A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng, coi đạo đức là cái gốc, cái nền tảng của người cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía về vấn đề đạo đức mà chính bản thân Người, trong suốt cuộc đời, đã thực hiện một cách mẫu mực những tư tưởng và khát vọng đạo đức do mình đặt ra. Trong giai đoan hiện nay, đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân ta đã luôn ghi nhớ và thực hiện lời dạy của Hồ Chí Minh về xây dựng con người mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa mà yếu tố hàng đầu là nâng cao đạo đức cách mạng. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng khẳng định: “Đa số cán bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, năng động, sáng tạo, giữ gìn phẩm chất đạo đức”. Đó là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của sự nghiệp đổi mới ở nước ta trong hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, nước ta cũng đang đứng trước nhiều thách thức, yếu kém cần phải vượt qua. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng nhận định một trong những thách thức đó là: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức còn diễn ra nghiêm trọng”. Những suy thoái này còn kéo theo những suy thoái về đạo đức trong gia đình, nhà trường và trong xã hội. Những sự suy thoái đó đang là “nguy cơ lớn liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ” Là một sinh viên trường Đảng tôi càng thấm nhuần hơn tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nghiêm túc học và làm theo Bác, phấn đấu trở thành cán bộ, đảng viên gương mẫu, tự trang bị cho mình một phương thức tu dưỡng, rèn luyện thiết thực, hiệu quả để làm tròn vai trò, trách nhiệm đáp ứng mong đợi của Đảng, Nhà nước và xứng đáng với niềm tin của nhân dân. Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài “Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chuẩn mực đạo đức cách mạng và trách nhiệm của bản thân trong việc học tập, rèn luyện, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình nhằm hiểu rõ hơn về tư tưởng đạo đức của Người.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coitrọng vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng, coi đạo đức là cái gốc, cái nềntảng của người cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cáchsâu sắc, cô đọng, thấm thía về vấn đề đạo đức mà chính bản thân Người,trong suốt cuộc đời, đã thực hiện một cách mẫu mực những tư tưởng và khátvọng đạo đức do mình đặt ra
Trong giai đoan hiện nay, đa số cán bộ, đảng viên và nhân dân ta đãluôn ghi nhớ và thực hiện lời dạy của Hồ Chí Minh về xây dựng con ngườimới Việt Nam xã hội chủ nghĩa mà yếu tố hàng đầu là nâng cao đạo đức cáchmạng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng khẳng định: “Đa số cán
bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, năng động, sáng tạo, giữ gìn phẩmchất đạo đức” Đó là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của sựnghiệp đổi mới ở nước ta trong hơn 20 năm qua
Tuy nhiên, nước ta cũng đang đứng trước nhiều thách thức, yếu kémcần phải vượt qua Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảngnhận định một trong những thách thức đó là: “Tình trạng suy thoái về tưtưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ,chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, công chức còn diễn ra nghiêm trọng” Những suy thoáinày còn kéo theo những suy thoái về đạo đức trong gia đình, nhà trường vàtrong xã hội Những sự suy thoái đó đang là “nguy cơ lớn liên quan đến sựsống còn của Đảng, của chế độ”
Là một sinh viên trường Đảng tôi càng thấm nhuần hơn tư tưởng đạođức, phong cách Hồ Chí Minh, nghiêm túc học và làm theo Bác, phấn đấu trởthành cán bộ, đảng viên gương mẫu, tự trang bị cho mình một phương thức
Trang 2tu dưỡng, rèn luyện thiết thực, hiệu quả để làm tròn vai trò, trách nhiệm đápứng mong đợi của Đảng, Nhà nước và xứng đáng với niềm tin của nhân dân.Chính vì vậy tôi lựa chọn đề tài “Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh vềchuẩn mực đạo đức cách mạng và trách nhiệm của bản thân trong việc họctập, rèn luyện, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạnhiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình nhằm hiểu rõ hơn về tư tưởng đạođức của Người.
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài a Mục đích nghiên cứu của đề tài:
- Hiểu rõ thêm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và vì saophải học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
- Trách nhiệm của bản thân trong việc học tập, rèn luyện, làm theo tưtưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
b Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ những quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
- Sự cần thiết đối với việc học tập, rèn luyện đạo đức cách mạng củaChủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu a Đối tượng nghiên cứu
“Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chuẩn mực đạo đức cáchmạng và trách nhiệm của bản thân trong việc học tập, rèn luyện, làm theo tưtưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.”là trọngtâm nghiên cứu của đề tài
b Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Nghiên cứu trên phạm vi cả nước, đối với tất cả mọiđối tượng, phấn đấu toàn đảng, toàn quân, toàn dân cùng học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Trang 3- Về thời gian: 5 năm gần đây
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
a Cơ sở lý luận
Quan điểm chuẩn mực đạo đức cách mạng của Người không chỉ tiếpthu, kế thừa những giá trị, tinh hoa văn hóa nhân loại, trong đó chủ yếu là đạođức cộng sản trong học thuyết Mác-Lênin
b Phương pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩaduy vật lịch sử Mác – Lê nin làm cơ sở được hình thành và phát triển qua quátrình hoạt động cách mạng của Người, phương pháp lôgic, phương pháp lịch
sử và sự kết hợp của hai phương pháp này để hoàn thành đề tài
5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
- Góp phần nâng cao năng lực tư duy lí luận
- Giáo dục và định hướng thực hành đạo đức cách mạng, củng cố niềmtin khoa học gắn liền với trau dồi tình cảm cách mạng, bồi dưỡng lòng yêunước
- Xây dựng và rèn luyện tu dưỡng bản thân
6 Kết cấu của tiểu luận
Bài tiểu luận gồm 4 phần: phần mở đầu, phần nội dung (gồm có 5chương, ), phần kết luận danh mục tài liệu tham khảo
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I NGƯỜI CÁCH MẠNG PHẢI CÓ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một lãnh tụ luôn dành sự quan tâm đặc biệttới đạo đức, đạo đức cách mạng Sự quan tâm đó nhất quán, xuyên suốt từ lúcNgười ra đi tìm đường cứu nước cho đến tận cuối đời Hồ Chí Minh cũng làhiện thân của đạo đức cách mạng, nêu gương cho toàn Đảng, toàn quân, toàndân ta
Không phải ngẫu nhiên, ngay những trang đầu của tác phẩm Đường Kách Mệnh – tác phẩm “gối đầu giường” của những người cách mạng Việt
Nam được xuất bản năm 1927, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã giànhnhững luận bàn đầu tiên về Tư cách một người cách mệnh, sau đó mới bàn về
lý luận đường lối cách mạng, Người yêu cầu, người cách mạng phải cần,kiệm, giữ chủ nghĩa cho vững, phải biết hy sinh, ít lòng ham muốn về vậtchất, không ngại gian khổ khó khăn, thậm chí hy sinh cả tính mạng của mìnhcho sự nghiệp chung Người cách mạng phải rất khiêm tốn, không hiếu danh,không kiêu ngạo, cả quyết sửa lỗi mình, cẩn thận mà không nhút nhát, nếuthấy việc đúng thì phải quyết tâm làm và phải chịu trách nhiệm trước việcmình làm Quần chúng tin và làm theo cách mạng trước hết họ tâm phục đạođức, gương hy sinh của người cách mạng
Trang 5Làm cách mạng là một việc lớn, một sự nghiệp vẻ vang nên càng phải
có sức mạnh Hồ Chí Minh khẳng định: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũthành xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm
vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức cómạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đứccách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻvang” Bởi vậy, Người yêu cầu: “Người cán bộ cách mạng phải có đạo đứccách mạng Phải giữ vững đạo đức cách mạng mới là người cán bộ cách mạngchân chính… Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuầnđạo đức cách mạng hay không”
Trang 6(Nguồn ảnh: duc-cach-mang-voi- cong-tac-xay-dung-chinh-don-dang-116410)
http://tuyengiao.vn/nghien-cuu/ly-luan/tac-pham-dao-Bên cạnh những kiến giải, vì sao “người cách mạng phải có đạo đứccách mạng làm nền tảng” được Hồ Chí Minh chỉ rõ trong các tác phẩm tiêubiểu nêu trên, qua nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh.Đạo đức cáchmạng là yêu cầu quan trọng hàng đầu cần phải có, làm gốc để chúng ta hiệnthực hóa quyết tâm, mục tiêu, lý tưởng của mình Chúng ta đã cất công, đãgian khổ, hy sinh làm cách mạng thì quyết làm cách mạng triệt để, đến nơinhằm giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người.Đảng cần
tự thân chăm lo, xây dựng Đảng về đạo đức, đồng thời, Đảng cần phải chăm
lo, giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và thanh niên, đào tạo và bồidưỡng họ thành những người xứng đáng kế thừa sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội ở nước ta
Bên cạnh đó, khi xác định “Đảng là đạo đức, là văn minh”, Hồ ChíMinh chỉ rõ cho chúng ta thấy tầm quan trọng của đạo đức đối với tổ chức,coi đó là đặc trưng, là yêu cầu, nhiệm vụ lớn trong xây dựng một chính đảngcách mạng Bởi với Người: “… chính trị là: 1 Đoàn kết 2 Thanh khiết từ tođến nhỏ” Như vậy, Hồ Chí Minh đã đưa yếu tố đạo đức vào trong chính trị,chính trị gắn liền với đạo đức và văn hóa
Nhận thức sâu sắc được vai trò, ý nghĩa to lớn của tư tưởng đạo đức nóichung, quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức của người cáchmạng nói riêng, Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trương đẩy mạnh học tập vàlàm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (Chỉ thị số 05-CT/TWcủa Bộ Chính trị, ngày 15/5/2016), làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quânnhận thức ngày càng sâu sắc những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; làm cho tư tưởng, đạo đức, phongcách của Người thật sự trở thành nền tảng tinh thần to lớn, vững chắc trongđời sống xã hội, xây dựng văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát
Trang 7triển bền vững, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, vănminh.
Trang 8CHƯƠNG II QUAN ĐIỂM VỀ VAI TRÒ VÀ SỨC MẠNH CỦA ĐẠO ĐỨC CÁCH
MẠNG ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG NƯỚC TA
Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạngthế giới đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức, giáo dục đạo đức Tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh, do đó rất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận và thực tiễn, đã trởthành một bộ phận vô giá của văn hóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh tolớn làm nên mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam
Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, từ rất sớm, Hồ ChíMinh luôn đề cao vai trò của đạo đức cách mạng, coi đạo đức cách mạng làgốc của người cách mạng Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới cónước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì câyhéo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấycũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giảiphóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức,không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”
Vai trò nền tảng của đạo đức cách mạng được Hồ Chí Minh khẳngđịnh: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệprất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranhrất phức tạp, lâu dài, gian khổ Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được
xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoànthành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”
Hồ Chí Minh luôn coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cho conngười, trước hết là cho cán bộ đảng viên Người nhấn mạnh: “Đảng ta là mộtĐảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đứccách mạng, thật sự cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta
Trang 9thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trungthành của nhân dân”.
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân tagiành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta
Học tập, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, điều làm cho tôi nhiều cảmxúc và tâm đắc nhất chính là những tư tưởng của Người về về đạo đức cáchmạng Chủ tịch Hồ Chí Minh là người nêu một tấm gương mẫu mực về thựchành đạo đức cách mạng để toàn Đảng, toàn dân noi theo Suốt cuộc đời hoạtđộng cách mạng, lãnh tụ Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rènluyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Có thể nói, đạođức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Hồ Chí Minh trong sựnghiệp cách mạng của Người
1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng là hệ thống những quanđiểm toàn diện và sâu sắc của Người về những chuẩn mực và những nguyêntắc xây dựng nền đạo đức mới khác về chất so với nền đạo đức cũ, nhằm pháttriển toàn diện con người trong thời đại mới Hồ Chí Minh xây dựng nền đạođức cách mạng với hai nội dung cơ bản:
Một là, xây dựng hệ thống những chuẩn mực của nền đạo đức mới.
Tổng hợp những chuẩn mực đó thành phẩm chất đạo đức của mỗi cánhân, tập thể
Hai là, xây dựng những nguyên tắc trong việc tu dưỡng rèn luyện đạo
đức mới Hai nội dung này nhằm mục đích phát triển con người một cáchtoàn diện, hướng tới các giá trị cao đẹp Chân - Thiện - Mỹ
2 Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
Trang 10Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành từ truyền thống đạo đức dântộc, tinh hoa đạo đức nhân loại, đạo đức cộng sản Mác-Lênin và sự tu dưỡng,rèn luyện không mệt mỏi của Hồ Chí Minh
a Truyền thống đạo đức dân tộc
Truyền thống đạo đức của dân tộc được hình thành và phát triển trên cơ
sở của chủ nghĩa yêu nước Nhiều giá trị đạo đức từ đó được tích luỹ như: đạo
lý yêu quê hương đất nước, yêu thương, quý trọng con người; đồng cam cộngkhổ cứu giúp lẫn nhau; cần cù trong lao động sản xuất, dũng cảm hy sinhtrong đánh giặc cứu nước sống có thuỷ chung, có tình có nghĩa; uống nướcnhớ nguồn; đói cho sạch rách cho thơm rất lạc quan yêu đời nhưng cũng rấtcăm ghét cái ác, căm thù bọn cướp nước hiếu thảo với cha mẹ; trọng tìnhnghĩa vợ chồng, anh em, tiết kiệm và dung dị trong đời sống Tất cả nhữnggiá trị đạo đức ấy đã đi vào tâm hồn Hồ Chí Minh ngay từ khi còn nằm trongnôi ngày càng nồng đượm trở thành khát vọng thôi thúc Người ra đi tìmđường cứu nước
b Tinh hoa đạo đức nhân loại
Trước khi đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh tiếp thu, vậndụng nhiều tinh hoa đạo đức như: Nho giáo, Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Mặcgia Người viết “học thuyết của Khổng tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạođức cá nhân” Thế nhưng Người vẫn phê phán và loại bỏ lập trường phongkiến của Khổng Tử trên các mặt: tôn thờ chế độ phong kiến, phân biệt đẳngcấp; trọng nam khinh nữ; phân biệt nghề nghiệp Hồ Chí Minh còn kế thừamặt tiến bộ trong tư tưởng tam dân của Tôn Dật Tiên và tư tưởng tự do, bìnhđẳng, bác ái của cách mạng dân chủ tư sản để xây dựng nền đạo đức mới ởnước ta
c Đạo đức cộng sản được thể hiện trong học thuyết Mác-Lênin và phong trào cộng sản quốc tế
Trang 11Đạo đức mà Hồ Chí Minh kế thừa, vận dụng nhiều nhất và có giá trị lýluận, phương pháp luận để Người kế thừa các giá trị đạo đức khác, xây dựngđạo đức mới là đạo đức học Mác-Lênin - đạo đức của giai cấp vô sản.
Nội dung cơ bản của đạo đức học Mác-Lênin là các phạm trù và cáctiêu chuẩn đạo đức được hình thành trên nền tảng của cách mạng vô sản, củachủ nghĩa tập thể vô sản, lấy việc giải phóng triệt để giai cấp, dân tộc, conngười làm mục đích tối cao; coi hạnh phúc không phải chỉ là thoả mãn nhucầu của cá nhân mà cái chính là phục vụ cho tất cả mọi người theo tinh thần
“mình vì mọi người, mọi người vì mình”
d Sự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức không mệt mỏi của Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh không chỉ thương yêu con người và dân tộc Việt Nam,
mà còn thương yêu thương yêu nhân loại Người không chỉ muốn cứu nướcViệt Nam mà còn muốn cứu giúp các dân tộc khác Chính quyền Pháp nhiềulần dụ dỗ, đe doạ, tử hình vắng mặt, nhưng Hồ Chí Minh không sợ hãi màcàng tăng thêm quyết tâm hoạt động cách mạng Sau này Người tâm sự: “Cảđời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi tổ quốc, và hạnh phúccủa quốc dân Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù tội,xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó”
3 Nội dung chuẩn mực đạo đức cơ bản của Tư tưởng Hồ Chí Minh
về đạo đức cách mạng
Những chuẩn mực đạo đức cần phải thường xuyên phấn đấu tu dưỡng,rèn luyện của mỗi người, trước hết là của cán bộ, đảng viên, sau đó là sinnhviên, học sinh, những công dân, :
a Trung với nước hiếu với dân
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, tận trung với nước là chuẩn mực có ýnghĩa quan trọng hàng đầu Đó là lẽ phải, là chân lý Nước mất thì nhà tan,mỗi người dân sẽ thành nô lệ Do đó, là người công dân thì phải tận trung với
Trang 12nước, tận lực phụng sự Tổ quốc: suốt đời phấn đấu, hy sinh vì độc lập tự docủa Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội; nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khănnào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng; không phản bội, quy hàng kẻđịch Tận trung với nước cũng chính là tận trung với Đảng, quyết tâm đưađất nước phát triển theo con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Bởi
vì, Đảng là người đại diện cho nước, cho dân, “ngoài lợi ích của giai cấp, củanhân dân, của dân tộc, Đảng ta không có lợi ích gì khác”
Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng lá cờ thêu dòng chữ "Trung với nước, hiếu với dân" cho các học viên khóa I của Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn
(22.4.1946) Ảnh: TTXVN
“Trung” và “ Hiếu”là những khái niệm cũ trong tư tưởng đạo đứctruyền thống Việt Nam và phương Đông, phản ánh mối quan hệ lớn nhất vàcũng là phẩm chất đạo đức bao trùm nhất “ Trung với vua, hiếu với cha mẹ”
Hồ Chí Minh đã mượn khái niệm “ Trung” “Hiếu” trong tư tưởng đạođức truyền thống dân tộc và đưa vào một nội dung mới “ Trung với nước,hiếu với dân”, tạo ra một cuộc cách mạng trong quan niệm về đạo đức
Trang 13Từ “trung với vua, hiếu với cha mẹ” chuyển thành tận trung với nướctận hiếu với dân, Hồ Chí Minh đã thực hiện một cuộc cách mạng về đạo đức:
“Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời Đạo đứcmới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời”
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh trung với nước, với Đảng và hiếu với dân
là hai mặt thống nhất của một vấn đề, gắn bó chặt chẽ, hữu cơ với nhau Đãtận trung với nước thì phải tận hiếu với dân Tận hiếu với dân nghĩa là thấy rõsức mạnh, vai trò thực sự của nhân dân Phải làm hết sức mình để nhân dânhiểu được quyền cũng như trách nhiệm của người chủ đất nước
b.Cần, kiệm, liêm, chính, chí, công vô tư
Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗingười, là đại cương đạo đức Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, bọnphong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính, nhưng không bao giờthực hiện mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi chochúng Ngày nay, ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làmgương cho nhân dân làm theo là để đem lại hạnh phúc cho dân Với ý nghĩanhư vậy, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư cũng là biểu hiện cụ thể, một
nội dung của phẩm chất “ Trung với nước, hiếu với dân”.
Cần là thường xuyên cố gắng, luôn chăm chỉ, trong suốt cả cuộc đời.Cần còn là biết chủ động và sắp xếp công việc có kế hoạch, có sáng tạo, biếtnuôi dưỡng tinh thần và lực lượng để có thể làm việc lâu dài, đạt kết quả cao
Trang 14Cần còn được hiểu là tăng năng suất trong công tác Cần là phải chống bệnhchây lười biếng nhác, ỷ lại, thụ động, vô kỷ luật
Kiệm là tiết kiệm công sức, tiền của và thời gian, sử dụng chúng saocho có ích nhất, hiệu quả nhất Kiệm cũng có nghĩa là không xa xỉ, khônghoang phí, không bừa bãi trong sản xuất và đời sống Tiết kiệm theo Hồ ChíMinh hoàn toàn trái ngược với bủn xỉn Người nói: “Khi không nên tiêu xàithì một đồng xu cũng không nên tiêu Khi có việc đáng làm, việc ích lợi chođồng bào, cho Tổ quốc thì dù hao bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của cũng vuilòng”
Theo Hồ Chí Minh, liêm là “Không xâm phạm một đồng xu, hạt thóccủa Nhà nước, của nhân dân”, “Không tham địa vị Không tham tiền tài.Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quangminh chính đại, không bao giờ hủ hóa Chỉ có một thứ ham là ham học, hamlàm, ham tiến bộ” Người nói: “Những người ở các công sở, từ làng cho đếnChỉnh phủ trung ương, đều dễ tìm dịp phát tài, hoặc xoay tiền của Chính phủ,hoặc khoét đục nhân Đến khi lộ ra, bị phạt, thì mất hết cả danh giá mà củaphi nghĩa đó cũng không được hưởng” Vì vậy cán bộ, công chức trong cáccông sở trước hết phải giữ lấy chữ liêm làm đầu
Chí công vô tư: cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô tư vàngược lại Chí công vô tư là khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình
Trang 15trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau, tức là lo trước thiên hạ, vui sauthiên hạ Người nhấn mạnh, thực hành chí công vô tư cũng có nghĩa là phảikiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân.
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là vết tích của xã hội cũ, đó làlối sống ích kỷ, chỉ biết có riêng mình, thu vén cho riêng mình, chỉ thấy cônglao của mình mà quên mất công lao của người khác Chủ nghĩa cá nhân làđồng minh của đế quốc, là một thứ vi trùng rất độc Chủ nghĩa cá nhân đẻ rahàng trăm thứ bệnh nguy hiểm như: quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan,tham ô, lãng phí, tham danh, trục lợi, thích địa vị, quyền hành, coi thường tậpthể, tự cao, tự đại, độc đoán, chuyên quyền…Đó “ là một thứ gian xảo, xảoquyệt, nó khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc” Hồ Chí Minh cho rằng chủnghĩa xã hội không thể thắng lợi nếu không loại trừ chủ nghĩa cá nhân
c Yêu thương và giúp đỡ con người, sống có tình nghĩa
Yêu thương con người được Hồ Chí Minh xác định là một trong nhữngphẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Người nói, người cách mạng là người giàutình cảm, có tình cảm cách mạng mới đi làm cách mạng Vì yêu thương nhândân, yêu thương con người mà chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh để đem laiđộc lập, tự do, cơm no, áo ấm và hạnh phúc cho con người
Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh không chung chung, trừutượng mà rất cụ thể, sâu sắc và bao dung Hồ Chí Minh chẳng những thươngyêu tất cả những người lao động, mà còn đặc biệt thương yêu những người bị
áp bức, bóc lột, bị đọa đầy đau khổ, bị nô dịch giai cấp và dân tộc Tìnhthương yêu con người của Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở lòng “trắc ẩn”,
mà còn được nâng lên ở tầm cao của nhận thức tư tưởng
Trang 16Hình ảnh gần gũi, thân thương của Bác Hồ khi gặp gỡ bà con nông dân Ảnh:
Tư liệu
Sống có nghĩa, có tình, giúp người, cứu người, hướng tới giải phóngtriệt để con người là động cơ mạnh mẽ, là mục tiêu lý tưởng cao cả của HồChí Minh Người nói rõ: “Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứchết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì” Do đó, để giải phóngtriệt để con người thì không chỉ đánh đổ bọn thực dân xâm lược, giải phóngdân tộc mà còn xoá bỏ tình trạng người bóc lột người Theo Hồ Chí Minh, đểthực hiện được mục tiêu đó thì “không có con đường nào khác con đườngcách mạng vô sản”
d Tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những đặc trưng của đạo đức cộng sản,bắt nguồn từ vai trò của giai cấp công nhân và chế độ xã hội chủ nghĩa
Trang 17Nhân dân Ba Lan nồng nhiệt đón chào Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tháng 7/1957 (Ảnh tư liệu)
Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế chính là quan
hệ hữu nghị, hợp tác, giúp đỡ, tương trợ với các dân tộc bị áp bức, với nhândân lao động các nước, với những người yêu hòa bình, công lý và tiến bộ
trên thế giới Chủ nghĩa quốc tế chỉ có thể tốt đẹp khi mỗi quốc giaphải phát huy tinh thần chủ động, tự lực tự cường và phải hoàn thành nghĩa
vụ quốc tế của mình, chống chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, nước lớn Đó là tinhthần quốc tế cao đẹp mà Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên đềuphải thấm nhuần và rèn luyện trong cuộc đấu tranh chung vì hòa bình, pháttriển và tiến bộ trên toàn thế giới
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã đề rađường lối, chủ trương đúng đắn, định hướng lâu dài cho việc bồi dưỡng tinhthần đoàn kết quốc tế trong sáng ở mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân
Trang 18Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Ấn Độ, năm 1958