Lớp 9; Ngày dạy HS Vắng Tiết 5 Tập làm văn SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Củng cố kiến thức đã học về văn thuyết minh Hiểu tác dụng của yếu tố miê[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy……… HS Vắng………
Tiết 5 Tập làm văn
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Củng cố kiến thức đã học về văn thuyết minh
- Hiểu tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh là làm cho đối
tượng thuyết minh hiện lên cụ thể, gần gũi
2 Kĩ năng : HS có kĩ năng tạo lập văn bản thuyết minh và vận dụng tốt các yếu
tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
3 Thái độ : HS có ý thức sử dụng tốt yếu tố miêu tả khi viết văn thuyết minh
4 Năng lực cần phát triển
- Rèn khả năng tự tin, tự chủ; năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tư duy
II CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRÊN LỚP
Phương pháp gợi mở vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp phân tích mẫu, phương pháp luyện tập thực hành, hoạt động nhóm
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Tích hợp( liên hệ) : Văn miêu tả ( lớp 6)
- Giáo án , tài liệu tham khảo
2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc, trả lời câu hỏi bài mới; ôn lại văn miêu tả.
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5’)
- Kiểm tra bài cũ: Lồng ghép trong bài học
- GV chiếu video giới thiệu về Tuyên Quang và dẫn dắt vào bài
2 Hình thành kiến thức (20’)
Hoạt động 1: Tìm hiểu việc sử
dụng một số biện pháp nghệ
thuật trong văn bản thuyết
minh
- Văn bản thuyết minh có những
tính chất gì?
- VB thuyết minh viết ra nhằm mục
đích gì?
- Cho biết các phương pháp thuyết
minh thường dùng?
- GV yêu cầu HS đọc văn bản
I Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1 Ôn tập văn bản thuyết minh
- Tính chất: Thông tin trong văn bản mang tính khách quan có tính phổ thông, chính xác
- Mục đích: VBTM nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các sự vật hiện tượng trong
tự nhiên, xã hội
- Phương pháp thuyết minh: Phương pháp định nghĩa, liệt kê, nêu ví dụ, dùng
số liệu, so sánh, phân loại, phân tích
2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a Đọc văn bản: Hạ Long - Đá và Nước
Trang 2- Văn thuyết minh đặc điểm của
đối tượng nào?
- Bài viết thuyết minh về đặc
điểm nào của Hạ Long ?
- Văn bản có cung cấp được tri
thức khách quan về đối tượng
không?
- Văn bản đã vận dụng những
phương pháp thuyết minh nào?
- Tác đã vận dụng biện pháp nghệ
thuật nào?
+Tác giả đã kết hợp với hình thức
nghệ thuật nào?
+ Tác giả sử dụng những biện
pháp nghệ tu từ nào?
- Tác dụng của các biện pháp nghệ
thuật sử dụng trong văn bản là gì?
- Gv chiếu văn bản trong bài tập
2/ sgk lên màn hình
b Nhận xét:
- Bài văn thuyết minh về đặc điểm vịnh Hạ Long
- VB đã cung cấp được tri thức khách quan về đặc điểm của Vịnh Hạ Long: Sự kì lạ của
Hạ Long là nước và đá
Phương pháp thuyết minh:giải thích, phân tích, liệt kê
- Biện pháp nghệ thuật:
+ Hình thức nghệ thuật: Kể chuyện, tưởng tượng, miêu tả
+ Biện pháp nghệ thuật: nhân hoá,
Nước làm cho Đá sống dạy, …Đá chen chúc khắp vịnh Hạ Long kia, già đi, trẻ lại, trang nghiêm hơn hay bỗng nhí nhảnh, tinh nghịch hơn, buồn hơn hay vui hơn, ; Mái đầu của một nhân vật Đá trẻ trung, con người đá….
- Tác dụng: Làm cho bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn
=>ghi nhớ –ý1(sgk)
3 Luyện tập (15’)
Hoạt động 2 Luyện tập
? Theo em văn bản '' Ngọc Hoàng
xử tội Ruồi xanh '' có phải là
văn bản thuyết minh không
Ngoài yếu tố thuyết minh còn có
yếu tố nào ?
- Gv yêu cầu HS thảo luận theo 5
nhóm
? Vậy tính chất thuyết minh được
thể hiện như thế nào ?
? Trong văn bản những phương
pháp thuyết minh nào được sử
dụng Các phương pháp đó được
II Luyện tập Bài tập 1 ( SGK/14 )
a, Đây là văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
- Tính chất thuyết minh được thể hiện: Giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống (những t/c chung về họ, giống, loài, về các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể, cung cấp kiến thức chung các tin cậy
về loài ruồi, thức tỉnh ý thức giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức diệt ruồi
b, Phương pháp thuyết minh:
- Định nghĩa: Thuộc họ côn trùng 2 cánh
- Phân loại: Các loài ruồi
Trang 3thể hiện như thế nào ?
? Tác giả dùng những biện pháp
nghệ thuật gì ?
- HS trình bày -> NX
Bài tập 2: Đọc văn bản và nêu nhận
xét về biện pháp nghệ thuật được sử
dụng để thuyết minh
- Số liệu: Số vi khuẩn, số lượng sinh sản
- Liệt kê: Mắt lưới, chân tiết ra chất dính
c, Các biện pháp nghệ thuật được sử dụng
+ Kể chuyện có cốt truyện, tình tiết + Nhân hóa
d Tác dụng: Gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là chuyện vui, vừa có tính giáo dục, vừa học thêm tri thức
Bài tập 2:
- Hình thức nghệ thuật: Tự sự + Kể câu chuyện ngày bé bà kể về chim cú (chim cú kêu là có ma tới) Sau này được học môn sinh vật mới biết không phải như vậy
- PP thuyết minh: giải thích
4 Vận dụng, tìm tòi, mở rộng (4’)
- Khái quát nội dung bằng sơ đồ tư duy
- Sưu tầm các văn bản thuyết minh và phân tích biện pháp nghệ thuật sử dụng trong văn bản đó
- Viết đoạn văn thuyết minh về loài kiến có sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa Gạch chân dưới biện pháp nghệ thuật đó
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài mới (1’)
- Bài cũ: Về nhà học thuộc nghi nhớ, hoàn thiện bài tập trong sgk
- Bài mới: Chuẩn bị bài: Luyện tập sử dụng một số biện pháp trong văn bản thuyết minh