PHÂN TÍCH NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN QUA TÁC PHẨM LẶNG LẼ SA PA – NGUYỄN THÀNH LONG Trong những năm kháng chiến cứu nước, đã có rất nhiều tác phẩm xuất sắc ra đời dưới ngòi bút tài tình của những nhà văn[.]
Trang 1PHÂN TÍCH NHÂN VẬT ANH THANH NIÊN QUA TÁC PHẨM LẶNG LẼ SA PA – NGUYỄN THÀNH LONG
Trong những năm kháng chiến cứu nước, đã có rất nhiều tác phẩm xuất sắc ra đời dưới ngòi bút tài tình của những nhà văn lỗi lạc: “Mùa xuân nho nhỏ” (Thanh Hải), “Nói với con” (Y Phương), “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Phạm Tiến Duật),…Và trong số đó, Nguyễn Thành Long cũng là một trong những cây bút văn xuôi tiêu biểu đương thời Ông hầu như chuyên viết
về truyện ngắn và kí Dưới chất văn đầy giản dị mà sâu sắc của mình, “Lặng
lẽ Sa Pa” tuy là truyện ngắn với những ngôn từ mộc mạc, cốt truyện đơn giản nhưng lại ẩn chứa nhiều ngụ ý sâu rộng, nên tác phẩm đã thành công ghi được dấu ấn trong lòng độc giả, mang đến biết bao xúc cảm cho người đọc
“Lặng lẽ Sa Pa” như là một bài ca ngợi về vẻ đẹp của những người lao động mới dù bình thường nhưng rất cao cả, luôn làm tròn trách nhiệm mà cụ thể là qua hình tượng nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tượng địa cầu trên đỉnh Yên Sơn Mặc dầu nhân vật anh thanh niên ấy không xuất hiện trong khoảng thời gian đủ dài, nhưng lại là điểm sáng cho câu chuyện khi đã thành công khắc họa nên hình tượng và xây dựng được những tình cảm, cảm xúc khó phai trong lòng người đọc
Trước hết, nhà văn đưa người đọc đến với một bức tranh thiên nhiên Sapa êm đềm mà thu hút, góp phần cho nghệ thuật xây dựng tình huống cũng như nhân vật được ông vận dụng một cách tinh tế Một cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa các nhân vật, mà cụ thể là cuộc gặp gỡ của anh thanh niên làm công tác ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn với ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ, cùng với những người khách trên một chuyến xe Từ cuộc gặp gỡ ấy, tính cách của các nhân vật đã được bộc lộ, những nét đẹp về tinh thần, tình cảm, cách sống được khắc họa mà tiêu biểu nhất chính là vẻ đẹp, phẩm chất tốt đẹp về tính cách và cách sống của nhân vật anh thanh niên
Anh thanh niên - nhân vật tiêu biểu nhất trong câu chuyện, làm công tác ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 m, chỉ có cỏ cây và mây mù lạnh lẽo bao trùm Anh phải đo nắng, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất để dự báo thời tiết hằng ngày nhằm phục vụ cho sản xuất và chiến đấu Bởi thời tiết đóng vai trò quan trọng trong kháng chiến, sản xuất nên cũng phải cần độ tỉ mỉ, chính xác cũng như phải có tinh thần trách nhiệm cao cả (nửa đêm đi ốp dù mưa tuyết giá lạnh), và đặc biệt phải vượt qua nỗi cô đơn một mình, lạnh lẽo ở trên cao, xung quanh không một bóng người, chỉ có ta
và thiên nhiên.Liệu nó có phải là khó khăn cho một người trẻ vốn sung sức, thích khám phá như anh?
Tuy khó khăn gian khổ là vậy, anh vẫn không bảo giờ thấy buồn hay chán nản, anh coi công việc như là một người bạn (“Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất ”) Anh luôn tự hào và hạnh phúc với công việc mình đang làm vì anh hiểu được cái vai trò của nó trong đời sống, trong kháng chiến, anh muốn giúp đỡ mọi người Đặc biệt, tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, luôn sống và hết lòng với công việc: không
Trang 2có ai giám sát nhưng anh vẫn tận tụy, tự giác Cùng với tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, đúng giờ đến từng giờ từng phút nên anh luôn hoàn thành xuất sắc công việc của mình Anh hết lòng với công việc đến nỗi 4 năm nay anh chưa một lần xin nghỉ phép về nhà Và dường như anh cũng thấy được nỗi vất vả to lớn của người khác trong thời kì chiến đấu nên anh làm việc cũng rất tận tình với mong muốn rằng qua cái công việc đó anh có thể góp một phần công sức của mình cho sự nghiệp kháng chiến
Qua đó, anh thanh niên là hiện thân cho con người lao động mới trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương: tinh thần trách nhiệm cao cả, hết mình vì công việc và không thể không có tinh thần yêu quê hương, yêu con người mạnh mẽ dẫu nó có khó khăn gian khổ đến nhường nào
Không chỉ yêu quý cái công việc của mình, anh yêu luôn cả cuộc sống này, yêu đời và sống trọn từng khoảnh khắc Tinh thần lạc quan, yêu đời luôn cháy rạo rực trong tâm trí của mình Anh biết tạo niềm vui cho riêng mình bằng cách trồng hoa rồi nuôi gà, nuôi ong để tự làm giàu nguồn lương thực cho mình, tự lo Luôn muốn tự trao dồi bản thân mỗi bằng cách đắm chìm mình vào những trang sách – thứ mà giúp anh kết nối được với thế giới khỏi những sự cô đơn đang bao vây, nhằm nâng cao hiểu biết và chất lượng cuộc sống của mình Bên cạnh lối suy nghĩ tích cực, hồn nhiên của mình, anh cũng
là một người sống tối giản: 1 căn nhà ba gian sạch sẽ, gọn gàn, khiến ông họa sĩ phải trầm trồ bất ngờ Ta có thể nói, tinh thần lạc quan, vô tư với thú vui ham đọc sách là điểm tựa vững chắc giúp anh chủ động vượt lên trên mọi khó khăn, gian nan cả về vật chất lẫn tinh thần, giúp anh luôn tiến về phía trước
Tích cực, lạc quan, cầu tiến, tối giản, ham đọc sách chính là những từ ta
có thể nghĩ ngay đến khi nhắc về anh thanh niên Anh thanh niên –một người thể hiện cho một lớp người trẻ đầy nhiệt huyết, đầy năng lượng, vô tư, sống hết mình, trân trọng và tin yêu cuộc sống từ giây từng phút Những thế hệ trẻ như anh thanh niên chắc hẳn sẽ là nguồn động lực tiếp nối không ngừng cho
sự đổi mới đất nước, khiến đất nước ngày càng hiện đại, phát triển
Bên cạnh đó, anh cũng rất chân thành, cởi mở và hiếu khách Bởi làm việc một mình cô đơn nên nỗi “thèm người” cũng là điều hiển nhiên, anh muốn được nhìn ngắm, trò chuyện với con người…Vì thế anh đã lấy khúc cây chắn ngang đường để dừng những chuyến xe hiếm hoi Khi gặp được người thì anh mừng khôn xiết, mừng đến nỗi không thể kiềm chế được cảm xúc của mình Anh mạnh dạng nói những suy nghĩ của mình, những điều đáng lẽ
người ta chỉ nghĩ Sự thân thiện, cởi mở chắc hẳn sẽ là một ấn tượng khó quên của anh thanh niên dành cho những người chỉ mới gặp lần đầu (niềm
nở, không giấu lòng, pha trà,tặng hoa và cả quà ăn đường…).Anh trân trọng từng phút giây gặp gỡ người khác: anh đếm từng phút vì sợ hết mất 30p gặp
gỡ quý báu Chính anh cũng đã nói to lên đầy tiếc nuối:”Trời ơi, chỉ còn 5 phút
!” Không chỉ như thế, anh quan tâm chu đáo đến cả những người tình cờ gặp
gỡ và sẵn sàng yêu thương sẻ chia: Sau khi nghe bác tài xế kể về việc vợ mình bị bệnh, anh đã lặng lẽ đi tìm củ tam thất để bác gái ngâm rượu uống
Trang 3Anh thanh niên cũng là hình tượng cho người dân trên mảnh đất Sapa : thân thiện, niềm nở, hiếu khách, cởi mở, chu đáo, quan tâm người khác Họ
“lặng lẽ” làm mọi thứ, từ những công việc quan trọng, cống hiến cho đất nước như công tác trên đài khí tượng đến sự chu đáo, ân cần chăm sóc người khác,
kể cả thiên nhiên nơi đây, cũng “lặng lẽ”, yên bình khôn xiết
Mặc dù anh niềm nở, cởi mở là vậy nhưng anh cũng rất khiêm tốn,
không khoe khoang, luôn đề cao người khác Trong suy nghĩ của anh ấy, công việc anh đang làm chỉ là một việc nhỏ bé so với bao người trong khi đó công việc của anh đang góp phần quan trọng cho những bước chuyển mình của đất nước, phục vụ sản xuất và phục vụ chiến đấu Anh luôn có suy nghĩ rằng mình chả là gì so với công sức của người khác trong công cuộc kháng chiến này Khi ông họa sĩ kí họa chân dung nhưng ai lại từ chối e ngại: “Không, không, đừng vẽ cháu ! Để cháu giưới thiệu với bác những người khác đáng cho bác vẽ hơn” Mục đích của người họa sĩ là tìm ra cái đẹp tìm ẩn trong cuộc sống, trong con người Vì thế, ông đã tìm thấy được những nét đẹp trong tâm hồn, tính cách của anh thanh niên nhưng đối với anh thì anh lại không nhận thấy được điều đó Anh cứ nghĩ rằng mình không xứng đáng để được vẽ, anh chỉ quan tâm đến người khác mà lại quên mất giá trị của bản thân
Qua những nét phát họa của Nguyễn Thành Long, anh thanh niên hiện lên thật chân thực sinh động, đẹp đẽ và cũng là hình tượng đại diện cho thế
hệ tầng lớp lao động mới Đồng thời, truyện khẳng định và ca ngợi vẻ đẹp của những người lao động mới và ý nghĩa của công việc mà họ đã “lặng lẽ” làm
“Lặng lẽ Sa Pa” là một truyền ngắn nhẹ nhàng, trong trẻo, giàu chất thớ dưới ngòi bút tài tình của Nguyễn Thành Long Tác phẩm như là bài thơ về vẻ đẹp trong phẩm chất, tính cách và cách sống của những người lao động dẫu bình thường nhưng vô cùng cao cả, đã “lặng lẽ” làm việc, cống hiến cho quê hương, cho kháng chiến và cho cả tình cảm của mọi người xung quanh Nhà văn đã xuất sắc thành công xây dựng hình tượng nhân vật độc đáo, hiện đại, giàu lý tưởng sống đại diện cho phẩm chất của những người Việt Nam trong công cuộc lao động xây dựng quê hương đất nước Qua truyện ngắn này, người đọc có thêm hiểu biết về cuộc sống của những người lao động, những tình cảm trong tận đáy lòng của họ Và từ đó, ta càng biết yêu quý quê
hương, càng phải nhận thức rõ cái vai trò của mình trong thời đại ngày nay Ngoài ra, ta lại phải hết mình vì công việc, học tập của bản thân cũng như có lối suy nghĩ hiện đại, tư duy, cầu tiến và tích cực, góp phần cho đời sống ngày càng được cải thiện Dù tác phẩm được ông sáng tác đã lâu, nhưng mỗi dòng thơ văn thấm đẫm tính lãng mạng ấy luôn mang đến một dấu ấn riêng biệt giúp người đọc hướng đến cái đẹp, đến những điều lạc quan tích cực Và cũng bởi lẽ đó, tác phẩm không bao giờ bị phai đi mà lại có sức sống mãnh liệt cùng thời gian