngôi kể của tác phẩm/

- Có thể chia văn bản thành mấy

phần? nội dung của từng phần?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả:

- Nguyễn Thành Long (1925 - 1991)

- Quê: Tỉnh Quảng Nam

- Là cây bút chuyên về truyện ngắn và kí

- Truyện của ông hấp dẫn, trong sáng, giàu chất thơ, nhẹ nhàng, ý nghĩa sâu sắc

2 Tác phẩm

a Đọc, tìm hiểu chú thích

SGK

b Hoàn cảnh ra đời: Viết tháng 7-1970, sau

chuyến đi Lào Cai của tác giả

- Truyện rút từ tập Giữa trong xanh in năm

1972

b Ý nghĩa nhan đề

- Nhan đề: Lặng lẽ Sa Pa + Gợi khung cảnh êm đềm của Sa Pa

+ Gợi ra công việc của những âm thầm, miệt mài, cống hiến tuổi trẻ cho tổ quốc

c Thể loại, PTBĐ, nhân vật, ngôi kể

- Thể loại: truyện ngắn

- PTBĐ: Tự sự ( miêu tả và nghị luận)

- Nhân vật: Anh thanh niên, ông họa sĩ, cô kĩ

sư, bác lái xe và những người chỉ xuất hiện qua lời kể của anh TN

- Ngôi kể thứ 3; Điểm nhìn trần thuật đặt vào ông họa sĩ già

d Bố cục: 3 phần

- Phần 1: Từ đầu đến “Cô độc nhất thế gian”:

Sự xuất hiện của anh TN qua lời kể của bác lái xe

- Phần 2: Tiếp theo đến “có vật gì như thế”:

Cuộc gặp gỡ và trò chuyện giữa anh thanh niên với ông hoạ sỹ, cô kỹ sư

- Phần 3: Còn lại: Cuộc chia tay đầy xúc

- Theo em câu chuyện xoay quanh

tình huống truyện nào?

động

e Tình huống truyện

Cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa

sĩ, cô kĩ sư, bác lái xe với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh núi Yên Sơn ở Sa

Pa

Hoạt động 2: Tìm hiểu bức tranh

nên thơ về Sa Pa

- Học sinh làm việc cá nhân, trả lời

câu hỏi sau: Tìm những câu văn

miêu tả bức tranh thiên nhiên Sa

Pa? Em có nhận xét gì về nghệ

thuật miêu tả của tác giả?

- HS đọc văn bản và tìm câu văn

miêu tả về bức tranh TN Sa Pa và

nhận xét về NT miêu tả?

- GV nhận xét, bổ sung, thống nhất

ý kiến

II Tìm hiểu văn bản

1 Bức tranh nên thơ về Sa Pa

- Những câu văn miêu tả về cảnh ở Sa Pa

+ Sa Pa bắt đầu với những rặng đào

+ Những đàn bò lang cổ … + Nắng len tới, đốt cháy rừng cây + Những cây thông …màu xanh của rừng + Mây bị nắng xua, cuộn tròn … lăn luồn

cả vào gầm xe.

+ nắng đã mạ bạc cả con đèo, như một

bó đuốc lớn.

 Vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa,

so sánh, ngôn ngữ đặc sắc.

 Vẻ đẹp thiên nhiên Sa Pa độc đáo, tươi

sáng, thơ mộng, đầy sức sống

=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

CHUYỂN TIẾT

Hoạt động 3: tìm hiểu những phẩm

chất của anh thanh niên.

* Hoàn cảnh sống

GV: chia nhóm, giao nhiệm vụ

Thời gian thảo luận 7p, 4 nhóm

+ NHÓM 1: Tìm những chi tiết giới

thiệu về tuổi tác của anh thanh niên?

Rút ra nhận xét

+ NHÓM 2: Tìm những chi tiết giới

thiệu về công việc của anh thanh

niên? Rút ra nhận xét

+ NHÓM 3+4: Tìm những chi tiết

giới thiệu về nơi ở của anh thanh

niên? Rút ra nhận xét

HS: thảo luận, thống nhất câu trả lời

HS: trình bày, phản biện

GV: chốt kiến thức, ghi bảng chuyển

dẫn sang mục b tìm hiểu về vẻ đẹp

của anh thanh niên

GV: Hướng dẫn học sinh theo dõi

vào văn bản :” Những lời giới thiệu

ấy đáng vẽ hơn”

2 Nhân vật anh thanh niên

a Hoàn cảnh sống

- Tuổi: 27 tuổi

+ Sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m, quanh năm làm bạn với mây mù

- Công việc: công tác khí tượng kiêm vật lí

địa cầu, “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dựa vào công việc báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu

 Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác

và có tinh thần trách nhiệm cao

- Nơi ở: cô đơn, vắng vẻ, quanh năm suốt

tháng một mình trên đỉnh núi cao không một bóng người – một hoàn cảnh thật đặc biệt -> hoàn cảnh khó khăn gian khổ, khắc nghiệt đòi hỏi sự kiên nhẫn, cần cù, tinh thần trách nhiệm

 Anh thanh niên vượt qua hoàn cảnh

bằng những suy nghĩ rất đẹp,giản dị mà sâu sắc.

b Vẻ đẹp nhân vật anh thanh niên

* Vẻ đẹp nhân vật anh thanh niên

Bước 1: Giáo viên chia lớp làm 3

nhóm, giao nhiệm vụ cho từng nhóm,

sử dụng kỹ thuật khăn trải bàn

Nhóm 1:

1 Vẻ đẹp của anh thanh niên được

thể hiện ở phương diện nào?

- Có 3 phương diện: trong công việc,

trong sinh hoạt, trong quan hệ với

mọi người

2 Trong lời kể của anh thanh niên

với ông họa sĩ và cô kĩ sư, anh cho

biết nhiệm vụ hàng ngày của anh là

gì? Khi thực hiện công việc thì anh

gặp khó khăn gì?

Nhóm 2

GV: hướng dẫn HS đọc thầm đoạn

văn: “Khi ta buồn chết mất

- Câu hỏi : Anh thanh niên có những

suy nghĩ như thế nào về nghề nghiệp,

công việc ? Hãy tìm những câu văn

thể hiện điều đó? Qua lời kể em có

suy nghĩ gì về thái độ làm việc của

anh thanh niên ?

- Qua đó em cảm nhận được những

phẩm chất đáng quý nào ở người

thanh niên này?

Nhóm 3:

- Trong cuộc sống hàng ngày, anh

thanh niên đã sắp xếp cuộc sống của

mình như thế nào?

- Qua cách ứng xử với các nhân vật,

em nhận xét gì về tình cách anh

thanh niên?

* Trong công việc:

- Nhiệm vụ: Đo gió, mưa, nắng, đo chấn động mặt đất, tính mây; Dự báo thời tiết phục vụ sản xuất, chiến đấu

- Khó khăn:mưa rét, có tuyết rơi; Cái im lặng đến dễ sợ

- Suy nghĩ:

+ Coi công việc như một người bạn: "Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi, cháu buồn chết mất"

+ Tìm thấy những ý nghĩa trong công việc:

"báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu".

+ Tự hào và hạnh phúc bởi anh không chỉ giúp ích cho lao động mà cả trong chiến đấu:

Phát hiện một đám mây khô giúp không quân ta hạ được bao nhiêu phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng

=> Anh thanh niên đã thực sự tìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong công việc thầm lặng, hạnh phúc là được cống hiến

=> Yêu nghề

- Làm việc một mình trên đỉnh núi cao, không có ai giám sát xong anh vẫn luôn tự

giác, tận tụy: Mỗi ngày đều bốn lần đi "ốp" để báo về nhà, không ngần ngại những đêm mưa tuyết,

- Tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, đúng giờ giấc và chính xác đến từng phút: Anh đếm từng phút trong cuộc gặp gỡ vì sợ hết ba mươi phút

- Anh luôn hoàn thành xuất sắc công việc của mình

=> Anh thanh niên là hiện thân cho

những con người lao động mới trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước thêm giàu đẹp.

* Trong cuộc sống sinh hoạt:

- Nhà: sạch sẽ

- Trồng hoa, nuôi gà, đọc sách -> Gọn gàng, khoa học, lạc quan, yêu đời, chủ động vượt qua mọi khó khăn, tìm thấy ý nghĩa của cuộc sông

Nhóm 4

1/Tìm những chi tiết thể hiện lời nói,

cử chỉ của anh thanh niên đối với mọi

người?

2/ Những lời nói và cử chỉ đó toát lên

đức tính đáng mến nào ở anh?

3/Khi ông họa sĩ vẽ bức chân dung

anh, anh có thái độ như thế nào? Vì

sao anh lại từ chối

- HS thảo luận

- Gv chốt

* Trong quan hệ với mọi người:

- Thể hiện ở nỗi thèm người, muốn được nhìn ngắm, trò chuyện với con người

- Gửi, biếu bác lái xe gói tam thất

- Mời bác và cô lên chơi

- Tặng hoa cho cô gái

- Biếu làn trứng

- Trân trọng từng giây phút gặp gỡ

-> Cởi mở, chân thành, hiếu khách, chu đáo -> Khiêm tốn, thành thật

=> Anh thanh niên xứng đáng trở thành

biểu tượng cho phẩm chất và con người nơi mảnh đất Sa Pa.

CHUYỂN TIẾT

- GV: Cuộc gặp gỡ để lại trong cô ấn

tượng và tình cảm gì?

(HS: Cuộc gặp gỡ tình cờ với anh

thanh niên, những điều anh nói, cả

chuyện anh kể về những người khác

đã khiến cô “bàng hoàng”, “cô hiểu

thêm cs một mình dũng cảm tuyệt đẹp

của người thanh niên, về cái thế giới

những con người như anh” và quan

trọng hơn nữa là con đường cô đã

chọn, cô đang đi tới)

- GV: Đưa nhân vật cô kĩ sư vào

truyện có tác dụng nghệ thuật gì?

- GV: Bác lái xe là người ra làm sao?

Nếu thiếu nhân vật bác lái xe, câu

chuyện sẽ ra sao?

- GV: Những nhân vật này góp phần

tô đậm hình ảnh người thanh niên

ntn?

- GV: Ngoài ra, tác phẩm còn có

những nhân vật nào không xuất hiện

trực tiếp mà cũng góp phần thể hiện

chủ đề của tp?

3 Các nhân vật khác

* Nhân vật cô kĩ sư:

- Trẻ tuổi, vừa tốt nghiệp ra trường, cô tình

nguyện lên miền núi Lai Châu công tác Cuộc gặp gỡ tình cờ làm cô “bàng hoàng xúc động”

- Tình cảm hàm ơn người thanh niên vì “

Một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của sự háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô”

=>Làm cho câu chuyện có dáng dấp một câu chuyện tình yêu Đó là sự đồng cảm của thế

hệ, của lí tưởng thanh niên VN thời đánh Mĩ

*Nhân vật bác lái xe:

+ Yêu công việc, suốt 30 năm vẫn luôn cởi

mở, niềm nở, có trách nhiệm với công việc,

là cầu nối giữa anh thanh niên và cuộc đời

=> Làm cho câu chuyện thêm sinh động, hấp dẫn, kích thích sự tò mò, tìm hiểu của người đọc

 Hình ảnh nhân vật anh thanh niên đc hiện

ra càng rõ nét và đẹp hơn.

* Đó là ông kĩ sư ở vườn rau SaPa: ngày

ngày ngồi quan sát ong thụ phấn, rồi tự tay thụ phấn cho su hào để củ su hào to hơn, ngọt hơn.

?Nêu cảm nhận chung về vẻ đẹp của

Họ?

- GV: Truyện ngắn Lặng lẽ SaPa như

một bài thơ giàu chất trữ tình Vậy,

chất trữ tình đó đc tạo bởi những yếu

tố nào?

(HS: Đọc lại những đoạn miêu tả

cảnh SaPa ở phần đầu và phần cuối

truyện HS nêu cảm nhận của mình về

vẻ đẹp của những bức tranh thiên

nhiên ấy)

- GV giảng: Chất trữ tình của truyện

toát lên chủ yếu từ nội dung truyện:

Từ cuộc gặp gỡ tình cờ mà lại để

nhiều dư vị trong lòng mỗi người, từ

những nét đẹp giản dị rất đáng mến

của người thanh niên, từ những câu

chuyện anh kể về cs của mình giữa

lặng lẽ SaPa, và những tc, cảm xúc

mới nảy nở của ông họa sĩ, cô kĩ sư

đối với anh

Nhờ chất trữ tình, chủ đề của truyện

đc rõ nét và sâu sắc

Hoạt động 3: Tổng kết

- GV: Yêu cầu HS nêu chủ đề của

truyện, HS khác bổ sung, GV nhắc lại

và nhấn mạnh:

* HS đọc ghi nhớ

*Đó là anh cán bộ nghiên cứu và lập bản

đồ sét: suốt 11 năm không xa cơ quan, lúc

nào cũng chờ sét, quên cả hạnh phúc riêng để

hoàn thành bản đồ sét giúp tăng tài nguyên cho đất nước

*Anh bạn trên trạm đỉnh Phan-xi-Păng

(3143 mét)

=>Say mê công việc, vì công việc làm giàu cho đất nước, họ sẵn sàng hi sinh tuổi thanh xuân, hạnh phúc và tình cảm gia đình Cuộc sống của họ lặng lẽ và nhân ái biết bao dưới bầu trời Sa Pa

4) Chất trữ tình của truyện

- Từ những phong cảnh thiên nhiên đẹp, và thơ mộng của SaPa đc miêu tả qua cái nhìn của người họa sĩ già

- Nó còn thấm đượm vẻ đẹp của cs một mình giữa thiên nhiên lặng lẽ của nhân vật anh thanh niên

- Trong cuộc gặp gỡ tình cờ của ba nhân vật

mà để lại nhiều dư vị

- Trong những suy nghĩ về con người, về cs,

về nghệ thuật của các nhân vật

- Chất trữ tình của truyện toát lên chủ yếu từ nội dung truyện

 Nhờ chất trữ tình, chủ đề của truyện đc rõ nét và sâu sắc.

IV Tổng kết:

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

* Ghi nhớ: SGK/198.

3 Chủ đề: Truyện Lặng lẽ Sa Pa ngợi ca

những con người lao động hi sinh thầm lặng trong công cuộc xây dựng đất nước

3 Luyện tập

Bài 1 Theo em câu văn nào trong văn bản thể hiện rõ nhất chủ đề của tác phẩm?

Gợi ý:

Đó là câu: Trong cái im lặng của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ của Sa Pa,

Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước

4 Vận dụng, tìm tòi và mở rộng.

Bài 1: Tìm đọc các truyện ngắn của tác giả Nguyễn Thành Long

Bài 2: Suy nghĩ của bản thân về vai trò và trách nhiệm của công dân với đất nước

ngày nay (đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam?

5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài mới

- Học bài

- Làm các bài tập trong vở bài tập và bài tập phần vận dụng – sáng tạo

- Chuẩn bị bài mới: Soạn bài: Chiếc lược ngà (T1)