MỤC LỤC MỤC LỤC 1 Chapter 1 Mở bài 5 Chap 2 Giới Thiệu UBER 6 2 1 Mô Hình Uber 6 2 1 1 Đô nét về Uber 6 Thông tin chung của Uber 6 2 1 2 Mô hình kinh doanh Uber 6 2 2 Thị phần cty (phát triển ở châu Â[.]
Mở bài
Nền kinh tế Việt Nam ngày càng thể hiện rõ tính chất cạnh tranh khốc liệt của nền kinh tế thị trường, đặc biệt sau khi gia nhập WTO và Hiệp định CPTPP Sự phát triển của nền kinh tế phẳng đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài xâm nhập thị trường Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp có lợi thế về vốn, quản lý và công nghệ Nhiều tập đoàn nước ngoài đã thành công rực rỡ tại thị trường Việt Nam, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng tồn tại và phát triển, nhiều doanh nghiệp đã gặp thất bại, giải thể hoặc phải nhượng lại công ty, tiêu biểu như Uber Việt Nam Nguyên nhân dẫn đến thất bại của Uber Việt Nam nằm ở những thách thức cạnh tranh khốc liệt và khó khăn trong môi trường kinh doanh.
Uber là một công ty chuyên kinh doanh dịch vụ vận tải dựa trên nền tảng công nghệ, sử dụng ứng dụng smartphone để kết nối hành khách với tài xế qua hệ thống định vị toàn cầu Với giá trị hơn 50 tỷ đô la Mỹ, Uber đã có mặt tại hơn 200 thành phố trên 45 quốc gia, góp phần mở rộng thị trường đặt xe ở Đông Nam Á dự kiến đạt khoảng 13.1 tỷ USD vào năm 2025 Thị trường đặt xe tại khu vực này ngày càng phát triển mạnh mẽ, trong đó hoạt động đặt xe chiếm 15% tổng chi tiêu du lịch, đặc biệt tại Việt Nam nơi Uber xuất hiện từ năm 2014 nhằm cung cấp dịch vụ xe sang với chi phí thấp Tuy nhiên, đến tháng 4 năm 2018, Uber chính thức dừng hoạt động tại Việt Nam sau 4 năm cạnh tranh, đặt ra câu hỏi vì sao một doanh nghiệp có đội ngũ vốn mạnh, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý lại thất bại tại thị trường Việt Nam Nguyên nhân này là chủ đề mà tôi nghiên cứu để hiểu rõ lý do Uber thất bại ở Việt Nam.
Giới Thiệu UBER
Mô Hình Uber
Uber là dịch vụ vận chuyển theo nhu cầu đã tạo ra cuộc cách mạng trong ngành công nghiệp taxi toàn cầu Mô hình kinh doanh của Uber cho phép người dùng dễ dàng gọi taxi chỉ bằng một chiếc smartphone trong thời gian ngắn Là một trong số ít các công ty công nghệ được định giá trên 50 tỷ đô-la, Uber đã huy động hơn 8,2 tỷ đô-la và hoạt động tại hơn 60 quốc gia Quá trình phát triển của Uber phản ánh sự đổi mới và mở rộng nhanh chóng trong ngành dịch vụ vận chuyển số.
Tháng 3/2009 - Uber được sáng lập dưới tên Ubercab.
Tháng 7/2010 - Uber hoạt động lần đầu tại San Francisco.
Tháng 1/2011 - Uber gọi vốn 11 triệu đô-la trong vòng Series A.
Tháng 5/2011 - Uber hoạt động tại New York.
Tháng 11/2011 - Uber gọi 37 triệu đô-la trong vòng Series B và mở rộng sang Paris.
Tháng 7/2012 - Uber tuyên bố UberX và khai trương tại London.
Tháng 8/2013 - Uber gọi 258 triệu đô-la trong vòng Series C và mở rộng tới Ấn Độ, Nam Phi.
Tháng 6/2014 - Uber gọi 1.2 tỉ đô-la trong vòng Series D.
Thông tin chung của Uber
Người sáng lập: Travis Kalanick và Garrett Camp.
Trụ sở công ty: San Francisco, California, Mỹ.
Lượng vốn nhận được: 8,2 tỉ đô-la (tính tới tháng 9/2015). Định giá công ty: Trên 51 tỉ đô-la.
Số lượng người dùng: Trên 8 triệu (tính tới cuối năm 2014).
Số lượng lái xe đã đăng kí: 160,000 (tới tháng 1/2015).
Số lượng lái xe mới đăng kí: 50,000 mỗi tháng.
Số chuyến đi trung bình mỗi ngày: 1 triệu (tính tới tháng 1/2015).
2.1.2 Mô hình kinh doanh Uber
Nếu như các hãng xe taxi truyền thống kinh doanh dựa trên việc khách hàng đi xe và cuối mỗi chuyến đi khách hàng phải trả tiền cho quãng đường mình di chuyển tính theo số Km đã đi Khoản tiền khách hàng trả cho mỗi chuyến đi của mình là nguồn doanh thu của các doanh nghiệp taxi truyền thống Uber cũng sử dụng mô hình kinh doanh này tuy nhiên có những đặc điểm khác là áp dụng công nghệ thông minh tương tác giữa lái xe và khách hàng, khách hàng có thể biết được trướ giá quãng đường mình định di chuyển và biết được thông tin của tài xế cũng như phương tiện loại xe mà mình sẽ di chuyển Tuy nhiên để hiểu sâu được mô hình kinh doanh của Uber có sự khác biệt và độc đáo được thể hiện như sau:
Hình 2 1 Mô hình kinh doanh của Uber
2.1.2 Đánh giá mô hình kinh doanh của Uber Đối tác kinh doanh
Tài xế và ô tô của chính họ
Nhà cung cấp bản đồ định vị API
Hệ thống thanh toán của nước sở tại
Phát triển sản phẩm taxi công nghệ Đẩy mạnh hoạt động marketing
Quản lý tài xế và trả lương
Nền tảng công nghệ tương tác giữa khách hàng và ứng dụng gọi xe
Các tài xế đăng ký làm taxi công nghệ
Nguồn tài chính của các nhà đầu tư
Tuyên bố giá trị khách hàng
Không mất thời gian chờ đợi
Giá thấp hơn taxi truyền thống
Hệ thống thanh toán linh hoạt
Biết trước giá và thông tin lái xe
Thấy được thời gian di chuyển và quãng đường đi trên bản đồ
Tuyên bố giá trị tài xế
Thời gian làm việc linh hoạt
Quy trình thanh toán đơn giản thuận tiện
Thông qua kênh mạng xã hội
Thông quan ứng dụng và App Uber
Hệ thống thu nhập và đánh giá thông tin phản hồi khách hàng
App ứng dụng gọi xe Uber trên mọi nền tảng
WEBSITE đa ngôn ngũ theo nước sở tại
Mạng xã hội Facebook và Twinter
Khách hàng có nhu cầu trải nghiệm xe Sang Vip hoặc muốn đi xe giá rẻ, không nhất thiết phải sở hữu xe hoặc muốn không lái xe Trong khi đó, các tài xế là những người sở hữu xe muốn tăng thu nhập mà không bị gò bó về thời gian, xem mình là đối tác hợp tác thay vì chỉ đơn thuần là lái xe thuê, thể hiện sự tôn trọng và xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài.
Chi phí cho hạ tầng công nghệ và trả cho các đối tác, bao gồm dịch vụ bản đồ, duy trì ứng dụng, là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động ổn định của hệ thống Ngoài ra, ngân sách còn phục vụ cho đội ngũ quản lý, nhân viên duy trì hệ thống nền tảng công nghệ và chăm sóc khách hàng nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng và duy trì mối quan hệ bền vững với khách hàng.
CHi phí khách hàng: khách hàng thanh toán như thế nào, khách hàng cần dịch vụ gì
Các chi phí khác: đặt xe, thuê xe, mô giới, bản quyền
Số tiề nkhách hàng trả trên mỗi Km
Mô hình tăng giá" Surge Pricing
UberX;Uber taxi; Uber Black; Uber SUV
Uber sở hữu một mô hình kinh doanh độc đáo dựa trên nền tảng công nghệ tiên tiến, tập trung vào việc kiểm soát hoạt động vận chuyển khách hàng một cách linh hoạt hơn so với các phương thức truyền thống Không sở hữu xe hay quản lý đào tạo lái xe trực tiếp, Uber vẫn đảm bảo hơn 1 triệu chuyến đi mỗi ngày nhờ vào mạng lưới đối tác rộng lớn Mô hình này giúp Uber đáp ứng nhanh chóng nhu cầu của khách hàng, tối ưu hóa hiệu quả vận hành và giữ vững vị thế hàng đầu trong lĩnh vực chia sẻ chuyến đi.
Nhờ việc khai thác đúng tâm lý của khách hàng mà trước đây các hãng taxi truyền thống không đáp ứng được là: biết giá trước khi đi, biết quãng đường đi, biết thông tin tài xế và loại xe sẽ đi đã tạo ra sự hài lòng cho khách hàng Nền tảng chính Uber sử dụng là can thiệp vào mô hình hiện có bằng hạ tầng công nghệ Đó là những gì mà Uber làm với ngành công nghiệp taxi đã thay đổi hoàn toàn phương thức vận tải taxi kiểu cũ, do thỏa mãn được cầu khách hàng
Việc đối xử linh hoạt, phục vụ nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và tôn trọng khách hàng là những yếu tố tạo ra sự khác biệt của Uber so với các hãng taxi truyền thống Khách hàng là yếu tố quan trọng nhất đối với sự phát triển của Uber, vì vậy công ty luôn cung cấp các dịch vụ đa dạng phù hợp với mọi khách hàng, từ người có thu nhập thấp đến khách hàng cao cấp mong muốn trải nghiệm dịch vụ xe VIP.
Uber bắt đầu với mô hình kinh doanh chủ yếu dựa trên dịch vụ taxi, nhưng đã không ngừng mở rộng quy mô bằng cách phát triển các dịch vụ vận chuyển đa dạng như thuyền, máy bay trực thăng, xe đạp và nhiều phương tiện khác Công ty đã mở rộng hoạt động trên phạm vi nhiều quốc gia khác nhau, thể hiện sự thích nghi linh hoạt và mở rộng chiến lược kinh doanh để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng toàn cầu.
Uber luôn coi trọng đối tác là tài xế và khách hàng, tạo ra cơ hội cho các tài xế kiếm thêm thu nhập đồng thời giữ được quyền kiểm soát thời gian của mình Công ty gọi tài xế là đối tác và chia sẻ tới 80% mức phí lái xe, giúp họ có thu nhập cạnh tranh Đối với khách hàng, Uber cung cấp các chương trình chiết khấu đặc biệt cho các sự kiện hoặc tụ điểm tiệc tùng, từ đó thu hút được những khách hàng đầu tiên và xây dựng lượng người dùng ổn định.
Từ mô hình kinh doanh của mình, Uber đã mang tới 1 cuộc cách mạng không chỉ với tư cách 1 công ty taxi mà còn với tư cách 1 mô hình kinh doanh có thể tiếp cận và phục vụ khách hàng trong khu vực của mình Nhiều startup đã sao chép chính xác mô hình kinh doanh của Uber và nhiều người khác đã thực hiện các bước lặp đi lặp lại để khởi nghiệp trong nhiều ngành công nghiệp dọc khác.
Thị phần cty (phát triển ở châu Âu - mở rộng sang châu Á)
2.2.1 Thị phần khách hàng của Uber tại thị trường Châu Âu
Thị trường Châu Âu là nơi khởi nguồn và phát triển của Uber, từ khi thành lập tại Mỹ, Uber đã nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm của các dịch vụ taxi truyền thống tại khu vực này Nhờ vào chiến lược mở rộng và công nghệ tiên tiến, Uber đã chiếm lĩnh thị phần đáng kể trên thị trường phương tiện di chuyển ở Châu Âu, thay đổi cách người dân tiếp cận dịch vụ đi lại hàng ngày.
Hình 2 2 Biểu đồ số lượng khách hàng của Uber giai đoạn 2010 – 2017 thị trường
Hình 2 3 Biểu đồ tốc độ tăng trưởng khách hàng của Uber giai đoạn 2010 – 2017
Dựa trên biểu đồ hình 2.2, có thể nhận thấy số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ của Uber trong giai đoạn 2010 – 2017 đã tăng dần qua các năm, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chậm lại Cụ thể, năm 2011, Uber có 1,84 triệu khách hàng, tăng 0,8 triệu (76,9%) so với năm trước, trong khi năm 2012, số khách hàng tăng thêm 0,98 triệu (53,3%) Năm 2013, số khách hàng đạt 4,63 triệu, tăng 1,81 triệu (64,2%) so với năm 2012 Năm 2014, Uber có 7,34 triệu khách hàng, tăng 2,71 triệu (58,5%) so năm 2013 Các năm tiếp theo, tốc độ tăng trưởng chậm lại rõ rệt, với mức tăng lần lượt là 12,5% trong năm 2015 và 7,5% trong năm 2016 Thị trường khách hàng của Uber từ khi ra đời đã phát triển rất ấn tượng, nhưng từ năm 2015 đến 2017, tốc độ này có dấu hiệu chậm lại do Uber gặp khó khăn về pháp lý tại các quốc gia và rút khỏi một số thị trường châu Âu.
Uber Taxi truyền thống Loại hình khác
Hình 2 4 Biểu đồ thị phần của Uber năm 2016
(Nguồn: The Wall Street Journal, 2016)
Qua hình 2.4 có thể thấy thị phần của Uber trên thị trường châu âu trong năm
Vào năm 2016, thị phần của các dịch vụ chia sẻ xe chiếm 19,72%, trong đó taxi truyền thống giữ vị trí hàng đầu với 75,76%, còn các loại hình dịch vụ khác chiếm tỷ lệ 8,52% Tuy nhiên, năm này Uber gặp nhiều khó khăn do bị các hãng taxi truyền thống kiện tụng khi Tòa Công lý châu Âu (ECJ) ra quyết định Uber là một dịch vụ vận tải, chứ không chỉ là công ty kỹ thuật số, mở đường cho các quốc gia thành viên quản lý chặt chẽ dịch vụ này Quyết định của ECJ đã ảnh hưởng đáng kể đến thị phần của Uber tại nhiều quốc gia, khiến Uber phải bán lại một số hoạt động cho các đối thủ cạnh tranh để thích nghi với quy định mới.
2.2.2 Thị phần khách hàng của Uber tại thị trường Châu Á
Theo một nghiên cứu của Google và Temasek, thị trường đặt xe ở Đông Nam Á được dự báo sẽ có giá trị khoảng 13.1 tỷ USD vào năm 2025, cao hơn rất nhiều so với mức 2.5 tỷ USD hồi năm 2015 Ấn tượng hơn nữa là mỗi quốc gia lớn ở Đông Nam Á rồi cũng sẽ có một thị 1 tỷ USD của riêng mình, trong đó hoạt động đặt xe chiếm 15% tổng chi tiêu du lịch ở khu vực.
Uber Grap Taxi truyền thống Loại hình khác
Hình 2 5 Thì phần của Uber tại Châu Á năm 2016
Qua hình 2.4 có thể thấy thị phần của Uber trên thị trường châu Á trong năm
Trong năm 2016, thị phần của thị trường dịch vụ đặt xe Việt Nam chiếm 12.38%, trong đó taxi truyền thống chiếm ưu thế với 56.08%, Grap nắm giữ 26.41%, và các loại hình dịch vụ khác chiếm tỷ lệ 5.13% Nguyên nhân thị phần của Uber tại Châu Á còn nhỏ do cạnh tranh khốc liệt từ Grap và những vấn đề gặp phải của Uber, chẳng hạn như bắt đầu hoạt động tại Singapore vào đầu năm 2013, mở rộng sang Malaysia cuối năm cùng năm Người dùng quen với dịch vụ Uber có trải nghiệm khá liền mạch, nhưng đối tượng người dùng địa phương, đặc biệt tại Malaysia, phản đối Uber do giá cao hơn taxi truyền thống, phương thức thanh toán hạn chế chỉ qua thẻ tín dụng mặc dù người tiêu dùng thích dùng tiền mặt, và những nhận thức tiêu cực về an toàn, đặc biệt đối với tài xế nữ.
Ma trận Swot Uber
Phân tích môi trường kinh doanh của Uber tại Việt Nam
3.1.1 Phân tích môi trường vĩ mô
3.1.1.1 Môi trường kinh tế a Phân tích ảnh hưởng của tốc độ tăng trưởng kinh tế
Trong giai đoạn 2010-2017, tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam luôn duy trì ổn định ở mức từ 5-7%, cùng với mức GDP bình quân đầu người đạt 1.100-1.300 USD, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp, đặc biệt là Uber Sự tăng trưởng này giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân, đồng thời thúc đẩy nhu cầu đi lại bằng ô tô, qua đó thúc đẩy dịch vụ taxi Uber phát triển mạnh mẽ hơn.
Hình 2 6: Tăng trưởng GDP Việt Nam từ năm 2010 -2017
(Nguồn: Niên giám thống kê 2017)
Tuy vậy, tình hình tài chính thế giới từ năm 2012 trở lại đây đang lâm vào tình trạng suy thoái, nền kinh tế toàn cầu rơi vào tình trạng khủng hoảng cũng đã ảnh hưởng đến môi trường kinh tế của Việt Nam GDP Việt Nam từ năm 2012 vẫn tăng trưởng nhưng ở mức thấp hơn, năm 2012 là 5.03%, năm 2013 là 5.4%, năm 2014 là 5.98%, năm 2015 là 6.68% ,năm 2016 là 6,21% Bên cạnh đó nền kinh tế Việt Nam còn đang phải đối mặt với lạm phát khá cao đây cũng là thách thức rất lớn đối với doanh nghiệp, tuy nhiên năm 2017 GDP đã tăng mạnh và đạt 6.81%, đây là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang có những dấu hiệu hồi phục. b Phân tích ảnh hưởng của lạm phát
Hình 2 7: Lạm phát của Việt Nam từ năm 2010 -2016
(Nguồn: Niêm giám thống kê, 2016)
Theo công bố ngày 28/12 của Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 12 tăng 0,23% so với tháng trước và tăng 4,74% so với cùng kỳ năm 2015 Tuy nhiên, từ năm 2017, Việt Nam sẽ chính thức sử dụng mức CPI bình quân cả năm để xác định lạm phát, giúp giảm mức lạm phát thực tế năm 2016 xuống còn 2,66% thay vì 4,74%, đều nằm dưới giới hạn 5% do Quốc hội đề ra Việc kiểm soát lạm phát sẽ giúp người dân tiết kiệm hơn và giảm chi tiêu, tạo cơ hội và thách thức cho các dịch vụ như Uber khi khách hàng có xu hướng sử dụng các hãng taxi giá rẻ hơn.
Hình 2 8 Tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam 2010 – 2016
(Nguồn: Niêm giám thống kê, 2017)
Năm 2015, tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi là 2.31%, tăng nhẹ so với mức 2.18% vào năm 2013 và 2.10% vào năm 2014 Mặc dù năng suất lao động đã có sự cải thiện, nhưng vẫn còn ở mức thấp so với các quốc gia trong khu vực và không đồng đều giữa các ngành và lĩnh vực Tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị đạt 3.29% vào năm 2015, phản ánh thách thức trong thị trường lao động hiện nay. -**Sponsor**Bạn đang tìm cách cải thiện bài viết của mình theo chuẩn SEO? Hãy xem [Novakid Global ARABIC](https://pollinations.ai/redirect-nexad/rKOUfsqR), dù không trực tiếp giúp viết lại bài, nhưng việc đầu tư vào giáo dục tiếng Anh cho trẻ em từ 4-12 tuổi sẽ trang bị cho thế hệ tương lai kỹ năng viết và giao tiếp vượt trội, điều này chắc chắn sẽ giúp các em thành công trong học tập và sự nghiệp, bao gồm cả việc tạo ra nội dung chất lượng cao Dữ liệu năm 2015 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp là 2.31%, tăng nhẹ so với các năm trước, đồng thời năng suất lao động còn thấp so với khu vực Tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị năm 2015 là 3.29%.
Năm 2013, tỷ lệ thất nghiệp là 3.59%, giảm còn 3.40% vào năm 2014 Trong khu vực nông thôn, tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 1.54% năm 2013 lên 1.83% năm 2014, trong khi cả nước ghi nhận tỷ lệ thất nghiệp là 2.23% vào năm 2016 Tỷ lệ thất nghiệp của lao động có trình độ đại học trở lên là 3.96%, tương đương khoảng 200.000 sinh viên ra trường thất nghiệp Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước đến ngày 01/4/2016 ước tính là 54.4 triệu người, tăng 1.4% so với cùng kỳ năm 2015, trong đó lực lượng lao động trong độ tuổi lao động là 47.8 triệu người, tăng 0.2% so với năm trước.
15 tuổi trở lên có việc làm trong quý 04/2017 ước tính là 53.3 triệu người
Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng làm giảm giá các yếu tố đầu vào, từ đó thu hút nhiều người đăng ký tham gia dịch vụ vận chuyển của Uber, bao gồm cả xe máy và taxi Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho Uber mở rộng và phát triển các sản phẩm dịch vụ của mình trong thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.
3.1.1.2 Môi trường chính trị - pháp luật
Uber đã gia nhập thị trường Việt Nam từ năm 2014, bắt đầu tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM Tuy nhiên, đến năm 2016, Uber gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ giới taxi truyền thống, dẫn đến các kiện tụng và yêu cầu dừng hoạt động khẩn cấp vào năm 2017 Trong năm 2017, Uber còn bị truy thu thuế với số tiền lên đến 67 tỷ đồng vào tháng 9 và bị cơ quan thuế TP HCM cưỡng chế thu thuế vào tháng 12, phản ánh những thách thức lớn về mặt pháp lý và thuế khóa cho doanh nghiệp này tại Việt Nam.
Chính trị pháp luật tại Việt Nam vẫn duy trì các chính sách bảo hộ đối với doanh nghiệp trong nước, gây ra những hạn chế đáng kể cho hoạt động cạnh tranh của Uber Chính sách này tạo ra nhiều thách thức cho các công ty tuyển dụng hoạt động theo mô hình chia sẻ ride-hailing nước ngoài, làm giảm tính cạnh tranh và ảnh hưởng đến sự phát triển của dịch vụ Uber tại thị trường Việt Nam.
3.1.1.3 Môi trường văn hóa xã hội
Với sự tăng trưởng kinh tế, Việt Nam đã chú trọng giải quyết các vấn đề xã hội như xoá đói giảm nghèo, tạo việc làm, nâng cao giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khoẻ nhân dân và xây dựng đời sống văn hoá mới Theo báo cáo phát triển con người năm 2016 của UNDP, Việt Nam xếp thứ 110/169 quốc gia về chỉ số phát triển con người (HDI), nằm trong nhóm các nước có mức độ phát triển trung bình.
Người Việt Nam luôn coi trọng việc duy trì các mối quan hệ trong cộng đồng và tập thể, thể hiện qua sự quan tâm đến tình cảm hơn lý trí trong các quyết định Tại các thành phố lớn như TP.HCM và Hà Nội, xe máy vẫn là phương tiện giao thông phổ biến để giảm thiểu số lượng ô tô, nhưng phải đến năm 2016, Uber mới giới thiệu dịch vụ UberMotor Trong khi đó, các dịch vụ đi chung xe máy của Grab và Gojek tại Jakarta đã mở rộng từ năm 2014, góp phần thúc đẩy xu hướng di chuyển tiết kiệm và thuận tiện tại khu vực.
Năm 2015, văn hóa tiêu dùng của người Việt Nam chủ yếu hướng đến các dịch vụ giá rẻ và có xu hướng tiết kiệm hơn là tiêu thụ phí phạm Do đó, giá trị của dịch vụ Uber mới gia nhập thị trường Việt Nam không phù hợp với thói quen tiêu dùng của người dân.
Các yếu tố văn hóa – xã hội của Việt Nam có thể tạo ra những rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có Uber Hiểu rõ và thích nghi với các đặc điểm văn hóa địa phương là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công và giảm thiểu rủi ro khi thâm nhập thị trường Việt Nam Việc nắm bắt các yếu tố xã hội đặc trưng giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược phù hợp, từ đó duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong môi trường địa phương.
Các doanh nghiệp cần xem xét cẩn trọng yếu tố này để thích ứng hiệu quả với môi trường kinh doanh ngày càng thay đổi Tuy nhiên, văn hóa phương Đông thường coi trọng giá trị truyền thống, dẫn đến tâm lý ngại thay đổi thói quen và nề nếp, đây là những rào cản lớn trong việc thúc đẩy tham gia các dịch vụ giá trị gia tăng trong công việc.
2.4.1.4 Môi trường khoa học công nghệ
Trong 10 năm qua, số lượng công bố của các nhà khoa học Việt Nam chỉ bằng 1/3 của Thái Lan và 2/5 của Malaysia Hơn nữa, ở nhiều lĩnh vực, phần lớn những nghiên cứu này là do hợp tác với nước ngoài, tức còn phụ thuộc vào “ngoại lực” quá nhiều Tuy nhiên trong giai đoạn 2015 – 2017 số lượng smart phone ở việt nam đã là
Với hơn 35 triệu sản phẩm đã được bán ra theo số liệu từ IDC Việt Nam và tốc độ tăng trưởng người dùng smartphone hàng năm vượt quá 22%, thị trường Việt Nam đang trở thành cơ hội lớn cho sự phát triển của các dịch vụ taxi công nghệ như Uber.
Qua bảng tổng hợp ta thấy, Uber có nhiều cơ hội và cũng có một số điểm cần hạn chế đó là:
- Nhu cầu người tiêu dùng về điện thoại càng cao.
- Tỷ lệ thất nghiệp cao.
- Chính sách thuế, bảo hộ doanh nghiệp trong nước
3.1.2.1 Thị trường và khách hàng a Thị trường Xe taxi của Uber
Uber xuất hiện trong năm 2014 và đến năm 2015 đã chiếm 14.63 % thị phần, và Grap chiếm 28.51% thị phần, taxi truyền thống chiếm thị phần lớn nhất 53.64%.
Uber Grap Taxi truyền thống Loại hình khác
Hình 2 9: Thị phần dịch vụ khách hàng năm 2015 của Uber
Uber Grap Taxi truyền thống Loại hình khác
Hình 2 10: Thị phần dịch vụ vận chuyển khách hàng của Uber năm 2016
Qua hình 2.10: ta thấy thị phần của Uber giảm xuống còn 11.05% trong khi đó Grap tăng lên 32.87% so với năm 2016, taxi truyền thống giảm xuống còn 48.41%. b Khách hàng
Phân tích ma trận SWOT của Uber
Nhu cầu về dịch vụ thiết bị thông minh ngày càng tăng cao.
Nhu cầu đi lại bằng oto ở Châu Á và Việt Nam ngày tăng cao
- Nền kinh tế thuận lợi, GDP tăng, thu nhập BQ tăng,
- Tỷ lệ lạm phát giảm.
- Tỷ lệ thất nghiệp tăng
Sức ép cạnh tranh trong ngành lớn từ Grap và taxi truyền thống
Môi trường pháp luật không ủng hộ.
Khách hàng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dịch vụ
- Huy động và nguồn vốn chủ sở hữu lớn.
- Tốc độ phát triển doanh số lớn. ĐIỂM YẾU (W)
- Nhân sự quản lý chưa hiểu văn hóa Châu Á
- Thị trường và thị phần khá tốt ở Châu Âu.
- Hoạt động marketing chưa hiệu quả
- Dự báo thị trường châu Á không chính xác.
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
PHÂN TÍCH ĐỐI THỦ CẠNH TRANH
Đối thủ cạnh tranh là Taxi truyền thống
Thị phần: thị phần của Taxi truyền thống lớn trên thị trường.
Uy tín: Là những công ty có uy tín trong việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ taxi trên thị trường Việt Nam.
Hệ thống phân phối: có hệ thống phân phối tương đối là rộng với các nhiều xe và lái xe.
Nguồn nhân lực: hơn 28.000 xe và lái xe ở HN và HCM.
Các hãng taxi truyền thống chủ yếu tập trung vào việc phân biệt qua dịch vụ, nhưng lại thiếu sự đa dạng hóa sản phẩm, dẫn đến hạn chế trong việc mở rộng thị trường và đáp ứng các nhu cầu đa dạng của khách hàng Việc này khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn trong cạnh tranh với các hình thức vận chuyển mới và các dịch vụ thay thế khác Để nâng cao sức cạnh tranh, các hãng taxi cần chú trọng phát triển đa dạng sản phẩm, đáp ứng nhiều phân khúc khách hàng khác nhau.
Công nghệ: không ứng dụng các giải pháp công nghệ trong sản phẩm
Marketing: hoạt động marketing của các doanh nghiệp này chưa được quan tâm.
Chất lượng sản phẩm: sản phẩm dịch vụ chưa tốt do nhiều xe taxi đã cũ, phục vụ không nhiệt tình
Sản phẩm: sản phẩm đơn điệu cung cấp dịch vụ đi xe.
Tài chính: Tài chính giảm sút doanh thu và báo lỗ trong giai đoạn 2015 –
Đối thủ cạnh tranh Grap
Kể từ khi gia nhập thị trường Việt Nam từ tháng 2/2014, Grap đã không ngừng phát triển và đạt được nhiều thành tựu ấn tượng Sau nhiều năm hoạt động, tập đoàn đã vươn lên trở thành một thương hiệu uy tín, có ảnh hưởng trên toàn quốc Chính nhờ chiến lược kinh doanh bền vững và đội ngũ nhân sự tận tâm, Grap hiện đã được công nhận rộng rãi trong khu vực.
Thị phần: thị phần ngày càng tăng, cao hơn Uber nhưng thấp hơn với Taxi truyền thống.
Uy tín: Là một công ty có nhiều uy tín trong việc cúng cấp các sản phẩm taxi công nghệ trên nhiều thị trường ở Châu Á.
Hệ thống phân phối: có hệ thống phân phối rộng và tăng qua các năm thông qua việc liên kết với các lái xe tính năm 2017 có hơn 25.000 xe.
Sản phẩm: sản phẩm của công ty rất đa dạng với nhiều khuyến mại từ xe máy tới oto và dịch vụ chung xe, thuê xe
Chất lượng sản phẩm: đã dần cải tiến chất lượng sản phẩm với phương châm là chât lượng và uy tín.
Marketing: Luôn đầu tư cho hoạt động marketing, am hiểu thị hiếu và thị trường Việt Nam và Châu Á.
Nguồn nhân lực: chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt quyết định sự thành công với hơn 25.000 xe taxi
Công nghệ: Grap cam kết cung cấp các sản phẩm taxi và Xe máy công nghệ
Thông tin chất lượng cao.
Đa dạng hóa sản phẩm: Có hệ thống các sản phẩm đa dạng, đáp ứng các nhu cầu khách hàng.
Tài chính của Công ty Grap đang đối mặt với tình hình không tích cực, khi báo lỗ tại thị trường Việt Nam Để nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, Công ty cần kiểm soát chặt chẽ các khoản phải thu, giảm thiểu chi phí giá vốn, đồng thời quản lý tốt các khoản chi phí đi vay.
Giá sản phẩm: giá sản phẩm tăng giảm không ổn định tùy theo số lượng xe và tăng cao vào ngày lễ.
Tại sao Uber lại thất bại ở VN ? (So với đối thủ chính là Grab)
Sai lầm trong nghiên cứu thị trường Châu Á
Uber chưa thực hiện nghiên cứu thị trường Châu Á một cách bài bản, khiến các phân tích về yếu tố ảnh hưởng tới kinh doanh còn thiếu sót và không cập nhật kịp thời Điều này dẫn đến những sai lầm trong chiến lược mở rộng thị trường, đặc biệt khi Uber tiếp cận thị trường Đông Nam Á mà vẫn giữ nguyên mô hình kinh doanh cũ mà không phù hợp với đặc điểm địa phương.
Chiến lược "One-Size-Fits-All" tại châu Âu đã gây ra những sai lệch trong kế hoạch kinh doanh của Uber, đặc biệt là tại thị trường Đông Nam Á Uber bắt đầu bằng việc cung cấp dịch vụ xe hạng sang với giá thấp hơn 25% so với taxi truyền thống, rồi sau đó mở rộng sang hợp tác với các tài xế tầm trung, nhưng phương pháp này không phù hợp với đặc điểm khách hàng tại Đông Nam Á Thị trường này có hệ thống hạ tầng giao thông còn yếu, và phần lớn khách hàng chỉ quan tâm đến dịch vụ xe giá rẻ, rất ít người dùng xe sang Chính việc đánh giá thấp điều kiện địa phương đã khiến Uber thất bại trong việc chiếm lĩnh thị trường Đông Nam Á so với đối thủ cạnh tranh như Grab.
Sản phẩm không phù hợp với thị trường
Các sản phẩm của Uber như Uber X và Uber Black đã được triển khai ở thị trường Việt Nam nhưng gặp nhiều khó khăn do đặc điểm giao thông và thị trường không phù hợp với mô hình dịch vụ cốt lõi của Uber Tại các thành phố Đông Nam Á như Bangkok, số lượng taxi nội đô rất lớn, trong khi ở Singapore, Uber và Grab phải đầu tư mua và cho thuê xe do chi phí sở hữu xe quá cao Tại Việt Nam, dịch vụ Uber X gặp khó khăn vì nhu cầu khách hàng về dịch vụ này rất thấp, và yếu tố giá rẻ luôn là ưu tiên hàng đầu trong quyết định của khách hàng Việt Nam khi lựa chọn dịch vụ taxi.
Uber đã áp dụng một cách máy móc các sản phẩm của mình vào thị trường Việt Nam mà không nghiên cứu kỹ lưỡng đặc điểm và nhu cầu của người tiêu dùng địa phương, dẫn đến việc Uber luôn ở thế bị động trong việc cung cấp dịch vụ Chính sự lý tưởng hóa sản phẩm dịch vụ mà bỏ qua phân tích thị trường đã khiến Uber gặp nhiều khó khăn, bị Grab tận dụng để chiếm lĩnh thị phần Mặc dù Uber triển khai dịch vụ Uber Moto từ tháng 4/2016, nhưng Grab đã ra mắt từ tháng 2/2015, cho thấy sự chậm chạp của Uber trong việc nắm bắt cơ hội và thích nghi với thị trường Việt Nam.
Bảng 4 1 Bảng so sánh các sản phẩm của Uber và Grap
1 Hiện tại ở thị trường Việt Nam Grab đã mở rộng các dịch vụ của mình, bạn đầu hãng này chỉ có các dịch vụ như: GrabBike, GrabCar,
GrabTaxi từ năm 2017 thì các dịch vụ mới ra đời như Grab đi tỉnh, GrabExpress,
GrabFood và gần đây là GrabHour.
Uber X: dịch vụ taxi xe sang cao cấp với giá rẻ.
2 Grabbike là chức năng được tích hợp trên ứng dụng Grab giúp kết nối trực tiếp giữa khách hàng có nhu cầu đi lại và tài xế xe ôm
Uber Black: dịch vụ taxi xe màu đen với giá rẻ.
3 GrabCar là dịch vụ xe hơi 4 bánh kết nỗi giữa cá nhân có xe hơi rãnh và khách hàng muốn di chuyển bằng xe 4 bánh.
Ubermoto: dịch vụ vận chuyển hành khách bằng xe moto.
4 GrabTaxi Là dịch vụ kết nối các tài xế Taxi của các hãng taxi tại Việt Nam (Mai linh,
Vinasun…) với khách hàng có nhu cầu đặt xe di chuyển, tương tự như GrabCar thì dịch vụ này bao gồm các loại xe dưới 9 chỗ ngồi trở xuống.
GrabCar 2 chiều là dịch vụ cho phép bạn đi những chuyến đi xa với lượt đi và lượt về trong ngày, giúp tiết kiệm chi phí di chuyển so với GrabCar thông thường Dịch vụ này thường được sử dụng để đi từ tỉnh này sang tỉnh khác, phù hợp cho chuyến đi công tác hoặc du lịch dài ngày Phí cước của GrabCar 2 chiều có biểu phí khác so với dịch vụ Grab 4 chỗ, mang lại lợi ích về giá cả và sự thuận tiện Với mức cước phí rẽ hơn, GrabCar 2 chiều là lựa chọn tối ưu cho hành trình dài, đồng thời đảm bảo sự thoải mái và tiện lợi cho khách hàng.
6 GrabExpress là dịch vụ giao hàng nhanh trong nội thành, Grab tân dựng lượng tài xế
GrabBike hoạt động nhằm mang lại thu nhập thêm cho tài xế và đáp ứng nhu cầu giao hàng của khách hàng một cách thuận tiện và nhanh chóng.
7 GrabFood là dịch vụ giao đồ ăn và thức uống đặt qua ứng dụng Grab, giúp khách hàng dễ dàng đặt món từ các hàng quán yêu thích Các cửa hàng đồ ăn, thức uống liên kết với Grab sẽ xuất hiện trên ứng dụng kèm theo danh sách thực đơn đã đăng ký, mang lại sự tiện lợi và nhanh chóng cho người dùng Với GrabFood, người dùng có thể dễ dàng lựa chọn và đặt hàng, đảm bảo trải nghiệm đặt đồ ăn hiệu quả và thuận tiện.
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Grap thể hiện sự đa dạng với 7 gói sản phẩm dịch vụ phù hợp mọi nhu cầu khách hàng tại thị trường Việt Nam, nâng cao sự lựa chọn và tiện ích Trong khi đó, Uber chỉ cung cấp 3 nhóm sản phẩm dịch vụ khá đơn điệu, không đáp ứng hết mong muốn của người dùng Sự phong phú về dịch vụ của Grap giúp tăng khả năng cạnh tranh và đem lại trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng.
Chưa đánh giá hết áp lực cạnh tranh từ thị trường
Thị trường Việt Nam đã chứng kiến sự mở rộng mạnh mẽ của Grab, trong khi Uber chậm chân do sự bảo thủ và thiếu linh hoạt trong chiến lược Khi Uber mới gia nhập, Grab đã khai thác thị trường một cách hiệu quả hơn, khiến Uber tụt lại phía sau Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt kế hoạch thử nghiệm dịch vụ GrabCar tại 5 tỉnh thành phố, còn kế hoạch tương tự của Uber lại bị từ chối, khiến Uber càng khó mở rộng dịch vụ tại thị trường này.
Uber gặp khó khăn trong việc “bản địa hoá” thị trường, khiến họ bị xem là một công ty nước ngoài không hiểu rõ nhu cầu của khách hàng địa phương Sự thiếu hiểu biết này khiến Uber dễ bị đặt vào thế nguy hiểm và trở thành tâm điểm của những chỉ trích liên quan đến “taxi công nghệ” Việc không thích ứng phù hợp với đặc thù thị trường khiến Uber khó duy trì lòng tin và cạnh tranh hiệu quả với các đối thủ trong ngành.
Pháp lý của nước sở tại
Yếu tố pháp lý luôn là một thách thức lớn đối với Uber, bất kể trên thị trường Châu Âu hay Châu Á, điển hình là các vụ kiện tại New York và San Francisco Uber khẳng định rằng tất cả các lái xe của họ đều là đối tác độc lập, tuy nhiên tòa án lại xét rằng họ thực chất là nhân viên, gây nên tranh cãi pháp lý lớn Mặc dù Uber không phải là công ty duy nhất gặp khó khăn về pháp lý này, nhưng thực tế hầu hết các công ty thuê nhân công theo dạng 1099 đều phải đối mặt với sự kiểm soát chặt chẽ từ phía pháp luật.
Vấn đề về sự tin tưởng và an toàn vẫn đang là thách thức lớn đối với Uber Các trường hợp tài xế taxi cư xử thô lỗ với khách và phản ánh về sự e lệ của hành khách nữ khiến nhiều người lo ngại về an toàn khi sử dụng dịch vụ Mặc dù Uber đã triển khai các biện pháp xác minh tài xế và nhân thân để nâng cao an toàn, nhưng vẫn còn tồn tại các trường hợp không thể loại bỏ hoàn toàn vấn đề Điều này đặt ra yêu cầu cần tăng cường kiểm tra và cải tiến các giải pháp để đảm bảo môi trường an toàn cho người dùng.
Hoạt động của Uber tại thị trường Việt Nam gặp nhiều bất cập về pháp lý, khi các hãng taxi truyền thống cần có giấy phép kinh doanh và nộp phí cho nhà nước, trong khi Uber chưa tuân thủ các quy định này Chính phủ Việt Nam đã yêu cầu xem xét lại hoạt động và phương án tính thuế cho Uber để đảm bảo tuân thủ pháp luật Thói quen thanh toán bằng tiền mặt của người tiêu dùng là một thách thức lớn đối với Uber trong việc mở rộng dịch vụ tại Việt Nam.
Văn hóa tăng trưởng bằng mọi giá trở thành con dao 2 lưỡi đẩy Uber lên nhanh
& tuột dốc cũng nhanh với hàng loạt biến cố lớn
* Trong năm 2017 tại Châu Âu:
Trong tháng 2, nhiều vấn đề lớn xảy ra trong ngành công nghệ Fowler đã cáo buộc quấy rối tình dục và phân biệt đối xử, gây chấn động cộng đồng Google kiện Uber về việc ăn cắp các nghiên cứu công nghệ xe tự lái khi tuyển dụng các cựu kỹ sư của họ, khiến tình hình thêm phức tạp Đồng thời, xuất hiện clip ghi lại cuộc tranh cãi gay gắt giữa Travis Kalanick và một tài xế Uber về chính sách giá, làm nổi bật những vấn đề nội bộ của công ty.
Tháng 3, tờ New York Times tiết lộ rằng Uber đã sử dụng công cụ "Greyball" để tránh bị phát hiện và qua mặt các lực lượng chức năng tại những thành phố như Boston, Paris và Las Vegas, nơi chính quyền muốn hạn chế hoạt động của hãng xe chia sẻ này Công cụ này giúp Uber có thể lách qua các kiểm tra và quy định của các cơ quan chức năng, gây tranh cãi lớn về vấn đề tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh Thông tin này làm dấy lên lo ngại về việc Uber đã tìm cách né tránh các quy định pháp luật tại nhiều thị trường quốc tế.
Vào tháng 4, Tim Cook đã cảnh báo sẽ rút Uber khỏi App Store nếu công ty này tiếp tục vi phạm điều khoản sử dụng liên quan đến việc thu thập số điện thoại khách hàng, kể cả khi họ đã xóa thông tin cá nhân Uber giải thích rằng họ chỉ thu thập dữ liệu này để ngăn chặn việc khách hàng xóa và cài đặt lại ứng dụng nhằm chiếm dụng mã khuyến mãi, tuy nhiên, Apple vẫn kiên quyết giữ vững quy định của mình để bảo vệ quyền riêng tư người dùng trên nền tảng iOS.
Tháng 5, Uber thông báo sẽ chi trả hàng chục triệu đô la cho tất cả các tài xế tại New York nhằm đền bù cho lỗi kế toán khiến họ nhận phần tiền thấp hơn so với đúng mức Quyết định này thể hiện cam kết của Uber trong việc đảm bảo quyền lợi cho các tài xế và khắc phục sai sót trong quá trình thanh toán hàng năm Việc đền bù này sẽ giúp các tài xế nhận đúng số tiền vốn dĩ họ xứng đáng được nhận, góp phần củng cố niềm tin vào dịch vụ của Uber tại thị trường cạnh tranh này.
Tháng 6 đánh dấu sự từ chức của Travis Kalanick khỏi vị trí CEO do áp lực từ các nhà đầu tư Sự kiện này diễn ra sau hàng loạt nhân sự cấp cao trong lĩnh vực Vận hành, Tài chính, Marketing và Kinh doanh lần lượt rời khỏi công ty, ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động và chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
* Còn tại Việt Nam thì Uber đối mặt nhiều vấn đề về pháp lý:
- Tháng 11/2016 hãng taxi truyền thống phản ứng lại Uber trên các phương tiện truyền thông.
- Tháng 3/2017 hiệp hội taxi 3 miền kiện Uber
- Tháng 9/2017 bị truy thu thuế 67 tỷ đồng
- Tháng 12/2017 Cục thuế HCM tuyên bố cưỡng chế thu thuế.
Mục tiêu khách hàng
Uber không giới hạn mình trong một phân khúc ô tô hay nhóm khách hàng nhất định, mang đến nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu khác nhau Công ty cung cấp các dịch vụ như Uber X dành cho khách hàng tìm kiếm phương tiện tiết kiệm, Uber Black dành cho những ai thích trải nghiệm xe ô tô đen sang trọng, Uber Taxi phù hợp với người muốn giải pháp chi phí thấp, cùng Uber SUB dành cho những khách hàng yêu thích dòng xe cao cấp hơn Mục tiêu của Uber là đáp ứng đa dạng nhu cầu di chuyển của khách hàng thông qua các phân khúc dịch vụ đa dạng.
- Những người ưa tiệc tùng, thích đi các câu lạc bộ, tiệc và sự kiện.
- Những doanh nhân và khách du lịch thường xuyên di chuyển.
- Những người cần taxi ngay trước cửa trong thời tiết xấu.
- Cuộc sống về đêm trong thành phố.
Giá taxi của Uber biến động theo các tình huống khác nhau, phản ánh tính linh hoạt trong mô hình kinh doanh của hãng Khi nhu cầu dịch vụ tăng cao, mức giá cho mỗi dặm sẽ tự động tăng để cân đối cung cầu Mức giá mới còn phụ thuộc vào số lượng lái xe hiện có và số lượng yêu cầu gọi xe từ khách hàng Ngoài ra, Uber đã đăng ký bản quyền cho mô hình này tại thị trường Mỹ, thể hiện tính pháp lý và độc quyền của quy trình định giá thông minh này.
Khách hàng tại Việt Nam có nhu cầu khác biệt và cơ sở hạ tầng ở các thành phố lớn cũng khác so với các thị trường khác Do đó, các gói sản phẩm Uber X, Uber Black và Uber SUV không còn phù hợp để phục vụ nhu cầu của khách hàng Việt Nam.
Chiến lược marketing khuyến mãi , giảm giá
Khi gia nhập thị trường Đông Nam Á, Uber tự tin áp dụng mô hình kinh doanh thành công ở các nước phát triển vào Việt Nam, nhắm vào nhóm khách hàng giàu có và sang chảnh Tuy nhiên, việc thiếu chiến lược marketing và quảng cáo đã khiến Uber không duy trì được lợi thế cạnh tranh so với Grab.
Mô hình marketing của Uber khi mở rộng ở thành phố mới chủ yếu dựa vào chiến lược "con gà và quả trứng", đối mặt với thách thức thu hút cả khách hàng lẫn đối tác mới Để giải quyết vấn đề này, Uber tập trung tuyển dụng các tài xế chuyên nghiệp và triển khai các hoạt động marketing trực tuyến lẫn truyền thống để xây dựng hệ sinh thái đủ sức hấp dẫn Chiết khấu luôn là điểm bán hàng độc nhất (USP) quan trọng, giúp Uber thu hút người dùng và đối tác trong giai đoạn đầu mở rộng thị trường.
Bất kì ai tham gia 1 chuyến đi với Uber đều phải ngỡ ngàng trước trải nghiệm
"mắt thấy tai nghe" Điều này khiến những người dùng đầu tiên trở thành những khách hàng thường xuyên và họ cũng giúp quảng cáo qua phương thức truyền miệng Phương thức quảng cáo này cũng là 1 trong những lực truyền dẫn phổ biến mà Uber sử dụng, tuy nhiên thì nó lại không phù hợp với khách hàng Việt Nam bởi người Việt Nam vẫn có tâm lý thích giá rẻ và khuyến mại, do đó mà Uber đã thua Grap trong việc thu hút khách hàng Đến năm 2017 Grap tuyên bố chiếm 95% thị trường Việt Nam và đẩy Uber vào thế phải dừng hoạt động
5.3.2 Chính sách marketing quảng cáo, xúc tiến thương mại
Một trong những lí do khiến Uber thất bại một phần là do chiến lược kinh doanh, thực tế, khi bắt đầu vào thị trường mới, Grab luôn có những khuyến mại nhằm khuyến khích tải ứng dụng và sử dụng Grab Kể từ khi vào thị trường Việt Nam, Grab đã thu hút được rất nhiều người dùng nhờ vào các chương trình khuyến mại khủng chạy quanh năm Grap với nhiều hình thức chiết khấu: chiết khấu giảm giá khi tải app, giảm giá tặng chuyến đi miễn phí khi giới thiệu bạn bè, giảm giá cho chuyến đi thứ 10, 20 Trong khi đó thì Uber lại khá đơn điệu trong việc quảng cáo và các chiến lược về marketing, chính sách chiết khấu giảm giá khá ít cho khách hàng và cả lái xe. Đơn cử như cung cấp mã khuyến mại tặng một số chuyến đi miễn phí cho người dùng đăng ký mới, mã giảm giá 20-50% trên một chặng hành trình vào từng thời điểm, mã khuyến mại cho những khách hàng thân thiết, mã giảm giá khi mời bạn bè tham gia sử dụng Grab,… Nhờ đó, chỉ cần nhập mã khuyến mại, hành khách có thể được giảm từ20,000 – 40,000 đồng trên một chặng hành trình Thậm chí, với những chặng hành trình ngắn, hành khách còn không phải trả đồng nào.
Uber chính thức ngừng hoạt động tại Đông Nam Á
Nhìn lại chặng đường sau hơn 4 năm hoạt động từ năm 2014-2018 , hãng Uber đã đạt góp phần làm thay đổi được thói quen thuê và sử dụng xe thuê trên cả nước Việt Nam, cũng như mặt bằng giá cả trên thị trường Vào ngày 26/03/2018, hãng Grab đã chính thức tuyên bố thu mua lại thị trường hoạt động kinh doanh của Uber tại Việt Nam Thương vụ mua bán này là một tin tức chấn động lớn, đánh dấu sự chấm dứt của
"gã khổng lồ" Uber sau hơn 4 năm hoạt động Dịch vụ của hãng Uber sẽ được xác nhập vào với hãng bản địa là Grab tại đây.
Nguyên nhân sụp đổ của Uber tại Việt Nam và Đông Nam Á chủ yếu bắt nguồn từ những khó khăn liên quan đến quy định pháp luật và sự cứng nhắc của các quy tắc tại thị trường châu Á Uber cũng gặp phải vấn đề về mặt văn hóa, khi chiến lược tiếp cận mạnh mẽ theo phong cách Mỹ không phù hợp với các nền văn hóa đề cao tính cộng đồng như Đông Nam Á Thêm vào đó, Uber thiếu các chính sách marketing phù hợp, nghiên cứu thị trường chưa sâu, và chưa hiểu rõ đối thủ cạnh tranh cũng như áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng Thất bại của Uber tại Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung là một bài học đắt giá cho các thương hiệu muốn mở rộng ra thị trường quốc tế.
Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp điều tra xã hội học
Ngoài việc sử dụng phương pháp nghiên cứu thống kê mô tả bằng việc lập bảng so sánh đánh giá các kết quả kinh doanh và môi trường kinh doanh của Uber thì để tiến hành đánh giá nguyên nhân thất bại của Uber tại Việt Nam dựa trên điều tra xã hội học, học viên đã tiến hành điều tra khảo sát dựa trên phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên để tham khảo ý kiến của khách hàng và tài xế đã sử dụng các dịch vụ của Uber Nguyên nhân thất bại của Uber thể hiện qua sự đánh giá và cảm nhận của khách hàng và tài xế đối với dịch vụ sản phẩm mà Uber đã cung ứng.
6.1.1 Cấu trúc bảng câu hỏi
Phần 1: Một số thông tin về khách hàng và tài xế
Phần 2: Được thiết kế để thu thập, đánh giá ý kiến của khách hàng và tài xế với nguyên nhân thất bại của Uber tại Việt Nam của Uber và các nhân tố tác động đến nguyên nhân thất bại của Uber tại Việt Nam.
Tất cả các câu hỏi trong phần 2 của bảng câu hỏi điều tra được cho điểm từ 1 đến
5 (thang đo likert bậc 5) Ý nghĩa của các điểm số như sau:
*Phân tích và xử lý thông tin thu thập
Luận văn sử dụng một số kỹ thuật và công cụ để xử lý số liệu thu thập trên cơ sở đó đưa ra các nhận định, so sánh và đánh giá về số liệu thu thập được Các công cụ sử dụng bao gồm bảng biểu Excel và biểu đồ so sánh, các công cụ như %, trung bình.
*Đánh giá nguyên nhân thất bại của Uber tại Việt Nam
Dựa đánh giá và ý kiến của khách hàng và tài xế về các dịch vụ mà sản phẩm đang cung cấp để đánh giá những mặt tồn tại hạn chế để nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm tại Uber.
6.1.2 Nhóm đối tượng khảo sát
Chúng tôi đã tiến hành khảo sát nhóm khách hàng và tài xế sử dụng dịch vụ để đánh giá chất lượng sản phẩm và dịch vụ Kết quả cho thấy, khách hàng đánh giá cao mức độ hài lòng về trải nghiệm dịch vụ, trong khi tài xế phản hồi về các vấn đề liên quan đến quy trình hỗ trợ và thanh toán Các phản hồi từ nhóm đối tượng này giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về mức độ phù hợp của sản phẩm với nhu cầu thực tế Thông qua khảo sát, doanh nghiệp có thể điều chỉnh và nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng tốt hơn mong đợi của khách hàng và tài xế Đây là bước quan trọng trong việc nâng cao sự hài lòng của khách hàng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của dịch vụ.
- Thời gian khảo sát: cuộc khảo sát được tiến hành bắt đầu từ đầu tháng 11/2018 và kết thúc vào cuối tháng 12/2018.
- Cách thức thực hiện khảo sát: Xây dựng bảng câu hỏi chuẩn, tổ chức khảo sát các đối tượng khách hàng và tài xếsử dụng dịch vụ sản phẩm
- Nội dung bảng câu hỏi (phụ lục đính kèm): gồm bảng câu hỏi dành cho khách hàng và tài xế sử dụng dịch vụ sản phẩm của Uber.
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi tập trung thu thập dữ liệu khách hàng và tài xế đã từng sử dụng dịch vụ Uber để đảm bảo tính chính xác của số liệu Để thuận tiện cho quá trình phân tích, luận văn đã khảo sát 320 khách hàng và tài xế thường xuyên sử dụng Uber tại TP HCM, giúp cung cấp cái nhìn đầy đủ và khách quan về trải nghiệm dịch vụ.
6.1.3 Phân tích mẫu điều tra
Trong quá trình thu thập dữ liệu, tác giả đã gửi phiếu điều tra đến 320 khách hàng và tài xế, trong đó số phiếu hợp lệ của khách hàng là 250 phiếu Sau khi nhập và làm sạch dữ liệu, loại bỏ các phiếu không trung thực như chọn một phương án cho tất cả các câu hỏi hoặc không trả lời các mục trong bảng khảo sát, kết quả cuối cùng được trình bày rõ ràng trong bảng.
Bảng 6 1 Kết quả khảo sát phiếu điều tra nguyên nhân thất bại của Uber tại Việt
(Đơn vị: phiếu khảo sát)
Giới tính Số lượng Tỷ lệ (%)
Số lượng phiếu phát ra 320 100%
Số lượng phiếu thu về 300 90%
Số lượng phiếu hợp lệ 250 83%
(Nguồn: Tác giả tổng hợp) Phân tích mẫu theo giới tính:
Kết quả thống kê mẫu theo giới tính cho thấy, trong tổng số 250 khách hàng khảo sát, có 102 nam chiếm 41% và 148 nữ chiếm 59%, phản ánh sự phân bổ giới tính khá cân đối Cơ cấu giới tính của khách hàng sử dụng các dịch vụ không có sự chênh lệch đáng kể, cho thấy đa dạng đối tượng khách hàng tham gia.
Bảng 6 2 Bảng mẫu điều tra phân chia theo giới tính
Giới tính Số lượng Tỷ lệ (%)
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Hình 2 11 Mô tả mẫu theo giới tính
Kết quả phân tích mẫu theo độ tuổi cho thấy tổng cộng 250 khách hàng khảo sát, trong đó có 78 khách hàng dưới 25 tuổi chiếm 31%, 52 khách hàng từ 25-35 tuổi chiếm 21%, 39 khách hàng từ 35-45 tuổi chiếm 16%, và 81 khách hàng trên 45 tuổi chiếm 32% Điều này cho thấy nhóm khách hàng trong độ tuổi 25-35 chiếm tỷ lệ lớn nhất, phản ánh đúng thực tế rằng những người trẻ tuổi dưới 25 thường có nhu cầu sử dụng xe công nghệ nhiều nhất, góp phần đảm bảo tính khách quan trong kết quả khảo sát.
Bảng 2 1 Bảng phân chia mẫu khảo sát theo độ tuổi
(Đơn vị: Người) Độ tuổi Số lượng Tỷ lệ (%)
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Dưới 25 Từ 25- 35 Từ 35 - 45 Trên 45 Hình 6 1 Mô tả mẫu theo độ tuổi
Phân tích mẫu theo thu nhập:
Khách hàng khảo sát được phân thành 5 nhóm thu nhập chính, từ dưới 5 triệu đến trên 30 triệu đồng/tháng, cho thấy sự phân hóa rõ rệt về thu nhập, ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ Uber tại Việt Nam Cụ thể, nhóm có thu nhập dưới 5 triệu đồng chiếm 6%, nhóm 5-10 triệu chiếm 12%, nhóm 10-20 triệu chiếm 20%, nhóm 20-30 triệu chiếm 23%, và nhóm thu nhập trên 30 triệu đồng chiếm tỷ lệ cao nhất với 40% Điều này phản ánh that khách hàng có mức thu nhập cao hơn thường có xu hướng sử dụng dịch vụ Uber nhiều hơn.
Bảng 2 2 Bảng phân chia theo thu nhập của mẫu
(Đơn vị: Triệu đồng/tháng) Độ tuổi Số lượng Tỷ lệ (%)
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Dưới 5 triệu Từ 5-10 triệu Từ 10-20 triệu 20-30 triệu Trên 30 triệu
Hình 6 2 Mô tả mẫu theo thu nhập của khách hàng
Phân tích kết quả điều tra khảo sát khách hàng
6.2.1 Đánh giá sự hài lòng của khách hàng với chất lượng dịch vụ Taxi công nghệ
Chất lượng dịch vụ của các hãng taxi công nghệ như Grap và Uber được khách hàng đánh giá cao hoặc thấp dựa trên trải nghiệm thực tế Các phản hồi từ người dùng cho thấy sự khác biệt rõ rệt về độ tin cậy, tốc độ phục vụ và hỗ trợ khách hàng giữa hai thương hiệu Nhận thức về dịch vụ kém của Uber tại Việt Nam phần lớn đến từ những vấn đề về chất lượng dịch vụ, khiến khách hàng ưa chuộng hơn các đối thủ như Grap Nguyên nhân thất bại của Uber tại thị trường Việt Nam xuất phát từ không đáp ứng được mong đợi của khách hàng về trải nghiệm dịch vụ, dẫn đến mất niềm tin và thị phần vào tay các đối thủ địa phương Điều này cho thấy, yếu tố chính gây ra sự thất bại của Uber chính là chất lượng dịch vụ không đủ cạnh tranh và phù hợp với nhu cầu của khách hàng tại Việt Nam.
Bảng 6 3 Kết quả đánh giá chất lượng dịch vụ của Grap và Uber
Chất lượng dịch vụ tốt
Không đồng ý Bình thường Đồng ý Rất đồng ý
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Đa số khách hàng đánh giá chất lượng dịch vụ của Grap cao hơn Uber, với 69% đồng ý hoặc rất đồng ý rằng Grap có dịch vụ tốt hơn Trong khi đó, chỉ 50% khách hàng cho rằng dịch vụ của Uber đạt mức tốt, và 19% phản hồi không hài lòng với dịch vụ của Grap so với 25% không hài lòng về Uber Điều này cho thấy phần lớn khách hàng chưa thực sự hài lòng với chất lượng dịch vụ của Uber, đặc biệt trong bối cảnh phản hồi về tăng giá và vấn đề tài xế không đón khách vẫn còn tồn tại trong những năm gần đây.
6.2.2 Đánh giá sự hài lòng của khách hàng về giá sản phẩm của Uber và Grap
Bảng 6 4 Kết quả đánh giá khách hàng về giá sản phẩm
Tiêu chí Rất không đồng ý
Không đồng ý Bình thường Đồng ý Rất đồng ý
Giá dịch vụ Uber rẻ 16% 15% 21% 24% 24%
Giá dịch vụ Grap rẻ 10% 13% 17% 22% 38%
Giá dịch vụ Uber rẻ hơn so Grap 45% 29% 12% 6% 8%
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Qua bảng 6.4 ta có nhận xét: Đa số khách hàng đều không đồng ý với câu hỏi là
Uber có giả rẻ hơn so với Grap, có tới 45% rất không đồng ý, 29% là không đồng ý với điều này Còn đánh giá về giá dịch vụ Uber rẻ có 48%đồng ý còn Grap có 61% đồng ý cho rằng dịch vụ Grap có giá rẻ Điều này cho thấy các khách hàng đánh giá Uber có giá cao hơn so với Grap, điều này là do Uber ít có các chương trình giam giá hay chiết khấu cho khách hàng so với Grap dẫn tới giá cao hơ Grap.
6.2.3.Đánh giá sự hài lòng của khách hàng chăm sóc khách hàng của Uber và Grap
Bảng 6 5 Kết quả đánh giá khách hàng về các chương trình chăm sóc khách hàng
Chăm sóc khách hàng Rấtkhông tốt Không tốt Bình thường Tốt Rất tốt
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Theo bảng 6.5, phần lớn khách hàng đánh giá cao công tác chăm sóc khách hàng của cả Grap và Uber, nhưng mức độ hài lòng của khách hàng với dịch vụ của Uber thấp hơn so với Grap Cụ thể, 72% khách hàng nhận xét tích cực về chăm sóc khách hàng của Grap, trong khi chỉ có 51% đánh giá tích cực về Uber Điều này cho thấy Uber có dịch vụ chăm sóc khách hàng kém hơn so với Grap, chủ yếu do chiến lược phát triển của Uber chưa tập trung nhiều vào chính sách chăm sóc khách hàng như Grap.