22/01/2018 1 CÁC KHÁI NIỆM và MÔ HÌNH DỊCH TỄ HỌC ThS BS NGUYỄN THẾ DŨNG BỘ MÔN DỊCH TỄ HỌC ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC Từ điển DTH của John Last (1988) DTH là môn học KHẢO S[.]
Trang 1CÁC KHÁI NIỆM và
MÔ HÌNH DỊCH TỄ HỌC
ThS BS NGUYỄN THẾ DŨNG
BỘ MÔN DỊCH TỄ HỌC
ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
Từ điển DTH của John Last (1988):
DTH là môn học
KHẢO SÁT về Sự phân bố Các tình trạng, các biến cố có
liên quan đến sức khoẻ trong những dân số xác định
Các tình trạng, các biến cố có
liên quan đến sức khỏe
BỆNH TẬT
Các vấn đề thuộc MT
tự nhiên (ô nhiễm, khí
hậu khắc nghiệt, v v.)
Các vấn đề thuộc MT xã hội
(KHHGĐ, mại dâm, v v.)
Theo đơn vị hành chính
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
trong những dân số xác định
Theo địa dư Theo nhóm nghề nghiệp
Sự phân bố
Bảng 1: Phân bố tuổi của đối tượng nghiên cứu
Bệnh nhân
Tổng cộng 300 100.0 ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
Trang 230.0%
20.0%
80.0%
16.7%
83.3%
0.0%
20.0%
40.0%
60.0%
80.0%
100.0%
Bệnh nhân Thân nhân Hàng xóm
Nam Nữ
Biểu 1: Phân bố theo giới tính
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
Các yếu tố quyết định đưa đến
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
Từ điển DTH của John Last (1988):
DTH là mơn học
KHẢO SÁT về Sự phân bố Các tình trạng, các biến cố cĩ
liên quan đến sức khoẻ trong những dân số xác định
Bệnh tăng huyết áp
Béo phì,
thừa cân
Đái tháo đường
Stress
Tuổi già
Hút thuốc lá
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
và
ÁP DỤNG khảo sát nàyKết quả các Vào việc kiểm
sốt các VĐSK
ĐỊNH NGHĨA DỊCH TỄ HỌC
Các yếu tố quyết định đưa đến
Từ điển DTH của John Last (1988):
DTH là mơn học
KHẢO SÁT về Sự phân bố Các tình trạng, các biến cố cĩ
liên quan đến sức khoẻ trong những dân số xác định
Trang 3Bệnh tăng huyết áp
Béo phì,
thừa cân
Đái tháo đường
(Kiểm sốt tốt)
Tuổi già
(Thể dục, dưỡng sinh)
DTH Can Thiệp
DTH Mô tả
DTH Phân tích
và
ÁP DỤNG khảo sát nàyKết quả các
Các yếu tố quyết định đưa đến
KHẢO SÁT về
Sự phân bố
CƠNG DỤNG của DỊCH TỄ HỌC
+ Mơ tả tình hình sức khoẻ của các nhĩm dân số
+ Khảo sát tiến trình tự nhiên của bệnh tật
+ Khảo sát nguyên nhân biện pháp phịng ngừa
+ Giúp đánh giá tính hiệu quả và hiệu suất của
các dịch vụ y tế
TIẾN TRÌNH TỰ NHIÊN CỦA BỆNH TẬT
GĐ Cảm Nhiễm
GĐ Tiền Lâm sàng
GĐ
Lâm sàng
GĐ
Tàn Tật
Tiếp xúc với yếu
tố nguy cơ
Biến đổi bệnh sinh
Triệu chứng
cơ năng, thực thể
Khỏi
Tử vong
Dự phịng cấp I Dự phịng
cấp II
Dự phịng cấp III
và CÁC CẤP ĐỘ DỰ PHỊNG
Tàn tật
Trang 4CÁC MƠ HÌNH DỊCH TỄ HỌC
(Mơ hình bệnh tật)
QUAN ĐIỂM SINH THÁI HỌC VỀ BỆNH SINH
Yếu tố ký chủ
(Nội tại)
Yếu tố mơi trường
(Ngoại lai)
0
+ Di truyền
+ Kinh nghiệm tiếp xúc
+ Nhân cách
Qui định sự tiếp xúc với bệnh tật
03 nhĩm yếu tố
MT sinh học
+ Tác nhân gây bệnh truyền nhiễm + Nguồn bệnh (người khác, súc vật, đất, nước,….
+ Vectors truyền bệnh + Thực vật, động vật (nguồn thực phẩm, dược chất, kháng nguyên, …
MT Lý học
Sức nóng, ánh sáng, không khí, phóng xạ, các loại hóa chất
MT Xã hội
+ Tổ chức CT - XH + Tập quán xã hội + Mức độ chung của việc tiếp nhận cái mới + Mức độ hội nhập vào
XH của cá nhân
Yếu tố mơi trường CÁC MƠ HÌNH DỊCH TỄ HỌC
CÁC LOẠI MƠ HÌNH DỊCH TỄ HỌC
Tam giác Dịch tễ học
Ký chủ
Tác nhân gây bệnh Mơi trường
SDD
TE <5
Hành vi nuơi ăn con của BM
Sinh nhẹ cân
Bệnh nhiễm trùng
KT-TĐ nuơi ăn con của BM TĐHV của BM
GDSK về Dinh dưỡng TE và Dinh Dưỡng Thai phụ
KT-TĐ-HV về Dinh dưỡng Thai phụ Chẩn đốn & Điều trị bệnh NT Điều kiện VS Ăn
KT gia đình