Chuyên đề: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP TRONG TIẾT ÔN TẬP ÂM NHẠC LỚP 6 Ở TRƯỜNG THCS.

Một tiết ôn tập bình thường như trong phân phối chương trình của môn Âm nhạc lớp 6 thường trải qua các phần ôn theo trình tự: ôn bài hát, ôn nhạc lí, ôn tập đọc nhạc, ghi nhớ cách thể hi

Tên chuyên đề: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP TRONG TIẾT ÔN

Người thực hiện: Nhóm nhạc gồm: Ngô Thanh Hương, Nguyễn Thị Hương

Người kiểm nghiệm: Nguyễn Thị Hương

Thời gian thực hiện: Tuần 27

KẾ HOẠCH CHUYÊN ĐỀ:

A TỔNG QUAN CHUYÊN ĐỀ:

GIỚI THIỆU

Trước khi đi vào kiểm tra đánh giá lấy điểm một tiết, chúng ta thường trải qua tiết ôn tập Một tiết ôn tập bình thường như trong phân phối chương trình của môn Âm nhạc lớp 6 thường trải qua các phần ôn theo trình tự: ôn bài hát, ôn nhạc

lí, ôn tập đọc nhạc, ghi nhớ cách thể hiện tiết tấu….diễn ra theo một trình tự cố định như vậy sẽ tạo cho học sinh một sự thụ động, chờ đợi kết quả mang đến từ giáo viên, tiết ôn tập sẽ trở nên nhàm chán, không phát huy được tính chủ động, tích cực và không phát huy được năng khiếu của học sinh Chính vì thế, việc đổi mới phương pháp ôn tập sẽ mang lại nhiều kết quả khả quan hơn cho cả học sinh

và giáo viên

Đối với học sinh trường THCS & THPT Tây Sơn, đặc biệt là học sinh khối

6, các em chưa có nhận thức đúng đắn về thị hiếu âm nhạc, trong giờ học vẫn còn

lơ là, học qua loa, chưa thật sự yêu thích môn học này Chính vì thế tôi đã triển khai nghiên cứu hoạt động đổi mới phương pháp Ôn tập trong tiết Ôn tập môn

Âm nhạc lớp 6 và thực hiện giảng dạy trong chương trình, nhằm xây dựng tạo thói quen cho học sinh trong tiết Ôn tập, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Âm nhạc hiệu quả hơn

Xuất phát từ những lí do trên tôi đã chọn chuyên đề: “ Đổi mới phương pháp Ôn tập trong tiết Ôn tập Âm nhạc lớp 6 ở Trường THCS”

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CHUYÊN ĐỀ :

Ôn tập là một tiết học không thể thiếu trong môn Âm nhạc cũng như tất cả các môn học khác Trong tiết Ôn tập học sinh được nhắc lại, ôn luyện lại kiến thức đã được học từ những tiết trước, được thực hành những gì đã học, mà ở môn Nghệ thuật là học sinh phải được thực hành lại những gì mình đã được tiếp thu thì mới mang lại hiệu quả

Như vậy, Ôn tập như thế nào để đạt hiệu quả cao mà không dẫn đến sự lặp lại, nhàm chán Điều đó phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: năng khiếu của học sinh, cách tổ chức của Giáo viên… như thế nào để tạo cho học sinh có cảm giác thích thú, hào hứng thì tự bản thân các em sẽ vượt qua được sự nhút nhát, e dè trước đám đông và thể hiện năng khiếu của mình một cách thoải mái nhất, tự nguyện nhất

Ôn tập sáng tạo chủ động, đổi mới sẽ giúp các em hệ thống lại kiến thức đã học, giúp các em tự tin hơn trong bài kiểm tra sắp tới, giúp các em thể hiện được bản thân mình nhiều hơn, giúp các em cảm nhận được âm nhạc có vai trò không thể thiếu trong đời sống tinh thần của con người

II THỰC TRẠNG:

1.Thực trạng vấn đề cần nghiên cứu :

@ Giáo viên:

Hầu hết giáo viên dạy Ôn tập cho học sinh chỉ ôn tập theo trình tự trong SGK,

ví dụ ôn Bài hát: thì cho các em nghe lại giai điệu bài hát sau đó cho các em cùng hát lại bài hát, hát lần thứ nhất giáo viên nghe rồi sửa sai (nếu có), hát lại lần thứ hai, lần thứ 3 và cho các em lên bảng trình bài lại bài hát đó rồi chuyển qua bài hát khác Tương tự như vậy với phần Ôn tập đọc nhạc Làm như thế, các em chỉ việc học thuộc bài hát một cách thụ động rồi nếu được gọi thì lên trình bày lại còn không được gọi thì cũng không sao Gây ra sự nhàm chán, lặp đi lặp lại không cần thiết trong tiết Ôn tập Còn đối với các em có năng khiếu trình diễn hay phụ họa hay có khả năng đệm đàn….thì việc chỉ học thuộc giai điệu bài hát

có khó khăn gì, các em chưa có cơ hội để thể hiện mình, giáo viên cũng không có

cơ hội phát hiện ra năng khiếu của các em

Mặt khác, trường chưa có phòng học nhạc chuyên biệt, cơ sở vật chất thiếu, tài liệu tham khảo nhằm phục vụ cho môn học còn rất ít Do đó phần nào ảnh hưởng đến sự cảm thụ âm nhạc của học sinh, từ đó làm mất dần khả năng tư duy sáng tạo, khả năng năng khiếu của bản thân

Ngoài ra, việc sử dụng thành thạo nhạc cụ của giáo viên cũng rất quan trọng Trong đó Âm sắc, điệu nhạc và hợp âm là ba yếu tố góp phần chuyển tải những tình cảm mà tác giả gửi vào trong bài hát, từ đó cũng giúp các em hứng khởi hơn trong khi Ôn tập

@ Học sinh:

Môn học này không còn là môn học mới mẻ, được đưa vào hệ thống giáo dục đại trà và sắp tới còn được đưa vào khối THPT để học sinh lựa chọn Tuy nhiên học sinh có khả năng, năng khiếu của các em còn nhiều chênh lệch Nhiều học sinh có điều kiện tiếp xúc với âm nhạc qua các các môn nhạc cụ hay thanh nhạc….thì các em bộc lộ được năng khiếu, mạnh dạn hơn Còn đại đa số các em chưa có điều kiện, hoặc chưa có ý thức học tập, thái độ học tập chưa đúng đắn, coi đó chỉ là môn phụ nên dẫn đến học qua loa cho xong

2 Những tồn tại cần giải quyết :

Các em chưa có nhận thức được tác dụng của tiết Ôn tập, và chưa biết cách biến một tiết ôn tập hàng ngày trở thành một “bữa tiệc âm nhạc”, để chuẩn bị cho tiết kiểm tra thì nếu không ôn tập tốt chắc chắn các em sẽ không hoàn thành bài kiểm tra của mình Cho nên dẫn tới kết quả các em chưa hứng thú, chưa say mê môn học

3 Nguyên nhân của tồn tại :

@ Nguyên nhân khách quan :

Đa số học sinh chưa có sự hiểu biết về tầm quan trọng cũng như tác dụng

của môn âm nhạc nên có tư tưởng học đối phó, qua loa, thiếu đầu tư cho môn học này

Mặt khác, một số học sinh cho rằng với tiết ôn tập thì chỉ cần hát lại, đọc lại bài là xong, các em vẫn chưa định hướng được tầm quan trọng của tiết ôn tập Một số học sinh chưa chọn cho mình một cách học đúng đắn, chưa được sự quan tâm đúng mức của gia đình, làm cho các em lười học, xem nhẹ việc học Ngoài ra, thời gian dành cho phân môn này còn ít quá, nên việc học gặp nhiều khó khăn

@Nguyên nhân chủ quan :

Do chưa có phòng nhạc chuyên biệt, chưa có không gian rộng rãi nên khi hoạt động âm nhạc trong lớp sẽ gây ồn, ảnh hưởng tới lớp bên cạnh, làm cho chất lượng tiết học cũng giảm sút

Một số giáo viên ít nghiên cứu, ít sưu tầm cách thức hoạt động mới cho học sinh mà chỉ chú trọng đến việc làm sao ôn tập cho các em hát được, đọc được bài hát bài tập đọc nhạc mà ít để ý đến các hoạt động của các em, làm cho tiết học trở nên thụ động, một chiều, không có sự tương tác

III CÁC GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:

1 Giải pháp chung :

Quan sát tìm hiểu, phân loại đối tượng học sinh Sau khi phân loại được đối tượng học sinh thì chia nhóm theo sở thích của các em và cho các em thoải mái

đặt tên nhóm của mình, có thể đặt tên nhóm theo thứ tự các nốt nhạc như ; Nhóm

Đồ rê mí, Nhóm Son thăng…… hoặc đặt theo các nhóm nhạc là thần tượng của

các em trên thế giới hoặc nhóm nhạc ở Việt Nam như: Nhóm The Voice, Nhóm

Cát trắng… để tăng thêm sự hứng thú trong khi học, đáp ứng được nhu cầu thị

hiếu âm nhạc của các em

2 Giải pháp cụ thể :

2.1 Ôn tập bài hát :

Đối với Ôn tập các bài hát dễ hát, dễ thuộc thì giáo viên chỉ việc giao cho các nhóm về nhà chuẩn bị luyện tập và trình diễn trước lớp Ví dụ: Bài hát

Đi cấy ( Dân ca Thanh Hóa), có nhiều các để ôn bài hát này, giáo viên

giao cụ thể như sau:

Nhóm 1: trình diễn bài hát theo hướng dân gian

Nhóm 2: trình diễn bài hát theo hướng đương đại

Nhóm 3: Trình diễn theo phong cách tự do…

Làm như thế sẽ gây được rất nhiều hứng thú, phấn khởi cho học sinh Học sinh có năng khiếu sẽ được phát huy Giáo viên lúc đó sẽ trong vai trò là nhạc công và ban giám khảo cho các đội thi Có thưởng để động viên cho các các nhóm có đầu tư, hiệu quả, phần thưởng có thể là những chiếc đĩa nhạc thị hiếu hiện nay mà các em yêu thích…

Đối với những bài hát có giai điệu khó hát hơn một chút, dài hơn một chút thì giáo viên có thể tổ chức thành các trò chơi nho nhỏ cho học sinh chơi, vừa chơi vừa học sẽ tạo được hiệu quả cao hơn, cụ thể như sau:

Ví dụ Ôn bài hát: Niềm vui của em ( Nguyễn Huy Hùng)

Ở bài hát này có 2 lời tương đối dài, học sinh lớp 6 sẽ khó khăn hơn để không nhầm giữa lời 1 và lời 2, nên giáo viên có thể cho các em chia lớp

thành 2 nhóm rồi chơi trò chơi: Hát nối tiếp với hình minh họa (mỗi

nhóm hát 1 câu)

Giáo viên chiếu bức hình số 1, nhóm 1 sẽ hát câu hát nào có nội dung giống như trong hình , hình số 2 sẽ là lượt hát của nhóm 2….tương tự cho đến hết bài Có thể các bức hình không cần sắp xếp theo thứ tự để cho học sinh phải suy luận sẽ nhanh thuộc bài hơn

Hình số 1:

Sẽ ứng với câu: Khi ông mặt trời thức dậy, mẹ lên rẫy em đến trường Hình số 2:

Sẽ ứng với câu: hạt sương long lanh nhẹ thắm trên vai…

Trò chơi hát nối tiếp này sẽ giúp các em tập trung hơn và dễ thuộc bài hơn

để các em tự hát Giáo viên cũng sẽ là nhạc công, là ban giám khảo

Ngoài trò chơi Hát nối tiếp giáo viên còn có thể cho các em chơi trò chơi khác tương tự như: Hát đối đáp, hát xen kẽ, hát karaoke…

2.2 Ôn tập Tập đọc nhạc :

Có thể ôn tập theo cách ôn truyền thống 1 lần, lần thứ hai giải pháp trò chơi vẫn gây hứng thú nhất Trò chơi trong phần ôn tập Tập đọc nhạc là: Nghe đoạn nhạc bằng đàn phím, đoán câu hát và đọc lại cho chuẩn, gọi tắt

là: “ Nghe và đoán” Giáo viên đàn giai điệu 1 câu hát bất kì trong bài bài

đang ôn tập và yêu cầu học sinh đoán xem đó là câu nào đồng thời đọc lại câu đó một cách chính xác

Trò chơi thứ 2 có thể áp dụng là: Những nốt nhạc vui, giáo viên thiết kế

tròn chơi trên Powerpoint, dấu sau những nốt nhạc là những câu nằm trong

bài tập đọc nhạc đang ôn tập, những câu nhạc không được sắp xếp theo một trình tự nào, các nhóm lựa chọn nốt nhạc và nghe câu nhạc, sau đó có thể ghép lại với nhau thành bài tập đọc nhạc đầy đủ và đọc lại chúng một cách chính xác

Cách ôn Tập đọc nhạc khác có thể sử dụng là cho học sinh nào có khả năng về nhạc cụ lên đàn lại giai điệu bài tập đọc nhạc này, các nhóm ở dưới nhận xét và cho điểm nhạc công ở phía trên đã đàn đúng giai điệu hay chưa Tuy nhiên cách này chỉ áp dụng cho học sinh đã đi học nhạc cụ, có khả năng về nhạc cụ thì sẽ đạt hiệu quả cao hơn

Cách sử dụng thanh phách cũng là một giải pháp hay cho tiết ôn tập đọc nhạc Giáo viên cũng chia nhóm, các nhóm sẽ lựa chọn người gõ phách cho nhóm mình, khi được gọi lên ôn tập các em sẽ tự chủ động làm việc theo sự phân công chỉ đạo của nhóm trưởng, hình thức ôn tập với thanh phách rất hiệu quả, đồng thời cũng làm tăng tính sinh động trong tiết ôn tập bình thường Phách dùng trong phân môn Tập đọc nhạc thì giáo viên cũng

có thể lựa chọn nhiều loại phác khác nhau như: phách tre thông dụng tự làm, phách tre được tiện thành hình quả cam, trái xoài, trái dâu tây, hoặc Song loan…

SONG LOAN

SÊNH TIỀN

PHÁCH

PHÁCH TRE

2.3 Ôn tập nhạc lí:

Khi ôn nhạc lí giáo viên nên sử dụng cách ôn truyền thống để học sinh dễ dàng nhớ lại kiến thức đã học hơn bằng nhiều cách như:

+ Ôn với sơ đồ tư duy: hệ thống lại kiến thức đã học

+ Ôn với bảng phụ: điền khuyết, trắc nghiệm…

+ Ôn với trò chơi: ai nhanh hơn, ai nhớ lâu hơn…

B MINH H ỌA CHUYÊN ĐỀ BẰNG GIÁO ÁN CỤ THỂ:

Ngày soạn: 18/2/2018 Ngày dạy: 26/2/2018

Tiết 25 ÔN TẬP

I MỤC TIÊU:

* Kiến thức:

- Ôn tập lại thật nhuần nhuyễån giai điệu, lời ca hai bài hát: Niềm vui của

em, Ngày đầu tiên đi học.

- Ôn tập nhạc lí nhịp ba bốn và cách đánh nhịp ba bốn.

- Đọc đúng giai điệu, lời ca bài TĐN số 6 và bài TĐN số 7 thật chính xác

* Kĩ năng:

- Ôn lại một số động tác đơn giản, kết hợp vào bài hát và thể hiện được sắc thái tình cảm khi hát hai bài hát này Để học sinh chia đội luyện tập trình bày bài hát theo hình thức đơn, song, tốp ca…hoặc một số hình thức

do các em lựa chọn.

- Biết đặc điểm của nhịp ba bốn, nhận biết được bản nhạc viết ở nhịp ba bốn.

- Biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa đọc nhạc với đánh nhịp, vỗ tay theo phách.

* Thái độ:

- Trong quá trình luyện tập nhóm biểu diễn, chỉ huy, gõ phách sẽ giúp các em thêm đoàn kết hơn, sáng tạo hơn trong học tập

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Đàn Organ, thanh phách, một vài trò chơi kết hợp giúp các em hứng thú học tập hơn.

2 Học sinh:

- Học thuộc các bài có trong phần ôn tập, luyện tập cách trình bày bài hát, Tập đọc nhạc sao cho sinh động, sáng tạo nhất Cĩ thể sử dụng nhạc cụ, hay đạo cụ nào mà các em thấy phù hợp

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

- Ổn định chỗ ngồi và bao quát lớp, kiểm tra sĩ số lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra trong phần ôn tập.

3 Bài mới:

HĐ GIÁOVIÊN NỘI DUNG HĐ HỌCSINH

GV ghi lên bảng

GV điều khiển

GV ghi bảng

GV treo bảng

phụ

GV ghi bảng

Nội dung 1: Ôn tập bài hát:

NIỀM VUI CỦA EM NGÀY ĐẦU TIÊN ĐI HỌC

- Bài hát Niềm vui của em ( Nguyễn Huy Hùng)

Chia lớp thành 2 nhóm, chơi trò chơi “ Hát nối tiếp với hình minh họa” Gv đệm đàn, làm giám khảo cho

hai nhĩm thi đua Thi xong gv nhận xét, chấn chỉnh những lỗi của học sinh.

- Bài hát Ngày đầu tiên đi học ( Nguyễn Ngọc Thiện)

Chia lớp thành 4 nhĩm nhỏ, cho các nhĩm lần lượt lên bảng trình diễn phần đã chuẩn bị của các em

+ Nhĩm 1: hình thức song ca + Nhĩm 2: hình thức tốp ca + Nhĩm 3: hình thức đơn ca cĩ phụ họa + Nhĩm 4:hình thức đệm hát với nhạc cụ ( tự đệm) Sau khi các nhóm trình diễn xong, giáo viên sửa những chỗ còn sai để giúp học sinh hát chính xác hơn, khi hát cần thể hiện sắc thái tình cảm của từng bài hát Cho điểm với các nhóm làm tốt.

Nội dung 2: Ôn tập Nhạc lí Nhịp 3

4

Treo bảng phụ có ghi sẵn định nghĩa nhịp ¾ , nhưng gv sử dụng điền khuyết để học sinh tự hoàn thiện định nghĩa nhịp ¾: + Nhịp ¾ gồm có 3 phách, mỗi phách bằng một nốt đen, phách thứ nhất mạnh, 2 phách sau nhẹ + Vẽ hình sơ đồ đánh nhịp ¾ sai và yêu cầu học sinh vẽ lại cho đúng + Hãy đánh nhịp ba bốn? 3

1 2

Nội dung 3: Ôân tập:TĐN số 6 và bài TĐN số 7

HS ghi bài

HS thực hiện

HS ghi bài

HS trả lời

HS trả lời

HS ghi bài

GV hướng dẫn -Tập đọc nhạc số 6: sử dụng trị chơi “nghe và đốn”

- Tập đọc nhac số 7: sử dụng ơn với thanh phách Chia lớp thành 4 nhĩm, mỗi nhĩm cĩ một thanh phách

tự chọn, cử 1 ngừoi gõ phách tốt làm nhĩm trưởng, các nhĩm lần lượt trình bày lại bài tập đọc nhạc kết hợp gõ phách Giáo viên nhận xét cho điểm cụ thể.

HS thực hiện

4 Củng cố:

5 Dặn dò:- Dặn cả lớp ôn tập các nội dung đã ôn tập để chuẩn bị kiểm tra một tiết

- Giaó viên nhận xét tiết học

C.ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHUYÊN ĐỀ:

Kết quả: 100% học sinh thấy hứng thú và yêu thích tiết ơn tập, học sinh tiếp thu bài nhanh hơn, mạnh dạn hơn so với ban đầu Kết quả kiểm tra 45p: 100% xếp loại Đ

Để thực hiện tốt một tiết Ôn tập đòi hỏi người dạy phải vững về chuyên môn, thực sự có năng lực, yêu nghề, yêu học sinh, chịu khó học hỏi trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp, không ngừng tìm tòi sáng tạo,thường xuyên tìm hiểu thêm thông tin, tư liệu phục vụ cho tiết dạy của mình Bên cạnh đó người giáo viên phải biết cách tạo không khí sôi nổi, nhẹ nhàng trong tiết học để học sinh cảm thấy hứng thú khi học môn học này

Với những khó khăn và thuận lợi đã nêu ở trên, từ thực tiễn giảng dạy và qua quá trình học tập của học sinh tôi mạnh dạn đưa ra một số giải pháp trong chuyên đề nhằm góp phần đổi mới phương pháp ôn tập trong tiết Ôn tập Âm nhạc lớp 6 ở trường THCS

Qua phần nội dung trình bày của chuyên đề, rất mong được sự góp ý của các cấp lãnh đạo, quý thầy, quý cô, để từ đó chúng ta nhanh chóng tiếp thu những cái hay, cái mới, có phương pháp mới nhằm xây dựng và giáo dục cho học sinh ngày càng sâu sắc hơn, giúp các em càng ngày càng yêu thích môn học hơn, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng giảng dạy môn Âm nhạc

Đà lạt, ngày 18 tháng 2 năm 2018

Người viết Ngô Thanh Hương