Cryptosporidium sp Phân môn Ký sinh ĐHYD TP HCM

̶ Cryptosporidium là một đơn bào, lớp trùng bào tử, được phát hiện đầu tiên vào năm 1907 bởi Tyzzer ở chuột, ký sinh trong tế bào ruột của ký chủ.. Trùng bào tử Cryptosporidium sp.gây bệ

Cryptosporidium sp.

Phân môn Ký sinh ĐHYD TP.HCM

̶ Cryptosporidium là một đơn bào, lớp trùng bào tử, được phát hiện đầu tiên

vào năm 1907 bởi Tyzzer ở chuột, ký sinh trong tế bào ruột của ký chủ

̶ KST này được phát hiện đầu tiên ở

người vào năm 1976 Trường hợp bệnh nhiễm đầu tiên ở bệnh nhân bị AIDS

được biết vào năm 1980

̶ Cryptosporidium gây bệnh tiêu chảy, phổ biến và đặc biệt ở bệnh nhân bị

AIDS

Trùng bào tử Cryptosporidium sp.

gây bệnh tiêu chảy

gọi là Cryptosporidioses Chúng phân bố ở nhiều nước trên thế giới và đây là một bệnh từ động vật lây sang người.

thấp nhưng hiện nay đang phải đối mặt với những điều hiện thuận lợi cho sự lan truyền bệnh do ngành chăn nuôi bò sữa phát triển với giống bò nhập khẩu từ nước ngoài và tỷ lệ bệnh nhân AIDS ngày càng gia tăng Đây

là thời cơ để cho các bệnh nhiễm trùng cơ hội xuất

hiện, trong đó có loại trùng bào tử này.

1 HÌNH THỂ

Đến nay phát hiện được 4 loài Cryptosporidium:

Cryptosporidium muris: ký sinh ở loài gặm nhấm, thú nuôi gần nhà

Cryptosporidium nasorum: ký sinh cá

Cryptosporidium meleagrides và Cryptosporidium

Cryptosporidium meleagrides và Cryptosporidium

baileyi: ký sinh ở chim

Cryptosporidium parvum: ký sinh ở người và những loài ĐV khác: trâu, bò, cừu, dê, hươu ,nai, ngựa

Trong đó, hai loài phổ biến động vật hữu nhũ và ở người là: Cryptosporidium muris và Cryptosporidium parvum

Trứng nang Cryptosporidium parvum Khảo sát trực tiếp bằng PP soi tươi

Trứng nang Cryptosporidium parvum

TRỨNG NANG (theo phân ra ngoài

và được nuốt vào)

TRỨNG NANG (theo phân ra ngoài

và được nuốt vào)

THOA TRÙNG ●

THỂ HOẠT ĐỘNG GIAO TỬ CÁI

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

HỢP TỬ

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

TRỨNG NANG

HỢP TỬ

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

GIAO BÀO ĐỰC GIAO BÀO CÁI

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

GIAO BÀO CÁI GIAO BÀO ĐỰC

MẢNH TRÙNG

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

GIAO BÀO CÁI GIAO BÀO ĐỰC

MẢNH TRÙNG

GIAO TỬ ĐỰC GIAO TỬ CÁI

GIAO GIAO BÀO ĐỰC

MẢNH TRÙNG

2 CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN Cryptosporidium parvum

Chu trình liệt sinh.

Dạng gây nhiễm là trứng nang được thải ra ngoài theo phân

– Người bị nhiễm do nuốt phải trứng nang có trong nước uống,

thức ăn bị ô nhiễm hay hít phải bào nang co trong không khí.

– Trứng nang có thành dày, bên trong có chứa 4 thoa trùng

– Các thoa trùng đc phóng thích vào trong lòng ruột và nhanh

– Các thoa trùng đc phóng thích vào trong lòng ruột và nhanh

chóng biến thành các thể họat động, có tính di động Chúng

xâm nhập vào Tb biểu mô ruột và phát triển ngay dưới phần

nhung mao bên ngoài màng bào tương, thành thể phân liệt thế

hệ 1 có 8 mảnh trùng

– Khi Tb ký chủ vỡ ra, các mảnh trùng này đc phóng vào lòng

ruột và xâm nhập vào các Tb ruột khác, tạo nên ra những thể phân liệt mới có 8 mảnh trùng hay thể phân liệt thế hệ 2 có 4

mảnh trùng, chúng sẽ phát triển thành các thể có phái tính

theo chu trình giao tử sinh

Chu trình giao tử sinh.

– Những thể phân liệt thế hệ 2 có 4 mảnh trùng phát triển thành giao bào ♂ ♀

– Một giao bào ♂ cho ra nhiều giao tử ♂, ko có roi và di

động

– Một giao bào ♀ chỉ cho ra một giao tử cái, bất động

– Sự thụ tinh giữa 2 Tb này cho ra một hợp tử, phát triển

– Sự thụ tinh giữa 2 Tb này cho ra một hợp tử, phát triển thành trứng nang, tròn, ĐK 3-5mcm, bên trong chứa 4 thoa trùng trần và một phần thừa (corps résiduel)

Cryptosporidium ko có bào tử nang

– Thời gian để hoàn tất 1 chu kỳ thay đổi tùy ký chủ, từ 48 giờ đến 10-14 ngày

Chu trình

LiỆT SINH

2 DỊCH TỂ HỌC

– KST này rất phổ biến gây nhiễm cho nhiều loại ĐV

– Tỷ suất mắc cao ở những nước đang phát triển: châu

Á, Úc, Phi, Nam và Trung Mỹ tỷ suất mắc từ 5-10% Trong đó, 1-2% ở Châu Âu, 0.6-4.3% ở Bắc Mỹ Ở trẻ

em cao hơn người lớn, đặc biệt là ở trẻ < 2tuổi

– Tỷ lệ nhiễm thay đổi theo mùa tăng cao vào mùa

nóng ẩm

– Cryptosporidium lây bằng đường phân - miệng

gồm truyền từ người sang người, từ súc vật sang người, truyền qua nước và thức ăn bị nhiễm bẩn

có thể sống ngoài môi trường một thời gian dài, đề kháng cao đối với các hóa chất sát khuẩn cho

nước Với lượng Clo ở bể bơi, hầu hết các mầm

bệnh đều bị tiêu diệt, nhưng bào nang

Cryptosporidium vẫn tồn tại nhiều ngày Một người mang ký sinh trùng này sẽ gây nhiễm bẩn nước

trong bể và lây bệnh cho người khác khi họ nuốt phải nước này.

3 SINH LÝ BỆNH

Cryptospridium parvum cư trú ở ruột non, làm các nếp xếp ruột bị dày lên, niêm mạc bị phù nề

C.parvum gây phù và thâm nhiễm

C.parvum gây phù và thâm nhiễm niêm mạc đường mật.

Tb có lông và gây ra những biến đổi do dị sản.

4 KHẢ NĂNG GÂY BỆNH

Ở những người có tình trạng miễn dịch bình

thường, trẻ em là đối tượng bị nhiễm nhiều nhất

và những người nguy cơ bị nhiễm như thú y,

chăn nuôi, nông dân, nhân viên y tế

KST này bị kiểm soát bởi MD TB nên ở những người bị suy giảm MD do MD TB bị tổn thương nên bệnh trở nên nặng và kéo dài

5 LÂM SÀNG

Triệu chứng chính là tiêu chảy , diễn tiến bệnh tùy thuộc vào tình trạng miễn dịch.

 Ở người có tình trạng MD bình thường:

– Nhiễm KST có thể ko có triệu chứng hay bị tiêu chảy nhẹ

– Thời gian ủ bệnh ngắn 4-14 ngày, trung bình 10 ngày.

– Thời gian ủ bệnh ngắn 4-14 ngày, trung bình 10 ngày.

– Bệnh cảnh của viêm dạ dày ruột, nổi bật là tiêu chảy, đi tiêu 5-10 lần/ngày, phân lỏng nước hay sệt, ko máu, ko mủ đôi khi có chất nhầy.

– Thời gian tiêu chảy kéo dài từ 3-12 ngày và bệnh tự khỏi Nhưng trứng nang vẫn còn xuất hiện trong phân nhiều tuần

lễ sau.

 Ở những người bị suy giảm MD:

– Bệnh do Cryptosporidium chủ yếu gặp ở bn AIDS, bệnh nặng và kéo dài

– Tiêu chảy là triệu chứng chính, phân lỏng, nước, ko nhầy, ko máu, giống như phân tả, thường kéo dài, có xen kẽ gđ bón hay bình thường

– Lượng phân hàng ngày thay đổi, nặng có thể lên đến 12lít/ngày Tiêu chảy kéo dài, BN có thể chết trong

bệnh cảnh rối loạn nước, điện giải, và suy dinh dưỡng

– Nước rửa phế quản, phế nang.

Trứng nang đc thải ra ko đều, do vậy XN phân 1lần âm tính thì chưa thể kết luận là ko bi nhiễm.Cần phải XN vài lần trong những ngày sau đó

– Xét nghiệm trực tiếp:

Trứng nang hình cầu, đk 5-6 µm Thành mỏng, TBC

có hạt mịn với 1 đốm đen ở giữa hay ở góc, đó làthể thừa 4 thoa trùng xuất hiện như những đốmđen nhỏ hơn ở ngoại vi của bào nang Có thể thấynhân ở giữa thoa trùng

Soi trực tiếp

Cryptosporidium soi töôi

KT chẩn đoán đặc hiệu

̵ Phương pháp nhuộm Neelsen cho kết quả đáng tincậy

Ziehl-̵ Nếu bệnh phẩm đc lấy ở bệnhnhân AIDS nên cố định phân vớiFormol 10%, để trong 24h, sau

đó mới XN

Cryptospridium parvum Phương pháp nhuộm Acid fast

7 PHÒNG BỆNH

– Trứng nang đc thải ra từ người hay ĐV có thể gâynhiễm ngay

– Giữ gìn vệ sinh thực phẩm, vệ sinh cá nhân

– Tránh tiếp xúc với các ĐV bị tiêu chảy

– Tránh tiếp xúc với các ĐV bị tiêu chảy

– Cần có biện pháp vệ sinh sạch sẽ để tránh nhiễmnhư rửa tay sau khi tiếp xúc với bn và những vậtdụng của BN (quần áo, tấm trải giường…)