Ga tin10 pps

Bài giảng PowerPoint2000 DẠY CHƯƠNG 1 TIN HỌC 10 BÁO CÁO Biên soạn NCT, Bộ môn Tin học Chương trình bồi dưỡng sách giáo khoa tin học 10 Các trường THPT Hà Nội Chương 1 Tin học 10 Nguyễn Chí Trung Nội[.]

DẠY CHƯƠNG 1 TIN HỌC 10

BÁO CÁO

Chương trình bồi dưỡng sách giáo khoa tin học 10

Các trường THPT Hà Nội

Nội dung báo cáo

 Phần 1 Tổng quan về chương I

Mục đích: Tìm hiểu tổng thể nội dung từng bài, từng mục

Chốt lại những nội dung chính của từng bài, dự đoán dụng ý tác giả (tức SGK) là gì?

 Phần 2 Đề xuất ba phương án để chọn lựa cách giảng

 Phương án một: Dạy theo đúng trình tự các section (§) trong SGK và

thời lượng trong SGV

 Phương án hai: Dạy theo định hướng chú trọng nội dung khó.

 Phương án ba: Dạy cho đối tượng chuyên và cận chuyên

 Phần 3 Vài kinh nghiệm giảng dạy phần thuật toán

 Phần 4 Thảo luận trao đổi ý kiến

Chương 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ TIN HỌC

Mục đích của việc giới thiệu tổng quan

Tìm hiểu tổng thể nội dung từng bài, từng mục

Chốt lại những nội dung chính của từng bài, dự đoán

dụng ý tác giả

PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ CHƯƠNG 1

§1 Tin học là một ngành khoa học

 Cấu trúc nội dung của § 1

 1 Sự hình thành và phát triển của tin học

 2 Đặc tính và vai trò của máy tính

 Bài đọc thêm liên quan, Các § liên quan

- Bài đọc thêm "Tin học có phải là ngành KH", tr 45,

SGV)

- § 8 (trang 53 - Những ứng dụng của tin học);

- § 9 (trang 58 - Tin học và xã hội)

- Bài đọc thêm số hai: Lịch sử phát triển của các kỹ

thuật tính toán (Trang 33: các mốc lịch sử chính)

 Câu hỏi và bài tập : 5 câu hỏi lý thuyết (trang 6)

Chốt lại nội dung § 1

Nhập môn tin học sao cho ấn tượng thông qua hai việc:

ưu điểm của nó.(Tham khảo thêm tr.33)

§ 2 Thông tin và dữ liệu

 Cấu trúc nội dung của § 2

 1 Khái niệm thông tin và dữ liệu

 2 Đơn vị đo thông tin

 3 Các dạng thông tin

 4 Mã hóa thông tin

 5 Biểu diễn thông tin trong máy tính

 Nguyên lý mã hóa nhị phân trong khung tr.13

 Bài đọc thêm 1 : Biểu diễn hình ảnh và âm thanh

 Bài thực hành 1 : Làm quen với thông tin và mã hóa thông tin

 Câu hỏi và bài tập : 5 câu hỏi lý thuyết tr.17

 Bài đọc thêm 2 : Biểu diễn số trong các hệ đếm khác nhau

Chốt lại nội dung § 2

nhị phân (có nguyên lý mã hóa nhị phân trong

khung),

số).

§ 3 Giới thiệu về máy tính

 Cấu trúc của § 3

 1 Khái niệm hệ thống tin học

 2 Sơ đồ cấu trúc của một máy tính

 8 Hoạt động của máy tính

 Nguyên lý điều khiển bằng chương trình

 Nguyên lý lưu trữ chương trình

 Nguyên lý truy cập theo địa chỉ

 Nguyên lý Phôn nôi-nam (là 3 nguyên lý trên).

 Bài thực hành 2 : Làm quen với máy tính

 Câu hỏi và bài tập: 6 câu hỏi lý thuyết (trang 28)

 Bài đọc thêm 3 : Lịch sử phát triển các kỹ thuật tính toán

 Các nhà khoa học gắn liền với lịch sử phát triển các kỹ thuật tính toán

 Các mốc lịch sử chính trang 31

Chốt lại nội dung § 3

thành phần của nó được định nghĩa trong các

khung Máy tính gồm 5 thành phần độc lập: Bộ

xử lý trung tâm, bộ nhớ trong, bộ nhớ ngoài,

thiết bị vào, thiết bị ra.

lý thành phần: điều khiển bởi chương trình, lưu trữ chương trình, truy cập theo địa chỉ (dữ liệu

và lệnh).

§ 4 Bài toán và thuật toán

 4.1 Khái niệm bài toán

 Khái niệm dẫn dắt, nhấn mạnh việc xác định rõ input và output của bài

toán, chưa cần quan tâm đến cách giải quyết bài toán Đó là "bước xác định bài toán" - bước đầu tiên trong các bước giải một bài toán trên

máy tính

 Bốn ví dụ để tìm input và output cho 4 bài toán sau đây:

 Ví dụ 1: Tìm UCLN của hai số nguyên dương

 Ví dụ 2: Tìm nghiệm PTB2

 Ví dụ 3: Kiểm tra tính nguyên tố của một số nguyên dương

 Ví dụ 4: Xếp loại học lực của học sinh một lớp

§ 4 Bài toán và thuật toán (trang 2)

 4.2 Khái niệm thuật toán

Khái niệm thuật toán chốt lại trong khung một cách nôm na là: Thuật toán

là việc con người hướng dẫn cho máy tính cách để nó có thể tìm ra

output mong muốn từ input đã cho Trả lời câu hỏi "làm như thế nào?“

Phải đảm bảo: hữu hạn thao tác, theo một trình tự, nguyên tắc nhất định

 Ví dụ : Thuật toán tìm giá trị lớn nhất của một dãy số nguyên

 Theo SGK, gồm 4 công việc chính

 Xác định bài toán

 Ý tưởng thuật toán

 Thuật toán: Liệt kê từng bước và Sơ đồ khối.

 Ví dụ mô phỏng

 Rút ra các tính chất: tính dừng, tính xác định, tính đúng đắn

§ 4 Bài toán và thuật toán (trang 3)

 4.3 Một số ví dụ về thuật toán

 Ví dụ 1: Kiểm tra tính nguyên tố của một số nguyên dương

 Ví dụ 2: Thuật toán sắp xếp bằng tráo đổi

 Ví dụ 3: Thuật toán tìm kiếm tuần tự

 Ví dụ 4: Thuật toán tìm kiếm nhị phân

Tất cả các ví dụ trên, từng ví dụ đều có 4 công việc chính như trên

 Câu hỏi và bài tập (trang 44): 1,2,3 : Lý thuyết

Tiếp theo có 4 bài tập (chương I chỉ duy nhất bài 4 là có bài tập)

4 Xây dựng thuật toán tìm giá trị nhỏ nhất của một dãy số

5 Xây dựng thuật toán tìm nghiệm của PTB2 tổng quát

6 Xây dựng thuật toán sắp xếp giảm dần một dãy n số nguyên

7 Xây dựng thuật toán đếm xem có bao nhiêu số hạng có giá trị 0 trong một dãy n số

4 Chốt lại nội dung § 4

 Quá trình xây dựng thuật toán giải một bài toán gồm ba công việc

chính:

 Việc 1: Xác định bài toán (xác định input, output)

 Việc 2: Ý tưởng thuật toán (là sự lập luận tự nhiên hoặc trình bầy một cơ sở có

lý về cách giả quyết bài toán Cơ sở toán học thì càng tốt)

 Việc 3: Xây dựng thuật toán.

 Việc diễn tả thuật toán thể hiện theo một trong hai cách "từng bước" hoặc "sơ đồ khối" là phần trọng tâm Sau ba bước trên cần có ví dụ mô phỏng.

 Bài học này đề cập đến 4 bài toán cơ bản và 3 thuật toán kinh điển.

 Tìm giá trị MAX, MIN của một dãy số

 Tìm để đếm một giá trị cụ thể trong một dãy số

 Kiểm tra tính chất nguyên tố của một số nguyên dương

 Giải PTB2 tổng quát

 Thuật toán tìm kiếm tuần tự

 Thuật toán tìm kiếm nhị phân

 Thuật toán sắp xếp tăng (giảm) bằng tráo đổi (kiểu nổi bọt từ trên xuống)

§ 5 Ngôn ngữ lập trình

 Cấu trúc nội dung của § 5

 ĐVĐ: Ngôn ngữ để diễn tả thuật toán trong máy tính là ngôn ngữ lập

trình Kết quả của một diễn tả như vậy là một chương trình

 Những ngôn ngữ lập trình thân thiện với người lập trình gọi là ngôn ngữ lập

trình bậc cao Ngôn ngữ lập trình bậc cao cũng cần tới chương trình dịch.

 Câu hỏi và bài tập (trang 46) Gồm 3 câu hỏi lý thuyết đơn giản.

Chốt lại nội dung của § 5

 Cung cấp liên tiếp các khái niệm "ngôn ngữ lập trình, chương trình, hợp ngữ, chương trình dịch, ngôn ngữ lập trình bậc cao"

 SKG viết ngắn gọn, nên theo đúng như SGK.

§ 6 Giải một bài toán trên máy tính

 ĐVĐ: Giải một bài toán trên máy tính gồm 5 bước, trong đó bước 2 chính

là nội dung của quá trình xây dựng thuật toán ( ở bài 4).

 6.1 Xác định bài toán: Tìm hiểu bài toán để phân biệt input, output, yêu

cầu bài toán, lựa chọn thuật toán,

 6.2 Thiết kế thuật toán

 a) Lựa chọn thuật toán

 b) Diễn tả thuật toán

 Việc 1: Xác định input/output;

 Việc 2: Ý tưởng thuật toán;

 Việc 3: Diễn tả thuật toán bằng liệt kê từng bước hoặc sơ đồ khối

 Và tiếp theo cần có ví dụ mô phỏng cho thuật toán

 Ví dụ: Xây dựng thuật toán tìm UCLN của hai số nguyên dương M và N

6 Giải một bài toán trên máy tính (trang 2)

 6.3 Viết chương trình

Đề cập đến những vấn đề sau (mà chưa cần cụ thể trên một ngôn ngữ lập trình nào)

 Lựa chọn việc tổ chức dữ liệu

 Lựa chọn ngôn ngữ lập trình (tuân theo đúng cú pháp, sửa lỗi nhờ

chương trình dịch)

 6.4 Hiệu chỉnh:

Kiểm nghiệm tính đúng đắn của chương trình bằng một bộ dữ liệu kiểm thử đầy đủ Từ đó điều chỉnh cho chương trình đúng đắn

 6.5 Viết tài liệu:

Ghi chép lại tất cả các bước thực hiện từ 1 đến 4 để tích lũy thành một tài liệu có thể sử dụng cho sau này.

 Các bước 6.1 đến 6.5 là một quá trình tuyến tính nhưng có thể có bước quay lại.

 Câu hỏi và bài tập (trang 51)

 1, 2 : Lý thuyết

 3 Xây dựng thuật toán giải phương trình ax + b = 0

Chốt lại nội dung của § 6

 § 6 là một cơ hội để tiếp tục nội dung của bài 4

(ba công việc chính của quá trình xây dựng

thuật toán giải một bài toán)

 § 6, bổ sung thêm ví dụ tìm UCLN của hai số

nguyên dương và bài tập giải PTB1

 Tổng quan về 5 bước bước giải một thuật toán

trên máy tính, tuy nhiên trọng tâm vẫn là bước

2, tức là quay về nội dung của § 4.

 Trong phần mềm ứng dụng, tuy không rõ rệt trong phân loại, có

những phần mềm được gọi là phần mềm công cụ (hỗ trợ các

phần mềm khác), phần mềm tiện ích (hỗ trợ thao tác truy cập,

bảo vệ thông tin)

 Câu hỏi bài tập (trang 52): gồm 2 câu hỏi lý thuyết

 Chốt lại nội dung § 7

 Cung cấp một cách liên tiếp và ngắn gọn các khái niệm: phần

mềm hệ thống; phần mềm ứng dụng

 Khi giảng cũng nên theo đúng như SGK.

§ 8 Những ứng dụng của tin học

 Cấu trúc nội dung của § 8

 8.1 Giải các bài toán KHKT

 8.2 Hỗ trợ quản lý

 8.3 Tự động hóa và điều khiển

 8.4 Truyền thông

 8.5 Soạn thảo, in ấn, lưu trữ, văn phòng

 8.6 Trí tuệ nhân tạo

 8.7 Giáo dục

 8.8 Giải trí

 Câu hỏi và bài tập (trang 57)

 Gồm 4 câu hỏi lý thuyết

 Chốt lại nội dung của § 8

Kể tên và đánh giá những lĩnh vực ứng dụng to lớn của ngành tin học nhờ có máy tính với chương trình và các phần mềm hữu ích được cài đặt bên trong chúng

§ 9 Tin học và xã hội

 Cấu trúc nội dung của §9

 9.1 Ảnh hưởng của Tin học đối với sự phát triển của xã hội

Tin học tác động vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo ra các phương thức hoạt động mới Cần phải chú ý: không chỉ chú trọng việc khai thác những phần mềm ứng dụng.

 9.2 Xã hội tin học hóa (Kể tên các hoạt động của đời sống xã hội có sự

tham gia tích cực của tin học)

 9.3 Văn hóa và pháp luật trong xã hội tin học hóa (Giáo dục việc sử

dụng thông tin dữ liệu theo hướng tích cực đúng quy định luật pháp để bảo vệ lợi ích cá nhân và cộng đồng)

 Câu hỏi và bài tập (trang 60): Ba câu hỏi lý thuyết

 Chốt lại nội dung § 9

Những nhận xét về sự ảnh hưởng của tin học trong đời sống xã hội trên

những lĩnh vực, hoạt động cụ thể Giáo dục về phẩm chất con người lao động mới trong xã hội văn minh trí tuệ (văn minh thông tin)

Phương án một: Dạy theo đúng trình tự các

section (§) trong SGK và trung thành với thời

lượng của chúng trong SGV

Phương án hai: Dạy theo định hướng chú

trọng nội dung khó

Phương án ba: Dạy cho đối tượng chuyên và

cận chuyên

PHẦN 2: ĐỀ XUẤT 3 PHƯƠNG ÁN CHỌN LỰA CÁCH GIẢNG DẠY

Phương án một: Dạy theo đúng trình tự các section

trong SGK và thời lượng trong SGV

 Ưu điểm của phương án một:

 Tuân thủ đúng SGK và SGV để dễ dàng thực hiện

đúng cơ sở pháp lý về chuẩn kiến thức.

 Tận dụng trình tự logic của các section trong SGK

 Phân chia thời lượng (SGV trang 25)

 Đánh giá sự logic của trình tự các § trong SGK

 Nhược điểm của phương án một:

 Phụ thuộc nhiều vào SGK, không nhìn thấy tính chủ

động, linh hoạt trong việc tổ chức lựa chọn các mạch kiến thức.

 Ít có điều kiện tập trung vào những vấn đề khó dạy mà

lại có dung quan trọng.

Phân bổ thời lượng chương 1 trong SGV

§ Tên section LT BT & BTTH BT

Logic trong trình tự kiến thức SGK

1 Tin học là một ngành KH Vị trí đầu tiên là bài nhập môn

2 Thông tin và dữ liệu Vấn đề biểu diễn thông tin trong MT

3 Giới thiệu máy tính Đề cao vai trò của MT

4 Bài toán và thuật toán Hướng đến tư duy thuật toán

5 Ngôn ngữ lập trình 4  5: Thuật toán  máy tính  Ngôn

ngữ lập trình  Chương trình.

6 Giải bài toán trên máy tính 5  6: {Thuật toán , chương trình}  Các

bước giải bài toán trên máy tính.

7 Phần mềm máy tính 5  7: Chương trình  phần mềm máy

tính

8 Những ứng dụng của tin

học 7  8: {Phần mềm máy tính, Giải quyết vấn đề trên máy tính}  Ứng dụng TH

9 Tin học và xã hội Vấn đề giáo dục con người LĐ mới XHTT

Phương án hai: Dạy theo định hướng chú

trọng nội dung khó.

 Những căn cứ để lựa chọn phương án hai:

 Căn cứ thứ nhất: Thực hiện đúng tinh thần hướng dẫn của SGV.

Trang 16, SGV viết "Không nên đồng nhất tuyệt đối hoàn toàn SGK

và bài giảng của GV Để tăng cường trong việc giảng dạy, GV cần chủ

động biên soạn giáo án, sắp xếp bài giảng sao cho hợp lý tùy thuộc vào

học lực của từng lớp, miễn là truyền tải đủ nội dung đã viết trong SGK,

đảm bảo đúng chuẩn kiến thức đã quy định trong chương trình"

 Căn cứ thứ hai: Có phương án phân chia lại các mạch nột dung

kiến thức thành 3 phần đảm bảo logic trong trình tự kiến thức và đảm bảo chuẩn kiến thức

 Căn cứ thứ ba: Có phương án phân bổ lại thời lượng hợp lý cho

ba phần kiến thức đã được phân chia

Phân chia chương 1 thành ba phần nội dung

 Phần Một: Nhập môn tin học, đề cập đến các vấn đề sau đây :

 Tin học là một ngành khoa học (bài 1)

 Những ứng dụng của tin học (bài 8)

 Tin học và xã hội (bài 9)

 Giới thiệu về máy tính (bài 3)

 Phần Hai: Biểu diễn thông tin trong máy tính, tập trung vào (bài 2) và hai bài đọc thêm (1 và 2), đề cập đến những vấn đề sau đây :

 Khái niệm thông tin và dữ liệu.

 Đơn vị đo thông tin và các bội của thông tin.

 Các dạng thông tin.

 Mã hóa và vấn đề biểu diễn thông tin trong máy tính.

 Phần Ba: Thuật toán , đề cập tới những vấn đề sau đây

 Bài toán và thuật toán: khái niệm bài toán, khái niệm thuật toán, quá trình

xây dựng thuật toán giải một bài toán (bài 4)

 Năm bước giải một bài toán trên máy tính, mà trọng tâm vẫn là bước 2

Phân chia thời lượng cho ba phần nội dung

 Bài toán và thuật toán:(bài 4 -(5,0,1))

 Năm bước giải một bài toán trên máy tính, mà trọng tâm vẫn là bước 2 (bài 6

Ưu và nhược điểm của phương án hai

 Chủ động, sáng tạo trong soạn giáo án và bài giảng.

 Tập trung vào được phần khó dạy, là trọng tâm của

chương.

 Tiết kiệm thời gian cũng như tận dụng quỹ thời gian vào

những mạch kiến thức quan trọng

 Đòi hỏi GV phải sáng tạo và linh hoạt trong soạn bài

giảng và cân đối thời lượng.

 Đòi hỏi có cách đặt vấn đề hợp lý trong việc ghép nối

các section lại với nhau.

Nói ngắn gọn, cái khó thứ nhì là dạy

về phần biểu diễn dữ liệu Cái khó nhất vẫn là dạy một số ví dụ về thuật toán cho học sinh hiểu, trong đó phải kể tới việc giảng về sơ đồ khối.

PHẦN 3: VÀI KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY PHẦN THUẬT TOÁN

1 Trước khi bắt đầu, cho HS thống nhất về cách hiểu đối với một số thuật ngữ, ký hiệu,

mà GV sẽ diễn đạt.

Ví dụ:

 Phân biệt i và a[i];

 Thuật ngữ đổi chỗ hay tráo đổi hai biến;

 Thay vì nói biến i nhận các giá trị là 1,2,3, , 10,

ta sẽ nói biến i nhận giá trị từ 1 đến 10 Để thật ngắn gọn ta rất hay dùng cách nói " i chạy từ 1

 Các thuật ngữ khác nếu HS có thể hiểu nhầm

cũng cần thống nhất cách hiểu từ đầu.

2 Lựa chọn một tiến trình tiếp cận thuật toán sao cho tự nhiên

- Xác định bài toán

- Ý tưởng thuật toán

- Thuật toán: Liệt kê từng

bước và Sơ đồ khối.

Ví dụ trực quan : tạo tiền đề rất tốt giúp cho HS tiếp cận

một cách tự nhiên ý tưởng thuật toán

3 Phương pháp Tiếp cận thô khi vẽ sơ đồ khối cho thuật toán

 Sơ đồ khối có một vài vòng lặp và đặc biệt là sơ đồ khối có hai vòng lặp lồng nhau thường gây ra sự lúng túng khi giảng giải

và đây là vấn đề mà HS khó hiểu nhất.

 Thuật ngữ "thô" là để chỉ một bài toán con đã được "đóng gói", nghĩa là tạm thời chưa quan tâm đến việc giải quyết nó như thế nào

 Phương pháp tiếp cận từ thô là vẽ sơ đồ khối của thuật toán theo từng giai đoạn:

 Ở giai đoạn đầu, sơ đồ khối có những bài toán con đóng gói,

HS sẽ tiếp cận dễ dàng hơn so với việc tiếp cận ngay tới

một sơ đồ đầy đủ

 Sơ đồ khối sẽ được chi tiết dần (do đó giảm tính thô sơ)

 Ở giai đoạn cuối cùng ta thu được sơ đồ khối đầy đủ của

thuật toán.