Lớp 9; Ngày dạy HS Vắng Tiết 10 Tập làm văn SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh Làm cho đối tượng thuyết minh[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy……… HS Vắng………
Tiết 10 Tập làm văn
SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh: Làm cho đối tượng thuyết minh hiện lên cụ thể, gần gũi, dễ cảm nhận hoặc làm nổi bật, gây ấn tượng
- Vai trò của miêu tả trong văn bản thuyết minh: Phụ trợ cho việc giới thiệu nhằm gợi lên hình ảnh cụ thể của đối tượng cần thuyết minh
2 Kỹ năng
- Sử dụng có hiệu quả các yêu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
3 Thái độ
- Biết sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
Học sinh có ý thức tích cực quan sát các sự vật hiện tượng để miêu tả
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực giao tiếp : Nghe, nói, đọc, viết
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực hợp tác, năng lực tự học
- Năng lực thẩm mĩ
II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Hoạt động nhóm, thị phạm, luyện tập – thực hành, giảng bình, thuyết trình
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của GV: Nghiên cứu bài dạy
2 Chuẩn bị của HS: Soạn bài
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1.Khởi động (5’)
- Em hãy đọc một bài thơ hay một câu ca dao nói về cây chuối?
- HS suy nghĩ – trình bày
Cây chuối nhà em
Sau vườn nhà em
Có cây chuối già Chỉ mới ra hoa Nhưng mầm đã mọc Chuối ơi, chuối hỡi!
Sao quá lạ kì?
Chuối khẽ thầm thì:
“Nay tôi đã già Con tôi đã mọc,
Đó là mầm xanh Duy trì nòi giống”
(Đoàn Lê Bích Phượng)
- GV nhận xét và dẫn vào bài mới
2 Hình thành kiến thức mới (32’)
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu yếu tố
miêu tả trong văn bản thuyết minh
- GV cho học sinh đọc văn bản
“Cây chuối ” và giao nhiệm vụ:
- Nhan đề của văn bản có ý nghĩa gì?
- Tìm những câu trong bài thuyết minh
về đặc điểm tiêu biểu của cây chuối
+ Hầu như ở nông thôn chú lũ
+ Người phụ nữ nào hoa quả
+ Quả chuối hấp dẫn
+ Mỗi cây chuối chuối chín
- Chỉ ra những câu văn có yếu tố miêu tả
về cây chuối và cho biết tác dụng của
yếu tố miêu tả?
+ Cây chuối thân mềm núi rừng
+ Chuối xanh có vị chát,để sống món
gỏi
- Theo yêu cầu của văn bản thuyết minh,
bài này có thể bổ sung những gì?
- Em hãy cho biết thêm công dụng của
thân cây chuối, lá chuối, nõn chuối, bắp
chuối?
+ Thân cây chuối có thể thái ghém làm
rau sống, dùng làm "phao"
+ Hoa chuối làm món ăn
+ Quả chuối
+ Lá chuối làm lá gói bánh
Bước 2,3:HS suy nghĩ – trình bày – nhận
xét
Dự kiến trả lời:
- Những câu văn thuyết minh về đặc
điểm tiêu biểu của cây chuối:
+ Hầu như ở nông thôn chú lũ
+ Người phụ nữ nào hoa quả
+ Quả chuối hấp dẫn
+ Mỗi cây chuối chuối chín
- Những câu văn có yếu tố miêu tả về
cây chuối:
+ Cây chuối thân mềm núi rừng
+ Chuối xanh có vị chát,để sống món
gỏi
Bước 4:GV nhận xét,chốt ý
I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
1.Tìm hiểu văn bản:
"Cây chuối trong đời sống Việt Nam."
* Nhan đề của văn bản nhấn mạnh:
- Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinh thần của người Việt Nam
từ xưa tới nay
- Thái độ của con người trong việc nuôi trồng, chăm sóc
và sử dụng có hiệu quả các giá trị của cây chuối
- Cây chuối thân mềm, toả ra vòm lá xanh, mát rượi,
- Chuối ưa nước, phát triển nhanh
- Chuối là thức ăn thông dụng từ thân đến lá, từ hoa đến quả
=>Tác dụng : Làm nổi bật được đặc điểm của cây chuối và gây ấn tượng
- Bổ sung thêm một số công dụng của cây chuối,lá chuối ,hoa chuối
=>Có thể TM:
*Phân loại chuối: tây, hột, tiêu, ngự, rừng
*Cấu tạo:
- Thân chuối :gồm nhiều lớp bẹ
- Tàu chuối gồm các cuống lá và lá
- Nõn chuối :xanh non
- Hoa chuối: màu hồng tía, có nhiều lớp
bẹ ,
- Gốc có củ và rễ
=>Có thể miêu tả:
- Thân tròn, mát rượi,mọng nước
- Tàu lá xanh rờn
- Củ chuối có thể gọt vỏ để thấy một màu trắng
mỡ màng như màu củ đậu đã bóc
Trang 3? Để bài thuyết minh sinh động ngoài việc
sử dụng các yếu tố NT có thể hợp yếu tố
nào ? Tác dụng ?
vỏ
*Công dụng:
- Thân chuối có thể thái ghém làm rau sống, ăn rất mát, có tác dụng giải nhiệt
- Hoa chuối tây có thể thái thành sợi nhỏ
để ăn sống, xào, luộc, nộm
- Quả chuối tiêu xanh bẻ đôi lấy nhựa làm thuốc chữa hắc lào Quả chuối hột xanh thái lát mỏng,phơi khô,sao vàng hạ thổ tán thành bột là vị thuốc quý trong đông y
-Nõn chuối tây có thể ăn sống rất mát -Lá chuối tươi có thể dùng để gói bánh chưng bánh nếp
-Lá chuối khô có thể dùng để lót ổ trong mùa đông, gói hàng, gói bánh gai
-Củ chuối gọt vỏ, thái thành sợi nhỏ luộc
bỏ nước chát sau đó có thể xào với thịt ếch, nấu với cá chạch là những món ăn đặc sản
2 Kết luận:
* Ghi nhớ: SGK
3 Luyện tập (5’)
*Mục tiêu: Hs thấy được tác dụng của yếu tố miêu tả và biết bổ sung các yếu tố miêu tả vào việc giải quyết các bài tập 1,2,3
- Các bước thực hiện:
Bước 1: GV chia lớp làm ba nhóm để học sinh thảo luận: (trong thời gian 3 phút) Nhóm 1: Bổ sung yếu tố miêu tả về : thân cây chuối và lá chuối tươi
Nhóm 2: Bổ sung yếu tố miêu tả về: lá chuối khô, nõn chuối
Nhóm 3: Bổ sung yếu tố miêu tả về : bắp chuối, quả chuối
Bước 2,3:HS thảo luận và đại diện nhóm trình bày – các nhóm khác nhận xét
Dự kiến đáp án:
Bài tập 1:
- Thân cây chuối có hình dáng thẳng, tròn như một cái cột trụ, gồm nhiều lớp bẹ, mọng nước gợi ra cảm giác mát mẻ, dễ chịu
- Lá chuối tươi xanh rờn cong cong dưới ánh trăng, thỉnh thoảng lại vẫy lên phần phật như mời gọi ai đó trong đêm khuya thanh vắng
- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềm mại, vừa thoang thoảng mùi thơm dân dã cứ ám ảnh tâm trí những kẻ tha hương
- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt, vừa dậy lên một mùi thơm ngọt ngào quyến rũ
- Bắp chuối màu tím hồng đung đưa trong gió chiều nom giống như một cái búp lửa của thiên nhiên kì diệu
- Nõn chuối màu xanh non cuốn tròn như một bức thư còn phong kín đang đợi gió
mở ra
Bước 4:GV nhận xét và chốt ý
Trang 4Bài tập 2:
- Mục tiêu: HS chỉ ra được các yếu tố trong đoạn văn
- Các bước thực hiện:
Bước 1: GV nêu nhiệm vụ: Hãy chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn (bài tập 2 sgk/26) Bước 2, 3:HS suy nghĩ – trình bày – nhận xét
Đáp án:
- Tách là loại chén uống nước của Tây, nó có tai
- Chén của ta không có tai
- Khi mời mà uống rất nóng
Bước 4:GV nhận xét
Bài tập 3(về nhà)
4 Hoạt động vận dụng, mở rộng, tìm tòi (2’)
* Hình thức tổ chức : Học sinh thực hiện ở nhà
- Yêu cầu : Hãy viết một đoạn văn ngắn thuyết minh một trò chơi dân gian trong
đó có sử dụng yếu miêu tả
5 Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài mới (1’)
- Học bài và hoàn thiện các bài tập
- Soạn bài mới
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Nguyễn Văn Hòa