BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN Luật Hành chính HỌ VÀ TÊN Hoàng Bảo Trâm MSSV 453510 LỚP N09 TL1 Hà Nội, 2021 0 MỤC LỤC 1 Tại sao nói “quy chế pháp lí hành chính của người[.]
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
-TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
MÔN: Luật Hành chính
Hà Nội, 2021
0
Trang 2MỤC LỤC
1 Tại sao nói “quy chế pháp lí hành chính của người nước ngoài ở Việt Nam hạn chế hơn so với công dân Việt Nam”? Anh/chị hãy lấy và phân tích ví dụ chứng minh cho nhận định trên 2
2 Anh/chị hãy phân biệt hộ chiếu và thị thực theo quy định pháp luật hiện hành 3
3 Anh/chị hiểu thế nào là “hộ chiếu vắc-xin”? 4
4 Hiện nay Chính phủ Việt Nam đã chấp nhận “hộ chiếu vắc xin” chưa? Phân tích những căn cứ pháp lý hiện hành để Chính phủ Việt Nam có thể chấp nhận “hộ chiếu vắc xin” 5
5 Theo anh/chị, việc chấp nhận “hộ chiếu vắc-xin” có gây ra tình trạng bất bình đẳng giữa người có “hộ chiếu vắc-xin” và người không có “hộ chiếu vắc-xin”
không? Giải pháp của anh/chị cho vấn đề này? 8
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10
1
Trang 31 Tại sao nói “quy chế pháp lí hành chính của người nước ngoài ở Việt Nam hạn chế hơn so với công dân Việt Nam”? Anh/chị hãy lấy và phân tích ví dụ chứng minh cho nhận định trên.
Người nước ngoài là người có quốc tịch của một quốc gia khác đang lao động, học tập, công tác, sinh sống trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Quy chế pháp lý hành chính của người nước ngoài là tổng thể quyền và nghĩa vụ pháp lý của người nước ngoài được Nhà nước ta quy định trong Hiến pháp và nghững văn bản pháp luật khác Trong số những đặc điểm của quy chế pháp lý hành chính của người nước ngoài,
có một đặc điểm sau: “Quy chế pháp lý hành chính của người nước ngoài có hạn chế nhất định so với công dân Việt Nam.” Cụ thể, một số hạn chế và địa vị pháp lý hành chính của người nước ngoài so với công dân Việt Nam như sau: Về quyền, nghĩa vụ trong lĩnh vực hành chính-chính trị: Người nước ngoài không được ứng cử vào cơ quan quyền lực nhà nước; họ không có quyền tự do cư trú, đi lại; họ không phải gánh vác nghĩa vụ quân sự…
Về quyền, nghĩa vụ trong lĩnh vực kinh tế-xã hội: Người nước ngoài có quyền lao động nhưng không được tự do lựa chọn nghề nghiệp như công dân Việt Nam; họ có quyền kinh doanh, trừ một số ngành nghề liên quan đến an ninh quốc phòng…Về quyền, nghĩa vụ trong lĩnh vực văn hóa-xã hội: Người nước ngoài và con em của họ được vào học tại các trường học Việt Nam trừ một số trường đại học, trường chuyên nghiệp hoặc một số ngành
họ trong các trường có liên quan đến an ninh, quốc phòng… Từ những quyền và nghĩa vụ nêu trên, có thể thấy rõ ràng quy chế pháp lý hành chính của người nước ngoài hạn chế hơn
so với công dân Việt Nam Nói cách khác, phạm vi quyền và nghĩa vụ của họ hẹp hơn phạm vi quyền và nghĩa vụ của công dân Việt Nam
Có thể lấy ví dụ cụ thể như trong đợt bầu cử vừa rồi tại nước ta, người nước ngoài sẽ không được tham gia bầu cử đại biểu quốc hội, hay tự ứng cử bản thân vào cơ quan quyền lực nhà nước Bởi lẽ quyền và nghĩa vụ bầu cử, ứng cử đó chỉ dành cho công dân Việt Nam
2
Trang 4Lý do của đặc điểm này xuất phát từ nguyên tắc quốc tịch được quy định trong Luật quốc tịch của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhằm đảm bảo độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam
2 Anh/chị hãy phân biệt hộ chiếu và thị thực theo quy định pháp luật hiện hành.
Theo khái niệm của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019: Hộ chiếu là giấy tờ thuộc quyền sở hữu của Nhà nước, do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp cho công dân Việt Nam sử dụng để xuất cảnh, nhập cảnh, chứng minh quốc tịch và nhân thân
Thị thực là giấy chứng nhận của Chỉnh phủ một nước cấp cho người nước ngoài, cho phép người nước ngoài nhập cảnh vào nước của họ trong khoảng thời gian nhất định
Có thể phân biệt được hộ chiếu và thị thực qua nhiều tiêu chí khác nhau:
Thứ nhất, về công dụng Khi xin cấp hộ chiếu, mục đích của công dân là để được
xuất nhập cảnh có sự bảo hộ của Nhà nước Hộ chiếu sẽ đóng vai trò như một loại căn cước để xác định đặc điểm nhận dạng của một người Trên hộ chiếu sẽ bao gồm những thông tin như: số căn cước, thẻ căn cước công dân, ảnh, họ và tên, ngày tháng năm sinh, nơi sinh, giới tính để phân biệt người này với người khác Đồng thời, hộ chiếu cũng là giấy tờ chứng minh quốc tịch của một người để đi sang nước khác Còn thị thực có giá trị sử dụng với mục đích cho phép một người xuất nhập cảnh và lưu trú tại một quốc gia, vùng lãnh thổ mà người đó xin cấp Tuy nhiên nếu quốc gia A có chính sách miễn thị thực cho công dân của một quốc gia B, thì khi công dân quốc gia B nhập cảnh vào quốc gia A không bắt buộc phải có thị thực
Thứ hai, về cơ quan có thẩm quyền cấp Hộ chiếu được chia thành ba loại chính:
hộ chiếu phổ thông, hộ chiếu ngoại giao, hộ chiếu công vụ Đối với hộ chiếu phổ thông cấp trong nước, đề nghị cấp hộ chiếu lần đầu thực hiện tại Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công anh cấp tỉnh nơi thường thú hoặc nơi tạm trú; trường hợp có Thẻ căn cước
3
Trang 5công dân thực hiện tại Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thuận lợi 1 Đối với hộ chiếu phổ thông cấp ở ngước ngoài, đề nghị cấp hộ chiếu lần đầu thực hiện tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước người đó cư trú Đối với cấp hộ chiếu ngoại giao,
hộ chiếu công vụ ở trong nước, Cơ quan Lãnh sự Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan được Bộ Ngoại giao ủy quyền thực hiện cấp, gia hạn hộ chiếu2 Đối với cấp hộ chiếu ngoại giao,
hộ chiếu công vụ ở nước ngoài, cơ quan quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cấp, gia hạn hộ chiếu.3
Còn về cơ quan có thẩm quyền cấp thị thực nhập cảnh Việt Nam, được chia làm
ba nhóm chính là Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, Cục Quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an
và các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài
Thứ ba, về thời hạn Hộ chiếu tùy loại phổ thông hay hộ chiếu ngoại giao, công
vụ sẽ có thời hạn từ 1 năm đến10 năm Còn thị thực tùy vào loại thị thực khác nhau sẽ
có thời hạn từ 30 ngày đến 5 năm
Không có hộ chiếu sẽ không được cấp thị thực vì thị thực thường được cấp bằng cách đóng dấu hoặc dán vào một hay một số trang của hộ chiếu tùy quy định của mỗi nước Hoặc nếu thị thực cấp rời, thì cũng phải luôn kẹp nó cùng hộ chiếu để thực hiện các thủ tục xuất nhập cảnh
3 Anh/chị hiểu thế nào là “hộ chiếu vắc-xin”?
Theo tìm hiểu ở phần 2, hộ chiếu là giấy thông hành do chính phủ của một quốc gia cấp cho công dân của quốc gia đó để xác minh danh tính và quốc tịch của người sở hữu nhằm mục đích đi lại quốc tế Đây là thứ không còn xa lạ gì đối với mỗi người dân khi có nhu cầu
đi lại giữa các nước khác nhau Trong thời gian gần đây, khi đại dịch Covid-19
1 Khoản 3 Điều 15 Luật Xuất cảnh nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019
2 Khoản 4 Điều 12 Luật Xuất cảnh nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019
3 Khoản 5 Điều 13 Luật Xuất cảnh nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019
4
Trang 6đã và đang trở thành mối nguy hại, thảm họa toàn cầu, một số quốc gia trên thế giới đã
ra đời một loại hộ chiếu mới gọi là hộ chiếu vắc xin
Hộ chiếu vắc xin thực chất là chứng nhận đã tiêm chủng đầy đủ các mũi vắc xin ngừa Covid-19, Theo đó, cho phép người dân theo dõi lịch sử tiêm chủng của bản thân hoặc các thành viên trong gia đình qua các lần tiêm; sau khi tiêm được cấp chứng nhận tiêm và mã QR-Code xác nhận Cùng với đó, nhân viên ngành Y tế có thể cập nhật kết quả tiêm chủng cho người dân thuộc diện tiêm chủng lên hệ thống phần mềm4 Điều này giúp cơ quan quản lý nắm bắt được các thông tin, số liệu liên quan phục vụ cho việc triển khai tiêm vaccin phòng Covid-19 và giám sát thông tin những người đã được tiêm ngừa Việc tạo ra loại hộ chiếu này nhằm chứng minh một cá nhân đã tiêm ngừa đủ mũi vắc xin phòng Covid-19, từ đó hỗ trợ cho việc đi lại được thuận tiện, đồng thời đảm bảo
an toàn trong bối cảnh đại dịch vẫn chưa hoàn toàn được kiểm soát
Như vậy có thể thấy, hộ chiếu vắc xin giống như một chiếc “thẻ bài” làm cơ sở, đảm bảo được ít nhất là quyền tự do đi lại của một công dân trong thời điểm dịch bệnh này
Ở mỗi quốc gia khác nhau, hộ chiếu vắc xin lại được thể hiện ở những hình thức khác nhau, song quan trọng cách thức triển khai áp dụng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, cân bằng những lợi ích và nguy cơ mà hộ chiếu vắc xin mang lại để có thể áp dụng một cách đúng thời điểm và hiệu quả nhất
4 Hiện nay Chính phủ Việt Nam đã chấp nhận “hộ chiếu vắc xin” chưa? Phân tích những căn cứ pháp lý hiện hành để Chính phủ Việt Nam có thể chấp nhận
“hộ chiếu vắc xin”.
Pháp luật Việt Nam chưa xây dựng được một hành lang pháp lý chặt chẽ về hộ chiếu vắc xin, do vậy, loại “giấy thông hành” này vẫn chưa được chính thức triển khai áp dụng tại nước ta
4Dịch COVID-19: Triển khai "hộ chiếu vắc xin" với tinh thần bảo đảm an toàn trên hết
( https://ncov.moh.gov.vn/web/guest/-/6847912-114 ) truy cập ngày 23/07/2021
5
Trang 7Dù vậy, trong giai đoạn đầu thực hiện tiêm chủng cho người dân, Chính phủ đã sáng suốt chỉ đạo những bước đầu trong nghiên cứu tính khả thi của việc áp dụng hộ chiếu vaccine tại Việt Nam Chính phủ Việt Nam có thể căn cứ vào những quy định sau đây
để chấp nhận “hộ chiếu vắc xin”:
Thứ nhất, tại Việt Nam, quyền tự do đi lại được ghi nhận là quyền cơ bản của con
người, công dân tại điều 23 Hiến pháp năm 2013: “Công dân có quyền tự do đi lại và
cư trú ở trong nước, có quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước” Nhận thấy, quy
định này phù hợp với các quy định của pháp luật quốc tế mà rõ nhất là khoản 3 điều 12 Công ước ICCPR đã đề cập ở trên, qua đó thể hiện Việt Nam luôn tôn trọng và đảm bảo quyền con người trong đó có quyền tự do đi lại, cư trú của công dân Thêm vào đó, chính phủ Việt Nam cũng đã ký kết 78 hiệp định và thỏa thuận song phương về miễn thị thực cho công dân các nước và vùng lãnh thổ, hiệp định biên giới các nước láng giềng, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân qua lại5 Trong các luật chuyên ngành, quy định về quyền tự do đi lại còn được ghi nhận rất cụ thể tại Điều 5, Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019 Xét về mặt tích cực, “hộ chiếu vắc xin” phần nào đảm bảo quyền tự do đi lại của công dân, nhất là đối với những trường hợp xuất nhập cảnh, giúp chứng minh được thể trạng miễn dịch, không mất thời gian cách li dài ngày
Thứ hai, tại khoản 2 điều 36 về nội dung kiểm dịch y tế biên giới Luật Phòng,
chống bệnh truyền nhiễm 2007 có quy định: “Kiểm tra y tế bao gồm kiểm tra giấy tờ
liên quan đến y tế và kiểm tra thực tế Kiểm tra thực tế được tiến hành trong trường hợp đối tượng xuất phát hoặc đi qua vùng có dịch hoặc bị nghi ngờ mắc bệnh hoặc mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm.” Tại Việt Nam, khái niệm hộ chiếu vắc xin được hiểu theo
nghĩa là giấy chứng nhận cho biết một cá nhân đã được tiêm chủng vắc xin6 Nên việc
5 https://vtc.vn/quyen-tu-do-di-lai-o-viet-nam-duoc-dam-bao-trong-dich-covid-19-ar586123.html , truy cập lần cuối ngày 23/07/2021.
6 Tiến sĩ Đặng Quang Tấn - Cục trưởng Y tế dự phòng (Bộ Y tế) trao đổi với phóng viên báo Báo Gia đình & Xã hội Nguồn:
Thu Nguyên, Nhiều vấn đề đặt ra với loại "hộ chiếu" đặc biệt "nóng" hiện nay, ( https://giadinh.net.vn/y-te/nhieu-van-de-
ra-voi-loai-ho-chieu-dac-biet-nong-hien-nay-20210416194105397.htm ), truy cập 23/07/2021.
6
Trang 8người dân được cung cấp “hộ chiếu vắc xin” sẽ giúp việc đi lại qua những vùng có dịch COVID được thuận tiện hơn khi kiểm tra giấy tờ
Thứ ba, theo khoản 2 điều 36 về giấy chứng nhận tiêm chủng hoặc các biện pháp
dự phòng khác Điều lệ Y tế Quốc tế IHR 20057, thì việc một người khách du lịch, hay bất
cứ một người nào đi lại sang nước khác mà có giấy chứng nhận tiêm chủng hoặc các biện
pháp dự phòng phù hợp thì sẽ không bị từ chối nhập cảnh Hay tại điều 7 Nghị định 89/2018/NĐ-CP quy định chi tiết về thu thập thông tin trước khi người nhập cảnh,
xuất cảnh, quá cảnh, gồm có những thông tin như: tình trạng sức khỏe, thông tin từ tờ khai y tế, thông tin về tiêm chủng, áp dụng biện pháp dự phòng… Điều 4 Nghị định 104/2016/NĐ-CP quy định về quản lý đối tượng tiêm chủng, với những nội dung
quản lý bao gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh, tiền sử tiêm chủng… Cơ sở tiêm chủng chịu trách nhiệm cấp và ghi sổ theo dõi tiêm chủng cá nhân hoặc sổ tiêm chủng điện tử Đây chính là những dữ liệu cho “hộ chiếu vắc xin”, và việc Nghị định này cho phép sử dụng những dữ liệu này cũng chính là một dạng “hộ chiếu vắc xin” rồi
Như vậy có thể thấy, “hộ chiếu vắc xin” không phải là một điều quá mới lạ, mà trước
đó đã được biết dưới tên giấy chứng nhận tiêm phòng vắc xin Vào thời điểm bệnh sốt vàng bùng phát, nhiều quốc gia trên thế giới đã yêu cầu bằng chứng về việc tiêm phòng vắc xin ngừa bệnh sốt vàng Gần đây khi xuất hiện dịch COVID-19, thế giới lại xem xét lại ý tưởng này Điều làm cho “hộ chiếu vắc xin” khác với giấy chứng nhận tiêm chủng quốc tế trước đó là nó được áp dụng thêm dưới dạng kỹ thuật số, quét mã QR
Ngoài ra Luật Công nghệ thông tin năm 2006 (Luật công nghệ thông tin) đã quy định
cụ thể về việc bảo vệ thông tin cá nhân Luật Công nghệ thông tin tại khoản 1 Điều 21
quy định việc thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của người khác phải có sự đồng ý từ người đó trừ trường hợp pháp luật có quy định khác Luật Công nghệ thông tin tại khoản
7 A traveller in possession of a certificate of vaccination or other prophylaxis issued in
conformity with Annex 6 and, when applicable, Annex 7, shall not be denied entry as a
consequence of the disease to which the certificate refers, even if coming from an affected area,
unless the competent authority has verifiable indications and/or evidence that the vaccination or
other prophylaxis was not effective.
7
Trang 92 Điều 21 quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thu thập, xử lý và sử dụng thông tin “hộ chiếu vắc xin”
Nhìn chung hành lang pháp lý cho việc bảo mật thông tin cá nhân người dùng trên môi trường mạng đã khá rõ ràng nên dù “hộ chiếu vắc xin” được áp dụng dưới dạng kỹ thuật số, quét mã QR, thì thông tin người người dân vẫn được bảo đảm an toàn Từ những căn cứ pháp lý trên, tuy vẫn còn phải xem xét hoàn thiện cho đầy đủ hơn, nhưng Chính phủ Việt Nam hoàn toàn có thể dựa vào để chấp nhận sự hợp pháp của “hộ chiếu vắc xin”
5 Theo anh/chị, việc chấp nhận “hộ chiếu vắc-xin” có gây ra tình trạng bất bình đẳng giữa người có “hộ chiếu vắc-xin” và người không có “hộ chiếu vắc-xin”
không? Giải pháp của anh/chị cho vấn đề này?
Theo em, việc ban hành "hộ chiếu vắc xin" có thể vô hình chung tạo ra sự không công bằng, bất bình đẳng trong xã hội Cụ thể ở đây là sự bất bình đẳng giữa những người đã được tiêm vaccine và những người chưa được tiêm vaccine Bởi lẽ, nguồn cung ứng vaccine hiện nay còn nhiều hạn chế, nhu cầu tiêm vaccine của các nước trên thế giới là rất lớn, do
đó sẽ phải tốn một khoảng thời gian khá lâu để một quốc gia có thể phổ biến việc tiêm chủng cho toàn bộ người dân Nếu nhà nước áp dụng quy định về "hộ chiếu vắc xin", nghĩa
là sẽ tồn tại một khoảng thời gian mà khi đó những người chưa có kháng thể chống virus sẽ không được tự do đi lại; không được đến những địa điểm yêu cầu "hộ chiếu vắc xin" như trường học, công ty, nhà hàng, rạp chiếu phim ; hoặc tham gia các hoạt động đông người như tham dự các trận đấu bóng đá trong khi những người có "hộ chiếu vắc xin" có thể đến
và tham gia tất cả "Hộ chiếu vắc xin" còn có thể làm sâu sắc hơn sự bất bình đẳng tồn tại giữa các quốc gia, cụ thể là sự bất bình đẳng trong việc được tiếp cận vaccine và sự bất bình đẳng trong việc tự do đi lại của người dân giữa các nước khác nhau Việc ban hành "hộ chiếu vắc xin" như một điều kiện để di chuyển có thể gián tiếp tác động đến khả năng tiếp cận vắc xin đồng đều của mọi người dân trên thế giới Bởi lẽ, khi các nước yêu cầu tiêm chủng, nhu cầu được tiêm vaccine của người dân sẽ càng ngày càng tăng và mang tính chất cấp thiết Nhu cầu tăng nhưng nguồn cung vắc xin hiện nay còn hạn chế, dẫn đến việc phân phối vắc xin trên thế giới vốn đã không đồng đều, nay càng
8
Trang 10tạo nên sự khác biệt giữa những quốc gia thu nhập cao và những quốc gia thu nhập thấp Mục đích lớn nhất khi ban hành "hộ chiếu vắc xin" là dần đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường, nhưng có lẽ việc trở lại cuộc sống bình thường ấy chưa thực sự dành cho tất cả mọi người Chính vì vậy, em xin phép đề xuất những giải pháp sau:
Thứ nhất, Chính phủ cần phải cẩn trọng khi ban hành “hộ chiếu vắc xin”, và hậu quả của việc hộ chiếu vắc xin trở thành yêu cầu bắt buộc để vào các nhà hàng, quán
ăn, tham gia sự kiện công cộng… bởi có những người không có khả năng để tiếp cận hoặc tiêm vắc xin Covid 19 Ở Việt Nam, chính phủ và các ban ngành đã đưa ra kế hoạch tiêm chủng mở rộng vắc xin Covid -19, phương án khả thi nhất cho vấn đề bất bình đằng giữa những người đã tiêm vắc xin và chưa tiêm vắc xin là triển khai “hộ chiếu vắc xin” sau khi mức độ người dân được tiêm vắc xin Covid - 19 đạt hơn 90% dân số
Thứ hai, nâng cao việc hợp tác giữa các nước trên thế giới trong việc phân bổ vắc xin, khắc phục vấn đề nạn bất bình đẳng, phân biệt đối xử giữa các quốc gia phát triển, kém phát triển Tránh để tình trạng vắc xin được dồn về các quốc gia giàu mạnh, còn các quốc gia nghèo chỉ có thể trông đợi vào nguồn cung cấp từ WHO
Thứ ba, Việt Nam cần nhanh chóng điều chế và thử nghiệm thành công vắc xin, để đảm bảo cho nguồn cung vắc xin luôn sẵn sàng tiêm cho mọi người dân, tránh tình trạng khan hiếm vắc xin
Thứ tư, để tạo sự công bằng và đảm bảo các quyền con người cơ bản khi thực hiện việc cấp chứng nhận “hộ chiếu vắc xin”, các quốc gia trên thế giới hay WHO cần xác lập một tiêu chuẩn chung cho việc áp dụng hộ chiếu vắc xin để có thể áp dụng một cách công bằng cho mọi đối tượng trong xã hội, không phân biệt quốc tịch, màu da và giới tính
Trong trường hợp được triển khai, chỉ nên xem “hộ chiếu vắc xin” là biện pháp tạm thời khi mà chính sách trọng tâm phải là vắc xin, tiêm chủng để hướng tới miễn dịch cộng đồng
9