ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐỀ BÀI XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU GIẢNG VIÊN PHAN HỒNG GIANG SINH VIÊN HÀ THU BẢ[.]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-TIỂU LUẬN CUỐI KÌ
MÔN: CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
ĐỀ BÀI XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
GIẢNG VIÊN: PHAN HỒNG GIANG
SINH VIÊN: HÀ THU BẢO
LỚP: QUỐC TẾ HỌC
MSSV: 19031853
KHÓA: QH – 2019 – X
NĂM HỌC: 2019 – 2020
Trang 2MỤC LỤC
M ĐẦẦU: Ở
Trang 4Mở đầu
1 Tên đề tài
Vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến nhằm thảo luận về tác động của Covid -19 đối với sức khỏe toàn cầu giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong giai đoạn Covid-19
2 Lý do chọn đề tài
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid – 19, việc hạn chế trong giao dịch và tiếp xúc trực tiếp là vấn đề đang được quan tâm và ưu tiên hàng đầu hiện nay Từ đây, chúng ta đòi hỏi phải tìm ra hướng đi mới để vừa thực hiện các công tác phòng chống dịch vừa hoàn thành đúng tiến độ các công việc được đặt ra, đặc biệt là Chính Phủ trong quan hệ quốc tế để tăng cường đoàn kết quốc tế, huy động các nguồn lực, ứng phó hiệu quả với đại dịch Covid – 19
Dịch bệnh Covid-19 đã khiến các nhà lãnh đạo thế giới buộc phải trì hoãn tạm thời việc thực hiện các mục tiêu chính sách đối ngoại và đặt ưu tiên cho phản ứng toàn cầu trước dịch bệnh Covid-19 Điều này đã khiến cho các hoạt động ngoại giao truyền thống bị “ngưng trệ”, cùng với đó là sự xuất hiện của hình thức đàm thoại trực tuyến nhằm tránh tiếp xúc gần - hành động từng được coi là điều không thể thiếu được trong thực thi đối ngoại
Từ đây, tại Bộ LĐTB&XH, từ ngày 9/3/2020, Bộ đã tạm hoãn các cuộc họp và các hội nghị, hội thảo tập trung đông người để bảo đảm thực hiện đầy đủ, đúng tiến độ
và chất lượng công tác chuyên môn Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cũng yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin tại các đơn vị Theo đó, từ 9/3, lãnh đạo Bộ LĐTB&XH tổ chức các cuộc họp trực tuyến, trao đổi với lãnh đạo các đơn vị ngay tại phòng làm việc thông qua thiết bị đầu cuối
Tại Khóa họp thứ 73 Đại hội đồng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã tham dự Khóa họp với chủ đề “Đại dịch Covid – 19” được
tổ chức trực tuyến lần đầu tiên trong lịch sử của tổ chức này trong hai ngày 18-19/5/2020 Tại cuộc họp, với cương vị là Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam đã chủ trì và tham gia nhiều cuộc thảo luận, nỗ lực tìm tiếng nói chung có những sáng kiến thúc đẩy hành động chung trong phòng, chống dịch, hỗ trợ người dân, phục hồi nền kinh tế giai đoạn hậu COVID-19
Trang 5Tính đến nay, Việt Nam, quốc gia có gần 100 triệu dân và đã hội nhập sâu rộng vào khu vực và quốc tế, chỉ có hơn 320 ca lây nhiễm và chưa có ca tử vong và chưa ghi nhận thêm ca nhiễm mới trong cộng đồng sau hơn một tháng
Xuất phát từ thực tế trên, tôi chọn đề tài” Sự vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến để vận hành trong quan hệ quốc tế tại Việt Nam sau mùa dịch Covid-19”.
3 Lịch sử nghiên cứu
Theo Báo Thế giới, dịch bệnh này thử thách quan hệ quốc tế trên phương diện quan hệ quốc tế hữu ích hay vô dụng trong việc giúp chính phủ các quốc gia, chính quyền các khu vực ứng phó và dẫn dắt quốc gia hay vùng lãnh thổ ấy vượt qua dịch bệnh Nó đặt ra những vấn đề mới liên quan đến nhiều phương diện của quan
hệ quốc tế cần phải được giải quyết Nó đưa lại nhiều gợi mở về công cụ và phương cách mới có thể sử dụng được, thậm chí rất nên sử dụng, để vận hành và
xử lý quan hệ quốc tế ở cả thời dịch bệnh chưa hẳn qua đi như hiện tại lẫn ở thời sau dịch bệnh
Thời sau đại dịch này sẽ là thời quá trình số hoá được ưu tiên thúc đẩy phát triển ở mọi nơi trên thế giới, đặc biệt trên hai phương diện là phát triển và mở rộng mạng
lưới Internet quốc gia và quốc tế cũng như thu hẹp cái gọi là Digital
ngoài Quan hệ quốc tế sẽ được tận lợi từ đấy rất nhiều
Tuy nhiên, việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến vẫn còn là vấn đề mới
mẻ từ khi xảy ra dịch Covid – 19
Theo Văn phòng Bộ LĐTB&XH, trong những ngày qua, cách thức hoạt động, chỉ đạo điều hành của lãnh đạo Bộ từ hình thức họp tập trung sang họp trực tuyến không hề gặp khó khăn, ngược lại, đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo điều hành của lãnh đạo Bộ, cải cách hành chính, tiết kiệm chi phí, giảm thời gian làm việc Cục Tin học hóa, Bộ TT&TT đánh giá, các hoạt động về phát triển Chính phủ điện tử của các bộ, ngành gần như không chịu tác động nhiều từ dịch
COVID-19, thậm chí còn có xu hướng được đẩy nhanh hơn do phát sinh mạnh nhu cầu trao đổi thông tin, gửi nhận văn bản trên Trục liên thông văn bản quốc gia, họp trực tuyến giữa các cấp để ứng phó với bệnh dịch
Trang 6Theo ông Ngô Hải Phan, triển khai Chính phủ điện tử là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia
“Không cứ mùa dịch, chúng ta cần tiếp tục khuyến khích, tăng cường các cuộc họp trực tuyến, ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý công việc ngay cả sau khi dịch bệnh lắng xuống Nếu Chính phủ, các bộ, ngành làm được thì địa phương cũng làm được Việc triển khai, xây dựng Chính phủ điện tử đã, đang và sẽ diễn ra mạnh mẽ”, ông Ngô Hải Phan nhấn mạnh
Ở thời dịch bệnh hiện tại, ngoại giao phải phục vụ cho 3 mục tiêu chiến lược hàng đầu, cũng có thể coi là ba nội hàm cụ thể mới trong phần khả biến của lợi ích quốc gia
Thứ nhất, nhanh chóng kiểm soát dịch bệnh, không để dịch bệnh tiếp tục lây lan,
đẩy lùi hoàn toàn dịch bệnh và không để dịch bệnh tái bùng phát theo bất cứ cách nào và dưới bất kỳ hình thức nào;
Thứ hai, khôi phục cũng mau lẹ và hoàn toàn như có thể được hoạt động kinh tế và
đời sống của cả xã hội cũng như của người dân để giảm thiểu tối đa và nhanh chóng khắc phục những thiệt hại và tổn hại mà dịch bệnh đã gây ra;
Thứ ba, luôn giữ cái nhìn về thời sau dịch bệnh để chuẩn bị sẵn sàng đón bắt và tận
dụng những cơ hội và tiền đề mới cho phát triển kinh tế xã hội Nếu có thể được thì phải làm đồng thời cả ba việc ấy
Để thực thi được sứ mệnh mới ở thời dịch bệnh, ngoại giao phải chủ động và năng động, phải sáng tạo và cầu thị hơn trước đấy rất nhiều Ngoại giao trực tuyến nghe qua thì đơn giản nhưng để được suôn xẻ về kỹ thuật, yên tâm về bảo mật và đặc biệt thật sự thiết thực trong hiệu quả thì không ít vấn đề mới đòi hỏi ngoại giao phải giải quyết, không ít yêu cầu mới đòi hỏi ngoại giao phải đáp ứng Ngoại trừ một vài đối tác ra, chứ còn đối với đại đa số các đối tác khác trên thế giới, dịch bệnh này không làm thay đổi cơ bản cả bản chất, định hướng lẫn nội dung chính sách đối ngoại của họ Bởi vậy, ngoại giao ở thời dịch bệnh tập trung đóng góp vào việc giải quyết những vấn đề cụ thể
Những nỗ lực khẩn trương phòng chống dịch COVID-19 đã khiến lãnh đạo các quốc gia trên thế giới phải trì hoãn tạm thời những mục tiêu chính sách đối ngoại Các hoạt động ngoại giao truyền thống bị ngưng trệ, ngoại giao online “lên ngôi” khi ngày càng gia tăng các cuộc đàm thoại trực tuyến nhằm tránh tiếp xúc gần -hành động từng được coi là điều không thể thiếu trong thực thi quan hệ đối ngoại
Trang 7Một số nhà lãnh đạo thế giới, trong đó có Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, đã tham gia nhóm G7 qua hội nghị trực tuyến vào tháng 4 vừa qua để bàn về việc nối lại các hoạt động kinh tế của thế giới thời hậu COVID-19 Hội nghị Nhóm G20, Nhóm họp Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới cũng được tiến hành trực tuyến vào tháng trước, thay vì họp trực tiếp như thường lệ
Nếu trước đây, các nhà ngoại giao quen với việc tiếp xúc trực tiếp để xây dựng lòng tin, đồng thời có cơ hội thăm dò tín hiệu của đối tác thông qua nhận diện giọng nói và biểu cảm khuôn mặt để có thể đưa ra những biên độ đàm phán hiệu quả thì nay họ giao tiếp với nhau qua màn hình máy tính
việc chuyển hướng sang “ngoại giao online” không hoàn toàn là tiêu cực - GS Toshikazu Inoue thuộc Trường đại học Gakushuin, Nhật Bản khẳng định Việc không thể tổ chức các cuộc họp trực tiếp do đại dịch COVID-19 đã bất ngờ nhấn mạnh lợi ích của “ngoại giao trực tuyến”, các nhà lãnh đạo thế giới có thể đồng thuận đưa ra quyết định một cách nhanh chóng dù họ ở cách xa nhau GS Kohara kết luận: Các chủng virus gây bệnh truyền nhiễm có thể xuất hiện sau chu kì 5 hoặc 10 năm Trong mỗi thời kỳ dịch bệnh như thế, việc tổ chức gặp trực tiếp là khó khăn Nếu không có lựa chọn nào khác, tôi nghĩ rằng ngoại giao online sẽ là một thực tế bình thường mới”
4 Mục tiêu nghiên cứu
Đưa ra dự báo về sự chiếm ưu thế và mở rộng của việc vận dụng hình thức trực tuyến để vận hành trong quan hệ quốc tế và những lợi ích mà chúng ta tận dụng được từ hình thức trên sau mùa dịch Covid - 19 tại Việt Nam
5 Phạm vi nghiên cứu
Không gian: Khảo sát việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến tại Việt Nam qua các buổi họp của Chính Phủ với các tổ chức quốc tế hoặc nước ngoài tại Thủ
đô Hà Nội
Thời gian: 29/5 – 7/6/2020
Nội dung: Tìm ra những ưu điểm và hạn chế của việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến qua các cuộc họp của Chính Phủ tại Việt Nam
6 Mẫu khảo sát
Hệ thống ngoại giao trực tuyến của Việt Nam đối với LHQ
Trang 87 Vấn đề nghiên cứu/ Câu hỏi nghiên cứu
- Hình thức ngoại giao trực tuyến được vận dụng trong quan hệ quốc tế sẽ chiếm
ưu thế như thế nào tại Việt Nam sau khi dịch Covid – 19 chấm dứt?
- Việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến đã cải thiện được hết những hạn chế còn tồn tại trong dịch Covid – 19?
8 Giả thuyết khoa học
Việc sử dụng hình thức ngoại giao trực tuyến trong tình hình hiện nay sẽ được tiếp tục thực hiện kể cả khi hoàn toàn hết dịch trong nhiều năm nữa khi mà chúng ta có thể tận dụng rất nhiều lợi ích mà nó đem đến
9 Luận cứ
a) Luận cứ lí thuyết
Khái niệm “ngoại giao”, “hình thức ngoại giao trực tuyến”
- Ngoại giao là một trong những cách các nước phấn đấu để sinh tồn trên thế giới Theo đó, các nước tìm cách bảo đảm sự có mặt đại diện của mình (nhà ngoại giao) tại những địa bàn cần thiết Sau đó, thông qua quan sát, tìm hiểu, các nhà ngoại giao sẽ báo cáo về những tình hình liên quan đến quyền lợi nước mình; dùng đàm phán và các hình thức đấu tranh khác để phát triển quan hệ, bảo vệ an ninh đối ngoại của đất nước, xây dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho sự tồn tại và phát triển của nước mình, phát huy ảnh hưởng trên thế giới
- Hình thức ngoại giao trực tuyến là hình thức đàm phán, thương lượng giữa những người đại diện cho một nhóm hay một quốc gia thông qua kết nối hoạt động với một mạng truyền thông, đặc biệt là trong mạng Internet hoặc chỉ liên kết trong mạng cục bộ
b) Luận cứ thực tiễn
Sau khi áp dụng gia tăng hình thức ngoại giao trực tuyến trong các cuộc họp quốc
tế, việc áp dụng hình thức này trong nước cũng liên tục tăng lên và được đẩy mạnh không ngừng
Trang 910 Phương pháp chứng minh giả thuyết khoa học
Phương pháp phỏng vấn sâu:
Để nghiên cứu về việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến nhằm thảo luận về tác động của Covid -19 đối với sức khỏe toàn cầu giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong giai đoạn Covid-19, chúng tôi đã thực hiện phỏng vấn đối với các đối tượng là các nhà chức trách và các GS TS liên quan đến lĩnh vực ngoại giao và truyền thông
Mục tiêu của phỏng vấn nhằm hiểu rõ hơn về việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến có những thuận lợi và hạn chế gì trong việc thảo luận về tác động của Covid -19 đối với sức khỏe toàn cầu giữa Việt Nam và Liên Hợp Quốc trong giai đoạn Covid-19 Từ đó tìm ra cách cải thiện và nâng cao hiệu quả chất lượng của hình thức ngoại giao trực tuyến
Thực hiện phỏng vấn đối với 2 khách thể:
- Các nhà chức trách phụ trách các cuộc họp ngoại giao trực tuyến
- Các GS.TS trong lĩnh vực ngoại giao và truyền thông
Các câu hỏi chúng tôi sử dụng:
- Các loại câu hỏi:
+ Câu hỏi mô tả:
Yêu cầu đối tượng mô tả về cách mà mình vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến
+ Câu hỏi về quan điểm:
Đối tượng có suy nghĩ gì về vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến trong giai đoạn Covid -19
+ Câu hỏi về cảm nhận:
Đối tượng cảm thấy thế nào khi vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến trong giai đoạn Covid- 19
+ Câu hỏi về kiến thức:
Đối tượng có biết hiện nay có những cách thức nào để giúp Việt Nam và Liên Hợp Quốc thống nhất cùng tiếp nhận hình thức ngoại giao trực tuyến
Trang 10- Qui trình phỏng vấn:
+ Hẹn lịch, địa điểm, thời gian phỏng vấn
+ Xây dựng bộ câu hỏi
+ Thời gian dự kiến: 30 phút - 45 phút
+ Kết hợp các phương tiện ghi âm, ghi chép nội dung cuộc phỏng vấn ( trong trường hợp được đối tượng tham gia hỏng vấn cho phép)
+ Xử lí kết quả phỏng vấn
- Bộ câu hỏi:
+ Trong các cuộc họp, các cán bộ đã được đào tạo và trang bị kiến thức để vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến như thế nào?
+ Vị thế của việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến quan trọng như thế nào trong giai đoạn Covid-19?
+ Theo Ông/ Bà, chúng ta có gặp những bất cập gì khi vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến không?
+ Theo như tôi được biết, bất cập lớn nhất khi vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến là việc bảo mật thông tin Vậy chúng ta có những phương án dự trù cho việc này không?
+ Ông/ Bà có cảm thấy việc đưa ra các nguyên tắc chung cho việc vận dụng hình thức ngoại giao trực tiếp là rất cần thiết?
+ Hiện đã có những công cụ nào để vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến?
* Phương pháp quan sát:
Chúng tôi đã sử dụng phương pháp quan sát thâm nhập, tức là đi thực tế đến nơi diễn ra những cuộc họp hay Hội nghị mà Chính Phủ vận dụng hình thức ngoại giao trực tuyến để thu thập thông tin, quan sát tìm hiểu cách vận dụng cũng như cách họ tiếp cận ra sao, gặp khó khăn gì trong khi không thực hiện ngoại giao truyền thống
* Phương pháp đặt vấn đề
Cơ cấu của luận án
Trang 11Chương 1 Cơ sở lí luận của đề tài
1.1 Các lí thuyết áp dụng trong vấn đề nghiên cứu
a) Ngoại giao
Khái niệm ngoại giao
Ngoại giao là một nghệ thuật tiến hành trong việc đàm phán, thương lượng giữa những người đại diện cho một nhóm hay một quốc gia Thuật ngữ này thông thường đề cập đến ngoại giao quốc tế, việc chỉ đạo, thực hiện các mối quan hệ quốc tế thông qua sự can thiệp hay hoà giải của các nhà ngoại giao liên quan đến các vấn đề như kinh tế, thương mại, văn hoá, du lịch, chiến tranh và tạo nền hòa bình và thường gọi là bang giao hay đối ngoại Các hiệp ước quốc tế thường được đàm phán bởi các nhà ngoại giao trước tiên để đi đến việc xác nhận chính thức bởi các chính trị gia của các nước
Về mặt xã hội, ngoại giao là việc sử dụng các tài xử trí, ứng biến để giành được sự thuận lợi, nó là một công cụ tạo ra cách diễn đạt các tuyên bố một cách không đối đầu, hay là một cách cử xử lịch thiệp, theo nghĩa này thì nó có nghĩa là xã giao
Hiện nay, hầu hết các nước đều đã độc lập, xu thế phát triển và toàn cầu hóa chiếm
ưu thế, nên ngày càng nhiều nước chủ trương thúc đẩy hòa bình, hữu nghị và ngoại giao đa phương (có quan hệ với nhiều nước)
Bản chất của ngoại giao Việt Nam là kế thừa, phát huy truyền thống ông cha, bản chất nền ngoại giao nước ta là hòa bình, chính nghĩa, thuỷ chung và khoan dung, đậm đà bản sắc dân tộc, tiêu biểu bởi tư tưởng và phong cách ngoại giao của Hồ Chí Minh Ngoại giao Việt Nam mang tính nhân văn cao cả, tinh tế, linh hoạt, sáng tạo và nhạy bén, thấu hiểu sâu sắc về mình và người
b) Trực tuyến
Khái niệm trực tuyến
Thuật ngữ “trực tuyến” là từ ngữ dùng trong thời đại Internet, có ý nghĩa cụ thể liên quan đến công nghệ máy tính và viễn thông
Trực tuyến thường được dùng cho một kết nối hoạt động với một mạng truyền thông, đặc biệt là trong mạng Internet hoặc chỉ liên kết trong mạng cục bộ