Quan điểm của chủ tịch hồ chí minh về chủ nghĩa xă hội

Hội thảo khoa học "Trí tuệ và đạo đức Hồ Chí Minh Những vẫn đề lý luận và thực tiễn" LỜI NÓI ĐẦU Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh tụ thiên tài, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta Người tượng trưng[.]

Trang 1

LỜI NÓI ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ thiên tài, người sáng lập, lãnh đạo vàrèn luyện Đảng ta Người tượng trưng cho tinh hoa của dân tộc, cho những giátrị cao đẹp nhất trong tâm hồn, ý chí, nhân cách Việt Nam; là tấm gương sángngời về trí tuệ, phẩm chất đạo đức cách mạng Với trí tuệ uyên bác và tầmnhìn sâu rộng được ẩn chứa trong một nhân cách lớn, một tấm lòng bao dung,

độ lượng, Hồ Chí Minh đã cống hiến trọn cuộc đời mình cho dân tộc; làmrạng rỡ non sông đất nước Việt Nam Những cống hiến vĩ đại của Người chocách mạng Việt Nam và cho nhân loại đã tôn vinh Người trở thành Anh hùnggiải phóng dân tộc và Danh nhân văn hóa kiệt xuất của thế giới

Có lẽ, trên thế giới này hiếm có một vị lãnh tụ nào lại có một trí tuệuyên thâm, thông thạo Đông - Tây, Kim - Cổ, nhưng lại đặc biệt quan tâm tớicon người, trong đó có vấn đề đạo đức mới - đạo đức cách mạng Có thể nói,chính Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho việc xây dựng một nền đạo đức mới

ở Việt Nam, trên cơ sở kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc Việt Nam và của nhân loại Hơn thế nữa, suốt cả cuộc đời, Ngườiluôn là tấm gương mẫu mực trong việc thực hành nền đạo đức ấy

Lớp Cao học chuyên ngành Hồ Chí Minh học khóa 13 đã hoàn thànhtốt nội dung, chương trình đào tạo tại Học viện Chính trị - Hành chính Quốcgia Hồ Chí Minh; tích cực tham gia các hoạt động của Học viện, của Việntrong đó có hoạt động nghiên cứu khoa học Đặc biệt, đã tiến hành tổ chức

Hội thảo khoa học: "Trí tuệ và đạo đức Hồ Chí Minh – Những vấn đề lý

luận và thực tiễn" Các báo cáo tham luận tại Hội thảo đã phác họa những

cống hiến lớn lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạngViệt Nam; thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, tầm nhìn và tấm gương rèn luyện đạo đứccách mạng của Người Trên cơ sở tập hợp những báo cáo tham luận, chúng

tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn Kỷ yếu hội thảo khoa học này Tuy nhiên,

các tác giả bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học nên chắcchắn các bài tham luận không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế nhất định.Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, củabạn đọc để những vấn đề nghiên cứu trên dần được sáng tỏ

Xin trân trọng cảm ơn!

BAN BIÊN TẬP

Trang 2

QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Đoàn Phú Hưng

Trong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về chủ nghĩa

xã hội (CNXH) có vị trí đặc biệt quan trọng Suốt cuộc đời hoạt động cáchmạng của mình, Hồ Chí Minh chỉ có một ước muốn duy nhất đó là giải phóngdân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người để đi tới xã hội cộng sản(giai đoạn đầu là CNXH) Tư tưởng đó được người nêu rõ ngay trong quátrình ra đi tìm đường cứu nước, trong tác phẩm "Truyền đơn cổ động mua báoLeParia", Người khẳng định: "Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại,đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc tự do, bìnhđẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọingười, miền vui, hòa bình, hạnh phúc" 1

Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về CNXH được thể hiện ởnhững điểm chủ yếu dưới đây:

Một là, Hồ Chí Minh đã đặt ra câu hỏi và hàng loạt câu trả lời rất sáng

tỏ về CNXH: "chủ nghĩa xã hội là cái gì? Là mọi người được ăn no mặc ấm,sung sướng, tự do" 2; "Xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinhthần ngày càng tốt, đó là chủ nghĩa xã hội" 3, hoặc có lúc Người khẳng địnhrằng: "Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nước mạnh" 4; "chủ nghĩa xãhội là công bằng hợp lý: Làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làmthì không được hưởng Những người già yếu hoặc tàn tật sẽ được nhà nướcgiúp đỡ chăm nom" 5… "Nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hộitrước hết nhằm làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọingười có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc" 6 Vớicách hiểu này, CNXH là một xã hội mà ở đó dân được sung sướng ấm no, đấtnước phồn vinh, gia đình hạnh phúc, đời sống vật chất cũng như tinh thần của

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2002, tập 1, tr 46.

Trang 3

mọi người được đáp ứng đẩy đủ Như vậy, CNXH không phải là cái gì xa vời,

vô vọng, mơ hồ, mà nó ở ngay trước mắt của chúng ta Nó hết sức giản dị, dễhiểu, mà sâu sắc, đáp ứng nguyện vọng cháy bỏng, khao khát của toàn thểnhân dân lao động Việt Nam Nhưng theo Hồ Chí Minh, "Để tiến lên chủnghĩa xã hội, cuộc đấu tranh phải lâu dài và gian khổ", nên "chủ nghĩa xã hộikhông thể làm mau được mà phải làm dần dần", phải trải qua biết bao nhiêuthử thách đầy chông gai chứ không phải một sớm một chiều mà có

Hai là, Hồ Chí Minh đã nêu lên tính tất yếu của CNXH - chủ nghĩa

cộng sản Người cho rằng sự ra đời của CNXH là một tất yếu lịch sử, không

ai có thể ngăn cản được, Người nói: "Có thể ngăn sông, có thể đào núi, nhưngkhông có lực lượng nào có thể ngăn trở chủ nghĩa cộng sản phát triển và hiệnthực" 1

Nhất quán với các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin rằng chủnghĩa xã hội còn được hiểu với tư cách là một chế độ xã hội thuộc hình tháikinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, nên việc nó ra đời để thay thế chế độ tưbản chủ nghĩa là điều không thể phủ nhận được Vì vậy, từ những năm đầukhi tiếp xúc với các nước phương Tây - qua khảo nghiệm thực tế - Hồ ChíMinh thấy được chính sách mà giai cấp tư sản dành cho các nước thuộc địa là

vô cùng thâm độc, Người nhận định rằng: "Đằng sau sự phục tùng tiêu cực,người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổmột cách ghê gớm, khi thời cơ đến" Do đó việc ra đời một xã hội mới - xãhội được "nẩy mầm" chính trong lòng xã hội tư bản và với chính sách tàn bạocủa giai cấp tư sản đã tạo ra nó - xã hội XHCN là một tất yếu không thể chốicãi Tuy nhiên, việc ra đời một xã hội mới để thay thế xã hội tư bản chủ nghĩakhông phải là một quy luật tự nhiên như trời có bốn mùa Xuân - Hạ - Thu -Đông, mà bản thân xã hội mới được "mầm mống" trong lòng chủ nghĩa tư bản(CNTB) phải có sự "tác động" nhằm thúc đẩy "tiến trình" đó đạt đến đích cuốicùng là xóa bỏ CNTB xây dựng thành công CNXH Vì bất kỳ một giai cấpthống trị nào cũng không bao giờ "tự tay dâng" quyền lực chính trị của mìnhcho một giai cấp nào khác Người nói: "Sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đã

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 5, tr 548.

Trang 4

chuẩn bị đất rồi: chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giốngcủa công cuộc giải phóng nữa thôi" 1 Qua cuộc hành trình tìm đường cứunước, khảo sát, nghiên cứu thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm; đồng thời thôngqua quá trình lãnh đạo công cuộc đấu tranh của cách mạng Việt Nam, năm

1953 trong tác phẩm "Thường thức chính trị", Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng

định rằng: "Ngay ở các nước tư bản cũng có những đảng Cộng sản và đangđấu tranh cho chủ nghĩa cộng sản Thế là chủ nghĩa cộng sản không chỉ cótrong lý luận mà đã thực hiện dần dần ở phần khá lớn trong thế giới… chonên chúng ta có thể đoán chắc rằng: chủ nghĩa cộng sản nhất định thành côngkhắp thế giới" 2

Ba là, điều kiện để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, theo Hồ

Chí Minh trước hết cần phải có "con người" một con người hoàn toàn mới

-"con người xã hội chủ nghĩa", Người khẳng định : "Muốn xây dựng chủ nghĩa

xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa" 3 Con ngườiXHCN theo tư tưởng Hồ Chí Minh là con người thật sự trong sáng, không

"vẩn đục" Con người đó phải mang đầy đủ những tố chất cơ bản sau:

Thứ nhất: Phải có tư tưởng xã hội chủ nghĩa (XHCN) Đây là điều

kiện tiên quyết cần phải có đối với một "chủ nhân" tương lai của đất nước.người cho rằng: "Tư tưởng XHCN trái hẳn với cá nhân chủ nghĩa Cái gìkhông phải XHCN là cá nhân chủ nghĩa" Vì vậy, "Con người XHCN là phải

đi đến hoàn toàn không có chủ nghĩa cá nhân Trong đầu óc mọi người đều có

sự đấu tranh giữa cái "thiện" và cái "ác", hoặc nói theo cách mới là sự đấutranh giữa tư tưởng cộng sản và tư tưởng cá nhân" 4 Khi bàn về chủ nghĩa cánhân, Hồ Chí Minh cho rằng nó là một thứ "vi trùng" rất độc hại, nó là "cănbệnh mẹ" đẻ ra hàng trăm thứ bệnh và nhiều thói hư tật xấu trong cán bộ,đảng viên Để tiến lên chủ nghĩa xã hội, cách mạng cần phải tiêu diệt tận gốccăn bệnh quái ác đó Trong tác phẩm "Đạo đức cách mạng" (tháng 12/1958),Người khẳng định: "Chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan

4 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 9, tr 448

Trang 5

liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô, lãng phí… là một kẻ địch hung áccủa chủ nghĩa xã hội Người cách mạng phải tiêu diệt nó" 1 Không nhữngvậy, với Hồ Chí Minh chủ nghĩa cá nhân còn được xem là một kẻ địch rấthung tợn, là bạn đồng minh của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc; củathói quen và truyền thống lạc hậu; nó ẩn nấp trong mình mỗi người chúng ta.

Nó chờ dịp - hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi để ngóc đầu dậy

Như vậy, con người XHCN là con người đối lập với chủ nghĩa cánhân, lúc nào "cũng phải quyết tâm đấu tranh, chống mọi kẻ địch, luôn luôncảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúiđầu Có như thế mới thắng được địch và thực hiện được nhiệm vụ cách mạng"

2

Thứ hai: Phải có đức và tài Vấn đề "đức" và "tài" của con người nói

chung và của người cán bộ nói riêng luôn được Hồ Chí Minh quan tâm hếtsức sâu sắc Đây là hai yếu tố cấu thành không thể thiếu đối với một conngười XHCN, ở đó "đức" là gốc, là nền tảng Đạo đức cần thiết cho mỗi conngười như một quy luật sinh tồn muốn thở được thì cần phải có không khí,đói cần phải ăn, khát cần phải uống Con người cần đạo đức như cần có sứckhỏe để sống và lao động Vì "sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được

xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoànthành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang" 3 cũng như trời không thể thiếu bốnmùa, đất không thể thiếu bốn phương Người viết:

"Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất

Thiếu một đức thì không thành người" 4

Trang 6

Để có đạo đức cách mạng thì mỗi người chúng ta phải chuyên tâm rènluyện bền bỉ hàng ngày Bởi vì, đạo đức cách mạng không phải là cái có sẵn,không phải cái từ trên trời sa xuống, mà nó do đấu tranh rèn luyện dùi màithông qua thực tiễn mà có, cũng giống như ngọc càng mài càng sáng, vàngcàng luyện càng trong.

Khi nói đến vai trò to lớn của đạo đức cách mạng, một lần nữa Hồ ChíMinh yêu cầu muốn có đạo đức cách mạng cần phải quét sạch chủ nghĩa cánhân "Từng người trước hết phải đánh thắng lòng tà là kẻ thù của mình Phải

"chính tâm tu thân" mới có thể "trị quốc bình thiên hạ" Việc chống chủ nghĩa

cá nhân phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và tiến hành một cách tựgiác Vì "Chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt; nó khéo dỗdành người ta đi xuống dốc Mà ai cũng biết rằng xuống dốc thì dễ hơn lêndốc"; "chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng, nếu nó còn lạitrong mình, dù là ít thôi, thì nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo đứccách mạng, để ngăn trở ta một lòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cáchmạng" 1

Tóm lại, con người XHCN là một con người phải mang tư tưởngXHCN, một con người bao hàm cả "đức" và "tài", một con người thật sựtrong sạch không có chủ nghĩa cá nhân

Một trong những điều kiện để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

đó là phải xây dựng cho được một nền kinh tế phát triển vững mạnh Vì mụctiêu của chủ nghĩa xã hội là nhằm làm cho mọi người ai cũng có cơm ăn, áomặc, ai cũng được học hành, xã hội phồn vinh, gia đình hạnh phúc Muốn đạtđược mục tiêu đó, theo Hồ Chí Minh trọng trách thuộc về sự lãnh đạo củađảng, vai trò quản lý của Chính phủ, nhất là khi Đảng đã trở thành Đảng cầmquyền Người nói: "Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân rét làđảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân

ốm là đảng và Chính phủ có lỗi" 2 Vì vậy, để hoàn thành trọng trách mà nhândân giao phó, Đảng và Chính phủ phải chú tâm xây dựng và phát triển kinh tếmột cách có hiệu quả, làm cho người dân thật sự có cuộc sống ấm no hạnh

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 9.

Trang 7

phúc Có như vậy, mới thật sự xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớthật trung thành của nhân dân.

Về phát triển kinh tế, Hồ Chí Minh đã nêu rõ: "Trong quá trình cáchmạng XHCN, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nền kinh tếmới, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài" 1 Người chỉ ra một cáchthiết thực là "xóa bỏ các hình thức sở hữu không XHCN, làm cho nền kinh tếgồm nhiều thành phần phức tạp trở nên một nền kinh tế thuần nhất dựa trênchế độ sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể" 2

Khi miền Bắc bước vào giai đoạn xây dựng CNXH, thì vấn đề trọngtâm của phát triển kinh tế được Hồ Chí Minh đặt ra là phải xây dựng nền tảngvật chất và kỹ thuật của XHCN, đưa miền Bắc tiến dần lên CNXH, có côngnghiệp và nông nghiệp hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến Như vậy,trong quá trình xây dựng CNXH, việc phát triển kinh tế là điều cần thiếtkhông thể thiếu, đặc biệt là phải chú tâm vào phát triển công nghiệp và nôngnghiệp Kết hợp chặt chẽ giữa công - nông nghiệp sẽ tạo được sự vững chắcnhư người cần có hai chân Người luôn nhắc nhở "Các cán bộ phải chú ý lãnhđạo nông nghiệp, vì muốn tiến lên CNXH thì phải phát triển công nghiệp,những đồng thời cũng phải phát triển nông nghiệp, vì hai ngành đó khăng khítvới nhau Ngành nông nghiệp có nhiệm vụ cung cấp nguyên liệu cho ngànhcông nghiệp và trái lại, ngành công nghiệp sẽ giúp cho ngành nông nghiệp pháttriển Nếu ngành công nghiệp phát triển mà ngành nông nghiệp không pháttriển thì khập khiễng như người đi một chân" 3

Do đó, "Muốn phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế nói chungphải lấy việc phát triển nông nghiệp làm gốc, làm chính Nếu không phát triểnnông nghiệp thì không có cơ sở để phát triển công nghiệp và nông nghiệpcung cấp nguyên liệu, lương thực cho công nghiệp và tiêu thụ hàng hóa docông nghiệp làm ra" 4 Mặt khác, do đặc điểm to nhất của nước ta trong thời

kỳ quá độ là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên CNXH khôngkinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, nên trước hết cần tập trung vào

Trang 8

lợi thế của ta là phát triển nông nghiệp để tạo đà phát triển công nghiệp Xácđịnh được điều đó, Hồ Chí Minh yêu cầu phải ưu tiên phát triển nông nghiệp,xem đây là một trong những nhiệm vụ hàng đầu trong xây dựng và phát triểnkinh tế Người chỉ rõ: "nông nghiệp là nguồn cung cấp lương thực và nguyênliệu, đồng thời là nguồn xuất khẩu quan trọng…, cho nên cần phải cải tạo vàphát triển nông nghiệp thì mới có cơ sở phát triển các ngành kinh tế khác.Phải cải tạo và phát triển nông nghiệp để tạo điều kiện cho việc công nghiệphóa nước nhà Phải có một nền nông nghiệp phát triển thì công nghiệp mới cóthể phát triển mạnh" 1.

Sau khi xác định rõ nhiệm vụ của phát triển kinh tế là ưu tiên chonông nghiệp, Hồ Chí Minh còn vạch ra phương hướng, đường lối cụ thể đểthực thi nhiệm vụ đó Tổng kết "Ba mươi năm hoạt động của Đảng", Ngườinói: "Đường lối cải tạo XHCN của Đảng đối với nông nghiệp là đưa nông dânlàm ăn riêng lẻ đi dần từ tổ đổi công (có mầm mồng XHCN), tiến lên hợp tác

xã cấp thấp (nửa XHCN), rồi tiến lên hợp tác xã cấp cao (XHCN)" 2

Rõ ràng, từ rất sớm Hồ Chí Minh đã có quan niệm hết sức cụ thể và sâusắc về CNXH Đó là một chân lý Qua thực tiễn hơn 70 năm cách mạng ViệtNam từ khi có Đảng đã chứng minh quan niệm trên của người là hoàn toàn đúngđắn Quan niệm đó không những có giá trị cho đến ngày hôm nay, mà còn mangtính thời đại - định hướng cho tương lai nước nhà Những thành tựu hơn 20 nămđổi mới đã đem lại cho cách mạng nước ta nhiều thuận lợi Tuy nhiên, conđường phía trước của cách mạng Việt Nam còn không ít chông gai và thử thách

Từ việc xác định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nềntảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động cùng với đường lối đúng đắn, sángtạo của Đảng, nhân dân ta sẽ thực hiện thắng lợp sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN, hoàn thành sự nghiệp màChủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã lựa chọn

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 10, tr 14, 15.

Trang 9

Tư tưởng Hồ Chí Minh

và những đặc trưng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Nguyễn Trường Cảnh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội được bắt đầu hình thành

từ khi Nguyễn Ái Quốc phát hiện ra đường lối giải phóng dân tộc, đặt cáchmạng Việt Nam vào quỹ đạo của cách mạng vô sản, kết hợp chủ nghĩa yêunước với chủ nghĩa xã hội Từ ngày ấy, "Từng bước một trong cuộc đấu tranh,vừa nghiên cứu lý luận Mác- Lênin, vừa làm công tác thực tế", nhận thức củaNgười về chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn

Vậy, "Chủ nghĩa xã hội là gì?"1 Hồ Chí Minh đã giải thích một cáchvắn tắt như sau:

1 "Chủ nghĩa xã hội là lấy nhà máy, xe lửa, ngân hàng.v.v làm củachung Ai làm nhiều thì ăn nhiều, ai làm ít thì ăn ít, ai không làm thì không

ăn, tất nhiên là trừ những người già cả đau yếu và trẻ con Thế ta đã đến đấychưa? Chưa đến Chủ nghĩa xã hội không thể làm mau được mà phải làm dầndần ở nông thôn phải có tổ đổi công để tăng gia sản xuất rồi tiến lên hợp tác

xã, tiến lên nông trường"2

2 "Chủ nghĩa xã hội là gì? Là mọi người ăn no mặc ấm, sung sướng,

tự do Nhưng nếu muốn tách riêng một mình mà ngồi ăn no mặc ấm, ngườikhác mặc kệ, thế là không tốt Mình muốn ăn no mặc ấm, cũng cần làm saocho tất cả mọi người được ăn no mặc ấm, như thế mới đúng Muốn như vậy,phải ra sức công tác, ra sức lao động sản xuất" 3

3 "Chủ nghĩa xã hội là công bằng hợp lý: Làm nhiều hưởng nhiều,làm ít hưởng ít, không làm thì không hưởng Những người già yếu hoặc tàntật sẽ được Nhà nước giúp đỡ chăm nom" 4

1 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập, Sđd, tËp 8, tr 226

2 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập Sđd, tập 8 tr 396

4 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập, Sđd, tập 9, tr 175

Trang 10

4 "Chủ nghĩa xã hội là tất cả mọi người các dân tộc ngày càng ấm no,con cháu chúng ta ngày càng sung sướng"1

5 "Chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóacủa nhân dân và do nhân dân tự xây dựng lấy" 2

6 "Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngàycàng sung sướng, ai lấy được đi học, ốm đau có thuốc, già không lao động thìđược nghỉ, những phong tục tập quán không tốt dần dần được xóa bỏ (ví dụ:lấy vợ, lấy chồng sớm quá, cúng bái, liên hoan lu bù, lười biếng ) Tóm lại,

xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt, đó làchủ nghĩa xã hội" 3

7 "Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nướcViệt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phầnxứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới" 4

Từ những luận điểm trên của Hồ Chí Minh, chúng tôi có thể khái quátlên một số quan điểm của Hồ Chí Minh về đặc trưng của chủ nghĩa xã hộinhư sau:

1 Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một chế độ xã hội do nhân dân lao động làm chủ, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Thứ nhất, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, "chính quyền đã

ở trong tay nhân dân"5, nhân dân đã trở thành chủ thể của quyền lực Địa vịchủ thể quyền lực của nhân dân gắn liền với sức mạnh vô địch của nhân dân.Nhân dân có địa vị cao nhất chính vì nhân dân có sức mạnh lớn nhất Đây

là tư tưởng mang tính nền tảng, trụ cột, xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống lýluận của Hồ Chí Minh cũng như trong tư tưởng của Người về đặc trưng chủ

Trang 11

nghĩa xã hội ở Việt Nam Hồ Chí Minh viết: "Lực lượng toàn dân là lựclượng vĩ đại hơn hết Không ai chiến thắng được lực lượng đó" 1

Thứ hai, nhân dân là chủ thể của quyền lực, trước hết là quyền lực

chính trị Vai trò chủ thể quyền lực của nhân dân được thể hiện trong lĩnh vựcnhà nước Đây là một điểm nhấn quan trọng của Hồ Chí Minh: Bộ máy nhànước là cơ quan quyền lực công của nhân dân Hồ Chí Minh viết: "Chính phủ

là công bộc của dân vậy Các công việc của chính phủ làm phải nhằm mụcđích duy nhất là mưu tự do hạnh phúc cho mọi người Cho nên chính phủnhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy Việc gì có lợicho dân thì làm Việc gì có hại cho dân thì phải tránh" 2

Thứ ba, nền tảng chính trị của quyền lực nhân dân là Quốc hội được

lập nên theo con đường dân chủ, tức là Tổng tuyển cử theo phương thức phổthông đầu phiếu

Hồ Chí Minh đã viết: " ngày Tổng tuyển cử là một ngày đầu tiêntrong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủcủa mình"3;

"Một Quốc hội được bầu ra bằng phổ thông đầu phiếu đã bảo đảm chođất nước một Hiến pháp dân chủ"4 Bằng việc tham gia Tổng tuyển cử để lậpnên Quốc hội và thông qua Quốc hội để xây dựng một Hiến pháp, nhân dân

đã thực hiện một trong những quyền làm chủ rất cơ bản của mình - quyền làmchủ về chính trị Đồng thời, với việc lập nên Quốc hội và Hiến pháp, nền tảngcủa chế độ chủ nghĩa xã hội đã được thiết lập

Thứ tư, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, song phải đặt dưới sự

lãnh đạo của Đảng cộng sản Hồ Chí Minh chỉ rõ, sức mạnh to lớn của nhândân chỉ phát huy khi được tập hợp, đoàn kết và được lãnh đạo bởi một tổ chứcchính trị là Đảng Cộng sản Việt Nam Người viết: "Lực lượng của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động là rất to lớn, là vô cùng vô tận Nhưng lực

3 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập, Sđd, tËp 3 tr 145

Trang 12

lượng ấy cần có Đảng lãnh đạo mới chắc chắn thắng lợi"1, khi giai cấp màkhông có Đảng lãnh đạo thì không làm cách mạng được

Trong điều kiện có chính quyền, Đảng cầm quyền, nhưng nhân dânphải là chủ "mọi quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân" Người luôn nhấnmạnh đến vấn đề quyền lực thuộc về nhân dân, xem đây là nguyên tắc, là bảnchất của chế độ mới mà Đảng ta, nhân dân ta ra sức xây dựng Một mặt Đảnglãnh đạo cách mạng, lãnh đạo chính quyền là nhằm thiết lập và củng cố quyềnlàm chủ của nhân dân, mọi quyền lực phải thuộc về dân, mặt khác theoNgười, nhân dân muốn thực sự bảo đảm được quyền lực của mình, cần phải

có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, mỗi người dân phải hiểu biết quyền lợi củamình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào côngcuộc xây dựng Nhà nước

2 Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cần xây dựng là một xã hội dân giầu nước mạnh, được thiết lập trên cơ sở chế độ công hữu với "nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội"

Làm cho dân giàu, nước mạnh, đời sống vật chất, tinh thần của ngườidân không ngừng được nâng cao là quan điểm nhất quán trong tư tưởng HồChí Minh Bởi, theo Người, chủ nghĩa xã hội là cho dân giàu, nước mạnh.Dân có giàu thì nước mới mạnh Vì vậy, phải phát triển kinh tế nhằm "làmcho người nghèo thì đủ ăn Người đủ ăn thì khá giàu, người khá giàu thì giàuthêm"2

Như vậy, mục đích vì cuộc sống của nhân dân lao động, phấn đấu đểthỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng về vật chất và tinh thần của nhân dân laođộng Đường lối phát triển kinh tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện rõmục đích của chủ nghĩa xã hội là: "làm sao cho nhân dân được đủ ăn, đủ mặc,ngày càng sung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, già không laođộng thì được nghỉ Tóm lại, xã hội ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng,tinh thần ngày càng tốt"3

Trang 13

Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa xã hội được xây dựng trên cơ sở xóa

bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, lấy chế độ công hữu về tư liệu sản xuấtlàm nền tảng Về lực lượng sản xuất, phải khuyến khích tạo mọi điều kiện chomọi người tham gia lao động sản xuất, phát triển khoa học, kỹ thuật cao, cócông nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật tiên tiến Ngườicũng xác định: " trên cơ sở kinh tế xã hội chủ nghĩa ngày càng phát triển,cách bóc lột theo chủ nghĩa tư bản được xóa bỏ dần, đời sống vật chất và vănhóa của nhân dân ngày càng được cải thiện"1 Nền kinh tế xã hội chủ nghĩaphải được tạo lập trên chế độ sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội có thể thắng được chủ nghĩa tưbản khi nó tạo ra một nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển củasức sản xuất, của khoa học và công nghệ Tuy nhiên, không thể có được chủnghĩa xã hội với một nền kinh tế phát triển cao ngay một lúc, mà là một quátrình không ngừng được bổ sung và phát triển những nhân tố mới để tự hoànthiện Hơn nữa chúng ta bắt đầu làm cách mạng xã hội chủ nghĩa để xây dựngchủ nghĩa xã hội từ một nước có nền kinh tế chậm phát triển, lực lượng sảnxuất lạc hậu, trong đó công cụ sản xuất quá thô sơ Vì vậy, phấn đấu để cómột nền kinh tế phát triển cao là một quá trình lâu dài

3 Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một xã hội phát triển cao về văn hóa và đạo đức con người

Hồ Chí Minh quan niệm văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, làthuộc về kiến trúc thượng tầng của xã hội cho nên theo nguyên lý chung, vănhóa chịu sự tác động của các yếu tố trong cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các quan

hệ kinh tế.2 Tuy nhiên, văn hóa được xếp ngang hàng với kinh tế, chính trị, xãhội, tạo thành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội, đồng thời giữa chúng

có mối quan hệ biện chứng với nhau và vai trò của văn hóa là rất quan trọng.Khi trả lời câu hỏi của Phóng viên báo Luy- ma- ni- tê (L,humanité) về nhân

tố nào sẽ biến Việt Nam lạc hậu thành một nước tiên tiến ? Hồ Chí Minh nói:

"Có lẽ cần phải để lên hàng đầu những cố gắng của chúng tôi nhằm phát triển

2 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập, Sđd, tËp 6, tr 368, 369

Trang 14

văn hóa Chủ nghĩa thực dân đã kìm hãm nhân dân chúng tôi trong vòng ngutối để chúng áp bức Nền văn hóa nảy nở hiện thời là điều kiện cho nhân dânchúng tôi tiến bộ Chính vì vậy, chúng tôi đã đào tạo nhanh chóng các cán

bộ cho tất cả các ngành hoạt động để công nghiệp hóa đất nước", đồng thờiNgười cũng xác định "số phận nhân dân ta là ở trong tay ta, văn hóa phải soiđường cho quốc dân đi"1 Từ đó người khẳng định : "Trình độ văn hóa củanhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế,phát triển dân chủ cần thiết để xây dựng nước ta thành một nước hòa bình,thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh"2

Về đạo đức mới, Hồ Chí Minh đã thực sự làm một cuộc cách mạngtrên lĩnh vực đạo đức ở Việt Nam Đạo đức mới đã lật ngược lại các kiểu đạođức cũ của các giai cấp thống trị, áp bức bóc lột nhân dân lao động Đạo đứcmới xóa bỏ những chuẩn mực đạo đức phong kiến vẫn luôn luôn trói buộcnhân dân lao động vào những lễ giáo hủ bại, phục vụ cho chế độ đẳng cấp,tôn ty trật tự hết sức hà khắc của giai cấp phong kiến Đạo đức mới hoàn toàntrái ngược với đạo đức cá nhân chủ nghĩa, ích kỷ cực đoan của giải cấp tư sản

Nó cũng xa lạ với đạo đức của giai cấp tiểu tư sản, kìm hãm con người trongnhững lợi ích riêng tư tủn mủn, cục bộ, hẹp hòi, cũng như trong vòng giatrưởng nhỏ bé Nó càng xa lạ với đạo đức tôn giáo luôn khuyên con ngườikhắc kỷ, cam chịu, chấp nhận số phận trong chốn trần tục, để hướng về cuộcsống tốt đẹp hơn sau khi chết ở nơi thiên đàng hay chốn niết bàn Điều này đãđược Hồ Chí Minh nói rõ: "có người cho đạo đức cũ và đạo đức mới không

có gì khác nhau Nói như vậy là lầm to Đạo đức cũ và đạo đức mới khácnhau nhiều Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời.Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngẩng lêntrời"3 Người còn nói, "đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu Nó là đạođức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợiích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người"4

Trang 15

Theo Hồ Chí Minh xây dựng nền văn hóa trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội là phải xây dựng một nền văn hóa mở, giữ vững được bản sắcdân tộc nhưng cũng mở rộng hợp tác, giao lưu với các nước, các nền văn hóakhác trên thế giới trên cơ sở, nền tảng là nền văn hóa dân tộc, nhằm khai tháctốt các giá trị, tinh hoa văn hóa nhân loại làm phong phú và hiện đại thêm nềnvăn hóa dân tộc.

4 Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một xã hội được xây dựng theo nguyên tắc công bằng, hợp lý

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là một xã hội công bằng và hợp

lý, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm thì không hưởng; cácdân tộc đều bình đẳng, miền núi được giúp đỡ để tiến kịp miền xuôi; cácchính sách xã hội được quan tâm thực hiện; đạo đức lối sống xã hội phát triểnlành mạnh

Theo Hồ Chí Minh, thực hiện công bằng xã hội chính là giải quyếtmối quan hệ giữa cống hiến và hưởng thụ, giữa quyền lợi và nghĩa vụ của mỗithành viên trong xã hội Ngay trong thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ,cứu nước ở vào giai đoạn quyết liệt, nhân dân miền Bắc phải chịu nhiều khókhăn, thiếu thốn để dồn hết tài lực, vật lực cho tiền tuyến lớn miền Nam, HồChí Minh phát biểu trước hội đồng Chính phủ:

"Không sợ thiếu, chỉ sợ không công bằng

Không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên"1.Trước lúc đi xa, Người đã để lại những lời căn dặn cho toàn Đảng,toàn dân những việc cần làm khi cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi là:

"Đối với những người đã dũng cảm hy sinh một phần xương máu của mình,Đảng, Chính phủ và đồng bào phải tìm mọi cách làm cho họ có nơi ăn chốn ởyên ổn, đồng thời phải mở những lớp dạy nghề thích hợp với mỗi người đểhọc có thể dần dần "tự lực cánh sinh" Đối với cha mẹ, vợ con (của thươngbinh và liệt sĩ) và thiếu sức lao động và túng thiếu, thì chính quyền địa

Trang 16

phương phải giúp đỡ học có công ăn việc làm thích hợp, quyết không để họ bịđói rét"1.

Đây cũng là biện pháp để từng bước thực hiện công bằng xã hội trong

tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhưng công bằng, theo Hồ Chí Minh, không phải là cào bằng mộtcách bình quân, giỏi kém như nhau, làm triệt tiêu mất động lực kinh tế - xãhội Người viết: "phân phối theo mức lao động Lao động nhiều thì được phânphối nhiều, lao động dễ thì được phân phối ít Không nên có tình trạng ngườigiỏi, người kém, việc khó, việc dễ cũng công điểm như nhau Đó là chủ nghĩabình quân Phải tránh chủ nghĩa bình quân"2

5 Chủ nghĩa xã hội là công trình sáng tạo của quần chúng nhân dân và do quần chúng nhân dân tự xây dựng.

Thấm nhuần quan điểm: quần chúng là lực lượng làm nên lịch sử củachủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh chỉ rõ, chủ nghĩa xã hội do chính nhândân xây dựng lên, là sản phẩm nỗ lực chung của chính nhân dân dưới sự lãnhđạo của Đảng Nhấn mạnh đặc trưng này, Người viết: "Chủ nghĩa xã hội là doquần chúng nhân dân tự mình xây dựng nên"3 và "Đó là công trình tập thể củaquần chúng lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng"4

Xuất phát từ quan niệm chủ nghĩa xã hội là công trình tập thể củanhân dân, do nhân dân xây dựng lấy, "Chủ nghĩa xã hội chỉ có thể xây dựngđược với sự giác ngộ đầy đủ và lao động sáng tạo của hàng chục triệungười"5 Chính vì vậy Hồ Chí Minh đặt mục tiêu xây dựng con người xã hộichủ nghĩa lên hàng đầu Con người xã hội chủ nghĩa theo quan điểm của HồChí Minh phải là con người có tinh thần và năng lực làm chủ; có đạo đức cầnkiệm liêm chính, chí công vô tư; có kiến thức khoa học - kỹ thuật, nhạy bénvới cái mới; có tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm Đó chính là nguồn lựcquan trọng nhất để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Đồng thời, để làm

Trang 17

được điều đó, cần phải giải phóng con người, giải phóng mọi khả năng sẵn cócủa con người để phục vụ cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Xây dựng chế độ mới- chế độ xã hội chủ nghĩa, theo Hồ Chí Minhphải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng vì: "Xây dựng chủ nghĩa xã hội là mộtcuộc đấu tranh phức tạp, gian khổ và lâu dài Nhân dân ta hãy đoàn kết chặtchẽ dựa trên nền tảng liên minh công nông, bền bỉ phấn đấu dưới sự lãnh đạocủa Đảng và Chính phủ, thì chúng ta nhất định thắng lợi"1 Đảng cộng sản,đội tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo nhà nước, lãnh đạo xã hội lànhân tố quyết định đối với sự thành công của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa

xã hội Tuy nhiên, Đảng không được "xa dân", Đảng phải "lấy dân làm gốc",Đảng phải thật sự trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớthật trung thành của nhân dân

6 Chủ nghĩa xã hội có mối quan hệ hòa bình, hữu nghị, hợp tác với nhân dân lao động tất cả các nước

Chủ nghĩa xã hội có xây dựng thành công trước hết phải biết kế thừa

và phát triển những thành tựu của nhân loại mà phần lớn nó đang bị giai cấp

tư sản các nước nắm giữ và lợi dụng Cho nên theo Hồ Chí Minh, chính sáchđối ngoại của Việt Nam là "làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và khônggây thù oán với một ai"2

Chúng ta sẵn sàng hợp tác với các nước, kể cả các nước không cùngchế độ xã hội, thậm chí cả với nước đã từng xâm lược nước ta Trong bài viếtnhân Quốc khánh lần thứ 10 của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Ngườiviết: "Đối với nước Pháp, chúng ta sẽ cố gắng lập lại mối quan hệ kinh tế vàvăn hóa trên nguyên tắc bình đẳng và hai bên đều có lợi Chúng ta đoàn kếtvới nhân dân Pháp và nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới"3 "Giữa nướcViệt Nam dân chủ cộng hòa và nước Nhật Bản, mặc dù Chính phủ Nhật Bảnhiện nay đang áp dụng một chính sách không thân thiện đối với nước ViệtNam Dân chủ Cộng hòa, chúng tôi đã cố gắng duy trì những quan hệ buônbán giữa Việt Nam với một số công ty Nhật Bản

Trang 18

Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mong muốn nhân dânhai nước luôn luôn có quan hệ tốt và ngày càng phát triển"1

Tuy nhiên, khi hợp tác với các nước, nhất là với các nước tư bản chủnghĩa, Hồ Chí Minh luôn cảnh giác với những mặt trái của nó, luôn đề phòng

và tìm mọi cách để ngăn chặn những tác động xấu, những hành động lợi dụnghợp tác để phá hoại sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, nhất là vi phạmđộc lập chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam Người nói: "Nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa sẵn sàng đặt mọi quan hệ thân thiện hợp tác với bất cứ mộtnước nào trên nguyên tắc: tôn trọng sự hoàn chỉnh về chủ quyền và lãnh thổcủa nhau, không xâm phạm lẫn nhau, không can thiệp nội trị của nhau, bìnhđẳng cùng có lợi và chung sống hòa bình Chúng tôi tin chắc rằng sự hợp tác

đó sẽ có lợi cho cả đôi bên và có lợi chung cho công cuộc hòa bình toàn thếgiới"2

Trong quan hệ với bất cứ nước nào, hợp tác với bất cứ lực lượng nào,

Hồ Chí Minh đều đòi hỏi phải trên cơ sở thật thà, dân chủ và cùng có lợi,chống lại mọi biểu hiện có tính chất thủ đoạn để dẫn tới sự can thiệp và thôntính lẫn nhau Người khẳng định: "Việt Nam sẵn sàng cộng tác thân thiện vớinhân dân Pháp Những người Pháp tư bản hay công nhân, thương gia hay tríthức, nếu họ muốn thật thà cộng tác với Việt Nam thì sẽ được nhân dân ViệtNam hoan nghênh họ như anh em bầu bạn Song nhân dân Việt Nam kiênquyết cự tuyệt những người Pháp quân phiệt"3

Quan điểm hợp tác của Hồ Chí Minh đối với nước Pháp cũng như đốivới các nước khác là hoàn toàn nhất quán và rõ ràng Điều này chúng ta thấyrất rõ trong bức thư của Người gửi cho Liên hợp quốc tháng 12-1946: "Đốivới các nước dân chủ, nước Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa vàhợp tác trong mọi lĩnh vực:

a) Nước Việt Nam dành sự tiếp nhận thuận lợi cho đầu tư của các nhà tưbản, nhà kỹ thuật nước ngoài trong tất cả các ngành kỹ nghệ của mình

Trang 19

b) Nước Việt Nam sẵn sàng mở rộng các cảng, sân bay và đường ságiao thông cho việc buôn bán và quá cảnh quốc tế.

c) Nước Việt Nam chấp nhận tham gia mọi tổ chức hợp tác kinh tếquốc tế dưới sự lãnh đạo của Liên hợp quốc

Trong cuộc đấu tranh vì những quyền thiêng liêng của mình, nhândân Việt Nam có một niềm tin sâu sắc rằng họ cũng chiến đấu cho một sựnghiệp chung: đó là sự khai thác tốt đẹp những nguồn lợi kinh tế và một tổchức có hiệu quả cho an ninh ở Viễn Đông"

Năm tháng đã qua đi chủ nghĩa xã hội có mối quan hệ hòa bình, hữunghị, hợp tác với nhân dân lao động tất cả các nước vẫn có ý nghĩa thực tiễnrất to lớn cho chúng ta hôm nay

Như vậy, những đặc trưng chủ nghĩa xã hội nêu trên của Hồ Chí Minh

là cốt vật chất quan trọng Nhiệm vụ của Đảng ta là phải căn cứ vào tư tưởngcủa Hồ Chí Minh về những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội để bổ sung và pháttriển nó trong những điều kiện lịch sử mới Chính vì vậy trên cơ sở tổng kếtthực tiễn 5 năm đầu của đổi mới từ Đại hội VI, Đại hội VII đã thông quaCương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Trong cương lĩnh Đảng ta đã khẳng định: Chế độ xã hội chủ nghĩa mà Đảng

và nhân dân ta phấn đấu xây dựng có sáu đặc trưng cơ bản Các đặc trưng đó

chính là những dấu hiệu (đặc điểm, tiêu chí) nhận biết bản chất, mục tiêu,động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Trung thành với Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội (1991), Đại hội X tiếp tục khẳng định những đặc trưngmang tính bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta phấnđấu xây dựng Đồng thời Đại hội X đã điều chỉnh và bổ sung một số nhậnthức mới, làm sâu sắc hơn bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa- một chế độ

xã hội vừa kế thừa những thành tựu của nền văn minh nhân loại, vừa thể hiệntrên một trình độ phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản, Đại hội X khẳng định,

xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là: "Một xã hội dân giàu,nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh

Trang 20

tế phỏt triển cao, dựa trờn lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phựhợp với trỡnh độ phỏt triển của lực lượng sản xuất; cú nền văn húa tiờn tiến,đậm đà bản sắc dõn tộc; con người được giải phúng khỏi ỏp bức, bất cụng, cúcuộc sống ấm no, tự do, hạnh phỳc, phỏt triển toàn diện; cỏc dõn tộc trongcộng đồng Việt Nam bỡnh đẳng, đoàn kết, tương trợ và giỳp đỡ nhau cựng tiếnbộ; cú Nhà nước phỏp quyền xó hội chủ nghĩa của nhõn dõn, do nhõn dõn, vỡnhõn dõn dưới sự lónh đạo của Đảng cộng sản; cú quan hệ hữu nghị và hợptỏc với nhõn dõn cỏc nước trờn thế giới"1.

So với sỏu đặc trưng của xó hội xó hội chủ nghĩa mà Cương lĩnh xõydựng đất nước trong thời kỳ quỏ độ lờn chủ nghĩa xó hội (1991) đó nờu ra, Đạihội X đó bổ sung thờm hai đặc trưng và điều chỉnh nhận thức ở một số đặctrưng khỏc Những bổ sung và điều chỉnh đú làm sõu sắc thờm bản chất củachế độ xó hội chủ nghĩa, đồng thời là cơ sở để Đảng và nhõn dõn ta thấy rừhơn những nhiệm vụ phải thực hiện trờn con đường xõy dựng chủ nghĩa xóhội

1 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, Hà Nội 2006, tr 68

Trang 21

Sáng tạo của hồ chí minh trong xác định bản chất đặc trng của chủ nghĩa xã hội

Lờ Văn Thủy

Nhận thức của Hồ Chớ Minh về chủ nghĩa xó hội là một quỏ trỡnh, từchỗ chủ nghĩa xó hội chỉ là nhận thức trờn phương diện lý thuyết, Người núi:

"chỉ cú chủ nghĩa xó hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phúng được cỏc dõn

Người đặt cõu hỏi: "chế độ cộng sản cú ỏp dụng được ở chõu Á núi chung và

tế, xó hội, văn húa, của Chõu Á và Đụng Dương, Người đi đến khẳng định:

"chủ nghĩa cộng sản thõm nhập dễ dàng vào chõu Á, dễ dàng hơn là ở chõu Âu" 3 , "sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đó chuẩn bị đất rồi, chủ nghĩa xó hội

chỉ cũn phải làm cỏi việc là gieo hạt giống của cụng cuộc giải phúng nữa

hội là một chế độ xó hội thuộc hỡnh thỏi kinh tế - xó hội cộng sản chủ nghĩa,

mà việc xõy dựng nú là một quỏ trỡnh lõu dài, khú khăn, phức tạp Túm lại,nhận thức của Hồ Chớ Minh về chủ nghĩa xó hội là một quỏ trỡnh, quỏ trỡnh đúluụn cú sự kết hợp giữa nhận thức về lý luận và tổng kết thực tiễn

Theo Hồ Chớ Minh muốn xõy dựng chủ nghĩa xó hội, trước hết phảihiểu chủ nghĩa xó hội là gỡ? và Người đưa ra cõu trả lời dưới nhiều gúc độ

1 Hồ Chớ Minh, Toàn tập, Sđd, tập 10, tr.128.

3 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập.1, tr.28.

4 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập.9, tr 291.

Trang 22

mạnh bản chất đặc trưng của chủ nghĩa xó hội từ phương diện đạo đức, vănhúa, con người Đõy là sự sỏng tạo, phỏt triển chủ nghĩa Mỏc - Lờnin và cũng

là nột đặc trưng của Hồ Chớ Minh trong việc xỏc định bản chất đặc trưng củachủ nghĩa xó hội; điểm sỏng tạo, nột đặc trưng đú xuất phỏt từ truyền thốngđạo đức, văn húa của người phương Đụng núi chung, Việt Nam núi riờng, đúlà: luụn đề cao mặt thiện, đạo đức làm người, đạo đức sống; coi trọng hũađồng, nhõn nghĩa, thủy chung, khoan dung độ lượng; chống lại những thúi hưtật xấu, v.v…

Về phương diện đạo đức, Người cho rằng: Chủ nghĩa xã hội là

đối lập, xa lạ với chủ nghĩa cỏ nhõn Núi như vậy khụng cú nghĩa là

Hồ Chớ Minh phủ nhận cỏ nhõn, mà trỏi lại trong xó hội xó hội chủ nghĩa, cỏnhõn, con người càng được tụn trọng; cú điều kiện, phỏt triển mọi khả năngcủa mỡnh vỡ sự phỏt triển của xó hội, vỡ hạnh phỳc của con người, Người núi:

"khụng cú chế độ nào tụn trọng con người, chỳ ý xem xột những lợi ớch cỏ nhõn đỳng đắn và bảo đảm cho nú được thỏa món bằng chế độ xó hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa" 1

Theo Hồ Chớ Minh: Làm cỏch mạng tức là đổi xó hội cũ thành xó hộimới, đú là một cụng việc khú khăn, gian khổ, lõu dài, phức tạp, "là gươm kề

cổ sỳng kề vai, là thõn sống chỉ coi cũn một nửa", vậy để làm cỏch mạng, đũihỏi người cỏn bộ, đảng viờn phải cú đạo đức cỏch mạng, khụng cú đạo đứccỏch mạng thỡ khụng thể lónh đạo được nhõn dõn, khụng làm nổi việc gỡ,

Người núi: "khụng cú đạo đức thỡ dự tài giỏi mấy cũng khụng lónh đạo được

nhõn dõn Vỡ muốn giải phúng cho dõn tộc, giải phúng cho loài người là một cụng việc to tỏt mà tự mỡnh khụng cú đạo đức, khụng cú căn bản, tự mỡnh đó

dựng chủ nghĩa xó hội, trước hết cần phải cú con người mới xó hội chủ nghĩa,

đú là con người phỏt triển toàn diện về mọi mặt, cả về phẩm chất đạo đức vàtài năng, trong đú Người đặc biệt nhấn mạnh phẩm chất đạo đức Người núi:

cú tài mà khụng cú đức là người vụ dụng Người coi đạo đức là gốc của ngườicỏch mạng, Người cỏch mạng khụng cú đạo đức thỡ khụng thể hoàn thành

Trang 23

được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang, đã có lần Người nói: Xét cho cùng, cáixấu trong con người là do danh và lợi Bao nhiêu thứ bệnh quy về đây, baonhiêu tác hại là do đây Phải tìm mọi cách giữ cho cán bộ, đảng viên đừngmắc vào vòng danh lợi Người coi chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù nguy hiểm nhấtcủa đạo đức cách mạng, là căn bệnh mẹ đẻ ra nhiều căn bệnh tai hại khác,

Người viết: "chủ nghĩa cá nhân đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm: quan liêu,

mệnh lệnh, bè phái chủ quan, tham ô lãng phí, Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ

vậy phải chống chủ nghĩa cá nhân, và Người đi đến kết luận: "tư tưởng xã hội

chúng ta thấy đạo đức có vai trò rất quan trọng đối với người cách mạng, đốivới sự nghiệp cách mạng Theo Hồ Chí Minh, điều hấp dẫn của chủ nghĩa xãhội và chủ nghĩa cộng sản không hẳn là ở mức sống vật chất cao mà điềuquan trọng đầu tiên là ở giá trị đạo đức của nó, ở phẩm chất đạo đức củangười cộng sản; vấn đề này được Người thể hiện rõ khi nói về tấm gương đạođức của Lênin, vì vậy, Hồ Chí Minh rất quan tâm tới vấn đề đạo đức, trongquá trình lãnh đạo cách mạng, không lúc nào Người xa rời điều quan tâm lớnlao đó Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng không phải là cái có sẵn trongmỗi con người, mà phải trải qua quá trình giáo dục, rèn luyện mà có, do vậy,muốn có đạo đức cách mạng, phải không ngừng tu dưỡng, giáo dục, rèn luyệnđạo đức cách mạng, tức là phải thường xuyên chống chủ nghĩa cá nhân - mặttrái của đạo đức, làm cho mặt trái của đạo đức ngày càng mất đi, đạo đức xãhội xã hội chủ nghĩa ngày càng nảy nở, và phát triển Tiếp cận bản chất đặctrưng của chủ nghĩa xã hội từ góc độ đạo đức, Hồ Chí Minh đưa ra quanniệm: chủ nghĩa xã hội là một xã hội trong đó mình vì mọi người, mọi người

vì mình Đó là nét đặc trưng nổi bật của con người xã hội xã hội chủ nghĩa,tức là con người trong xã hội xã hội chủ nghĩa phải đạt tới trình độ phát triểncao về đạo đức, nhân cách Vì thế, Hồ Chí Minh cho rằng chăm lo giáo dục,phát triển con người là vấn đề quan trọng trong chủ nghĩa xã hội

1 Hồ ChÝ Minh, Toàn tập, Sđd, tËp 9, tr 280.

Trang 24

Về phương diện văn hóa, con người: Hồ Chí Minh cho rằng chủ nghĩa

xã hội là giai đoạn phát triển cao hơn so với chủ nghĩa tư bản về mặt văn hóa.Điều đó cho chúng ta thấy Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ quy luật của vănhóa, đó là quy luật kế thừa, bổ sung và phát triển; kế thừa những giá trị truyềnthống văn hóa tốt đẹp của giai đoạn trước đồng thời đấu tranh loại bỏ nhữnghiện tượng phản văn hóa, bổ sung những giá trị văn hóa mới Từ nhận thức đó

Hồ Chí Minh chủ trương xây dựng một nền văn hóa mới, sau này Đảng takhẳng định xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Ngườikhẳng định: mục đích của xây dựng chủ nghĩa xã hội là "không ngừng nâng

cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân" "chủ nghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân và do nhân dân tự xây dựng nên" 1

Con người là chủ thể xây dựng xã hội mới, nền văn hóa mới; vậy đểxây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa cần phải bắt đầu xây dựng từ mỗi conngười Hồ Chí Minh cho rằng: nếu mỗi người đều tốt thì thành làng tốt, nướcmạnh Để xây dựng con người mới trước hết phải giáo dục, bồi dưỡng trên tất

cả các mặt: tư tưởng, đạo đức, lối sống, tri thức đồng thời cũng cương quyếtđấu tranh loại bỏ những tư tưởng, hành vi, lời nói, việc làm, phản văn hóabảo đảm cho con người phát triển cao về mặt văn hóa Người coi dốt nát cũng

là một thứ giặc, thói quen và truyền thống lạc hậu cũng là một loại kẻ thù

Người nói "một dân tộc dốt là một dân tộc yếu" "chúng ta có nhiệm vụ cấp

bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta phải làm cho dân tộc chúng ta trở nên một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng

đạt tới tầm cao về văn hóa, từng bước xóa bỏ những truyền thống, phong tụctập quán lạc hậu, những thói hư tật xấu, đang ngăn cản bước tiến của chủnghĩa xã hội Văn hóa là thước đo sự phát triển của con người, phát triển củatoàn xã hội về mọi mặt: sản xuất, khoa học - kỹ thuật, chính trị, tôn giáo, vănhọc - nghệ thuật, đạo đức, lối sống, phong tục tập quán, Có thể thấy, từ rấtsớm, Hồ Chí Minh đã quan tâm tới văn hóa, thấy rõ vị trí, vai trò của văn hóa

Trang 25

trong đời sống xã hội Ngay sau khi giành được chính quyền, Người đã đưavăn hóa vào chiến lược phát triển đất nước Người coi đấu tranh giành độclập, xây dựng chủ nghĩa xã hội không chỉ đơn thuần là sự nghiệp chính trị màcòn là sự nghiệp văn hóa cao cả Giải phóng con người khỏi thân phận nô lệ,khỏi cái đói, cái rét là một sự nghiệp văn hóa có ý nghĩa cao cả nhất, đầy đủnhất, một ước mơ ngàn đời của nhân loại Những điều đó thể hiện tầm cao trítuệ, tư duy biện chứng của Hồ Chí Minh trong việc kiến giải bản chất đặctrưng của chủ nghĩa xã hội.

Hồ Chí Minh kiến giải bản chất đặc trưng của chủ nghĩa xã hội từphương diện văn hóa, đạo đức, nhưng không tách rời từng nhân tố: kinh tế,chính trị, xã hội, đạo đức, văn hóa mà xem xét trong mối quan hệ biện chứnggiữa chúng theo Hồ Chí Minh các nhân tố: văn hóa, đạo đức, kinh tế, chínhtrị, xã hội có mối quan hệ biện chứng với nhau Trong xây dựng chủ nghĩa xã

hội chú ý cần phải coi trọng ngang nhau và Người căn dặn "trong công cuộc

kiến thiết nước nhà, có 4 vấn đề cùng phải chú ý đến, cùng phải coi trọng

vài nhân tố, hoặc coi trọng tất cả các nhân tố nhưng tách biệt giữa chúng sẽrơi vào phiến diện, chủ quan, duy ý chí, không thể xây dựng thành công chủnghĩa xã hội Thực tế cho thấy có nước kinh tế phát triển cao nhưng bạo lực,tham nhũng, tệ nạn xã hội, nảy sinh càng nhiều, điều đó chỉ ra cho chúng tathấy rằng văn hóa có vai trò rất quan trọng trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

Những kiến giải về bản chất đặc trưng của chủ nghĩa xã hội trênphương diện đạo đức, văn hóa của Hồ Chí Minh thực sự đã đặt nền tảng choviệc xây dựng đạo đức, văn hóa trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước ta Tư tưởng đó đã, đang và sẽ còn mãi mãi chỉ đạo chúng ta trong suốtquá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong giai đoạn hiện nay: kẻ thù và các thế lực phản động luôn tìmmọi cách chống phá ta về mọi mặt, đặc biệt là chúng muốn xóa bỏ vai trò lãnhđạo của Đảng, xóa bỏ từ gốc và từ bên trong Chúng ta chủ trương mở cửa hộinhập kinh tế quốc tế; xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ

1 Báo cứu quốc, số ra ngày 8-10-1945.

Trang 26

nghĩa Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương cụ thể để xây dựng vàphát triển đạo đức, văn hóa như: xây dựng, chỉnh đốn đảng; củng cố kiện toàn

bộ máy nhà nước; cải cách hành chính; phát triển giáo dục và đào tạo; xâydựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; đặc biệt là phát động phong trào họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Những chủ trương đó đã vàđang đạt những kết quả rất quan trọng, góp phần thiết thực vào sự nghiệp xâydựng chủ nghĩa xã hội Tuy nhiên, sự suy thoái về phẩm chất đạo đức, lốisống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng, viên có chức, có quyền; tệquan liêu, tham nhũng, cửa quyền, sách nhiễu dân, kèn cựa địa vị, bè phái mấtđoàn kết, ăn chơi sa đọa, chạy chức chạy quyền, mua quan bán chức; tệ nạn

xã hội phát triển: nghiện hút, mại dâm v.v đã và đang gây bất bình trong nhândân, làm tổn hại đến uy tín của Đảng và Nhà nước, sự an nguy của chế độ,ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, chà đạp lên đạo lý, truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc, cản trở quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Để vữngbước tiến lên chủ nghĩa xã hội, đòi hỏi phải đưa đất nước phát triển toàn diệntrên tất cả các lĩnh vực, trong đó phải đặc biệt quan tâm xây dựng đạo đức,văn hóa mới, phải coi đó là vấn đề chiến lược của cách mạng Việt Nam

Trang 27

T tëng Hå ChÝ Minh vÒ ®oµn kÕt

vµ tËp hîp lùc lîng c¸ch m¹ng trong c¸ch m¹ng ViÖt Nam (1920- 1930)

Lê Thị Thảo

Sự nghiệp dựng nước và giữ nước trong lịch sử suốt mấy nghìn nămcủa dân tộc Việt Nam là sự nghiệp của toàn dân tộc Sự nghiệp ấy chỉ giànhđược thắng lợi khi cả nước một lòng chống giặc giữ nước, khi mọi ngườicùng quyết tâm đấu tranh với thiên nhiên để xây dựng đất nước

Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu lý luận của chủnghĩa Mác- Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử, nghiêncứu, chọn lọc kinh nghiệm cách mạng thế giới, Hồ Chí Minh đã xác định cáchmạng không phải là công việc của một cá nhân, của một nhóm người nào, mà

là sự nghiệp của nhân dân đông đảo, của toàn dân Tức là phải huy động được

sự tham gia của quần chúng nhân dân không phân biệt giai cấp, đảng phái,thành phần dân tộc; không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng; không phân biệt giàtrẻ, gái trai, giàu nghèo…hễ là người Việt Nam yêu nước, muốn giành lại độclập cho dân tộc, tự do cho nhân dân thì đều có thể đứng trong hàng ngũ lựclượng cách mạng giải phóng dân tộc Nhưng nhân dân gồm hàng chục triệungười, thuộc mọi tầng lớp khác nhau, nếu không được thức tỉnh, giác ngộ và

tổ chức lại thì cũng không thành lực lượng, không thành sức mạnh Trong

Thư gửi các bạn cùng hoạt động ở Pháp, Hồ Chí Minh đã viết: "Đối với tôi,

câu trả lời đã rõ ràng, trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức

họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh giành tự do độc lập"1

Là người hiểu sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, được sống vàhoạt động trong phong trào công nhân Pháp, ở trung tâm cách mạng Nga vàQuốc tế Cộng sản, Hồ Chí Minh nhận ra rằng, sự hiểu biết của các Đảng cộng

sản và Quốc tế Cộng sản về các nước thuộc địa còn rất ít Trong Báo cáo về

1 Hå ChÝ Minh, Toµn tËp, S®d, tËp 1, tr 192.

Trang 28

Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ Người đã khẳng định: "Cuộc đấu tranh giai cấp

không diễn ra giống như ở phương Tây

Về phía người lao động, đó là sự không giác ngộ, sự nhẫn nhục và vô

tổ chức Về phía bọn chủ, không có máy móc, ruộng đồng thuộc sở hữu củanhững địa chủ hạng trung và hạng nhỏ và những kẻ mà ở đó được coi là đạiđịa chủ thì chỉ là những tên lùn tịt bên cạnh những người trùng tên với họ ởchâu Âu và châu Mỹ; không có tỷ phú người An Nam Những tên trọc phú ở

đó thì ở đây chỉ là những kẻ thực lợi khá giả thôi

Cho nên, nếu ở đây nông dân gần như chẳng có gì thì địa chủ cũngkhông có vốn liếng gì lớn; nếu nông dân chỉ sống bằng cái tối thiểu cần thiếtthì đời sống của địa chủ cũng chẳng có gì là xa hoa; nếu thợ thuyền khôngbiết mình bị bóc lột bao nhiêu thì địa chủ lại không hề biết công cụ để bóc lộtcủa họ là máy móc; người thì nhẫn nhục chịu số phận của mình, kẻ thì vừaphải trong sự tham lam của mình Sự xung đột về quyền lợi của họ được giảmthiểu"1

Vì vậy, từ rất sớm Người đã xác định lực lượng giải phóng dân tộc

trước hết là lực lượng bản thân các dân tộc bị áp bức Trong Tuyên ngôn của

Hội liên hiệp thuộc địa, Hồ Chí Minh đã kêu gọi: "Hỡi anh em ở các thuộc

địa…công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lựccủa bản thân anh em"2 Cách mạng giải phóng dân tộc "là việc chung của cảdân chúng chứ không phải việc một hai người", không phải là sự nghiệp củariêng một số ít nhà cách mạng anh hùng, cũng không phải là sự nghiệp củariêng một đảng dẫu đảng đó có nhiều đảng viên

Trước Hồ Chí Minh có nhiều quan điểm cho rằng, quần chúng là mộtđám đông ô hợp, là sức ỳ, hợp càng đông thì dễ bị lộ bí mật, bị địch tiêu diệt,chỉ bằng tổ chức các "hội kín" mới trường tồn Vượt lên những hạn chế đó,

Hồ Chí Minh sớm thấy rõ nhân dân Việt Nam "có một lòng yêu nước nồngnàn" Người coi trọng và đánh giá cao tinh thần yêu nước và chủ nghĩa dântộc chân chính Người khẳng định: "Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn",

2 Hå ChÝ Minh, Toµn tËp, S®d, tËp 2, tr 127, 128.

Trang 29

"động lực vĩ đại", "động lực duy nhất" của đất nước, nếu được tổ chức, đượcgiác ngộ và lãnh đạo thì sẽ đem lại thắng lợi cho cách mạng.

Vấn đề xác định và tập hợp lực lượng hết sức sáng tạo của Hồ ChíMinh xuất phát từ việc xác định rõ chủ nghĩa đế quốc, thực dân không chỉ là

kẻ thù của riêng giai cấp công nhân và nhân dân lao động mà là kẻ thù chungcủa cả dân tộc Mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu của xã hội Việt Nam là mâu thuẫngiữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc và tay sai phản động, nhiệm vụhàng đầu của cách mạng Việt Nam là đấu tranh giải phóng dân tộc Vì vậy,đòi hỏi phải có lực lượng của toàn dân tham gia, phải vận động tất cả lựclượng và cá nhân yêu nước "Dân tộc cách mạng thì chưa phân giai cấp, nghĩa

là sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường quyền"1 Tuy nhiên,theo Hồ Chí Minh, trong sự tập hợp rộng rãi đó phải xác định rõ công nông

"là chủ cách mệnh", "là gốc cách mệnh" Theo Người, vì bị áp bức mà sinh racách mạng, cho nên ai bị áp bức càng nặng thì lòng cách mạng càng bền, chícách mạng càng quyết Người chỉ rõ cho những người cách mạng Việt Namhiểu "Công xã Pari vì tổ chức không khéo và không thiết lập mối quan hệ vớidân cày, nên đã thất bại…cách mạng Pháp đã dạy cho chúng ta bài học: Dânchúng công nông là gốc cách mạng"2 Người nêu ra cơ sở để khẳng định vaitrò chủ chốt của giai cấp công nhân và nông dân trong cách mạng giải phóngdân tộc: "1 Là vì công nông bị áp bức nặng hơn, 2 Là vì công nông là đôngnhất cho nên sức mạnh hơn hết, 3 Là vì công nông là tay không chân rồi, nếuthua thì chỉ mất có một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên

họ gan góc Vì những cớ ấy, nên công nông là gốc cách mạng"3

Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò nòng cốt của công nông trong

sự nghiệp cách mạng chống đế quốc thực dân Trong đó, người khẳng định:công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng, còn nông dân là lực lượng hùnghậu bên cạnh giai cấp công nhân

Đối với giai cấp nông dân, đây là lực lượng chiếm đa số ở các nướcthuộc địa và là giai cấp chịu nhiều tầng áp bức, bóc lột, bị bần cùng hóa nên

Trang 30

họ luôn có ý thức phản kháng "Trong tất cả các thuộc địa của Pháp, nạnnghèo đói đều gia tăng, sự phẫn uất ngày càng lên cao Sự nổi dậy của nôngdân bản xứ đã chín muồi"1

Hồ Chí Minh là người đầu tiên nhìn thấy vị trí, vai trò và sức mạnhcủa nông dân ở thuộc địa, đây chính là một lực lượng vô cùng quan trọng, cósức mạnh ghê gớm khi họ được giác ngộ, được tổ chức Người cho rằng:

"Cuộc cách mạng vô sản không thể thắng lợi ở các nước nông nghiệp và nửanông nghiệp nếu như giai cấp vô sản cách mạng không được quần chúngnông dân củng hộ tích cực"2 Cách mạng sẽ "không thể giành được thắng lợihoàn toàn nếu không có khối liên minh cách mạng của giai cấp vô sản vànông dân, nếu không có sự tham gia tích cực của quần chúng nông dân bị ápbức vào việc thực hiện những khẩu hiệu của cách mạng"3 Người chỉ rõ bàihọc của cách mạng Trung Quốc: "chính sách kém cỏi về vận động nông dâncủa Đảng Cộng sản là một trong những nguyên nhân quyết định làm cho cuộccách mạng Trung Quốc năm 1927 thất bại"4 Còn đối với cách mạng ThángMười Nga, theo Người "Nhờ chính sách rõ rệt đối với nông dân của ĐảngBônsêvích hoàn toàn đúng đắn nên Đảng có khả năng to lớn thu hút quân đội

Sa hoàng - gồm chủ yếu là nông dân"5

Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của giai cấp nông dân, coi giai cấpnông dân là "bạn đồng minh tự nhiên", "đồng minh rất chắc chắn" của giaicấp công nhân Người coi vấn đề nông dân là một vấn đề có vị trí rất quantrọng trong cách mạng giải phóng dân tộc của các nước phương Đông cũngnhư ở Việt Nam, coi nông dân là "nền tảng của vấn đề dân tộc" Tuy nhiên,

Hồ Chí Minh không bao giờ tuyệt đối hóa khả năng cách mạng của nông dân.Với cách nhìn vừa biện chứng vừa lịch sử, Người đã nhìn nhận giai cấp này

về cả mặt tích cực cũng như mặt hạn chế của nó Ngay từ những năm 20 củathế kỷ XX, Người đã kiên quyết đối với những quan điểm cường điệu hóa vaitrò của nông dân Người còn chỉ ra sự khác biệt giữa giai cấp nông dân ở các

Trang 31

nước thuộc địa là họ không có hệ tư tưởng, không thể tự mình trở thành lựclượng độc lập cũng như không có khả năng lãnh đạo cách mạng Người khẳngđịnh: Chỉ riêng với lực lượng của chính mình, nông dân không bao giờ có thểtrút bỏ được, gánh nặng đang đè nén họ "Nếu hiện nay nông dân vẫn còn ởtrong tình trạng tiêu cực, thì nguyên nhân là vì họ còn thiếu tổ chức, thiếungười lãnh đạo"1 Vì vậy giai cấp công nhân phải thu phục, lôi kéo và lãnhđạo được nông dân thì lực lượng to lớn ấy sẽ "làm xoay trời chuyển đất, baonhiêu thực dân, phong kiến cũng bị đánh tan".

Theo người: "Bạn đồng minh cương quyết của giai cấp vô sản là nôngdân Cách mạng chỉ có thể thắng lợi nếu như làn sóng cách mạng lay độngđược quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản"2 Ngườicũng chỉ rõ: "Đảng cách mạng phải hiểu rằng phong trào nông dân dù có quy

mô to lớn đến đâu đi nữa, cũng không mong giành được nhiều thắng lợi quyếtđịnh nếu như giai cấp công nhân không hành động"3

Như vậy, trong khi khẳng định sự cần thiết phải liên minh công- nông,

Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Vai trò

to lớn của nông dân chỉ có thể phát huy được đầy đủ khi nông dân được tổchức lại, chịu sự lãnh đạo của giai cấp công nhân

Trên cơ sở coi công nông là gốc cách mạng, Hồ Chí Minh còn ra sứckhơi dậy và phát huy mạnh mẽ truyền thống đoàn kết dân tộc nhằm tập hợpcác giới, tầng lớp, giai cấp, tạo nên sức mạnh toàn dân tộc Người chủ trươngđoàn kết tất cả các giai tầng trong xã hội để phụng sự sự nghiệp giải phóngdân tộc giành độc lập tự do

Đối với tầng lớp tiểu tư sản, trí thức cũng được Hồ Chí Minh rất quantâm Ở Việt Nam, tầng lớp này phát triển cùng với quá trình khai thác thuộcđịa của thực dân Pháp Họ nhanh chóng nổi lên trong phong trào yêu nước ởnhững thập kỷ đầu thế kỷ XX, đem lại những nét mới, khí thế sôi nổi, sựphong phú đa dạng cả về nội dung lẫn hình thức hoạt động của phong trào.Những lớp chiến sĩ theo xu hướng cách mạng vô sản đầu tiên của Việt Nam

Trang 32

cũng phần lớn xuất thân từ tiểu tư sản, tri thức Hồ Chí Minh đã nhận thấytrong xã hội thuộc địa, các tầng lớp này cũng bị đế quốc và phong kiến áp bứcbóc lột, cùng chịu chung số phận người dân mất nước, cùng kiếp nô lệ, cùngchịu cảnh tủi nhục như mọi tầng lớp lao động khác trong xã hội Cùng vớinhững đóng góp ngày càng nhiều của họ vào sự nghiệp cách mạng của dântộc, sự nhìn nhận của Người đối với khả năng và vai trò cách mạng của họ

ngày càng sâu sắc Trong tác phẩm Đường cách mệnh, với những phác thảo

đầu tiên về sắp xếp lực lượng của cách mạng, Người coi tầng lớp này là "Bầubạn cách mệnh của công nông" Khi thành lập Đảng Công sản, trước yêu cầuphải có một đường lối chính trị, đường lối giai cấp rõ ràng, phải phân định rõranh giới giữa cách mạng và phản cách mạng, Hồ Chí Minh đã xếp tiểu tưsản, tri thức vào hàng ngũ lực lượng cách mạng của dân tộc do giai cấp vô sản

lãnh đạo, một đồng minh gần gũi của công nhân và nông dân Trong Sách

lược vắn tắt thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng, Người chỉ rõ: "Đảng phải

hết sức liên lạc với tiểu tư sản, tri thức, trung nông, Thanh niên, Tân Việt, v.v

để lôi kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp"1 Tư tưởng này thể hiện tư duy sắcsảo của Hồ Chí Minh Tuy nhiên, để đánh giá đúng vai trò của tầng lớp nàyquả là điều không dễ dàng Khi nhận định về thái độ chính trị của tầng lớpnày ở các nước thuộc địa và nữa thuộc địa, Quốc tế Cộng sản lại nhấn mạnhnhững mặt tiêu cực mà chưa nêu lên đúng mức những mặt tích cực của họ Quốc

tế Cộng sản chủ trương không nên cường điệu hóa khuynh hướng cách mạngcủa giai cấp tiểu tư sản thành thị, lại càng không nên xem nhẹ những phần tử

ít cách mạng nhất- tầng lớp tiểu thương như là động lực của cách mạng

Đối với giai cấp tư sản, Hồ Chí Minh cũng có cách nhìn thực tế.Người cho rằng, giai cấp tư sản là đối tượng của cách mạng vô sản, nhưng đốivới cách mạng giải phóng dân tộc, giai cấp tư sản bản xứ lại không phải là đốitượng chính "Tư bản bản xứ đã thuộc tư bản Pháp, vì tư bản Pháp hết sứcngăn trở sức sinh sản làm cho công nghệ bản xứ không thể mở mang được.Còn về nông nghệ một ngày một tập trung đã phát sinh ra lắm khủng hoảng,nông dân thất nghiệp nhiều Vậy tư bản bản xứ không có thế lực gì ta không

Trang 33

nên nói cho họ đi về phe đế quốc được"1 Đại hội VI Quốc tế Cộng sản (1928)cho rằng, giai cấp tư sản, kể cả tư sản dân tộc ở các nước thuộc địa là đốitượng phải đánh đổ Trong hoàn cảnh ấy, Hồ Chí Minh vẫn thấy được mặttích cực của giai cấp tư sản dân tộc ở Việt Nam, giai cấp này hình thànhmuộn, bị đế quốc chèn ép, lực lượng non yếu, do đó họ có khuynh hướngchống lại đế quốc và phong kiến khá rõ nét Vì vậy, giai cấp tư sản dân tộccũng là lực lượng cách mạng, nhưng giai cấp này không đủ khả năng lãnh đạocuộc cách mạng, họ dễ thỏa hiệp với đế quốc hoặc chỉ dám đấu tranh trongvòng cải lương hợp pháp Nếu có bạo động thì thường phiêu lưu vì họ thiếukhả năng tổ chức lãnh đạo bằng một đường lối chính trị rõ ràng như một giaicấp đã trưởng thành.

Khi xác định cách mạng giải phóng dân tộc phải do giai cấp côngnhân lãnh đạo, Hồ Chí Minh một mặt chủ trương đưa quần chúng ra khỏinhững ảnh hưởng tiêu cực của "tư sản quốc gia", mặt khác chủ trương "tậphợp hoặc lôi kéo phú nông, tư sản và tư sản bậc trung"2 hoặc thấp hơn là trunglập họ, không để họ chạy sang hàng ngũ phản cách mạng Trong khi liên lạcvới các giai cấp, phải giữ vững nguyên tắc cách mạng, không được đi vào conđường thỏa hiệp, hy sinh quyền lợi cơ bản của công nông cho một giai cấpnào khác

Để tranh thủ triệt để các lực lượng cách mạng, Hồ Chí Minh còn chú ýđến bộ phận trong giai cấp địa chủ phong kiến cũng có thể đóng góp khả năngcủa mình cho sự nghiệp chung của dân tộc Về bản chất, giai cấp địa chủ làđối tượng của cách mạng giải phóng dân tộc và không có vai trò tích cực đốivới lịch sử Song, trong hoàn cảnh của xã hội thuộc địa lúc bấy giờ, vớiphương pháp phân tích khoa học và cụ thể, Hồ Chí Minh đã phân hóa, khaithác để lôi kéo những bộ phận tích cực về phía hàng ngũ cách mạng Chỉ loại

bỏ những bộ phận mà quyền lợi hoàn toàn gắn với đế quốc, đứng hẳn về phía

đế quốc, chống cách mạng, đó là số ít đại địa chủ phản động, làm tay sai cho

đế quốc thì phải đánh đổ Những bộ phận còn lại như phú nông, trung, tiểu

Trang 34

địa chủ vẫn được Hồ Chí Minh chủ trương lôi kéo về với khối đại đoàn kếtdân tộc.

Bên cạnh các giai cấp, tầng lớp nêu trên, Hồ Chí Minh còn động viên,đoàn kết các giới thanh thiếu niên, phụ nữ vào sự nghiệp cách mạng giảiphóng dân tộc "Đàn bà trẻ con cũng giúp làm việc cách mệnh được nhiều"1

Trong Lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng, đường lối tập hợp lực lượng của Người được thể hiện rõ: "Hỡi công nhân, nông dân, binh lính, thanh niên,

học sinh! Anh chị em bị áp bức, bóc lột! Đảng Cộng sản Việt Nam đã được

thành lập Đó là Đảng của giai cấp vô sản Đảng sẽ dìu dắt giai cấp vô sảnlãnh đạo cách mạng An Nam đấu tranh nhằm giải phóng cho toàn thề anh chị

em bị áp bức, bóc lột chúng ta"2

Như vậy, nhờ đánh giá đúng thái độ chính trị, xác định rõ vị trí vai tròcủa các giai cấp, tầng lớp trong xã hội nhằm huy động, tập hợp lực lượng củatoàn dân không bỏ sót một lực lượng nào, thêm bạn bớt thù, tạo nên sức mạnhtoàn dân tộc, làm nên thắng lợi của cách mạng Có thể nói, đường lối đoàn kết

và tập hợp lực lượng toàn dân tộc theo quan điểm Hồ Chí Minh là hoàn toànphù hợp với đặc điểm, tình hình chính trị và thái độ các giai cấp, tầng lớptrong xã hội đây là chủ trương hết sức mềm dẻo, linh hoạt của Hồ Chí Minhnhằm tập hợp hết thảy mọi lực lượng cách mạng có thể tập hợp được Chủtrương đó vừa động viên được lực lượng hùng hậu nhất là giai cấp công nônghăng hái tham gia cách mạng, đồng thời vẫn có thể triệt để tranh thủ, lôi kéođược các giai cấp, tầng lớp khác để tập trung giải quyết mâu thuẫn chủ yếucủa xã hội là mâu thuẫn dân tộc, đưa đến thắng lợi của Cách mạng tháng Támnăm 1945 Đồng thời, đây cũng là một cống hiến quan trọng của Hồ ChíMinh góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác- Lênin về vai trò củaquần chúng nhân dân trong cách mạng giải phóng dân tộc

Trang 35

TUYÊN TRUYỀN TRONG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Trải qua gần 80 năm lãnh đạo cách mạng của Đảng, công tác tuyên truyền đã có đóng góp rất quan trọng vào những thành tựu to lớn của ngành tuyên giáo Trong hoàn cảnh bùng nổ thông tin đại chúng ngày càng hiện đại và phát triển rộng khắp, công tác tuyên truyền đặc biệt là tuyên truyền miệng vẫn không ngừng phát triển, là hình thức tuyên truyền không thể thay thế được và liên tục phát triển Thông báo số 71/-TB/TW của Bộ Chính trị (khóa VII), đã khẳng định vai trò, vị trí của công tác tuyên truyền miệng và xác định yêu cầu, nhiệm vụ của các cấp ủy đảng thúc đẩy và nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền miệng và báo cáo viên Nghị quyết 16-NQ/TW về "Nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng trong tình hình mới" được Hội nghị Trung ương 5 khóa IX thông qua

đã xác định phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới; Nghị quyết Trung uong

5 khóa X "Về công tác tư tưởng lý luận và báo chí trước yêu cầu mới".

Như vậy, không chỉ trong thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, thốngnhất Tổ quốc, Đảng ta mới chú ý đến công tác tuyên truyền mà trong mỗihoàn cảnh, Đảng đều quan tâm đến công tác tuyên truyền, đặc biệt trong giaiđoạn cách mạng hiện nay công tác tuyên truyền càng trở nên quan trọng hơnbao giờ hết bởi lẽ tình hình thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp và thayđổi khó lường Cuộc đấu tranh giữa hệ tư tưởng tư sản và hệ tư tưởng vô sản,giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản, giữa lực lượng cách mạng và phản

Trang 36

cách mạng ngày càng trở nên quyết liệt hơn Trong khi đó các thế lực thù địch

không ngừng đẩy mạnh âm mưu "Diễn biến hòa bình" để xóa bỏ các nước xã

hội chủ nghĩa còn lại, trong đó có Việt Nam Những hoạt động phá hoại củachúng trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa đã gây ra sự bối rối, hoang mang, daođộng và tác động tiêu cực đến niềm tin, ý chí cách mạng của một bộ phậnnhân dân trong xã hội Do vậy, công tác tư tưởng nói chung và công tác tuyêntruyền nói riêng của Đảng ta phải đối mặt với những thách thức không nhỏ,đòi hỏi phải đổi mới công tác tư tưởng, công tác tuyên truyền để đập tan cáckiểu chiến tranh tâm lý, chiến tranh phá hoại tư tưởng của các thế lực thù địch

và động viên, giúp đỡ nhân dân nhanh chóng nhận diện chính xác kẻ thù hơn

Trong chủ nghĩa xã hội, công tác tuyên truyền có các nhiệm vụ chung,

đó là:

1 Giải thích quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luậtcủa Nhà nước, nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin của quần chúng đốivới đường lối, chính sách của Đảng Giáo dục mọi người hiểu rõ nhiệm vụchính trị của đất nước, của địa phương và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm

vụ ấy

2 Truyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vànhững tinh hoa văn hóa tư tưởng của dân tộc và nhân loại nhằm nâng caonhận thức và góp phần hình thành nhân sinh quan, thế giới quan Mác-Lênintrong toàn xã hội

3 Hướng dẫn, cổ vũ quần chúng tích cực thực hiện đường lối, chínhsách của Đảng và pháp luật của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Phát hiện, cổ vũnhững điển hình tiên tiến và đồng thời cảnh báo trước dư luận xã hội nhữnghiện tượng, khuynh hướng xấu, lạc hậu từ khi chúng còn phôi thai

4 Đấu tranh chống các quan điểm, tư tưởng sai trái, trái với chủ nghĩaMác-Lênin, tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng; các luậnđiệu phản tuyên truyền của địch, đấu tranh không khoan nhượng với các hiệntượng tiêu cực trong xã hội

Trang 37

Như vậy, nhiệm vụ của công tác tuyên truyền trong chủ nghĩa xã hộirất nặng nề và để đảm đương được nhiệm vụ đó đòi hỏi người tuyên truyềnphải có những hình thức tuyên truyền thích hợp, phù hợp với từng đối tượng,hoàn cảnh.

Trong hoạt động tuyên truyền, đối tượng không chỉ quy định nội dung

mà còn quy định việc lựa chọn các cách thức tuyên truyền Bởi vậy, để đạtđược mục đích tuyên truyền, cán bộ tư tưởng của Đảng cần nắm chắc đốitượng Để nắm được đối tượng tuyên truyền, Hồ Chí Minh nói: phải đi, phải

nghe, phải xem, phải hỏi và phải ghi chép Bởi lẽ: "Người tuyên truyền không

điều tra, không phân tích, không nghiên cứu, không hiểu biết quần chúng, chỉ

Minh, người tuyên truyền phải nghiên cứu, nắm chắc đặc điểm của đối tượng

và phân loại đối tượng để xác định cách thức tuyên truyền cho thích hợp đểtuyên truyền cho phù hợp với khả năng nhận thức của đối trượng, đặc biệttrong giai đoạn hiện nay, tìm hiểu những đặc điểm của đối tượng tuyên truyền

là một việc làm hết sức cần thiết

Để cho quần chúng hiểu rõ các quan điểm, đường lối, chính sách củaĐảng và pháp luật của Nhà nước cũng như hiểu rõ bản chất khoa học của chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thì lực lượng tuyên truyền phải họccách nói của quần chúng và sử dụng cách nói có vần, có điệu như vậy mới đạt

được mục đích tuyên truyền Hồ Chí Minh đã từng nói:"Chúng ta muốn tuyên

truyền quần chúng phải học cách nói của quần chúng mới nói lọt tai quần chúng Vì cách nói của quần chúng rất đầy đủ, rất hoạt bát, rất thiết thực mà

không chỉ biết cách nói sao cho đối tượng tuyên tuyền hiểu, nhớ, tin và phảilàm cho họ hành động theo mình thì người tuyên truyền phải là người mẫu

mực, là người làm cho dân bắt chước…tức là "Miệng nói tay phải làm" 3

Người Việt Nam nói chung và người châu Á nói riêng thì thuyết phục

họ bằng các tấm gương là cách tuyên truyền đem lại hiệu quả nhanh nhất

Trang 38

Năm 1924, sau khi dự cuộc mít tinh của sinh viên trường Đại học PhươngĐông, trong thư gửi đồng chí Pêtơrốp, Tổng thư ký Ban Phương Đông của

Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc viết: "nói chung thì các dân tộc phương

Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn

cảm mạnh mẽ Nêu gương là cơ chế dựa trên các quá trình là quy luật tâm l›,

nó tạo ra sự bắt chước xã hội Thuyết phục bằng các tấm gương đặc biệt quantrọng đối với các dân tộc Á-Đông, nơi đã tồn tại lâu dài phương thức tổ chứccác cộng đồng nông nghiệp Tại các cộng đồng đó, biểu tượng giữ vai trò tolớn, vì vậy việc thuyết phục bằng các tấm gương giữ vai trò to lớn, vì vậy việcthuyết phục bằng các tấm gương (tốt và xấu) có tác dụng hết sức mạnh mẽ.Cho đến cuối cuộc đời, Người vẫn ra sức tạo ra phong trào nêu gương ngườitốt, việc tốt Hồ Chí Minh cho rằng, nêu gương người tốt, việc tốt là cách làm

tốt nhất, có tác dụng nhiều mặt Người nói: "Lấy gương người tốt, việc tốt để

hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới" 2

Trong giai đoạn hiện nay, những tấm gương người tốt, việc tốt vẫnđược chúng ta chú trọng, nêu gương Các phong trào thi đua, các điển hìnhtiên tiến ngày càng được nhân rộng và đã tạo ra được những ảnh hưởng rấtđáng khích lệ góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế-xã hội do Đạihội Đảng các cấp đề ra

Bên cạnh việc tuyên truyền những chủ trương, đường lối của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như những điển hình tiên tiến trong

xã hội, Hồ Chí Minh còn luôn căn dặn những người tuyên truyền rằng: phảiluôn tuyên truyền những sai phạm, xấu xa của địch, song song với việc tuyêntruyền những mặt tốt trong xã hội thì phải tuyên truyền cả những mặt chưađược để điều chỉnh, giáo dục hành vi của con người

Trong chủ nghĩa xã hội, công tác tuyên truyền giữ một vị trí, vai tròrất quan trọng, do đó việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tuyên

Trang 39

truyền trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam càng cần thiếthơn bao giờ hết Trong phạm vi giới hạn, bản thân tôi xin nêu ra một vài nộidung nhỏ trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tuyên truyền để chúng tacùng suy ngẫm.

Trang 40

VỊ TRÍ, VAI TRÒ, MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA CÔNG TÁC KIỂM TRA ĐẢNG DƯỚI ÁNH SÁNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Ngọc Anh

Từ những nhận thức ban đầu về sự cần thiết phải có một chính đảngcho tới trước khi Người trở về với "thế giới người hiền", Hồ Chí Minh đã dặnlại toàn Đảng, toàn dân vài lời, vài việc trong đó "trước hết nói về Đảng" và

rằng: Hồ Chí Minh đã dành nhiều công sức, trí tuệ, dày công vun đắp và xâydựng Đảng Cộng sản Việt Nam Người đã vạch ra nội dung và phương châmxây dựng Đảng đúng đắn và phù hợp với những nguyên lý cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin về xây dựng Đảng và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụthể của nước ta, vốn là một nước có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, giai cấpcông nhân nhỏ bé về số lượng, lại luôn phải đương đầu với những kẻ thù hùngmạnh nhất thế giới Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản ViệtNam là một tư tưởng lớn, được hình thành ngay sau khi Người tìm thấy conđường cứu nước Tư tưởng đó không ngừng được hoàn thiện trong quá trìnhNgười lãnh đạo cách mạng Việt Nam

Trong công tác xây dựng Đảng, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến

công tác kiểm tra của Đảng Theo Hồ Chí Minh, "công tác kiểm tra của Đảng

có tác dụng thúc đẩy và giáo dục đảng viên và cán bộ làm tròn nhiệm vụ đối với Đảng, đối với Nhà nước, làm gương mẫu tốt cho nhân dân Do đó mà góp

phần vào việc củng cố Đảng về tư tưởng, về tổ chức" 2

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác kiểm tra của Đảng được trình bàymột cách có hệ thống trong những bài viết, bài nói của Người, đó là sự kếthừa và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là tư tưởng vềcông tác kiểm tra Đảng của Lênin, đó còn là sự bổ sung thêm nhiều luận cứ

Tiêu đề	Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội
Tác giả	Đoàn Phú Hưng
Trường học	Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Chủ nghĩa xã hội
Thể loại	Bài luận
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	143
Dung lượng	246,26 KB