Giáo án bồi dưỡng văn 8 2019

Trường THCS Ngọc Liệp Quốc Oai Hà Nội Trường THCS Ngọc Liệp Quốc Oai Hà Nội Truyện việt nam giai đoạn 1930 – 1945 Văn học giai đoạn này gồm 4 tác phẩm tôi đi học, trong lòng mẹ, tức nước vỡ bờ; lão Hạ[.]

Trường THCS- Ngọc Liệp Quốc Oai- Hà Nội.

Truyện việt nam giai đoạn 1930 – 1945 Văn học giai đoạn này gồm 4 tác phẩm: tôi đi học, trong lòng mẹ, tức nước vỡ bờ; lão Hạc các

tác phẩm có điểm tương đồng về giá trị nội dung cũng như giá trị nghệ thuật

- Nội dung: đều phản ánh nỗi bất hạnh của mỗi kiếp người nghèo khổ, túng quẫn hay là những người phụ nữ gặp hoàn cảnh bất hạnh đáng thương Nhưng những tác phẩm ấy vẫn ngời sáng lên

vẻ đẹp phẩm chất của con người, đặc biệt là của người phụ nữ và nông dân Phản ánh nét đẹp, những rung cảm của tâm hồn trong sáng Nét đẹp tình cảm, cảm xúc của con người trong đời thường như tình mẫu tử, kí ức tuổi thơ trong sáng, lòng nhân ái, sức sống tiềm tang

-Tác phẩm thể hiện tấm lòng của tác giả: long yêu thương con người, lòng nhân đạo, đồng cảm với số phận của con người

- Nghệ thuật: bút pháp hiện thực., kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm xây dựng tình huống , chi tiết rất đắt giá

Chuyên đề 1 VĂN HỌC HIỆN THỰC A.MỤC TIÊU:

- Củng cố lại những kiến thức cơ bản về nhà văn trong dòng văn học hiện thực phê phán

- Nắm vững nội dung , nghệ thuật các văn bản đã học

- Mở rộng, luyện đề củng cố kiến thức chuyên đề

* Trọng tâm kiến thức

- Nỗi đau của chú bé Hồng: mồ côi cha, xa mẹ.

- Cảm nhận tình yêu thương vô bờ chú bé dành cho người mẹ bất hạnh

- Đọc hiểu văn bản hồi kí

B HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

TRONG LÒNG MẸ - NGUYÊN HỒNG

I.Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Cuộc đời: Tuổi thơ cơ cực cay đắng

+ cha nghèo túng, nghiện ngập, bất đắc chí, mất khi ông 12 tuổi Việc cha mất khi còn nhỏ đã tác động đến làm ô nhạy cảm hơn

+ Mẹ tần tảo, hiền dịu, thương con nhưng phải tha hương cầu thực Mẹ phải xa con – làm Hông thêm nỗi đau nữa- thiếu thốn tình cảm

+ Sống bơ vơ trong sự cay nghiệt của họ hang

-.> Vốn sống, bản lĩnh sống

Đến với tác phẩm của Nguyên Hồng, người ta không phải là thưởng thức những câu chuyện đượcdựng xây bằng tưởng tượng mà Nguyên Hồng đã “lôi kéo” con ngưới cùng sống chung với cuộc đời số phận của nhà văn – chứ không còn là nhân vật Bởi lẽ Những ngày thơ ấu là một phần kỷ niệm được rứt ra trong tuổi thơ cay cực của chính nhà văn Nó là những trang hồi ký chứa đầy

nước mắt, thổn thức xót xa của một trái tim sớm phải nếm vị đắng cuộc đời, thiếu vắng tình thương và luôn khát khao tình yêu của mẹ

Những điều đó đã làm nên tuổi thơ cay đắng nhưng nó cũng tạo nên tâm hồn của Nguyên Hông : luôn luôn chan chứa tình yêu thương, luôn muốn thấu hiểu mọi lẽ đời.Điều đó thôi thúc NH sống

có nội lực, và chính nó cũng làm cho ông sống có bản lĩnh; sống giản dị , tràn đầy tình yêu

thương

-Vị trí : Được mệnh danh là “nhà văn của những người cùng khổ”, “ nhà văn của phụ nữ và trẻ em” Ông được mệnh danh như thế

- Sự nghiệp: Đa tài, nhưng thành công nhất là văn xuôi

- Phong cách: chân thực, dạt dào cảm xúc và thầm đẫm tình yêu thương

- Gồm 9 chương Mỗi chương là chia sẻ một kỉ niệm cay đắng của Hồng

“Đó là những kỉ niệm đau xót, buồn tủi của đữa trẻ sinh ra trong một gia đình phá sản, phải sống

bơ vơ đói rách bị họ hang giàu có và cái xã hội đồng tiền ấy hắt hủi” – Nguyễn Đăng Mạnh

- Nội dung: Viết vè những kỉ niệm đau buồn, cay đắng trong suốt thời thơ ấu của tác giả

II: Tìm hiểu văn bản:

1 Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng

- trước hết phải hiểu được hoàn cảnh của cuộc đối thoại:

Đoạn trích là chương 4, muốn hiểu được hoàn cảnh của cuộc đối thoại đầu chương 4, thì cẩn phảihiểu được chương 1.2 nhất là chương 3

- Chương 1 Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân kop tình yêu

Chương 3 Năm Hông 12 tuổi thì cha mất Mẹ ko chịu được sự khắt khe của nhà chông, tâm hồn khao khát yêu thương nên phải bỏ nhà đi tha hương

Cuộc đổi thoại diễn ra khi sắp đến ngày giỗ đầu bố

Với vai trò là người cô- em cha bé Hông thì người cô phải biết lo toan, chăm chút cho giỗ của ạnh trai Nhưng trong cuộc đối thoại , bà cô ko hề làm điều đó Mà là chỉ mỉa mai, châm chọc và

cả sự nhạo bang về mẹ hông Muốn làm cho nỗi đau cảu chú bé rớm máu

- Hiểu được hoàn cảnh ấy để thấy được tâm địa bà cô, thấy được tình cảm mãnh liệt như thế nào, long thương yêu mẹ ra sao Tình yêu thương ấy có giúp chú bé chiến thắng được tâm địa độc ác của bà cô ko?

Tìm hiểu cuộc đối thoại, ta kẻ bảng vì là cuộc đối thoại thì có những lời thoại đan xen nên ta

kẻ bảng.

-Cười hỏi “ Mày có muốn vào Thanh Hoa

chơi với mẹ mày không” - Cúi đầu không đáp- suy nghĩ ; cảnh giác- cười đáp lại “ Không! Cháu không muốn vào,

cuối năm thế nào mợ cháu cũng về” (Cảnh giác

vì Hồng biết bà cô không phải là lo cho Hồng, không phải muốn gắn kết tình yêu thương cảu

- Giọng vẫn ngọt” sao mày lại không vào?

Mợ mày phát tài lắm có như dạo trước đâu!”

Giọng ngọt:không phải làngọt ngào mà là

rất kịch giả dối

- Hành động: vỗ vai, vẫn cười và nói: “ mày

dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào

mà bắt mự mày may vá và thăm em bé chứ”

Chi tiết em, bé là chi tiết đáng quan tâm, vì

đứa con này ngoài giá thú – khi mẹ Hồng

chưa mãn tãng chông mà đã có con với người

khác- xã hội không chấp nhận.

Khi nói như vậy mà không phải là đề Hồng

được sống trong tình yêu thương mà going

giễu nhại muốn cười cợt trên chính nỗi đau

của chú bé.và nỗi khổ cảu mẹ Hồng.

- Lúc này bà cô vẫn “ tươi cười kể cho cháu

nghe với giọng diễu cợt-> nham hiểm, muốn

bới móc chuyện này lên

- Đổi giọng, vỗ vai , nhìn người cháu ,

nghiêm nghị “ đánh giấy cho mợ mày….bán

xới mãi được sao?” -> giọng giả dối

Tỏ sự ngậm ngùi->

Hồng với Mẹ Nên câu trả lời… và tin tưởng “ cuối… về”.)

Sau khi thấy Hồng đáp như thê, bà cô lại tiếp

tục cuộc đối thoại với going như thế nào?

- Hồng “ Im lặng cúi đầu: - buồn tủi “Khóe

mắt đã cay cay” vì sao lai cay cay? Hồng đã thấy sự hỏi thăm là sự bới móc.- sự buồn tủi len lỏi

Không dừng lại dù thấy cháu đã -Tâm trạng không chỉ là buồn tủi nữa mà bộc

lộ ra ngoài bằng chi tiết chân thực:

- Nước mắt ròng ròng rớt xuống rồi chan hòa đằm đìa “ cười dài trong tiếng khóc” ; “ sao cô biết mợ con có con”

Tiếng cười không phải vui vẻ màlà tiếng cười chua xót, đau khổ Vừa hỏi 1 câu “ sao…” -> tiếng cười, lời hỏi ấy là

->Cung bậc cảm xúc: buồn tủi, đau đớn rồi vỡ

 Cuộc đối thoại là cuộc chiến ko cân sức, một bên tấn công bằng những đòn ác hiểm, 1 bên

tìm cách chống đỡ tuy quyết liệt nhưng lộ rõ vẻ đáng thương, tội nghiệp-> Đòn roi tâm hồn, tinh thần

Bà cô thì nham hiểm, đầy toan tính Trước bà cô như thế th́ H vô cùng đuối thế, Vũ khí bà cô

dùng ở đây ko phải là vật chất, đòn roi thể xác mà là vũ khí đòn roi tâm hồn, tinh thần Bằng lời

lẽ của mình, bằng ngón đòn của mình bà cô đã tra tấn tinh thần khiến Hồng vô cùng tội nghiệp,

dù muốn bảo vệ mẹ đến thế nào thì Hồng vẫn yếu thế.

- Cuộc đối thoại đã thể hiện tình yêu thương mãnh liệt của Hồng dành cho mẹ:

+ Nhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của người cô -> giả dối diễn

Kịch-+ Biết rõ “nhắc đén mẹ tôi, cô tôi có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoải nghi để tôi khinh miệt

và ruồng rẫy mẹ” -> Hiểu mục đich của cuộc nói chuyện này.( Hiểu tâm thế, vai trò cảu người đối thoại với mình, hiểu được mục đích-> để có thêm sự tỉnh tao, sự quyết liệt và tình yêu

thương

+ Người cô càng mỉa mai, càng khinh miệt thì Hồng càng thương mẹ “ tôi thương mẹ tôi”

muốn phá tan hủ tục “ cắn , nhai , nghiến…” Nỗi ấm ức trong lòng sẵn sàng bộc lộ bùng phát trở thành hành động vô cùng quyết liệt

Tình cảm sâu sắc cảu chú bé hiểu được nỗi khổ cảu mẹ phải chịu đựng

- Trước đó Hồng trả lời: cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Tan học thấy bóng người trên xe giống mẹ minh- chưa hề có sự chắc chắn ở đây

- Khi đuổi theo Hồng vẫn bối rối bởi “ bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ” bởi “ nếu người quay lại ấy là người khác thì thật là trò cười tức bụng cho lũ bạn”

 Cuộc gặp gỡ này là sự giải tỏa tâm lí Vì Hồng đã trót tin là mợ cháu sẽ vê, vì Hồng đã chạy

theo,người giống mẹ, Hồng luôn sợ người khác mỉệt thị - của lũ bạn, người cô, mà còn là tâm lí của Hồng – tâm lí buồn tủi, dồn nén-> cảm xúc vỡ òa.

b.HÌnh ảnh người mẹ: - tình yêuthương

Người mẹ hiện lên qua cái nhìn của người con

- vừa gần gũi than quen, vừa mới lạ như thiên thần trong truyện cổ tích:

+ Không hề còm cõi xơ xác như cô nói

+ gương mặt tươi sáng

+ Khuôn miệng xinh xắn

+ một êm dịu vô cùng

+ thơm tho lạ thường

Những chi tiét ấy thể hiện, ko những mẹ Hông có nét đạp cảu người đàn bà đôn hậu, nhẹ nhàng

Mà qua lăng kính của chú bé ta thấy người mẹ đẹp một cách lạ thường, ấm áp

- Chính mẹ làm Hồng không mảy may suy nghĩ gì đến lời người cô nữa.->Tình mẫu tử chiến thắng tất cả -> gạt đi mọi lời nói của bà cô, Chính tình mẫu tử làm cho Hồng phấn khích tự tin vì trước đó muốn gặp đều trong ý niệm thì nay đã trở thành hiện thực-> thông qua người mẹ thấy được tình mẫu tử thiêng liêng cao quý như thế nào,.

* Đối tượng khác nhau -> cảm xúc khác nhau.

Trong cuộc đối thoại giữa H với cô Cuộc gặp bất ngờ ( với mẹ)

- Buồn tủi

-Ta học tập được rất nhiều ở H đó là trong cuộc

đối thoại dù buồn tủi nhưng Hông vẫn rất bản

lĩnh- sống , mới 13 tuổi mà chống chọi với bà cô

vô cùng giảo hoạt Hồng bản lĩnh vì luôn giữ

vững niềm tin dànhcho mẹ

có niềm tin vào tình cảm chân thành ta có trong cuộc sống

* Hấp dẫn của truyện là gì? Điều nào làm nên thành công của tác phẩm?

NT:

- xây dựng tình huống truyện độc đáo.-> cao trào cảm xúc

+ Phần 1: Hồng bị đẩy vào nỗi ấm ức buồn tủi đến nghẹ lòng (Nghẹn ứ không nói nên lời, nước mắt … im lặng- của con người bị nỗi đau đè nén đến ko thể khóc được nữa-

+ Phần 2 Cảm xúc vỡ òa vì hạnh phúc, ấm ức được giải tỏa (tình huống nàylàm nổi bật tìnhyêu Hồng dành cho mẹ Nếu không có tình huống trên – không có sự ấm ức, dồn nén thì chi tiết Hồng gặp mẹ không trở nên giàu cảm xúc và dạt dào như vậy.

-Xây dựng nhân vật sinh động qua ngôn ngữ và cử chỉ

+ Người cô: thâm hiểm với những lời nói mỉa mai, cay độc, cử chỉ rát kịch.(Cười, nói, giọng rất ngọt, ánh mắt, khuôn mặt… được khắc họa rất sinh động )

+ Hồng: nhạy cảm, thận trọng mà sâu sắc.( qua nét cảm xúc, ứng xử với cô,

Cảm xúc vỡ òa khi gặp mẹ)- chính 2 nhận vật làm cho tác phẩm trở nên ấn tượng:bà cô thâm hiểm tạo điều kiện buộc em phải có bản lĩnh, 1 bé Hồng nhạy cảm->làm cho tác phẩm sau sắc.

- Ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc, chân thực-> thể kí (có % của sự thực)

Cảm xúc chân thực ấy là của sự trải nghiệm đầy cay đắng chứ không phải tưởng tượng đây có

lẽ là 1 trong những điều làm nên đặc sắc của tác phẩm-> khi viết hồi kí cần viết chân thực, giàu cảm xúc

III.Tổng kết

1.Nội dung

- Nỗi buồn tủi của Hông khi phải xa mẹ,phải chịu sự khác nghiêt của họ hàng

- Tình mẫu tử thiêng liêng không gì có thể chà đạp(chính tình mấu tử ấy đã cho Hồng 1 bản lĩnh

- Con người rất thật , rất bản lĩnh của Nguyên Hồng ngày từ thuở ấu thơ ( cuộc sống có thể có kho khăn, thách thức ,cay nghiệt với mình nhưng mình phải biến nó thành sức mạnh, thành động lực để tiến lên)

2 Nghệ thuật

Cách tạo dựng tình huống, khác họa nhân vật

Chất văn giàu cảm xúc, chân thật của tác giả.( khién cho tập hồi kí dễ dàng đi vào long người đọc

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Viết đoạn văn khoảng 10 đến 12 dòng nêu lên cảm giác sung sướng cực điểm của bé Hồng khi

gặp lại và nằm trong lòng mẹ ( trong hồi kí những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng )

Đáp án:

Học sinh viết đoạn văn đảm bảo được các ý sau:

Bé Hồng cảm thấy sung sướng cực điểm khi được gặp lại và ở trong lòng mẹ.Chú bé khao khát được gặp mẹ,chạy theo mẹ vội vàng , lập cập Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ , chú bé oà lên khóc nức nở Những giọt nước mắt vừa hờn tủi vừa hạnh phúc đến mãn nguyện Khi được ở trong lòng mẹ , bé Hồng bồng bềnh trôi trong cảm giác sung sướng , rạo rực, không mảy may nghĩ ngợi gì Những lời cay độc của người cô , những tủi cực vừa qua bị chìm đi giữa dòng cảm xúc miên man ấy Tình mẫu tử thiêng liêng tạo ra một không gian của ánh sáng, màu sắc, hương thơmvừa lạ lùng, vừa gần gũi, làm bừng nở, hồi sinh một thế giới dịu dàng đầy ắp những kỉ niệm

+Có những cảm nhận sâu sắc, nêu bật cảm giác sung sướng đến cực điểm khi bé Hồng được gặplại và nằm trong lòng mẹ Viết khá rõ ràng, mạch lạc, hành văn trong sáng, giàu cảm xúc (1,5đ)+Nêu được cảm giác sung sướng đến cực điểm khi bé Hồng được gặp lại và nằm trong lòng mẹ.Viết đủ ý, có cảm xúc, đôi chỗ còn lan man, lủng củng.(1,0đ)

+Viết chưa sát yêu cầu đề bài , có chạm vào nội dung cần thiết (0,5đ)

+Sai hoàn toàn hoặc lạc đề (0,5đ)

Câu 3 : Để diễn tả tâm trạng bối rối của chú bé Hồng khi lo sợ người ngồi trên xe không phải là

mẹ, Nguyên Hồng viết “ Và cái làm đó không những làm tôi thẹn, mà còn tủi cực nữa, khác gì ảoảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng dâm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt củangười bộ hành ngã gục giữa sa mạc” Em hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh trên

Yêu cầu ( 2 điểm ) Đảm bảo các ý sau:

- Về hình thức : Hoàn chỉnh đoạn văn theo cách trình bày nội dung đoạn văn

- Về nội dung :

So sánh 2. Nếu người quay lại ấy là người khác khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốtchảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc.+ Hình ảnh được so sánh: ” nỗi tủi cực, hổ thẹn trước bạn bè, trước chính mình

+ HÌnh ảnh so sánh :người bộ hành trên sa mạc sắp chết khát nhì thấy ốc đảo xanh tươi nhưng

có thể tất cả chỉ là ảo ảnh- >có sức liên tưởng lớn

+ Tâm trạng trông ngóng, khát khao cháy bỏng được gặp mẹ và tình yêu mẹ thiết tha Bóng dáng người mẹ xuất hiện trước cặp mắt trông đợi mỏi mòn của đứa con giống như dòng suối trong suốtchảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc.( mẹ như nguồn sống, mạch nước nguồn ngọt ngào trên sa mạc cằn khô

-So sánh nhằm diễn tả nỗi khao khát gặp mẹ mãnh liệt và tột bậc Nỗi khao khát tình mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi Cũng như người bộ hành kia, nếu đó không phải là mẹ thì đứa con tội nghiệp ấy sẻ gục ngã, quị xuống kiệt sức trong nỗi khát thèm, trong sự tuyệt vọng đến tột cùng

-Cái hay và hấp dẫn của hình ảnh so sánh là những giả thiết tác giả tự đặt ra nhằm cực tả nỗi xúcđộng của tâm trạng trong tình huống cụ thể Đây là một so sánh giả định, độc đáo, mới lạ nhấnmạnh nỗi hổ thẹn, tủi cực và tuyệt vọng của bé Hồng khi nghĩ về viễn cảnh mình bị nhầm lần đókhông phải là mẹ

*** bổ sung thêm so sánh đầu:

So sánh 1: Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì vụn nát mới thôi

- Hình ảnh so sánh: “ những cổ tục” đó là những hủ tục lạc hậu, những thành kiến bất công của xãhội cũ đè nặng lên con người, ngăn cản hạnh phúc chính đáng của con người những cổ tục ấy vốn là những thứ vốn vô hình , vô ảnh mà sức hủy hoại của nó thì khôn lường

- Hình ảnh được so sánh : “ cụ thủy tình, đầu mẫu gỗ, hòn đá” là những vật khô, cứng nhọn , sắc

- Hành động nhân vật “nhai, cắn, nghiến” quyết liệt , dứt khoát thể hiện ý nghĩ táo tợn nièm căm phẫn cao độ đang trào sôi như một cơn dông tố trong lòng cậu bé ý chí và sự quyết tâm lớn của chú bé hồng

-Là một câu văn biểu cảm dài , nhịp văn dồn dập với liên tiếp nhiều động từ mạnh

Diễn tả tâm trạng đau đớn, uất ức căm tức đến tột cùng Các từ cắn, nhai, nghiến, nằm trong 1 trường nghĩa đặc tả tâm trạng uất ức của nhân vật

-Càng căm giận bao nhiêu càng tin yêu, thương mẹ bấy nhiêu

-Đặc biệt tình yêu thương và niềm tin yêuvới mẹ đã khiến người con hiếu thảo ấy đã suy nghĩ sâusắc hơn Từ cảnh ngộ bi thương của người mẹ, từ những lời nói kích động của người cô, bé Hồngnghĩ tới những cổ tục, căm giận cái xã hội đầy đố kị và độc ác ấy với những người phụ nữ gặp hoàn cảnh éo le Bé Hồng đã truyền tới người đọc những nội dung mang ý nghĩa xã hội bằng một câu văn giàu cảm xúc và hình ảnh

-Chúng ta cảm thông với nỗi đau đớn xót xa, nỗi căm giận tột cùng của bé Hồng đồng thời rất trân trọng một bản lĩnh cứng cỏi, một tấm lòng rất mực yêu thương và tin tưởng mẹ Vẻ ngoài thì nhẫn nhục nhưng bên trong thì sôi sục một niềm căm giận muốn gồng lên chống trả lại mọi sự xúc phạm

tác giả vừa phê phán những hủ tục đày đọa con người vừa ca ngợi bản lĩnh, ý chí của cậu bé

Câu 4: ( 8/10 điểm)

“ Đoạn văn Trong lòng mẹ, trích hồi kí Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng, đã kể lại một cách

chân thực và cảm động những cay đắng, tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng của nhà văn thời

thơ ấu đối với người mẹ bất hạnh.” (Ngữ văn 8, tập một)

Bằng hiểu biết của mình, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên

a Mở bài:

Giới thiệu nhân bé Hồng trong đoạn trích Trong lòng mẹ với hai đặc điểm:

- Những cay đắng, tủi cực thời thơ ấu;

- Tình yêu thương cháy bỏng đối với người mẹ bất hạnh

1,0

0,5 0,5

b Thân bài:

Lần lợt làm sáng tỏ từng luận điểm

1 Những cay đắng, tủi cực của bé Hồng

- Bố mất, mẹ vì “cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực”, bé Hồng

sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của họ hàng

- Bị bà cô độc ác gieo rắc vào đầu óc những hoài nghi, những ý nghĩ xấu xa, về

người mẹ;

- Bị người cô nhục mạ, hành hạ, bé Hồng đau đớn, cổ họng nghẹn ứ khóc không

ra tiếng, cười dài trong tiếng khóc…

2 Tình yêu th ương mãnh liệt của bé Hồng với ng ười mẹ bất hạnh

- Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé khi trả lời người cô

+ Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của người cô; không

6,0

2,5

0,5 1,0 1,0

3,5

1,5

0,75

Câu 3

muốn tình thương yêu và lòng kính mến mẹ bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm

đến

+ Đau đớn, uất ức đến cực điểm vì cổ tục đã hành hạ, đầy đọa mẹ: “Giá những cổ

tục đã đầy đọa mẹ tôi là một vật nh hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi

quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”.

- Cảm giác sung sướng cực điểm khi ở trong lòng mẹ

+ Chạy đuổi theo chiếc xe Vừa được ngồi lên xe cùng mẹ đã òa lên khóc nức nở

+ Cảm giác sung sướng đến cực điểm của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ là hình

ảnh về một thế giới đang bừng nở, đang hồi sinh của tình mẫu tử Vì thế, những

lời cay độc của người cô cũng bị chìm ngay đi, bé Hồng không mảy may nghĩ

ngợi gì nữa…

+ Đoạn trích Trong lòng mẹ, đặc biệt là phần cuối là bài ca chân thành và cảm

động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

L u ý: Học sinh có thể có những cách chứng minh, làm sáng tỏ vấn đề khác nhau

nhng vẫn đầy đủ, hợp lí thì vẫn cho điểm tối đa.

0,75

2,0

0,5

1,0 0,5

Câu 5 (14 điểm)

Trong văn học hiện đại nước ta, có không ít các nhà văn đó thể hiện thành công việc miêu tả tình mẫu tử, nhưng có lẽ chưa có nhà văn nào đó diễn tả tình mẹ con một cách chân thật và sâu sắc thấm thía như dưới ngòi bút Nguyên Hồng Đằng sau những dòng chữ, những câu văn là những

“rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại”(Thạch Lam)

Qua trích đoạn Trong lòng mẹ ( Trích Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng) em hãy làm sáng tỏnhận định trên

Gợi ý làm bài

Cần xác định đúng nội dung bài viết : Lời nhận định của nhà văn Thạch Lam : Lòng yêu thương

vô hạn của chú bé Hồng đối với mẹ:

- Trong lòng chú bé Hồng luôn mang hình ảnh của người mẹ có “vẻ mặt rầu rầu và hiền từ” Mặc

dù mẹ chú đó bỏ nhà đi giữa sự khinh miệt của đám họ hàng cay nghiệt, mặc dù non một năm mẹkhông gửi cho chú một lá thư hay đồng quà tấm bánh, chú vẫn đầy lòng yêu thương và kính trọng

mẹ Với Hồng, mẹ hoàn toàn vô tội

- TRước những lời lẽ thớ lợ thâm độc của bà cô, Hồng không mảy may dao động “Không đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến ” Khi

bà cô đưa ra hai tiếng em bé để chú thạt đau đớn nhục nhã vì mẹ , thì chú bé đầm đìa nước mắt , nhưng không phải chú đau đớn vì mẹ làm điều xấu xa mà vì “tôi thương mẹ tôi và căm tức sao

mẹ tôi lại vì sợ những thành kiến tàn ác mà xa lìa anh em tôi để sinh nở một cách giấu giếm

…” Hồng chẳng những không kết án mẹ , không hề xấu hổ trước việc mẹ làm mà trái lại Hồng thương mẹ sao lại tự đọa đầy mình như thế!

- Tình yêu thương mẹ của Hồng đã vượt qua những thành kiến cổ hủ Ngay từ tuổi thơ, bằng trải nghiệm cay đắng của bản thân, Nguyên Hồng đó thấm thía tính chất vô lí tàn ác của những thành kiến hủ lậu đó “ Giá những cổ tục đó đầy đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầumẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi…”Thật là hồnnhiên trẻ thơ mà cũng thật mãnh liệt lớn lao! Sự căm ghét dữ dội ấy chính là biểu hiện đầy đủ củalòng yêu thương dào dạt đối với mẹ của Hồng

- Cảnh chú bé Hồng gặp lại mẹ và cảm giác vui sướng thấm thía tột cùng của chú khi lại được trở vè trong lòng mẹ: ở đoạn văn này tình yêu thương mẹ của chú bé không phải chỉ là những ý nghĩ tỉnh táo mà là một cảm xúc lớn lao, mãnh liệt dâng trào, một cảm giác hạnh phúc tuyệt vời

đã xâm chiếm toàn bộ cơ thể và tâm hồn chú bé.

+ Thoáng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ mình , chú cuống quýt đuổi theo gọi bối rối : “Mợ ơi! …” Nếu người quay lại không phait là mẹ thì thật là một điều tủi cực cho chú bé

“Khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc” Nỗi khắc khoải mong mẹ tới cháy ruột của

chú bé đã được thể hiện thật thấm thía xúc động bằng hình ảnh so sánh đó.(phân tích giá trị của phép so sánh)

+ Chú bé “thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi”, và khi trèo lên xe, chú bé“ríu cả chân lại”

Biết bao hồi hộp sung sướng và đau khổ toát lên từ những cử chỉ cuồng quýt ấy Và khi được mẹ kéo tay, xoa đầu hỏi thì chú lại “òa lên khóc và cứ thế nức nở” Dường như bao nhiêu đau khổ dồn nén không được giải tỏa suốt thời gian xa mẹ đằng đẵng, lúc này bỗng vỡ òa…

+ Dưới cái nhìn vô vàn yêu thương của đứa con mong mẹ , mẹ chú hiện ra xiết bao thân yêu, đẹptươi “với đôi mắt trong và nước da mịn , làm nổi bật màu hồng của hai gò má” Chú bé cảm thấy ngây ngất sung sướng tận hưởng khi được sà vào lòng mẹ, cảm giác mà chú đã mất từ lâu “Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp

đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt” Chú

bé còn cảm nhận thấm thía hơi mẹ vô cùng thân thiết với chú “Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường”

- Từ cảm giác đê mê sung sướng của chú bé khi nằm trong lòng mẹ, nhà văn nêu lên một nhận xét khái quát đầy xúc động về sự êm dịu vô cùng của người mẹ trên đời: “ Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có

một êm dịu vô cùng” Dường như mọi giác quan của chú bé như thức dậy và mở ra để cảm nhận tận cùng những cảm giác rạo rực , êm dịu khi ở trong lòng mẹ Chú không nhớ mẹ đã hỏi gì và chú đã trả lời những gì Câu nói ác ý của bà cô hôm nào đó hoàn toàn bị chìm đi

Câu 6 Trong đ oạn trích “ trong lòng mẹ” có nhiều chi tiết tả bé Hồng khóc So sánh sự khác nhau về cảm xúc được thể hiện qua hai chi tiết :

Tôi cười dài trong tiếng khóc.

Tôi òa lên khóc rồi cứ thế khóc nức nở

- Tiếng khóc là biểu hiện tâm trạng xúc động đến tận cùng Ở trong đoạn trích Nguyên Hồng đã hai lần tả bé Hồng khóc

+ lần khóc trước những lời nhục mạ , xúc xiểm cay độc của người cô với mự mình Tiếng khóc

ấy đau đớn xót xa , thể hiện tình thương yêu vô vàn của cậu bé dành cho mẹ Tiếng khóc ấy cũng

là lời tố cáo sự độc ác nhẫn tâm của người cô đang tam hành hạ cháu mình bằng những câu nói độc địa dối trá

+ Lần 2: cậu khóc khi gặp mẹ Được sà vào lòng mẹ sau bao ngày xa cách Tiếng khóc ấy là trạngthái hạnh phúc vỡ òa không kìm giữ nổi , là khoảnh khắc diệu kì khi chú bé được nằm gọn trong vong tay mẹ, được mẹ chăm sóc , vuốt ve được hưởng trọn tình yêu thương vô bờ của mẹ

- Hai tiếng khóc , dù hoàn cảnh , đặc điểm , ý nghĩa khác nhau nhưng cũng thể hiện được tài năngcủa nhà văn trong nghệ thuật khác họa tam lĩínhân vật

Đề bài:

Nguyên Hồng xứng đáng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em Bằng sự hiểu biết của em về tác

phẩm Trong lòng mẹ, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.

Hướng dẫn:

1 Giải thích:

Vì sao Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em

- Đề tài: Nhìn vào sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng, người đọc dễ nhận thấy hai đề tài này

đã xuyên suốt hầu hết các sáng tác của nhà văn: Những ngày thơ ấu, Hai nhà nghỉ, Bỉ vỏ

- Hoàn cảnh: Gia đình và bản thân đã ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác của nhà văn Bản thân làmột đứa trẻ mồ côi sống trong sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinh thần lại còn bị gia đình và xãhội ghẻ lạnh

- Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em không phải vì ông viết nhiều vềnhân vật này Điều quan trọng ông viết về họ bằng tất cả tấm lòng tài năng và tâm huyết của nhàvăn chân chính Mỗi trang viết của ông là sự đồng cảm mãnh liệt của người nghệ sỹ , dường nhưnghệ sỹ đã hoà nhập vào nhân vật mà thương cảm mà xót xa đau đớn, hay sung sướng, hả hê

2 Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ

a Nhà văn đã thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi bất hạnh của người phụ nữ

- Thấu hiểu nỗi khổ về vật chất của người phụ nữ Sau khi chồng chết vì nợ nần cùng túng quá,

mẹ Hồng phải bỏ đi tha hương cầu thực, buôn bán ngược xuôi để kiếm sống Sự vất vả, lam lũ đãkhiến người phụ nữ xuân sắc một thời trở nên tiều tụy đáng thương “Mẹ tôi ăn mặc rách rưới, gầyrạc đi ”…

- Thấu hiểu nỗi đau đớn về tinh thần của người phụ nữ : Hủ tục ép duyên đã khiến mẹ Hồng phảichấp nhận cuộc hôn nhân không tình yêu với người đàn ông gấp đôi tuổi của mình Vì sự yên ấmcủa gia đình, người phụ nữ này phải sống âm thầm như một cái bóng bên người chồng nghiệnngập Những thành kiến xã hội và gia đình khiến mẹ Hồng phải bỏ con đi tha hương cầu thực ,sinh nở vụng trộm dấu diếm

b Nhà văn còn ngượi ca vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của người phụ nữ:

- Giàu tình yêu thương con Gặp lại con sau bao ngày xa cách, mẹ Hồng xúc động đến nghẹnngào Trong tiếng khóc sụt sùi của người mẹ, người đọc như cảm nhận được nỗi xót xa ân hậncũng như niềm sung sướng vô hạn vì được gặp con Bằng cử chỉ dịu dàng âu yếm xoa đầu, vuốt

ve, gãi rôm mẹ bù đắp cho Hồng những tình cảm thiếu vắng sau bao ngày xa cách

c Là người phụ nữ trọng nghĩa tình

- Dẫu chẳng mặn mà với cha Hồng song vốn là người trọng đạo nghĩa, mẹ Hồng vẫn trở về trongngày dỗ để tưởng nhớ người chồng đã khuất

d Nhà văn còn bênh vực, bảo vệ người phụ nữ:

- Bảo vệ quyền bình đẳng và tự do , cảm thông vời mẹ Hồng khi chưa đoạn tang chồng đã tìmhạnh phúc riêng

Tóm lại: Đúng như một nhà phê bình đã nhận xét “Cảm hứng chủ đạo bậc nhất trong sáng tạo

nghệ thuật của tác giả Những ngày thơ ấu lại chính là niềm cảm thương vô hạn đối với người mẹ Những dòng viết về mẹ là những dòng tình cảm thiết tha của nhà văn Không phải ngẫu nhiênkhi mở đầu tập hồi ký Những ngày thơ ấu, nhà văn lại viết lời đề từ ngắn gọn và kính cẩn: Kínhtặng mẹ tôi” Có lẽ hình ảnh người mẹ đã trở thành nguồn mạch cảm xúc vô tận cho sáng tác củaNguyên Hồng để rồi ông viết văn học bằng tình cảm thiêng liêng và thành kính nhất

2 Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ.

a Nhà văn thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi khổ, nội bất hạh của trẻ thơ.

Nhà văn thấu hiểu nỗi thống khổ cả vạt chất lẫn tinh thần : Cả thời thơ ấu của Hồngđượchưởng những dư vị ngọt ngào thì ít mà đau khổ thì không sao kể xiết : Mồ côi cha, thiếu bàn taychăm sóc của mẹ, phải ăn nhờ ở đậu người thân Gia đình và xã hội đã không cho em được sốngcuộc sống thực sự của trẻ thơ nghĩa là được ăn ngon, và sống trong tình yêu thương đùm bọc

của cha mẹ, người thân Nhà văn còn thấu hiểu cả những tâm sự đau đớn của chú bé khi bị bà côxúc phạm

b Nhà văn trân trọng, ngợi ca phẩm chất cao quý của trẻ thơ:

Tình yêu thương mẹ sâu sắc mãnh liệt Luôn nhớ nhung về mẹ Chỉ mới nghe bà cô hỏi

“Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày không?”, lập tức, trong ký ức của Hồngtrỗi dậy hình ảnh người mẹ

Hồng luôn tin tưởng khẳng định tình cảm của mẹ dành cho mình Dẫu xa cách mẹ cả vềthời gian, không gian, dù bà cô có tính ma độc địa đến đâu thì Hồng cũng quyết bảo vệ đến cùngtình cảm của mình dành cho mẹ Hồng luôn hiểu và cảm thông sâu sắc cho tình cảnh cũng nhưnỗi đau của mẹ Trong khi xã hội và người thân hùa nhau tìm cách trừng phạt mẹ thì bé Hồng vớitrái tim bao dung và nhân hậu yêu thương mẹ sâu nặng đã nhận thấy mẹ chỉ là nạn nhân đángthương của những cổ tục phong kiến kia Em đã khóc cho nỗi đau của người phụ nữ khát khaoyêu thương mà không được trọn vẹn Hồng căm thù những cổ tục đó: “Giá những cổ tục kia làmột vật như thôi”

Hồng luôn khao khát được gặp mẹ Nỗi niềm thương nhớ mẹ nung nấu tích tụ qua baotháng ngày đã khiến tình cảm của đứa con dành cho mẹ như một niềm tín ngưỡng thiêng liêng,thành kính Trái tim của Hồng như đang rớm máu, rạn nứt vì nhớ mẹ Vì thế thoáng thấy người

mẹ ngồi trên xe, em đã nhận ra mẹ, em vui mừng cất tiếng gọi mẹ mà bấy lâu em đã cất dấu ởtrong lòng

c Sung sướng khi được sống trong lòng mẹ

Lòng vui sướng được toát lên từ những cử chi vội vã bối rối từ giọt nước mắt giận hờn,hạnh phúc tức tưởi, mãn nguyện

d Nhà thơ thấu hiẻu những khao khát muôn đời của trẻ thơ:

Khao khát được sống trong tình thương yêu che chở của mẹ, được sống trong lòng mẹ

Đề 2:

Qua đoạn trích: Trong lòng mẹ, em hãy làm sáng tỏ nhận định sau: “Đoạn trích trong lòng

mẹ đã ghi lại những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại”.

Gợi ý:

a Đau đớn xót xa đến tột cùng:

Lúc đầu khi nghe bà cô nhắc đến mẹ, Hồng chỉ cố nuốt niềm thương, nỗi đau trong lòng.Nhưng khi bà cô cố ý muốn lăng nhục mẹ một cách tàn nhẫn, trắng trợn Hồng đã không kìm nénđược nỗi đau đớn, sự uất ức : “Cổ họng nghẹn ứ lại , khóc không ra tiếng ” Từ chỗ chôn chặt kìmnén nỗi đau đớn, uất ức trong lòng càng bừng lên dữ dội

b Căm ghét đến cao độ những cổ tục

Cuộc đời nghiệt ngã, bất côngđã tước đoạt của mẹ tất cả tuổi xuân, niềm vui, hạnhphúc Càng yêu thương mẹ bao nhiêu, thi nỗi căm thù xã hội càng sâu sắc quyết liệt báy nhiêu:

“Giá những cổ tục kia là một vật như mới thôi”

c Niềm khao khát được gặp mẹ lên tới cực điểm

Những ngày tháng xa mẹ, Hồng phải sống trong đau khổthiếu thốn cả vật chất, tinh thần

Có những đêm Nô-en, em đi lang thang trên phố trong sự cô đơn và đau khổ vì nhớ thương mẹ

Có những ngày chờ mẹ bên bến tầu, để rồi trở về trong nỗi buồn bực nên nỗi khao khát đượcgặp mẹ trong lòng em lên tới cực điểm

d Niềm vui sướng, hạnh phúc lên tới cực điểm khi được ở trong lòng mẹ.

Niềm sung sướng lên tới cức điểm khi bên tai Hồng câu nói của bà cô đã chìm đi, chỉ còncảm giác ấm áp, hạnh phúc của đứa con khi sống trong lòng mẹ

Đoạn trích: “TỨC NƯỚC VỠ BỜ ” - Ngô Tất Tố

Nhan đề ngắn gọn súc tích đã làm toát lên toàn bộ nội dung của văn bản

I.Tìm hiểu chung:

1.Tác giả: (1983-1954)

- Sinh ra trong gia đình nhà nho nhưng có gốc nông dân (sinh ra trong gia đình nhà nho thì được hưởng nền giáo dục của nho giáo, khổng giảo luôn tuân thủ lẽ nghĩa, và khắc kỉ bản than để học tập, dùi mài trở thành ngườ có ích cho xã hội Vì thế ông có vốn hiểu biết liên quan đến tác phẩm,những tri thức kinh điển của nho gia Ông lại sinh ra từ gốc nông dân nên ông thấu hiểu, cảm thông và thương xót cho cảnh ngộ những người nông dân vất vả nhọc nhằn ) chính hoàn cảnh xuất thân này ảnh hưởng lớn cho sự nghiệp sáng tác văn chương sau này

- Thuở nhỏ học chữ Nho nổi tiếng thông minh, đỗ đầu kì thi khảo hạch vùng kinh Bắc, được ái

mộ, gọi là “đầu xứ Tố” Khi nền Hán học suy tàn : “ông nghè, ông cống cũng nằm co”(Tú

Xương), Ngô Tất Tố tự học chữ Quốc ngữ và học tiếng Pháp Ông trở thành một nhà văn, nhà báo, nhà dịch thuật và khảo cứu nổi tiếng

- Khi nhắc đến ông, người ta nhắc đến người có tài năng, có tri thức trên nhiều lĩnh vực tài năng Uyên bác trên nhiều lĩnh vực( là 1 học giả- có kiến uyên bác về nho gia, vềkiến thức rất sâu sắc

về văn học cổ điển Việt Nam Ông là nhà báo với nhiều bút danh khác nhau Là nhà văn lớn ông còn có công lao trong việc dịch thuật các tác phẩm nước ngoài cho nhân dân ta

- Sự nghiệp văn chương:

+ Thể loại: sở trường về 2 thể loại: phóng sự và tiểu thuyết (phóng sự là thể kí giống báo chí

nhưng trong bàn tay NTT thì nó được nâng lên thành tác phẩm ngôn từ tất nhiên vẫn ngồn ngộn tri thức về thực trạng bức xúc của xã hội đương thời

+ Nội dung: nhà văn của người nông dân Tại sao? Bời ông rất quan tâm đến đề tài nông thôn

và người nông dân ( về làng quê và những người cơ cực nhọc nhằn trong nông thôn Viết về

người nông dân , ông tập trung tố cáo những hủ tục lạc hậu của xã hội phong kiến đang đè nén lên con người nông dân vốn đã nhọc nhằn chịu nhiều gian khó trong cuộc mưu sinh Tác phẩm của ông cũng lên án đanh thép những thế lực ở làng quê đó là bọn địac chủ phong kiến, bọn cường hào ác bá ở làng quê đã câu kết với bọn thực dân để bóc lột hãm hại dân lành.) – là nhà văn hiện thực xuất sắc

1.Tác phẩm tiêu biểu: tắt đèn, lều chõng - 1940( chế độ khoa cử đã lạc hậu trong chế độ pk)

phóng sự việc làng – 1940 ( tố cáo những hủ tục đã đè nặng lên người nông dân

- Tác phẩm: “ tắt đèn” là tiểu thuyết xuất sắc của văn học hiện thực phê phán ( 30- 45) là kiệt tác của văn học VN hiện đại ( một trong những tác phẩm viết hay nhất, xúc động nhất về

nông thônVN trước cách mạng tháng 8

- Xuất xứ: văn bản trích từ chương 18 của tác phẩm.

- Tóm tắt: Tắt đèn kể về tình hình về một làng quê Bắc Bộ trước cách mạng t8 Tác giả chọn thời điểm khi mùa thu thuế, mùa thúc giục thuế ở làng quê Đó là sự kiện gây bao nhiêu điều lo lắng, khổ sở cho người nông dân Chuyện kể về g ia đình anh Dậu nghèo nhất nhì làng Khi vụ thuế đến việc lo lắng nhất là chạy tiền để nạp sưu thuế cho nhà nước, để thực hiện nhiệm vụ của mình cho quốc gia.Chị Dậu một tay phải nuôi con, một tay phải chăm chồng ấy vậy chị còn phải lo chạy vạy để kiếm 2 đông bạc nạp sưu cho chồng chị phải bán đàn chó mới sinh, bán gánh khoai lang vẫn chưa đủ tiền, buộc chị phải bán cái Tý vừa 7 tuổi để lấy tiền nạp tiền sưu cho chồng nhưng khi nạp xong chị lại phải nạp cho em chồng đã chết từ năm ngoái Thế là chị lại phải chạyvạy đủ đường để kiếm tiền …

II Đọc hiểu văn bản:

1 tình huống truyện ( là yếu tố nền tảng làm nổi bật chủ đề tư tưởng của đoạn trích Tình huống

truyện là hoàn cành không gian, thời gian, bối cảnh cho câu chuyện diễn ra.) Ta cần tìm hiểu 2 hoàn cảnh Trước hết là hoàn cảnh rộng- đó là việc của cả làng – việc sưu thuế của làng Bối cảnhhẹp là việc nhà –việc riêng của gia đình chị Dậu

- Bối cảnh : ( tắt đèn ko khai thác cái trữ tình êm đềm của lang quê mà tái hiện làng quê trong thời điểm nóng bỏng nhất của nó là thời điểm làng vào vụ thuế) làng vào vụ thuế quant rên thì về

làng để đốc thúc việc thu thuế của làng nên bè lũ chức sắc trong làng như lí trưởng đều phải nôn

nóng thu cho đầy đủ các thứ thuế của các dân đinh trong làng nên chúng cho bọn tay sai đi tróc

nã, bắt trói cùm kẹp hành hạ những người chưa nộp thuế để ép họ nạp cho đủ để hoàn thành

với quốc gia, để lấy thành tích cho làng mình Vậy xét về hoàn cảnh, câu chuyện diễn ra trong

một thời điểm vô cùng căng thẳng, khốc liệt khi làng quê không còn yên bình nữa mà vang lên

những tiếng quát, tiếng chửi mắng vang lên những bước chân rầm rập của bè lũ tay sai đi tróc nã những gia đình có người thiếu thuế bắt nạp cho đầy đủ Làng quê sôi sục lên

- Gia cảnh: nghèo “nhất nhì trong đám cùng đinh” nghèo nhất nhì trong những gia đình nghèo nhất hơn nữa Anh Dậu lại ốm đau-> Chị Dậu phải lo toan tất cả( phải lo mưu sinh, lại phải lo

suất sưu cho chồng nữa.lo 2 đồng cho chồng hoàn thành nghĩa vụ quốc gia Lấy đâu cho ra 2 đồng ấy khi gia đình nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh? Nhìn trong nhà chẳng còn gì nữa, chị

đã bán ổ chó dẫu còn non , bán cả gánh khoai lang dồn tiền vào cũng ko xong, chị phải dứt lòng bán đứa con gái đầu lòng- cái Tý mới 7 tuổi.đây rõ ràng là nỗi đau lớn của người mẹ khi mất

con- chúng ta đã thấy được tình mẹ con của Hồng Chi Dậu vốn là người thương con vậy mà

phải bán con để cứu anh Dậu – trụ cột của gia đình Vậy chị chịu nỗi đau mất con ấy vậy vẫn

chưa đủ, chị đã nộp tiền sưu cho chồng nhưng bọn thực dân phong kiến bóc lột người dân đến cùng cực người em chồng đã chết từ năm ngoái theo lịch ta nhưng theo lịch tây vẫn còn tên thì rõrang phải nạp thuế Như vậy chị lại phải gánh thêm một gánh nặng nữa - phải kiếm 2 đồng để lo tiền sưu cho em chồng đã chết Anh Dậu bị bọn lính bắt ra đình trói , hành hạ ở ngoài đình, khi được trả về thì anh bị hôn mê bất tỉnh hôm sau nhờ sự từ tâm của bà con anh hồi tinh lại chưa

kịp húp miếng cháo thì cai lệ va người nhà lí trưởng Anh Dậu đã tỉnh nhưng còn yếu, bọn tay sai có thể đến bất cứ lúc nào ở trên ta thấy chị đã chịu nỗi đau mất con, nay nếu bọn tay sai đến

anh Dậu bị bắt, bị trói , đánh bị tra tấn ở sân đình chắc hẳn anh không sống nổi nữa như vậy chị

chịu nguy cơ mất chồng

Xét trong bối cảnh chung của cả làng, trong gia cảnh hẹp cũng rất căng thẳng, hồi hộp

=> Tình huống hết sức căng thẳng, gay cấn tình huống ấy cho phép nhà văn thể hiện điều gì?

Đứng trước tình huống như thế thì tất cả các nhân vật đều bộc lộ rõ nhất phẩm chất của mình và

qua đó nhà văn cũng thể hiện chủ đè của tác phẩm một cách rõ nhất tình huống ấy cho phép nhà văn thể hiện tính cảnh của từng nhân vật, bộc lộ chủ đề tư tưởng của tác phẩm; tạo sự hấp dẫn cho cốt truyện lôi cuốn người đọc người nghe xem câu chuyện sẽ ra sao đây khi bọn tay

sai đến, khi chị Dậu một than một mình đối đầu với bọn đầu trâu mặt ngựa , cuộc đối đầu không cân sức ấy chuyện gì sẽ xảy ra ? Liệu rồi chị Dậu làm gì trước bọn tay sai hung bạo ấy?

**=> Tình huống: làng vào vụ thuế, bọn tay sai đi tróc nã, bắt trói cùm kẹp hành hạ những

người chưa nộp thuế Nhà chị Dậu nghèo “nhất nhì trong đám cùng đinh” , đang thiếu sưu Anh Dậu lại ốm đau dù đã tỉnh nhưng còn yếu, bọn tay sai có thể đến bất cứ lúc nào => Tình huống hết sức căng thẳng, gay cấn tình huống ấy cho phép nhà văn thể hiện tính cảnh của từng nhân vật, bộc lộ chủ đề tư tưởng của tác phẩm; tạo sự hấp dẫn cho cốt truyện

2 Nhân vật cai lệ:

- chức danh : + chức vụ : đứng đầu một tốp lính lệ trong phủ của quan là chức danh thấp nhất

trong hệ thống quan chức chỉ đóng vai trò tay sai không có quyền

+ Công việc : tay sai chuyên nghiệp, công cụ rất đắc lực cho bọn thực dân , phong kiến áp bức thống trị nhân dân là bọ tay sai đầu trân mặt ngựa đi thực hiện những lênh của quan trên

để áp bứckhủng bố dân nghèo đó chỉ là việc làm của lũ tay sai đê mạt mà thôi

+ Nhân vật này có diện mạo không, có tên gọi khồng ? tác giả không gọi

tên riêng là tên cai lệ nào, cũng không hề có một chi tiết nào miêu tả về ngoại hình cũng như diện

mạo của nhân vật Tên gọi, diện mạo : không tên gọi, không miêu tả ngoại hình Tại sao tác giả

không đặt tên cụ thể, không miêu tả ngoại hình để tạo ấn tượng với bạn đọc ? đó là dụng ý nghệ thuật của tác giả Tên cai lệ này không phải là cá nhân riêng lẻ, y là tiêu biểu cho hàng ngàn , vạn bao nhiêu tên cai lệ khác Gương mặt , tên gọi của chúng là gương mặt tàn ác của chế độ phong

kiến đang đầy ải con người.->tiêu biểu cho nhà nước thực dân phong kiến tàn ác , bất nhân là

phong kiến bởi vẫn còn vua quan, là thực dân bởi chính quyền thực dân pháp đang thực hiện chính sách bóc lột vơ vét thuộc địa như vậy chỉ là chức danh thôi nhưng con người này là 1 nghề không tử tế,

- Xuất hiện : + sầm sập tiến vào với roi song tay thước day thừng » đây là những thứ chuyên để bắt bớ, để tróc nã, để trói buộc con người -> đồ nghề của quân cường đạo chuyên bắt bớ đánh đập, khủng bố dân lành.

Dấu ấn thứ 2 của y là gì ? khi vào nhà y cất lên tiếng quát, thét và người ta nhận ra trong âm thành giọng điệu của y là chất giọng của một nguời đã hút nhiều xái thuốc phiện ấn tượng khôngphải chỉ là thị giấc mà là nghe thấy – thính giác – âm thanh

+ Chất giọng khàn khàn của người hút nhiều xái thuốc phiện xái thuốc phiện là phần cặn, bã

của thuốc phiện sau khi hút lượt đầu người ta bỏ đi thì hắn hút lại cái xái thuốc ấy chi tiết này nói

điều gì ? thì ra y là tên tay sai hạng bét trong chế độ thực dân nhưng có ->cuộc sống hưởng thụ trụy lạc

Câu nói thì sao ? + câu nói : câu đầu tiên y bước vào nhà chị adậu là một tiếng thét « thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua , mày còn sống đấy à ? nốp tiền sưu ! mau !» 4 câu văn có 3

dấu chấm than, 1 dâu chấm hỏi câu nói ấy ta nhận thấy bao trạng thái cảm xúc Đầu tiên là tiếng

quát thét-> Mỉa mai châm chọc,-> dọa nạt , uy hiếp, bức bách nạn nhân của y dù thấy người

ấy đang ốm , đang mệt mỏi không thể dậy được đó chỉ là ấn tượng đầu tiên về giọng nói sau đó

y còn có hàng loạt hành động khác đã bóc trần bản chất tính cách của con người này

- Hành động: khi vừa xông vào, thấy chị Dậu hoảng hốt, tha thiết phân trần thì y là gì?

+ Trợn tròn hai mắt khi nghe chị Dậu phân trần cái trợn tròn hai mắt ấy không phải là cái

nhìn thông cảm mà cái nhìn đe dọa, vô cảm lạnh lùng Trước lời phân trần của chị Dậu, tên

ngường nhà lí trưởng cũng đã chùn tay trước gia cảnh đáng thương của chị nhưng tên cai lệ thì

không

+ Y dùng đùng giật phắt giây thừng, sầm sập chạy lại bắt trói anh Dậu hành động rất quyết liệt

và táo tợn Hắn không có một chút cảm thông thương xót

+ Khi chị Dậu ngăn cản thì hắn lại thụi vào ngực chị mấy bịch khi bị chị Dậu ngăn lại không

cho đánh chồng thì

+Tát vào mặt chị.

NHững hành động ấy tố cáo điều gì về cai lệ?

=>Cai lệ làmột kẻ tàn bạo bất nhân, cậy chức cậy quyền dù chức quyền ấy không cao để đàn áp dân lành.

Đó là hành động, còn ngôn ngữ của y ra sao?