Tiết 66 lặng lẽ sa pa

Tiết 66, 67 Lặng lẽ Sa Pa Nguyễn Thành Long I Mục tiêu bài học Giúp học sinh Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện chủ yếu là nhân vật anh thanh niên Trong công việc thầm lặng, trong cách[.]

Tiết 66, 67:

Lặng lẽ Sa Pa

Nguyễn Thành Long

Giúp học sinh:

 Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện chủ yếu là nhân

vật anh thanh niên: Trong công việc thầm lặng, trong cách sống, suy nghĩ,

quan hệ tình cảm với mọi người

 Hiểu rõ chủ đề của truyện, kĩ năng cảm thụ phân tích các yếu tố: miêu tả

nhân vật, bức tranh thiên nhiên

A Ổn định

B Kiểm tra:

1 Tóm tắt “Làng”?

2 Phân tích diễn biến tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Dầu theo giặc?

C Bài mới:

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm

 Dựa vào chú thích nêu

những hiểu biết của em về

tác giả?

H trả lời. 1 Tác giả: 1925 – 1991

 Quê huyện Duy Xuyên tỉnh Quảng Nam

 Viết văn từ thời chống Pháp, chuyên về truyện ngắn, kí

 Lặng lẽ Sa PA – 1970 rát từ tập truyện “Giữa trong xanh” in 1972

bản.

1 Đọc

 Con hãy tóm tắt lại đoạn

xe nói chuyện với ông hoạ sĩ (khách đi xe) Cảnh đẹp của Sa Pa hiện ra bác lái xe cho khách nghỉ ăn trưa Bác lái xe giới thệu với mọi người về anh thanh niên làm nghề khí tượng

Anh thanh niên xuất hiện mời

cô gái và ông hoạ sĩ về nhà chơi còn anh về trước

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

Hai người đến, anh cắt hoa tặng

cô gái và pha trà mời ông hoạ sĩ rồi

kể về công việc của mình cho 2 người nghe

Anh làm công việc đo nắng, mưa gió góp phần vào tin dự báo thời tiết hàng ngày

Ông hoạ sĩ vẽ anh thanh niên Anh từ chối và đề nghị ông vẽ về ông kĩ sư vườn rau Sa Pa và anh cán bộ bản đồ

Cô gái ngồi nghe chuyện của anh thanh niên và cho rằng quyết định của côlà đúng đắn

Đã hết giờ nghỉ ông hoạ sĩ và cô gái chào tạm biệt anh thanh niên ra

về Anh thanh niên biếu ông hoạ sĩ

và cô gái làn trứng Ông hoạ sĩ hứa

sẽ quay trở lại Sa Pa

Hoạt động 2: Hướng dẫn phân

tích

1 Tình huống truyện và nghệ thuật xây dựng nhân vật

 Con nhận xét gì về tình

huống truyện? Theo con nó

đơn giản hay phức tạp?

 Tình huống: đơn giản (chỉ tập trung vào cuộc gặp gỡ tình cờ của 3 người khách trên chuyến

xe với người thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn ở Sa Pa)

 Tạo tình huống ấy để tác giả giới thiệu nhân vật chính 1 cách thuận lợi và để nhân vật ấy xuất hiện ra qua cái nhìn và ấn tượng của các nhân vật khác

GV: Điểm chú ý trong nghệ thuật

trần thuật của truyện là dù không

kể theo ngôi thứ 1 nhưng truyện lại

được kể từ điểm nhìn và ý nghĩ

của một ông hoạ sĩ Nên dù không

phải là nhân vật chính nhưng nhân

vật ông họa sĩ có 1 vị trí quan

trọng trong truyện.

Vì vậy cùng với anh thanh niên

các nhân vật khác đều góp phần

thể hiện chủ đề và tư tưởng của tác

phẩm.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

 Hãy kể tên các nhân vật

phụ? Nếu thiếu các nhân vật

đó truyện có thể hiện được

đầy đủchủ đề không? Vì sao?

H trả lời Nhân vật phụ: Ông họa sĩ, cô gái,

bác lái xe  cùng hướng về nhân vật chính  tạo sự phong phú đầy

đủ, rõ nét về nhân vật chính

GV: 1 số nhân vật vắng mặt như

anh kĩ sư anh cán bộ nghien cứu

sét cũng góp phần bổ sung ý

nghĩa tình tiết của truyện

Như lời tác giả, truyện ngắn

này là một “bức chân dung”

nhân vật anh thanh niên với 1 số

nét đẹp nhưng chưa được xây

dựng thành 1 tính cách hoàn

chỉnh và hầu như chưa có cá

tính

 Vị trí của nhân vật anh

thanh niên trong truyện? 2 Nhân vật anh thanh niêna Vị trí nhân vật và cách miêu tả

của tác giả?

 Là nhân vật chính, xuất hiện trong cuộc gặp gỡ tình cờ với các nhân vật khác  đủ để ghi nhận “1 kí họa chân dung” về con người và vùng đất Sa Pa

“Có những con người làm việc

và lo nghĩ về đất nước”

 Con biết gì về anh thanh

niên về hoàn cảnh sống và

làm việc? Qua câu chuyện

với 3 người?

b Những nét đẹp về nhân vật anh thanh niên

sống và làm việc

 Rất trẻ (27 tuổi) – Sống và làm việc 1 mình trên núi cao 2600m Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác, tinh thần trách nhiệm cao (đo gió, đo mưa, đo nắng,

tính mây, đo chấn động mặt đất,

dự vào việc báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ chiến đấu)

 Con có suy nghĩ gì về anh

thanh niên trước hoàn cảnh

và công việc ấy?

H tự bộc lộ.  Cô đơn “người cô đọc nhất thế

gian” có tinh thần trách nhiệm với công việc  là thử thách của tuổi trẻ và khát khao được lao động, được cống hiến  vượt qua để sống đẹp, có ích

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

 Vì sao anh thanh niên có

thể hoàn thành tốt nhiệm vụ

như vậy? Điều gì đã giúp anh

vượt qua?

đẹp

 Sống có lí tưởng, sống gắn bó với sự nghiệp của đất nước, khôngđược ra trận anh làm công tác khí tượng trên núi cao

GV gợi:

đắn sâu sắc về công việc: “Khi

ta làm việc  buồn đến chết mất”

+Với anh hạnh phúc là công việc và cống hiến (biết mình góp phần cùng không quân bắn rơi máy bay trên bầu trời Hàm Rồng  “thật hạnh phúc”)

+Yêu cuộc sống, yêu con người xung quanh “thấy cuộc đời đẹp quá”  có nghị lực vượt lên sống đẹp, có ích

 Về hoạt động cống

 Có những hoạt động đẹp để cống hiến cho đời cho đất nước +Khắc phục khó khăn để sống, làm việc chiến thắng hoàn cảnh chiến thắng chính mình +Thạo nghề giỏi nghề, hiệu quả (ban đêm không nhìn máy  tính được gió)

+Đọc sách để nâng cao trình độ (sách là bạn, là ??? trong cuộc sống “Một mình” của anh)

 Về phong cách, quan

 Có phong cách sống tốt đẹp (nghiêm túc, ngăn nắp, kỉ luật cao, đúng giờ)

GV: Anh tự sắp xếp cho mình 1

cuộc sống gọn gàng ngăn nắp và

phong phú cả về vật chất và tinh

thần

Sống cho sự nghiệp chung của

đất nước và cho riêng mình Biết

trọng, biết yêu cái đẹp (Trồng

hoa, hào phóng tặng mọi người)

Gian nhà luôn sạch sẽ gọn

gàng(biết nuôi gà nguồn thức

ăn )

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

+Quan hệ với mọi người chân thành, chu đáo (biếu tam thất cho vợ bác lái xe, khao khát muốn trò chuyện với mọi người, rất hiếu khách)

GV: Là người cô đơn nơi núi

cao với công việc của mình nên

anh thanh niên luôn muốn được

khát khao trò chuyện với mọi

người Anh đã giật mình nói to

đầy tiếc rẻ “Trời ơi chỉ có 5”

Anh là người rất hiếu khách tiếp

đón nồng hậu, chia tay thì lưu

luyến đến mức “không thể ra

tiễn khách xuống chỗ xe đỗ”

Bên cạnh đó anh còn là

người rất khiêm tốn (người bạn ở

đỉnh Phan xi Păng còn “1 mình”

hơn Họa sĩ muốn vẽ chân dung

anh giới thiệu những người khác

xứng đáng hơn như “ông kĩ sư

anh cán bộ ”)

+Khiêm tốn, luôn đề cao người khác thấy sự đóng góp của mình là nhỏ bé

 Cảm nhận được tính cách

và phẩm chất gì của người

thanh niên qua cuộc trò

chuyện này?

 Nét đẹp về lí tưởng, tình cảm cách sống cách nghĩ  hình ảnh tiêu biẻu của những con người ở

Sa Pa chân dung người lao động mới

Hiểu gì về nghệ thuật khắc họa

tính cách nhân vật ở câu truyện

này?

H Nhân vật tự bộc

lộ

Hoạt động 3: Phân tích của các

nhân vật phụ khác?

3 Các nhân vật phụ khác

a Nhân vật họa sĩ (nhà văn ẩn mình)

GV: Như cô đã nói các nhân vật

phụ cung đã góp phần vào sự

thành công về chủ đề, tư tưởng

của truyện đồng thời tạo sự

phong phú đầy đủ hơn về tính

cách của nhân vật chính

Theo con những nhân vật phụ

có thể chia thành mấy loại?

Nhân vật nào góp phần thể

hiện chủ đề rõ nhất? Cảm nhận

về nhân vật ấy?

H Ông họa sĩ –

người từng trải – am hiểu nghệ thuật – khao khát tìm dối tượng nghệ thuật

 Từng trải, am hiểu nghệ thuật, khao khát tìm đối tượng nghệ thuật

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

GV: Đây là 1 nhân vật gần với

quan điểm ??? của tác giả Tuy

không dùng ngôi kể thứ nhất

nhưng hầu như người kể chuyện

đã nhập vào cái nhìn và suy nghĩ

của nhân vật họa sĩ để quan sát

và miêu tả từ cảnh thiên nhiên

đến nhân vật chính

Là người từng trải và am

tường nghệ thuật nên sự quan sát

và suy nghĩ của ông họa sĩ mà 1

anh thanh niên hiện lên rõ hơn

có thêm chiều sâu tư tưởng, đồng

thời khơi gợi sáng tác

 “Xúc động, bối rối” khi nghe anh thanh niên kể chuyện  nhận thấy anh thanh niên chính

là đối tượng ông cần và là nguồn khơi gợi sáng tác

Vì họa sĩ đã bắt gặp  giá trị một chuyến đi dài

 Muốn ghi lại hình ảnh anh thanh niên bút kí họa và “Người con trai ấy đáng yêu thật  cuồn cuộn tuôn ra khi gặp người”

 Vì sao ông thấy “nhọc quá”

khi kí họa và suy nghĩ về

những điều anh thanh niên

nói?

H trả lời.  Thấy “nhọc quá” vì những điều

anh thanh niên nói thổi bùng ngọn lửa đam mê công việc như thời trai trẻ và ý tưởng đưa anh vào sáng tác cần nhọc công rất nhiều

 Trong suy nghĩ của ông họa sĩ

hình tượng anh thanh niên

được đề cao?

H trả lời. Mẫu người lao động trí thức lí

tưởng là niềm tự hào cổ vũ các thế hệ Việt Nam sống và cống

 Tâm trạng cô gái thế nào khi

gặp và trò chuyện với anh

thanh niên?

H trả lời. b Các nhân vật khác

 Qua cuộc trò chuyện với anh thanh niên, những điều anh nói,

kể khiến cô bàng hoàng “Cô hiểu thêm cuộc sống 1 mình dũng cảm tuyệt đẹp của người thanh niên, về cái thế giới những con người như anh”  quan trọng hơn là về con đường

cô đã lựa chọn cô đang đi tới (lên công tác ở miền Nam)

GV: Đó chính là sự bừng dậy

của những tình cảm lớn lao cao

đẹp khi người ta gặp dược những

hình ảnh sáng đẹp đã toả ra từ

cuộc sống và tâm hồn nguời

khác

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức

 Qua lời kể của bác lái xe về

anh thanh niên đã khơi gợi

điều gì ở ông họa sĩ và cô gái?

 Gợi cho họa sĩ và cô gái cảm mến đón chờ sự xuất hiện của anh thanh niên

 Đưa 2 nhân vật này vào câu

truyện nhằm mục đích? Và vai

trò của các nhân vật phụ vắng

mặt?

 Nổi bật nhân vật anh thanh niên thêm sinh động

 Thể hiện phẩm chất con người

Sa Pa say mê lao động thầm lặng cống hiến

4 Tên truyện gợi chủ đề tác phẩm

 Lặng lẽ Sa Pa là không khí bên ngoài của cảnh vật  phía sau

đó là sự miệt mài hăng say lao động cống hiến cho đất nước 1 cách bền bỉ lặng thầm

Hoạt động 4: Hướng dẫn tổng

kết nội dung – nghệ thuật

 Khái quát những nét chính về H đọc ghi nhớ. Ghi nhớ: SGK

nội dung và nghệ thuật?

??? về anh thanh niên hay người hó sĩ

D Dặn dò:

 Hiểu nội dung truyện: Thuộc ghi nhớ

 Chuẩn bị bài tập làm văn số 3