Khoa học là gì, nghiên cứu khoa học là gì, phương pháp luận nghiên cứu khoa học là, trình tự trong nghiên cứu khoa học, xây dựng giả thuyết nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, lựa chọn phương pháp nghiên cứu và tóm tắt các luận đề, luận chứng, luận cứ trong một đoạn văn cụ thể
Trang 1I KHOA HỌC
1 Khoa Học Là Gì?
- Khoa học là một hệ thống tri thức về bản chất của sự vật, hiện tượng, tự nhiên xã hội
và tư duy, về các quy luật vận động cũng như quy luật phát triển khách quan của
chúng.Nó không ngừng được phát triển dựa trên cơ sở thực tiễn của tự nhiên và xã hội
2 Mục Tiêu Cơ Bản Của Khoa Học?
- Mô tả bản chất của sự vật, hiện tượng tự nhiên và xã hội; xác định mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng
Trang 2- Giải thích nguyên nhân phát sinh của các sự vật hiện tượng
- Phát hiện ra quy luật vận động và phát triển của các sự vật và hiện tượng
- Xây dựng hệ thống học thuyết về thế giới tự nhiên, xã hội và tư duy
- Trang bị cho con người những tri thức về quy luật khách quan của thế giới hiện thực
mà họ có thể áp dụng vào các hoạt động thực tiễn sản xuất và đời sống
- Giúp con người sáng tạo ra các sản phẩm mới, tri thức mới, đề ra các giải pháp mới nhằm phục vụ cho mục tiêu sinh tồn và phát triền của con người và xã hội loại người
3 Tri Thức Kinh Nghiệm Là
- Đề tài cho tri thức khoa học
- Là những hiểu biết và kinh nghiệm mà con người tích luỹ được từ những hoạt động thường ngày, từ mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên và từ mỗi quan hệ con người với nhau
- VD : “ Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”
4 Tri Thức Khoa Học Là
- Giải thích cho tri thức kinh nghiệm
- Là những hiểu biết được tích luỹ một cách có hệ thống thông qua các hoạt động nghiên cứu khoa học
5 Cách Phân Loại Khoa Học Phổ Biến? Mấy Nhóm Chính? OECD Chia Mấy Nhóm
* Có 2 cách phân loại khoa học phổ biến
- Phân loại theo đối tượng nghiên cứu khoa học
+ Khoa học tự nhiên : nghiên cứu về các vật thể, hiện tượng tồn tại trong tự nhiên và các quy luật tự nhiên ví dụ như âm thanh, vật chất, thiên thể, trái đất hoặc cơ thể con người hay quy luật vạn vật hấp dẫn Chính xác tuyệt đối, sai số gần như tuyệt đối
+ Khoa học xã hội: nghiên cứu về con người hay các cộng đồng con người và các hành
vi hoạt động cá nhân hay tập thể của họ Chính xác thấp hơn, chấp nhận sai số
- Phân loại theo mục đích
+ Khoa học cơ bản: Còn gọi là khoa học thuần tuý bao gồm khoa học giải thích về các vật thể và các lực cơ bản nhất cũng như quan hệ giữa chúng và các định luật chi phối chúng Vật lý, sinh học, hoá học
Trang 3+ Khoa học ứng dụng: Boa gồm các ngành khoa học áp dụng các kiến thức khao học
cơ bản vào thực tiễn Y học
Cả khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng đều cần thiết cho sự phát triển của xã hội loài người Tuy nhiên, khoa học ứng dụng không thể tồn tại độc lập, nó phải dựa vào khao học cơ bản để phát triển
* OECD được chia thành 6 nhóm :
- Khoa học nhân văn
6 Đối Tượng Nghiên Cứu Của Khoa Học Tự Nhiên
- nghiên cứu về các vật thể, hiện tượng tồn tại trong tự nhiên và các quy luật tự nhiên ví dụ như âm thanh, vật chất, thiên thể, trái đất hoặc cơ thể con người hay quy luật vạn vật hấp dẫn
7 Đối Tượng Nghiên Cứu Của Khoa Học Xã Hội
- nghiên cứu về con người hay các cộng đồng con người và các hành vi hoạt động
cá nhân hay tập thể của họ
8 Khoa Học Cơ Bản Là
- Còn gọi là khoa học thuần tuý bao gồm khoa học giải thích về các vật thể và các lực cơ bản nhất cũng như quan hệ giữa chúng và các định luật chi phối chúng
Nghiên cứu khoa học
1 Nghiên cứu khoa học là
- Là sự điều tra, xem xét một cách có hệ thống kỹ lưỡng ở một lĩnh vực tri thức nào đó nhằm xác lập các dữ kiện hoặc nghiên cứu mới
2 Mục tiêu hướng tới:
- Khám phá những thuộc tính mới, bản chất của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên,
xã hội; phát hiện casc quy luật vận đông của chúng; sáng tạo ra các giải pháp và phương tiện mới tác động lên sự vật hiện tương, biến đổi trạng thái của chúng để cải thiện giải pháp
Trang 43 Nghiên cứu khoa học khi chúng thỏa mãn 2 điều kiện
- Lý thuyết và thực nghiệm
4 Chức năng nào của nghiên cứu khoa học
- Mô tả : Trình bày lại cấu trúc, trạng thái và sự vận động của sự vật hiện tượng ở mức độ nguyên bản tối đa của chứng nhằm cung cấp cho con người về đặc trung của chúng
- Giải thích : Làm rỗ bản chất, lý giải sự hình thành, phát triển và vận động của sự vật, hiện tượng
- Phát hiện : khám phá ra các quy luật vận động và phát triển của sự vật và hiện tượng
- Tiên đoán: phán đón trạng thái mới, sự hình thành, vận động và tiêu vong của sự vật hiện tượng trong tương lai
- Sáng tạo: sáng tạo ra tri thức mới ( khái niệm , phạm trù, lý thuyết , học thuyết mới), pp sx mới, quy trình công nghệ mới
6 Mục tiêu nghiên cứu, nghiên cứu khoa học gồm mấy loại
* Có 4 cách phân loại nghiên cứu khoa học phổ biến:
- Phân loại dựa trên mục tiêu nghiên cứu
- phân loại dựa trên giai đoạn/ tầng bậc nghiên cứu
- Phân loại dựa trên cách tiếp cận nghiên cứu
- Phân loại dụa trên hình thức điều tra thu thập thông tin
* Phân loại mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu mô tả
- Nghiên cứu giải thích
- Nghiên cứu tương quan
- Nghiên cứu khám phá
Trang 5- Nghiên cứu giải pháp
- Nghiên cứu dự báo
Phương pháp luận NCKH
1 Phương pháp luận nghiên cứu khoa học là:
- Là ngành khoa học nghiên cứu về cách tiến hành nghiên cucuws một cách khoa học, cách giải quyết các vấn đề nghiên cứu một cách có hệ thống
2 Quan điểm nào của phương pháp luận nghiên cứu khoa học
- Quan điểm lịch sử - logic
- Quan điểm hệ thống – cấu trúc
- Quan điểm thực tiễn
3 Cấu trúc của phương pháp luận NCKH có 3 thành tố, gồm
4 Luận điểm, luận cứ, luận chứng
- Luận điểm: trong một nghiên cứu khoa học, luận điểm là một giả thuyết hay phán đoán mà tính chân xác của nó cần phải được chứng minh Luận điểm trả lời câu hỏi: “ Cần chứng minh điều gì?’
- Luận cứ : “ Là bằng chứng được đưa ra để chứng minh cho một luận điểm.Luận
cứ trả lời cho câu hỏi :” Chứng minh bằng cái gì?”
- Luận chứng: là pp, cách thức nhà nghiên cứu dùng để tìm ra các luận cứ “ trả lời cho câu hỏi “ Chứng minh bằng cách nào?”
Trình tự NCKH
1 Các giai đoạn trình tự logic tiến hành một nhiệm vụ nghiên cứu khoa học?
- Khám phá : xác định – xây dựng cơ sở lý thuyết – vận hành hoá khái niệm – xây dựng giả thuyết
- Phát triển thiết kết nghiên cứu: xác định pp nc – thiết kế cc nv – chọn mẫu
- Viết đè cương nc
- Triển khai nghiên cứu: nc cso thực tiễn – đề xuất giải pháp
- Kiểm tra kết quả đánh giá
- viết bao cáo nc
- Bảo vệ kết quả nc
- Công bố kết quả nghiên cứu
- Chuyển giao sp nc
Trang 62 Xây dựng cơ sở lý thuyết của đề tài là hoạt động của giai đoạn nghiên cứu nào: Khám phá
3 Thiết kế các công cụ đo lường cho các khái niệm lý thuyết trừu tượng là hoạt động của giai đoạn nghiên cứu nào : Phát triển thiết kế nghiên cứu
4 Các giai đoạn phát triển thiết kế nghiên cứu
- Xđ pp nc
- Thiết kế cc nc
- Chọn mẫu
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết
1 Đặc điểm của phương pháp nghiên cứu khoa học
- Cần sự hỗ trợ của các phương tiện nc
2 Phân loại theo cách tiếp cận đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu gồm
các nhóm:
2.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết là gì?
- Bao gồm các pp thu thập thông tin bằng cách nghiên cứu các văn bản tài liệu hiện
có, sau đó sd các thao tác tư duy logic để thực hiện các cv như xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu, hình thành giả thuyết khoa học, đưa ra các dự đoán ban đầu về đối tượng nghiên cứu hoặc phát triển những mô hình lý thuyết thực nghiệm
2.2 Phương pháp phân tích lý thuyết là: pp phân tích thông tin về lý thuyết thành từng mặt, từng bộ phân , từng mối quan hệ theo lịch sử thời gian nhằm phát hiện ra các khía cạnh, cấu trúc lý thuyết, các trường phái nghiên cứu và cácj xu hướng phát triển của lý thuyết
2.3 Phương pháp phân loại lý thuyết là: Là pp sắp xếp một cách logic các tài liệu, văn bản đang nghiên cứu theo từng phương diện, từng đơn vị kiến thức, từng vấn đề khoa học
có cùng dấu hiệu bản chất, có cùng xu hương phát triển
2.4 Phương pháp hệ thống hóa lý thuyết là: là pp sắp xếp những thông tin, dữ liệu đa dạng thu thập từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau thành một hệ thống có kết cấu chặt chẽ trên cơ sở một mô hình lý thuyết
Trang 72.5 Phương pháp mô hình hóa là:là pp nghiên cứu các sự vật, quá trình, hiện tượng bằng cách xây dựng mô hình của chúng.Các mô hunhf này tương đối giống với nguyên bản, có các tính chất cơ bản của nguyên bản, đặc biệt là các tính chất cần nghiên cứu, có thể phản ánh được mối liên hệ cơ cấu, chức năng, nhân quả của các thành tố trong
nguyên bản
2.6 Phương pháp nghiên cứu lịch sử là: nghiên cứu đối tượng bằng cách đi tìm nguồn gốc phát sinh, quá trình phát triển và những biến đổi của đối tượng để tìm ra bản chất và quy luật vận động của nó
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
1 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Là thu thập thông tin, dữ liệu từ thực tiễn Các dữ liệu thu thập được từ thực tiễn
sẽ giúp nhà nghiên cứu khám phá ra bản chất của sự vạt, hiện tượng, phát triển ra các quy luật, chứng minh hay bác bỏ giả thuyết khoa học
2 Phương pháp quan sát khoa học là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Là pp thu thập thông tin dựa trên cơ sở tri giác đối tượng( sự vật, sự hiện tượng quá trình hay hành vi) trong những hoàn cảnh tự nhiên khác nhau một cách có mục đích,
có kế hoạch, có hệ thống Nhà nghiên cứu chủ yếu mô tả đối tượng quan sát hoặc đưa ra suy luận về những gì quan sát được hay đưa ra các đánh giá cá nhân về chúng
- Ưu điểm của quan sát là có thể cung cấp các thông tin tương đối khách quan, các
số liệu cụ thể, sống động, phong phú về đối tượng nghiên cứu Quan sát dễ dàng thực hiện và ít tốn kém
3 Phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Là pp thu thập thông tin bằng cách giao tiếp gián tiếp với dối tượng thông qua việc đặt câu hỏi và trẻ lời trên phiến khảo sát Khảo sát được lên kế hoạc từ trước, các câu hỏi cũng được xác định từ trước, không có điều kiện giải thích các thắc mắc của họ
- Ưu điểm : Là thu thập được một khối lượng lớn thông tin những ko mất nhiều thời gian , ít tốn kém
4 Phương pháp điều tra là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Là pp thu thập thông tin bằng cách thựuc hiện khảo sát một nhóm đối tượng trên diện rộng Mục đích của việc điều tra là nhằm phát hiện ra các quy luật phân bố, trình độ phát triển những đặc điểm về lượng và chất của đối tượng nghiênn cứu
5 Phương pháp phỏng vấn là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Phỏng vấn không có cấu trúc chặt chẽ là pp điều tra thu thâp thông tin bằng cách giao tiếp trực tiếp với đối tượng theo một kết hoạch định trước nhằm tim hiểu quan điểm của người được phỏng vấn
Trang 8- Pp phỏng vấn có cấu trúc chặt chẽ có nhiều đặc điểm giống với pp pv ko có cấu trúc chặt chẽ Khác biệt lớn nhất thay vì đưa ra các câu hỏi trả lời theo mình, thì người pv được quyền lựa chọn câu hỏi
- Ưu điểm là có thể thu thập được các thông tin phản ánh suy nghĩ nội tâm được người pv.Pv giúp làm rõ và đào sâu vào dữ liệu
6 Các chức năng của quan sát khoa học là gì? Đối tượng, đặc điểm, ưu điểm
- Có 3 chức năng:
+ Thu thập thông tin thực tiễn về đối tượng
+ Kiểm chứng giả thuyết hay lý thuyết đã có và đối chiều kết quả nghiên cứu lý thuyết với thực tiễn nhằm phát hiện ra các mặt sai lệch thiếu sót
+ Bổ sung và hoàn thiện lý thuyết
Xác định vấn đề nghiên cứu
1 Mục tiêu nghiên cứu là gì?
- Mục tiêu nghiên cứu là những nd mà nhà nc cần xem xét, làm rõ và mong muốn đạt được trong nghiên cứu của mình.Do mục tiêu thông tin đến người đọc và kết quả mà nghiên cứu hướng đến, mục tiêu cần phải được trình bày cụ thể
2 Chức năng chính của xác định vấn đề nghiên cứu
- Là giúp nhà nc quyết định mình sẽ nghiên cứu điều gì
3 Tầm quan trọng của xác định vấn đề nghiên cứu
- Là khâu quan trọng nhất trong quá trình nghiên cứu Xác định vấn đề nghiên cứu
sẽ đặt nền móng cho nghiên cứu Nó giúp cho nhà nghiên cứu xác định hướng đi cho nghiên cứu của mình
4 Xác định vấn đề nghiên cứu cần có 7 bước
5 Trình tự đúng của các bước khi xác định vấn đề nghiên cứu là
- Xác định một lĩnh vực rộng
- Chia nhỏ
- Chọn
- Đặt câu hỏi
- Xây dựng mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá tính khả thu của mục tiêu
- Kiểm tra lại
6 Xây dựng mục tiêu nghiên cứu là bước thứ mấy của xác định vấn đề nghiên cứu?
- Là bước thứ 5
7 Mục tiêu nghiên cứu cần được trình bày dưới tiêu đề là:
Dưới 2 tiêu đề :
Trang 9- Mục tiêu chính : Là câu khái quát về mục tiêu chính của nghiên cứu Nó cũng nêu lên các mối liên hệ, các quan hệ mà nhà nc muốn khám phá hay thiết lập trong nghiên cứu của mình
- Mục tiêu cụ thể : nêu các khía cạnh cụ thể trong đề tài mà nhà nghiên cứu muốn điều tra trong phạm vi nghiên cứu của mình Các mục tiêu cần được làm rõ và đánh số thứ tự
8 Mục tiêu chính là gì?
Xây dựng cơ sở lý thuyết cho đề tài
1 Tham khảo tài liệu là gì? Mục tiêu của tham khảo tài liệu
- Là thực hiện việc tìm kiếm, chọn lựa, phân loại tài liệu viết về một đề tài nào đó, sau đó tổng hợp lý thuyết, luận điểm,…từ các tài liệu này, trình bày lại, diễn giải và đánh giá các lý thuyết, luận để này
- Mục tiêu: Làm rõ và xác định trọng tâm của vấn đề nghiên cứu Cải thiện pp luận nghiên cứu của nhà nc Mở rộng kiến thức nền tảng của nhà nc Mở rộng kiến thức của nhà nghiên cứu về lĩnh vực đang nghiên cứu Thiết lập mối quan hệ giữa kết quả nghiên cứu của mình và hệ thống tri thức hiện có vấn đề nghiên cứu
2 Trình tự các bước tiến hành tham khảo tài liệu?
- Tìm kiếm tài liệu
- Đọc tài liệu
- Phát triển khung lý thuyết
- Phát triển khung khái niệm
3 Nguồn tin cậy để tìm kiếm tài liệu tham khảo?
4 Thứ tự nào đúng về chất lượng nguồn tài liệu?
- Sách > tạp chí chuyên ngành> báo cáo hội thảo> Internet
5 Tiêu chí đánh giá tài liệu?
- Uy tín: tác giả là ai? Tác giả có phải là chuyên gia có uy tín, được trích dẫn nhiều trong lĩnh vực nghiên cứu không?
- Độ tin cậy: Tài liệu được bình duyệt không? Do cơ quan , tôt chức nào phát hành?
- Tính chính xác: Thông tin được trình bày trong tài liệu có chính xác không? Tcas giả có dựa trên nguồn thông tin có đáng tin cậy không ?
- Tính khách quan: Thông tin có định kiến, có thiên lệch không?
- Tính cập nhật: Ngày xuất bản? Thông tin vod phù hợp với hiện tại hay không? Có tài liệu nào mới hơn hong? Có tài liệu bác bỏ hay nghi ngờ về thông tin của tài liệu hay không?
- Phạm vi bao quat: Thông tin có hoàn chỉnh không? Có bao quat được lĩnh vuẹc nghiên cứu hay không?
Trang 10Vận hành hóa khái niệm
1 Vận hành hóa khái niệm là gì?
- Là quá trình thiết kế các công cụ đo lường cho các khái niệm lý thuyết trừu trượng
2 Định nghĩa vận hành khái niệm là: Các định nghĩa chi tiết, chuẩn xác về các khai niệm được sử dụng trong nghiên cứu cụ thể, dồng thời định nghĩa phải xác định các khái niệm này được đo lường như nào và được phân tích ở cấp độ nào
3 Khi xây dựng các định nghĩa vận hành, nhà nghiên cứu cần phải lưu ý điều gì?
- Định nghĩa vận hành có thể thiết lập cho các khái niệm chính sử dụng trong nghiên cứu cũng như cho dân số nghiên cứu
- Định nghĩa cận hành của một kháu niệm trong một nghiên cứu có thể khác với định nghĩa được sử dụng trong từ điển, trong văn bản hay trong cuộc sống thường ngày
Ý nghĩa của khái niệm trong định nghĩa vận hành được gắn với ngữ cảnh nghiên cứu cụ thể và do nhà nghiên cứu xác định
- Không có quy luật nào để xác định một định nghĩa vận hành là hợp lý hay không Nhà nghiên cứu phải đưa ra luận điểm thuyết phục người đọc tin vào độ chính xác của các định nghĩa vận hàng trong nghiên cứu của mình
4 Để có thể đo lường được, các khái niệm cần được chuyển thành: biến số
5 Biến số là gì?
- Là sự biểu thị ở dạng đo lường được của một khái niệm trừu tượng
6 Bước vận hành hóa khái niệm?
- Nhà nghiên cứu cần phải các định các chỉ số
- Tập hợp các tiêu chí phản ánh khái iệm
- Sau đó chuyển các chỉ số này thành các biến số
7 Phân loại theo quan hệ nhân - quả, biến số bao gồm:
- Biến độc lập
- Biến phụ thuộc
- Biến số trung gian
- Biến số ngoại lai
8 Mối quan hệ giữa các biến độc lập, phụ thuộc, trung gian
- Biến số độc lập: Biến số gây ra thay đổi trong một hiện tượng, tình huống
- Biến số phụ thuộc: Biểu thị cho các kết quả hoặc thay đổi của sự vật hiện tượng, tình huống xảy ra do sự tác động của biến số độc lập
- Biến số trung gian: Kết nối biến độc lập và biến phụ thuộc
9 Được đo bằng thang đo định danh hay thang đo thứ tự là biến số nào?
- Biến số phân loại
10 Được đo bằng thang đo quãng hay thang đo tỉ lệ là biến số nào?