Tiết 135,136 ÔN TẬP VỀ THƠ I Mục tiêu cần đạt 1 Kiến thức Hệ thống kiến thức về các tác phẩm thơ đã học ở lớp 9 2 Kĩ năng Tổng hợp, hệt hống hóa kiến thức về các tác phẩm thơ đã học 3 Thái độ Ý thức h[.]
Trang 1Tiết 135,136: ÔN TẬP VỀ THƠ
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Hệ thống kiến thức về các tác phẩm thơ đã học ở lớp 9
2 Kĩ năng
- Tổng hợp, hệt hống hóa kiến thức về các tác phẩm thơ đã học
3 Thái độ
- Ý thức học tập bộ môn của học sinh
4 Năng lực cần hình thành và phát triển:
- NL chung: NLgiao tiếp, giải quyết vấn đề, tự học, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ
- NL riêng: Phân tích trình bày nhận xét,cảm thụ thẩm mĩ,
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Giáo viên: sgk, sgv, bài soạn
2 Học sinh: soạn bài trước ở nhà
III Tiến trình tổ chức dạy và học
1 Ổn định lớp(1phút)
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ
3 Bài mới (41 phút)
Hoạt động 1 (10 phút ) Hướng dẫn câu hỏi 1
(Năng lực giaỉ quyết vấn đề, tự học, tiếp nhận văn bản, phân tích trình bày, cảm thụ thẩm mỹ)
1 Bảng hệ thống
Tên bài Tác giả Năm
sáng tác, thể thơ
Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ
thuật
Đồng
chí ChínhHữu 1948
Thơ tự do
Tình đồng chí của những người lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lý tưởng chiến đấu, được thể hiện thật tự nhien, bình dị mà sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, nó góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh
và vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng
Chi tiết, hình ảnh ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng giàu sức biểu cảm
Bài thơ
về tiểu
đội xe
không
kính
1969 Thơ tự do
Qua hình ảnh độc đáo – những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam
Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo giọng diệu khỏ khoắn giàu tính khẩu ngữ
Đoàn
thuyền
đánh cá
Huy
Thơ bảy
Những bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ
và người lao động trên biển
Nhiều hình ảnh đẹp, rộng lớn, được sáng tạo
Trang 2chữ theo hành trình chuyến ra khơi
đánh cá của đoàn thuyền Qua
đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên và lao động, niềm vui trong cuộc sống mới
bằng liên tưởng và tưởng tượng, âm hưởng khỏe khoắn lạc quan
Bếp lửa- Bằng
Việt
1963 Kết hợp thơ 7 chữ và 8 chữ
Những kỷ niệm đầy xúc động
về bà và tình bà cháu, thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết
ơn của cháu đối với bà và cũng
là đối với gia đình, quê hương đất nước
Kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả
và bình luận, sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà Ánh
trăng- NguyễnDuy 1978Thơ
5 chữ
Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố, gợi lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa thủy chung
Hình ảnh bình dị
mà giàu ý nghĩa biểu tượng, giọng điệu chân thành, nhỏ nhẹ mà thấm sâu
Mùa
xuân
nho nhỏ
Thanh
Hải
1980 Thơ
5 chữ
Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung
Thể thơ 5 chữ có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần với dân ca, hình ảnh đẹp giản dị, những so sánh, ẩn
dụ sáng tạo Viếng
lăng
Bác
Viễn
Phương 1976Thơ
8 chữ
Lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác tron trong một lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác
Giọng điệu trang trọng và tha thiết, nhiều hình ảnh ẩn
dụ và gợi cảm, ngôn ngữ bình dị,
cô đúc
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đat
Hoạt động 2 (7 phút): Hướng
dẫn trả lời câu hỏi 2
(Năng lực giaỉ quyết vấn đề, tự
học, phân tích trình bày, cảm
thụ thẩm mỹ)
HS đọc câu 2
Thảo luận
2 Sắp xếp các bài thơ theo giai đoạn lịch sử
* Các giai đoạn:
- Giai đoạn kháng chiến chống Pháp
(1945-1954): Đồng chí
- Giai đoạn hòa bình ở Miền Bắc sau cuộc k/c
chống Pháp( 1954-1964): Đoàn thuyền đánh cá, bếp lửa.
Giai đoạn kháng chiến chống Mĩ (1964
-1975): Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Giai đoạn sau năm 1975: Ánh trăng; Mùa xuân nho nhỏ; Viếng lăng Bác;, Sang thu; Nói với con
* Cuộc sống, đất nước và tình cảm của con người Việt Nam
Trang 3GV: Yêu cầu HS đưa dẫn chứng
từ các bài thơ đã học
Hoạt động 3 (6 phút): Hướng
dẫn trả lời câu hỏi 3
(NL giải quyết vấn dề, tự học,
sáng tạo, phân tích trình bày,
cảm thụ)
? HS đọc câu hỏi 3
Thảo luận nhóm
GV nói thêm: Mây và sóng: Hoá
thân vào lời trò chuyện hồn
nhiên, ngây thơ của em bé với
mẹ thắm thiết của trẻ thơ
Hoạt động 4 (6 phút): Hướng
dẫn trả lời câu hỏi 4
(NL giải quyết vấn đề, hợp tác,
tự học, sáng tạo, sử dụng ngôn
ngữ)
? Chỉ ra nét chung của ba bài
thơ này?
- Các tác phẩm thơ kể trên đã tái hiện cuộc sống đất nước và hình ảnh con người Việt Nam suốt một thời kì lịch sử sau cách mạng tháng Tám
1945, qua nhiều giai đoạn:
+ Đất nước và con người Việt Nam trong 2 cuộc kháng chiến nhiều gian khổ, hy sinh nhưng rất anh hùng
+ Công cuộc lao động, xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của con người
- Tâm hồn tư tưởng, tình cảm của con người trong một thời kỳ lịch sử có nhiều biến động + Tình cảm yêu nước, tình yêu quê hương + Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ
+ Những tình cảm gần gũi, bền chặt của con người: Tình mẹ con, bà cháu trong sự thống nhất với tình cảm chung rộng lớn
3 Nhận xét về điểm chung và riêng trong nội dung và cách biểu hiện tình mẹ con
a Bài “Khúc hát ru ” và “Con cò”
* Giống:
- Đều ca ngợi tình mẹ con thắm thiết, thiêng liêng
- Đều dùng điệu ru, lời ru của mẹ
*Khác:
- “Khúc hát ru ”: thể hiện sự thống nhất của tình yêu con với lòng yêu nước, gắn bó với cách mạng và ý chí chiến đấu của người mẹ dân tộc Tà-ôi trong hoàn cảnh hết sức gian khổ ở chiến khu miền tây Thừa Thiên trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- “ Con cò”: khai thác và phát triển tứ thơ từ hình tượng con cò trong ca dao hát ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru
b So sánh 2 bài với bài “Mây và Sóng”:
“ Mây và sóng” hóa thân vào lời trò chuyện hồn nhiên ngây thơ của em bé với mẹ để thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ Mẹ đối với
em bé là vẻ đẹp, niềm vui, sự hấp dẫn lớn nhất, sâu xa và vô tận, hơn tất cả những điều hấp dẫn khác trong vũ trụ
4 Nhận xét về hình ảnh người lính
Ba bài “Đồng chí”, “Ánh trăng”, “Bài thơ
về không kính” đều viết về người lính cách mạng với vẻ đẹp trong tính cách và tâm hồn họ Nhưng mỗi bài khai thác những nét riêng và đặt trong hoàn cảnh khác nhau
Trang 4? Điểm khác biệt ở mỗi bài thơ
là gì?
Hoạt động 5 (7phút): Hướng
dẫn trả lời câu hỏi 5
(NL giải quyết vấn đề, hợp tác,
tự học, sáng tạo, sử dụng ngôn
ngữ)
? Một h/s đọc câu hỏi 5
Cá nhân trả lời
Hoạt động 6 (5phút): Hướng
dẫn trả lời câu hỏi 5
(NL giải quyết vấn đề, hợp tác,
tự học, sáng tạo, sử dụng ngôn
ngữ)
GV gợi ý cho học sinh làm câu
6 ở nhà
- “ Đồng chí”: Viết về người lính ở thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
- “ Bài thơ về không kính” : khắc họa hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mĩ
- “ Ánh trăng”, "sang thu": nói về những suy ngẫm của người lính đã đi qua cuộc chiến tranh, nay sống giữa thành phố, trong hòa bình
5 So sánh bút pháp sáng tạo hình ảnh thơ
- “Đồng chí” và “Đoàn thuyền đánh cá”: Hai bài thơ sử dụng hai bút pháp khác nhau trong xây dựng hình ảnh thơ:
- “Đồng chí”: Bút pháp hiện thực đưa những chi tiết, hình ảnh thực của đời sống người lính vào thơ gần như là trực tiếp Hình ảnh “ đầu súng trăng treo” ở cuối bài rất đẹp và giàu ý nghĩa biểu tượng nhưng cũng rất thực mà tác giả bắt gặp trong những đêm phục kích địch ở rừng
- “Đoàn thuyền đánh cá” lại chủ yếu dùng bút pháp tượng trưng, phóng đại với nhiều liên tưởng, tưởng tượng, so sánh mới mẻ, độc đáo
- “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, “Ánh trăng”
- “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” : sử dụng bút pháp hiện thực, miêu tả rất cụ thể, chi tiết từ hình dáng những chiếc xe không kính đến cảm giác và sinh hoạt của người lái xe
- “Ánh trăng”: có đưa vào nhiều hình ảnh và chi tiết thực, rất bình dị, nhưng chủ yếu dùng bút pháp gợi tả, không đi vào chi tiết mà hướng tới
ý nghĩa khái quát và biểu tượng của hình ảnh
6 Phân tích một khổ thơ:
Viết đoạn văn 8- 10 dòng cảm nhận về khổ thơ đầu bài "Sang thu"(Đoạn T- p – h)