GIẢI PHẪU BỆNH: ĐẠI CƯƠNG UNG THƯ

Phân tích định nghĩa ung thư Mô tả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư Mô tả và phân tích đặc điểm vi thể của ung thư Trình bày sinh bệnh học của ung thư Kể rõ, phân tích hệ thống TNM Mô tả và phân tích các tác động của ung thư với cơ thể

ĐẠI CƯƠNG UNG

THƯ

Bộ môn Giải phẫu bệnh- Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam

M c tiêu h c t p ục tiêu học tập ọc tập ập

 Phân tích đ nh nghĩa ung th ịnh nghĩa ung thư ư

 Mô t và phân tích đ c đi m đ i th c a ung th ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ặc điểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ủa ung thư ư

 Mô t và phân tích đ c đi m vi th c a ung th ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ặc điểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ủa ung thư ư

 Trình bày sinh b nh h c c a ung th ệnh học của ung thư ọc tập ủa ung thư ư

 K rõ, phân tích h th ng TNM ểm đại thể của ung thư ệnh học của ung thư ống TNM

 Mô t và phân tích các tác đ ng c a ung th v i ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ộng của ung thư với ủa ung thư ư ới

c th ơ thể ểm đại thể của ung thư

Đ nh nghĩa ịnh nghĩa ung thư

Ung th là lo i u có đ c đi m sau: ư ại thể của ung thư ặc điểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư

 Quá s n t bào nhanh và m nh, không có gi i h n v ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ại thể của ung thư ới ại thể của ung thư ề không gian và th i gian ời gian

 U phát tri n t o ra nhi u r xâm nh p vào mô xung ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư ề ễ xâm nhập vào mô xung ập quanh và di căn xa

 C u t o u ch g i l i hình dáng c a mô sinh ra nó, có ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ại thể của ung thư ỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ại thể của ung thư ủa ung thư

xu h ưới ng không bi t hóa ệnh học của ung thư

 Phá h y, l n át và h y di t c th đã sinh ra nó ủa ung thư ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ủa ung thư ệnh học của ung thư ơ thể ểm đại thể của ung thư

Đ i th ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư

Ung thư

Lo i loét ại thể của ung thư

Lo i thâm nh p ại thể của ung thư ập

Ung th bi u mô tuy n ư ểm đại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

và t bào nhu mô ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Ung th bi u mô ư ểm đại thể của ung thư

tuy n ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Ung th t bào nhu ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

mô Ung th liên k t ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Đ i th : Ung th bi u mô ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ểm đại thể của ung thư phủa ung thư 1 Th sùi ểm đại thể của ung thư

Đ i th : Ung th bi u mô ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ểm đại thể của ung thư phủa ung thư

2 Th loét ểm đại thể của ung thư

Đ i th : Ung th bi u mô ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ểm đại thể của ung thư phủa ung thư

3 Th thâm nh p ểm đại thể của ung thư ập

Đ i th ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư

Ung thư

Ung th bi u mô ph ư ểm đại thể của ung thư ủa ung thư Lo i sùi ại thể của ung thư

Lo i loét ại thể của ung thư

Lo i thâm nh p ại thể của ung thư ập

Ung th bi u mô tuy n ư ểm đại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

và t bào nhu mô ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Ung th bi u mô ư ểm đại thể của ung thư

tuy n ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Ung th t bào nhu ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

mô Ung th liên k t ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Đ i th : ung th bi u mô tuy n ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ểm đại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Carcinome tuy n ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

vú

Đ i th : Ung th t bào nhu ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về mô

Đ i th : Ung th liên k t ại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Sarc«m m« mÒm

Vi thểm đại thể của ung thư

 Ch t c b n ung th : ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ơ thể ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ư

- T bào ung th bi n đ i v hình thái ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ổi về hình thái ề

- Mô ung th làm đ o l n c u trúc, m t ư ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ộng của ung thư với ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ập

đ tb tăng ộng của ung thư với

 Ch t đ m ung th : khung liên k t huy t ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ệnh học của ung thư ư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

qu n ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư

T bào ác tính ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

 Suy gi m đ bi t hóa hình thái tbả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ộng của ung thư với ệnh học của ung thư

 Đ bi t hóa và grad mô h cộng của ung thư với ệnh học của ung thư ọc tập

phân đ mô h c carcinom TB ộng của ung thư với ọc tập gai

T bào ung th ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ư

 Nhân

 T l nhân/ nguyên sinh ch t tăngỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ệnh học của ung thư ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có

 Hình nh nhân quái, nhân chia không đi n hìnhả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư

 Nguyên sinh ch tấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có

- Bào tươ thểng ch a th vùi tứa thể vùi tương ứng sản phẩm bình thường hoặc bất ểm đại thể của ung thư ươ thểng ng s n ph m bình thứa thể vùi tương ứng sản phẩm bình thường hoặc bất ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ẩm bình thường hoặc bất ười gianng ho c b t ặc điểm đại thể của ung thư ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có

thười gianng do tb u s n xu tả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ấu tạo u chỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có

Mô ung thư

 T bào ung th s p x p h n lo n, ch ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ư ắp xếp hỗn loạn, chỉ ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ỗn loạn, chỉ ại thể của ung thư ỉ gợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có

g i l i hình nh c a mô g c bình ợi lại hình dáng của mô sinh ra nó, có ại thể của ung thư ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ủa ung thư ống TNM

th ười gian ng

 Ung th đi n hình có nhi u vùng gi ng ư ểm đại thể của ung thư ề ống TNM

v i mô bình th ới ười gian ng, càng kém bi t ệnh học của ung thư

hóa s p x p càng h n lo n ắp xếp hỗn loạn, chỉ ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ỗn loạn, chỉ ại thể của ung thư

Ung thư biểu mô nội mạc và quá sản nội mạc

Carcinome malpighien différencié

Ti n tri n c a ung th ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ểm đại thể của ung thư ủa ung thư ư

QUÁ TRÌNH PHÁT TRI N T ỂN TỰ Ự

 S chuy n d ng ác tínhự chuyển dạng ác tính ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư

 S tăng trự chuyển dạng ác tính ưởng khối ung kh i uống TNM

 S xâm nh p t i chự chuyển dạng ác tính ập ại thể của ung thư ỗn loạn, chỉ

S chuy n d ng ác tính ự chuyển dạng ác tính ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư

 TB bình thười gianng => TB chuy n d ng, tăng sinh wa m c ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư ứa thể vùi tương ứng sản phẩm bình thường hoặc bất

t đ ngự chuyển dạng ác tính ộng của ung thư với

 TB bình thười gianng sinh s n c n có y u t kích thích, sinh ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ầu sừng ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ống TNM

s n vài l n : hđ tái b n AND s b rút ng n, già ch tả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ầu sừng ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ẽ bị rút ngắn, già chết ịnh nghĩa ung thư ắp xếp hỗn loạn, chỉ ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

 T bào ác : có y u t t kt ss, có Telomerase cho phép ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ống TNM ự chuyển dạng ác tính

ph c h i AND b rút ng nục tiêu học tập ồi AND bị rút ngắn ịnh nghĩa ung thư ắp xếp hỗn loạn, chỉ

S tăng tr ự chuyển dạng ác tính ưởng khối u ng kh i u ống TNM

 T c đ tăng trống TNM ộng của ung thư với ưởng khối ung

 S tăng sinh m ch máuự chuyển dạng ác tính ại thể của ung thư

 S đa d ng hóa tb uự chuyển dạng ác tính ại thể của ung thư

Ti n ung th ề ư

Tình tr ng t n th ại thể của ung thư ổi về hình thái ươ thể ng mô kéo dài có th nh ng không ch c ểm đại thể của ung thư ư ắp xếp hỗn loạn, chỉ

ch n thành ung th ắp xếp hỗn loạn, chỉ ư

- T n th ổi về hình thái ươ thể ng s a ch a tái t o kéo dài ửa chữa tái tạo kéo dài ữa tái tạo kéo dài ại thể của ung thư

 Tăng s n không đi n hình và ngh ch s n ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ịnh nghĩa ung thư ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư

 T n th ổi về hình thái ươ thể ng b ch s n niêm m c mi ng, d ại thể của ung thư ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ởng khối u ại thể của ung thư ệnh học của ung thư ươ thể ng v t, âm ập

h có th chuy n thành carcinoma t bào gai ộng của ung thư với ểm đại thể của ung thư ểm đại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Giai đo n t i ch ại thể của ung thư ại thể của ung thư ỗn loạn, chỉ

 Phát tri n t i ch trong 1 kho ng th i ểm đại thể của ung thư ại thể của ung thư ỗn loạn, chỉ ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ời gian gian khá lâu nh ng khó phát hi n vì còn ư ệnh học của ung thư quá nh , ch a gây chèn ép hay phá h y ỏ, chưa gây chèn ép hay phá hủy ư ủa ung thư

mô  th i kì ti n lâm sàng ời gian ề

 Ung th lan r ng t i ch theo 3 cách: ư ộng của ung thư với ại thể của ung thư ỗn loạn, chỉ

- Cách v t d u loang: lan đ u, toàn di n ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về ầu sừng ề ệnh học của ung thư theo t phía ứa thể vùi tương ứng sản phẩm bình thường hoặc bất

- Cách gieo h t: r i rác thành t ng cách ại thể của ung thư ả và phân tích đặc điểm đại thể của ung thư ừng ổi về hình thái

xa nhau

- Cách chia nhánh

 T¹i chç

Carcin«m v¶y t¹i chç cña da

TiÕn triÓn cña ung th ư­

 T¹i chç

Carcin«m cæ tö cung t¹i chç

TiÕn triÓn cña ung th

 T¹i chç

Carcin«m tiÓu thuú t¹i chç cña vó

Giai đo n toàn thõn ại thể của ung thư

 Di c n l s v n chuy n i xa c a nh ng t b o ung th khụng cũn s liờn t c ) * ự chuyển dạng ỏc tớnh ập ểm đại thể của ung thư đi xa của những tế bào ung thư khụng cũn sự liờn tục ủa ung thư ữa tỏi tạo kộo dài ế bào nhanh và mạnh, khụng cú giới hạn về * ư ự chuyển dạng ỏc tớnh ục tiờu học tập

v i ung th nguyờn phỏt, cỏc t b o n y ti p t c phỏt tri n ph t ng m iới ổi về hỡnh thỏi ư ế bào nhanh và mạnh, khụng cú giới hạn về * * ế bào nhanh và mạnh, khụng cú giới hạn về ục tiờu học tập ểm đại thể của ung thư ởng khối u ủa ung thư ại thể của ung thư ới

Quá trình tiến triển:

 Xâm nhập màng đáy d ới khối uư

 Chuyển động qua chất gian bào

 Di chuyển vào các bạch mạch và huyết quản

 Tồn tại trong lòng huyết quản hoặc bạch mạch

 Di chuyển từ bạch mạch hoặc tuần hoàn vào mô mới

 Phát triển tại mô mới (di căn) và đ ợc nuôi d ởng bởi sự tạo mạchư

Sù x©m lÊn vµ di c¨n

Sù sinh m¹ch Mµng c¨n b¶n

CÁC B ƯỚC CỦA QUÁ TRÌNH DI CĂN C C A QUÁ TRÌNH DI CĂN ỦA QUÁ TRÌNH DI CĂN

S di căn ự chuyển dạng ác tính

Di căn theo đ ười gian ng b ch huy t ại thể của ung thư ế bào nhanh và mạnh, không có giới hạn về

Di căn theo đ ười gian ng ng t nhiên ống TNM ự chuyển dạng ác tính

 Di c¨n

Di c n theo ăn theo đường bạch huyết đưường bạch huyết ng b ch huy t ạch huyết ết

Số phận các tế bào UT tại hạch thay đổi

ung th

Di c¨n theo ® êng b¹ch huyÕt ư

Di căn theo đ ờng máu

phải > phổi (DC phổi) > đại tuần hoàn > kiểu 1

tm cửa (tử cung, thận) > tm chủ > phổi (DC phổi) > đại tuần hoàn > kiểu 1

(DC kiểu 2) > đại tuần hoàn (DC kiểu 1)

cơ vân

Di căn đường máu

Di căn đường máu

Di căn đường máu

Di c¨n theo èng tù nhiªn

 § êng tiªu ho¸ ư

 § êng tiÕt niÖu ư

 § èng dÉn trøng ư

C¸c khoang tù nhiªn

 VD: UT d¹ dµy r¬i vµo khoang phóc m¹c > buång trøng (U Krukenberg)

Tiến triển của ung thư

Xếp giai đọan ung thư

Theo TNM

 T (Tumor): Sù lan réng cña u nguyªn ph¸t

 N (Node): T×nh tr¹ng h¹ch vïng

 M (Metastasis): Cã hoÆc kh«ng cã di c¨n xa

T (Tumor)

 To: Khèi u kh«ng thÊy trªn l©m sµng

 Tis: Ung th tiÕn triÓn t¹i chç (in situ)

 T1: U nhá, giíi h¹n, kh«ng hoÆc Ýt x©m nhËp

 T2: U to h¬n th©m nhËp tèi thiÓu

 T3: U to h¬n vµ/hoÆc x©m nhËp réng vµ/hoÆc m« l©n cËn

 T4: U v ît xa c¬ quan bÞ bÖnh vµ/hoÆc x©m nhËp c¬ quan bªn c¹nh.

 Mx: Không có những điều kiện cần thiết tối thiểu để

đánh giá sự hiện diện của di căn.

Xếp loại ung thư theo giai đoạn

 U x©m lÊn réng t¹i chç kÌm x©m lÊn h¹ch møc tèi thiÓu

Giai ®o¹n III

 U x©m nhËp réng c¬ quan bÞ bÖnh vµ/hoÆc kÌm theo h¹ch vïng quan träng

Giai ®o¹n IV

 U x©m lÊn qu¸ réng kÌm h¹ch vïng quan träng hoÆc cã di c¨n xa.

X p theo giai đ an ết ọan

Phõn độ mụ học (grade)

 G1: Biệt hoá cao

 G2: Biệt hoá trung bình

 G3: Biệt hoá kém

 G4: Không biệt hoá

Broders: chia ung th ra làm 4 độ