THOÁT VỊ BẸN ĐÙI TS LÊ QUANG NHÂN BV ĐHYD TP HCM

2/ Triệu chứng lâm sàng :a/ Triệu chứng cơ năng : - chợt phát hiện được một khối phồng ở vùng bẹn.. - Khi khối thoát vị lớn dần à cảm giác không thoải mái hoặc đau chói phải nằm hoặc dùn

THOÁT VỊ BẸN - ĐÙI

TS LÊ QUANG NHÂN

BV ĐHYD TP.HCM

I ĐẠI CƯƠNG :

Bệnh ngoại khoa thường gặp

Deveney (1993) , khoảng 75-80% thoát vị của thành bụng xảy ra ở vùng bẹn - đùi

Joseph Ponka (1913-1993):

- ở nam : thoát vị bẹn chiếm 81% , đùi là 3% , kết hợp cả 2 loại vừa kể là 8%

- ở nữ : các con số tương ứng là 35%, 11% , 3%

Giải phẫu học vùng bẹn - đùi:

Giải phẫu học tam giác bẹn Hesselbach:

Giải phẫu học vùng bẹn - đùi:

II THOÁT VỊ BẸN :

1/ Xuất độ và nguyên nhân :

a/ Xuất độ :

- mọi lứa tuổi và ở cả 2 phái , nhưng ở phái nam là chủ yếu

- Joseph Ponka: nam nhiều hơn ở nữ với tỷ lệ tương ứng giữa

nam: nữ là 12 : 1

b/ Nguyên nhân :

- Bẩm sinh : sự tồn tại của ống phúc tinh mạc

- Mắc phải : Sự suy yếu thành bụng , thường gây nên thoát vị trực tiếp : tuổi già , mất collagen , suy dinh dưỡng hoặc béo

phì , vết mổ hoặc thương tích vùng bẹn …

- Yếu tố thuận lợi : Là sự tăng áp lực trong ổ bụng trong một

thời gian kéo dài : - Táo bón - Tiểu khó - Ho kéo dài - Có thai ,

cổ trướng

2/ Triệu chứng lâm sàng :

a/ Triệu chứng cơ năng :

- chợt phát hiện được một khối phồng ở vùng bẹn

- bị đau và có khối phồng ra ở vùng bẹn khi gắng sức

- phát hiện trong lúc đi khám sức khỏe

- Khi khối thoát vị lớn dần à cảm giác không thoải mái hoặc đau chói phải nằm hoặc dùng tay để đẩy vào

b/ Triệu chứng thực thể :

- TC đặc hiệu : khối phồng/bẹn, biến mất khi dùng tay đẩy

- thoát vị nhỏ : khó nhận thấy

sờ lỗ bẹn nông : một khối đang chạy

trong lòng ống bẹn khi ho hoặc rặn

Phân biệt thoát vị gián tiếp & trực tiếp

Thoát vị mà đi xuống tận bìu thì bao giờ cũng là gián tiếp

Nhìn :

- Thoát vị gián tiếp à dạng ê - líp và khó tự biến mất hơn

- Thoát vị trực tiếp à dạng khối tròn, đối xứng , ở cạnh xương

mu dễ biến mất khi bệnh nhân nằm ngửa,

Sờ : (nghiệm pháp chạm ngón)

- gián tiếp : thành bẹn sau chắc à chạm vào đầu ngón

- trực tiếp : thành bẹn sau yếu hoặc khuyết hẳn à chạm lòng

ngón

Chẹn lỗ bẹn sâu :

- gián tiếp : khối thoát vị không xuống được

- trực tiếp : khối thoát vị vẫn trồi ra được

Thoát vị trượt : đó tạng thoát vị (đại tràng hoặc bang quang) là một phần của thành túi thoát vị

Thoát vị bẹn gián tiếp và trực tiếp

c/ Triệu chứng toàn thân :

Không ảnh hưởng lên tổng trạng, có thể có những bệnh khác

đi kèm (như : u đại tràng , bướu lành tiền liệt tuyến , viêm phế quản mạn…).

3/ Cận lâm sàng :

Việc chẩn đoán xác định thoát vị hầu như chỉ dựa vào lâm

sàng là đủ , cận lâm sàng chỉ dùng khi không rõ (vì khối thoát

vị quá nhỏ)

* Chụp thoát vị cản quang : bơm chất cản quang vào ổ bụng sau đó cho bệnh nhân nằm sấp và ép bụng à thuốc cản quang / túi thoát vị

* CT : có thể thấy rõ hơn nhưng tốn kém và thường không

cần thiết

Trong thực tế , cận lâm sàng à phát hiện các bệnh tạo yếu tố thuận lợi (nếu có)

4/ Biến chứng :

a/ Thoát vị nghẹt (Strangulation):

- Là biến chứng nguy hiểm và thường gặp nhất

- do tạng thoát vị bị xiết chặt ở cổ túi à không tụt trở vào bụng

và mạch máu bị chèn ép à nguy cơ hoại tử

- thường gặp : thoát vị gián tiếp và đùi, ít gặp trong thoát vị trực tiếp

- Khám : khối chắc vùng bẹn, đau, không đẩy xẹp ± hội chứng tắc ruột b/ Thoát vị kẹt (Incarceration):

- Tạng thoát vị chui xuống dính vào túi à không đẩy lên được

- Chức năng và tưới máu của tạng thoát vị không bị ảnh hưởng à thoát vị kẹt không đau và không gây tắc ruột

- Thoát vị kẹt à gây cảm giác vướng víu, dễ bị chấn thương hơn

c/ Chấn thương thoát vị :

-khối thoát vị lớn và xuống thường xuyên à bị chấn thương từ bên ngoài

à dập, vỡ các tạng bên trong

5/ Chẩn đoán : 3 yêu cầu

a/ Chẩn đoán xác định :

· khám lâm sàng à khối phồng vùng bẹn đùi / ho, rặn - xẹp / nghỉ ngơi hoặc dùng tay dồn lên

b/ Chẩn đoán phân biệt :

· Các bệnh lý khác của ống bẹn : u nang thừng tinh , tràn dịch tinh mạc

(khối phồng cố định , không ấn xẹp được , soi đèn hoặc siêu âm thấy

chứa dịch)

· Các bệnh lý của tinh hoàn : u , viêm , xoắn tinh hoàn

· Giản tĩnh mạch thừng tinh (phồng gốc bìu dưới dạng búi ngoằn

ngoèo)

c/ Yếu tố nguy cơ :

· Tăng áp lực trong bụng : vận động mạnh (nghề nghiệp , thể thao) ,

các bệnh gây ho rặn kéo dài , cổ trướng , khối u trong bụng …

· Cơ địa xấu ảnh hưởng đến phẫu thuật : già yếu suy kiệt, đái tháo

đường, bệnh tim mạch , rối loạn đông máu …

III/ THOÁT VỊ ĐÙI :

1/ Xuất độ :

gặp nhiều ở nữ hơn ở nam , 11% thoát vị thành bụng ở nữ và 3% thoát vị

thành bụng ở nam

2/ Triệu chứng :

thường không triệu chứng , phát hiện đầu tiên là khi có biến chứng

Ngay cả khi bị nghẹt hay tắc ruột , bệnh nhân có thể có cảm giác khó chịu ở vùng bụng hơn là vùng đùi

Khám thực thể , có thể phát hiện một trong các tình huống sau :

- Nếu khối thoát vị nhỏ và không nghẹt à khối nhỏ dưới nếp bẹn , có thể ấn

xẹp được (cần lưu ý rằng thoát vị đùi thường khó ấn xẹp hơn thoát vị bẹn)

Nếu nghẹt à một khối đau, # hạch bẹn viêm ± triệu chứng tắc ruột

3/ Chẩn đoán :

- thoát vị bẹn (trên nếp bẹn) ,

- dãn tĩnh mạch hiển trong (sờ thấy rung miu khi bệnh nhân ho và khối

phồng biến mất tự nhiên khi bệnh nhân nằm )

- hạch bẹn

Thoát vị đùi

IV/ NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ :

THOÁT VỊ BẸN :

1/ trẻ sơ sinh à nên chờ cho ống phúc tinh mạc có thể tự bít

người lớn à phẫu thuật :

- Phục hồi bằng mô tự thân : Bassini, Mc Vay, Shouldice, Nyhus…

- Phục hồi bằng mảnh ghép nhân tạo : mổ hở hoặc mổ nội soi

2/ loại trừ hoặc giảm thiểu những bệnh hay những điều kiện làm

tăng áp lực trong bụng

3/ Tỷ lệ tái phát của thoát vị bẹn thay đổi từ 1 – 20%

THOÁT VỊ ĐÙI :

- Phục hồi bằng mô tự thân: Mc Vay, Nyhus, cổ điển …

- Phục hồi bằng mảnh ghép nhân tạo : mổ hở hoặc mổ nội soi

XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN