Tư tưởng hồ chí minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và sự vận dụng vào xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên hiện nay

Tư tưởng hồ chí minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và sự vận dụng vào xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên hiện nay I.Đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh Trước hết để phân tích

Tư tưởng hồ chí minh về những chuẩn mực đạo đức cách mạng và sự vận dụng vào xây dựng đạo đức lối sống của sinh viên hiện nay

I.Đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Trước hết để phân tích đạo đức cách mạng trong tưu tưởng Hồ Chí Minh ta

đi phân tích hai khái niệm:

Đạo đức là hiện tượng xã hội phản ánh mối quan hệ hiện thực bắt nguồn

từ bản thân cuộc sống của con người.Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội,

là tổng hợp các qui tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân - cá nhân và quan hệ

cá nhân - xã hội

Cách mạng là sự thay đổi căn bản, sự nhảy vọt về chất trong quá trình phát triển của tự nhiên, xã hội hoặc nhận thức Khái niệm cách mạng được

sử dụng trong lĩnh vực xã hội, đặc trưng cho sự biến đổi sâu sắc, triệt để không cải lương nửa vời, làm thay đổi tận gốc rễ chế độ xã hội, đưa giai cấp tiên tiến lên nắm chính quyền.Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó phải đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người nêu một tấm gương mẫu mực về thực

hành đạo đức cách mạng Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Chủ tịch

Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề đạo đức và việc tu dưỡng đạo đức, coi đạo đức là “cái gốc” của người cách mạng Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, điều mà Người quan tâm trước hết ở người cán bộ cách mạng là vấn

đề đạo đức, Người cho rằng người cách mạng phải có đạo đức cách mạng

làm nền tảng thì mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang vì sự nghiệp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Theo Hồ Chí Minh những chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức cách mạng Việt Nam gồm những điểm sau:

Một là, trung với nước hiếu với dân:

Trung với nước, hiếu với dân được coi là nội dung cơ bản nhất, bao trùm nhất trong tư tưởng đạo đức cách mạng của Người, thể hiện mối quan hệ giữa con người với Tổ quốc và nhân dân “Trung với nước” là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc, nước ở đây là nước của dân, dân là chủ nhân của đất nước Người cho rằng bao nhiêu quyền hạn đều

là của dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân Xuất phát từ quan niệm như vậy, nên “hiếu” trong tư tưởng của Người chính là “Hiếu với dân” Hiếu với dân không chỉ là xem người dân như đối tượng dạy dỗ, ban ơn mà là đối tượng phải phục vụ hết lòng Ở người, lý luận luôn gắn chặt với thực tiễn, lời nói luôn đi đôi với việc làm Cuộc đời của Người là minh chứng sinh động về tư tưởng tận trung với nước, tận hiếu với dân Phạm trù Trung, Hiếu là phạm trù cốt lõi của đạo đức phong kiến

mà đạo Nho đã dạy và đòi hỏi đối với người quân tử Đạo Nho dạy người quân tử phải trung quân ái quốc - trung với vua là yêu nước Còn chữ Hiếu, nghĩa là hết lòng thờ kính cha mẹ, ông bà, người trên của mình Để thực hiện chữ Trung, trong các triều đại phong kiến đã có rất nhiều tấm gương trung liệt, sẵn sàng chết để vua sống, sẵn sàng tuân theo lệnh vua hoặc khi vua tử nạn, họ cũng tự chết theo Thực hiện chữ Hiếu với cha mẹ, trong chế độ phong kiến có không ít những người con chăm bẵm, nâng giấc cho cha mẹ lúc bệnh hoạn, yếu đau, một mực nghe theo lời dạy bảo của cha, mẹ

Từ Trung, Hiếu của đạo Nho, Bác Hồ tiếp thu, kế thừa và phát triển lên thành phạm trù mới của đạo đức cách mạng: Trung với nước, Hiếu với dân

Có lúc Bác còn dạy: Trung với Đảng, Hiếu với dân Thực chất Nước và Đảng trong lời dạy của Bác được hiểu là một Bởi vì, Đảng là người lãnh đạo, người đại diện cho dân, cho nước; ngoài lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân, Đảng ta không có lợi ích nào khác Đảng là đạo đức, là văn minh; là trí tuệ của đất nước trong quá trình phát triển của Trung với nước, Hiếu với dân Bác dạy, ngày xưa, hiếu với dân là chỉ hiếu với cha mẹ mình, ngày nay, hiếu với dân, là tôn trọng nhân dân, phục vụ nhân dân, trong đó có cha mẹ mình Chữ Hiếu của đạo đức mới có nội hàm rộng hơn, nhân văn hơn

Chữ Trung và chữ Hiếu của đạo đức mới, quan hệ biện chứng với nhau, bởi vì nước là nước của dân và dân là dân của nước; khác với quan niệm phong kiến trước đây, nước là nước của vua chúa, cho nên dân cũng là dân của vua, còn theo quan niệm đạo đức mới, dân là người chủ của nước, dân là chủ

Trung với nước, là trung thành với sự nghiệp dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước Trung với nước cũng có nghĩa là hiếu với dân trong thực hiện mục tiêu của Đảng: Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Hiếu với dân là phải gắn bó với nhân dân, gần gũi nhân dân, dựa vào dân, nắm vững dân tình, dân tâm, nâng cao dân trí , hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, để dân tin, dân yêu, điều đó tất yếu sẽ dẫn tới: "Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong"

“Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” Câu nói đó của Người vừa

là lời kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị-đạo đức cho mỗi người Việt Nam không phải chỉ trong cuộc đấu tranh cách mạng trước mắt, mà còn lâu dài về sau

Hai là, yêu thương con người:

Yêu thương con người trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xuất phát từ truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của nhân loại, chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Hồ Chí Minh coi yêu thương con người là phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Yêu thương con người thể hiện mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân trong quan hệ xã hội

Tình yêu thương con người thể hiện trước hết là tình thương yêu với đại

đa số nhân dân, những người lao động bình thường trong xã hội, những người nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột Yêu thương con người phải làm mọi việc để phát huy sức mạnh của mỗi người, đoàn kết để phấn đấu cho đạt được mục tiêu “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”

Thương yêu con người phải tin vào con người Với mình thì chặt chẽ, nghiêm khắc; với người thì khoan dung, độ lượng, rộng rãi, nâng con người lên, kể cả với những người lầm đường, lạc lối, mắc sai lầm, khuyết điểm Yêu thương con người là giúp cho mỗi người ngày càng tiến bộ, tốt đẹp hơn Vì vậy, phải thực hiện phê bình, tự phê bình chân thành, giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm để không ngừng tiến bộ

Yêu thương con người phải biết và dám dấn thân để đấu tranh giải phóng con người

Đối với những người cộng sản, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: học tập chủ nghĩa Mác - Lênin để thương yêu nhau hơn Người viết: "Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là phải sống với nhau có tình có nghĩa Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác -Lênin được"

Ba là, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư

Bác Hồ là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước thương dân, về cần kiệm liêm chính, chí công vô tư để chúng ta học tập noi theo

Lúc sinh thời, Bác sống giản dị, từ lời nói, việc làm, phong cách, từ cách ăn mặc đến những sinh hoạt đời thường, ngay cả khi giữ cương vị Chủ tịch nước Ở Người sự gần gũi, giản dị tạo ấn tượng khó quên với bất cứ ai dù chỉ một lần được gặp Bác

Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư theo Hồ Chí Minh thì:

Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ thiêng liêng,

là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta"

Kiệm tức là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của của dân, của nước, của bản thân mình; phải tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to; "không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi", không phô trương hình thức, không liên hoan, chè chén lu bù Liêm tức là "luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân"; "không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân" Phải "trong sạch, không tham lam" "Không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá"

Chính, "nghĩa là không tà, thẳng thắn, đứng đắn" Đối với mình: không tự cao, tự đại, luôn chịu khó học tập cầu tiến bộ, luôn tự kiểm điểm để phát triển điều hay, sửa đổi điều dở của bản thân mình

Đối với người: không nịnh hót người trên, không xem khinh người dưới, luôn giữ thái độ chân thành, khiêm tốn, đoàn kết thật thà, không dối trá, lừa lọc

Đối với việc: để việc công lên trên, lên trước việc tư, việc nhà

Chí công vô tư, Người nói: "Đem lòng chí công vô tư mà đối với nngười, với việc" “Khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước, khi

hưởng thụ thì mình nên đi sau”; phải "lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ" Thật vậy:

Tác phong giản dị, đức tính tiết kiệm ở Bác Hồ có lẽ không ai sánh bằng Quần áo Bác mặc chỉ có vài bộ kaki may cùng kiểu, có cái đã rách cổ vá đi

vá lại, thay cổ mà Bác vẫn không cho đổi Có lần Bác nói với một đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng một cách chân tình: "Này chú! Chủ tịch Đảng, Chủ tịch nước mặc áo vá vai thế này là cái phúc của dân đấy, đừng bỏ cái phúc ấy đi"

Đôi dép cao su Bác đã mang theo người qua biết bao chặng đường cách mạng, quai mòn, đế mòn nhưng vẫn hành quân cùng Bác Chiếc bút chì mòn vẹt, ngắn một đoạn hiện còn lại trên bàn làm việc tại Di tích Phủ Chủ tịch, Bác vẫn dùng để theo dõi tin tức trên báo các tin thắng trận, những gương người tốt việc tốt để đề nghị tặng thưởng kịp thời; những trang báo bản thảo được Bác viết trên mặt sau của những tờ tin tham khảo của Thông tấn xã Việt Nam

Và còn đó chiếc xe ôtô mà Bác đi công tác hay thăm đồng bào chiến sỹ cũng chỉ là loại xe bình thường, giản dị như bộ quần áo kaki sờn mà Bác vẫn dùng hằng ngày Và những bữa ăn thường ngày của Bác "thường là dưa cà đôi khi có thịt" Mỗi khi về các địa phương, Bác không cho báo trước, Người mang theo cơm nắm để tránh phiền hà nhân dân, tránh đón rước linh đình, tránh tốn kém tiền của và thì giờ của nhân dân

Trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp, khi ở chiến khu, Bác ở trong ngôi nhà sàn mái lá đơn sơ, giản dị Đến khi hòa bình lập lại, trở về

Thủ đô, Bác ở trong ngôi nhà nhỏ của người thợ điện, sau đó Bác chuyển sang ở nhà sàn, chứ Bác không ở ngôi nhà to, sang trọng của toàn quyền Đông Dương mà nơi đó Bác để làm nơi tiếp khách của Chính phủ

Bác tiết kiệm không chỉ trong ăn, ở, mặc, đi lại mà ngay cả sử dụng cán bộ Mỗi khi đi công tác xa, Bác chỉ sử dụng ít cán bộ, kể cả khi ở chiến khu cũng như sau này khi hòa bình lập lại và Bác luôn quan tâm tạo điều kiện trong những lần Bác đi công tác xa, không cần người cùng đi Bác cho cán

bộ về thăm gia đình, Bác dặn: "Các chú tranh thủ về thăm nhà, nhưng nhớ đúng hẹn lên đón Bác" Thật là cử chỉ rất nhân văn thể hiện Bác là người luôn quan tâm đến mọi người và cũng là một biểu hiện tiết kiệm thời gian Tấm gương sáng về đức tính cần kiệm liêm chính, chí công vô tư của Bác

Hồ đã thẳm sâu trong lòng mỗi cán bộ đảng viên và nhân dân ta được hun đúc thành ý chí của cả dân tộc trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Bốn là, tinh thần quốc tế trong sáng

Đó là, tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng mệnh đề "Bốn phương vô sản đều là anh em"; là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức, với nhân dân lao động các nước, mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam với tất cả những người tiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý và tiến bộ xã hội, vì những mục tiêu lớn của thời đại là hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước, hơn nữa phải là chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế

vô sản trong sáng

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra những nguyên tắc cơ bản để định hướng

sự lãnh đạo của Đảng và việc rèn luyện của mỗi người:

Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức:

Cán bộ đảng viên phải đầu tầu gương mẫu “miệng nói tay làm”, phải nêu tấm gương đạo đức cách mạng trước quần chúng; cán bộ, đảng viên đi trước, làng nước theo sau Sống theo phương châm “Mình vì mọi người, mọi người vì mình” Cổ vũ “người tốt, việc tốt”, các điển hình tiêu biểu

Xây dựng nền đạo đức cách mạng, giáo dục chuẩn mực đạo đức mới, khơi dậy ý thức tự giác, đạo đức lành mạnh ở mọi người, hướng mọi người vào cuộc đấu tranh cho sự trong sạch, lành mạnh về đạo đức Nâng cao đạo đức cách mạng, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân - nguồn gốc của mọi thứ tệ nạn, thứ giặc “nội xâm” phá từ trong ra

Người cũng khẳng định đạo đức không phải là thứ có sẵn trong mỗi người mà đạo đức là do con người tiếp thu được qua giáo dục và tạo thành nhờ bản thân tích cực tu dưỡng bền bỉ rèn luyện trong môi trường sống và trong cuộc đấu tranh cách mạng Người đưa ra lời khuyên rất dễ hiểu: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển, củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong"

Nâng cao đạo đức trong tình hình mới, Đảng và nhân dân ta quán triệt

tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, ra sức bồi dưỡng các phẩm chất đạo đức, vận dụng các nguyên tắc xây dựng đạo đức mà Người đã nêu ra

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức luôn luôn gắn liền với kinh tế Trung với nước, hiếu với dân, suốt đời hy sinh cho cách mạng để giành lấy độc lập và

tự do là nhằm xoá bỏ áp bức, bóc lột, phát triển kinh tế đem lại đời sống ấm

no, hạnh phúc cho nhân dân, cho mỗi con người Hồ Chí Minh luôn luôn chủ

trương tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển mọi mặt của xã hội; phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hoá, đạo đức, con người Tinh thần này đã được thể hiện trong câu nói bất hủ của Hồ Chí Minh

"Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa"

Học tập tư tưởng trong đạo đức Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước tiếp tục cổ động phong trào thi đua yêu nước trong thời kỳ đổi mới, biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, dấy lên phong trào “người tốt việc tốt”, nêu gương sáng đạo đức cách mạng để mọi người tôn vinh và noi theo

Học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng, bên cạnh việc xây dựng những phẩm chất đạo đức Trung với nước, hiếu với dân, thương người, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, tinh thần quốc tế trong sáng nêu trong di sản của Người, chúng ta còn phải đấu tranh quyết liệt chống các tệ nạn xã hội nảy sinh trong nền kinh tế thị trường đang làm phương hại đến nền đạo đức cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã sớm nhận ra sự nguy hiểm của bệnh "cá nhân", đó là nguyên nhân đẻ ra các tệ nạn tiêu cực ảnh hưởng nghiêm trọng đến chế độ

Ngay từ năm 1952, Người đã nêu rõ những tệ nạn cần phải chống gồm ba loại hình là tham ô, lãng phí quan liêu Người coi những tệ nạn đó là tội ác,

là kẻ thù khá nguy hiểm của nhân dân, là bạn đồng minh của thực dân, phong kiến, là thứ “giặc nội xâm”, “giặc ở trong lòng” phá từ trong phá ra Người đã chỉ rõ tội lỗi của những kẻ tham ô, lãng phí quan liêu cũng nặng như tội lỗi "Việt gian, mật thám" Người cho rằng: "Việc tranh đấu với kẻ

địch ở tiền tuyến bằng súng, bằng gươm còn dễ, nhưng việc tranh đấu với kẻ địch trong người, trong nội bộ, trong tinh thần, là một khó khăn, đau xót"

Cuộc sống đang đòi hỏi phải làm trong sạch Đảng và làm lành mạnh đời sống đạo đức của xã hội Hai mặt đó phải tiến hành song song Phải khắc phục các nguyên nhân đẻ ra các tệ nạn tiêu cực; càng phải khắc phục nguyên nhân đã để cho các tệ nạn tiêu cực phát triển Trong cuộc đấu tranh này, phải lấy việc xây dựng Đảng làm nhiệm vụ then chốt, như đã được nêu ra trong nhiều nghị quyết của Đảng

Chúng ta càng thấm thía lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Di chúc Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền, mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn “Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vẫn còn giữ nguyên tính thời sự, soi sáng cho Đảng và nhân dân ta hoàn thành sự nghiệp vẻ vang, xây dựng nền đạo đức Việt Nam ngang tầm với những yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới

Ở mỗi giai đoạn nhất định của tiến trình cách mạng, quan niệm về phẩm chất đạo đức, tư cách của người cán bộ, đảng viên lại có những yêu cầu cụ thể Song nhất quán và xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh thì, đó phải

là những con người dám xả thân cho cách mạng, đi tiên phong trong phong trào quần chúng, phải biết “làm việc”, biết “sửa đổi lối làm việc” và luôn luôn phải rèn luyện đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân Như