Khái niệm đặc điểm trọng tài thương mại

TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI NỘI DUNG A, Khái niệm & đặc điểm Trọng tài thương mại B, Trọng tài thương mại tại Việt Nam C, Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Trọng tài thương mại A, Khái niệm &[.]

ĐH KINH TẾ QUỐC DÂN

2018-2019

TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI

NGƯỜI THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ VÂN ANH

TRẦN THU UYÊN

NỘI DUNG

A, Khái niệm & đặc điểm Trọng tài thương mại

B, Trọng tài thương mại tại Việt Nam

C, Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Trọng tài thương mại

A, Khái niệm & đặc điểm Trọng tài thương mại:

I, Khái niệm & đặc điểm:

-Trọng tài (Arbitration) là một phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn, theo đócác bên đưa vụ tranh chấp của mình tới một hay nhiều người ( Trọng tài viên) vàquyết định Trọng tài có tính chất bắt buộc đối với các bên

Các bên tranh chấp có thể là cá nhân, cơ quan, tổ chức Việt Nam hoặc nước ngoàitham gia tố tụng trọng tài với tư cách nguyên đơn, bị đơn

- Bộ luật điều chỉnh : Luật Trọng tài thương mại năm 2010

* Đặc điểm:

- Quyết định của Trọng tài là chung thẩm vì vậy nó có giá trị bắt buộc thi hành đốivới các bên, các bên không thể chống án hay kháng cáo Việc xét xử ở trọng tài chỉdiễn ra ở một cấp xét xử Hội đồng trọng tài sau khi tuyên phán quyết xong là đãhoàn thành nhiệm vụ của mình và chấm dứt sự tồn tại

- Thời gian xử lí nhanh, không công khai, Trọng tài viên có trách nhiệm trong việcgiữ bí mật nội dung vụ tranh chấp, phán quyết bằng Trọng tài

-Các bên tranh chấp có nhiều quyền định đoạn và bình đẳng với nhau về việc được

tự do lựa chon Trọng tài, uy tắc tố tụng, luật áp dụng, địa điểm, ngôn ngữ, thờigian tiến hành tố tụng Trọng tài, quốc tịch của Trọng tài viên,

- Phán quyết được công nhận quốc tế thông qua các công ước quốc tế, đặc biệt làCông ước New York năm 1958 về Công nhận và Thi hành Quyết định của trọng tàinước ngoài

II,Phân loại

Trên thế giới, việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng Trong Tài thườngthể hiện dưới hai dạng :

- Trọng tài thường trực ( Trọng tài quy chế )

- Trong tài vụ việc ( Trọng tài ad-hoc)

+ Hầu hết các tổ chức trọng tài quy chế đều có những chuyên gia được đào tạo tốt

để hỗ trợ quá trình trọng tài Điều này sẽ đảm bảo Hội đồng Trọng tài sẽ đượcthành lập, các khoản phí trọng tài sẽ được nộp đủ, đôn đốc đúng thời hạn và sẽđảm bảo quá trình tố tụng được diễn ra phù hợp trong phạm vi tối đa có thể

* Nhược điểm:

+ Tốn kém nhiều chi phí

+ Nhiều khi quá trình tố tụng kéo dài mà Hội đồng Trọng tài các bên bắtbuộc phải tuẩn thủ vì phải tuân theo các thời hạn theo quy định của Quy tắc tốtụng

2, Trọng tài vụ việc

-Là trọng tài được thành lập bởi các bên đương sự, nhằm giải quyết một vụ tranhchấp cụ thể nào đó, sau khi giải quyết xong tranh chấp thì nó tự giải thể.

- không có trụ sở cố định như trọng tài thường trực; không lệ thuộc vào bất kì quytắc xét xử nào cả và thường chỉ có một trọng tài viên duy nhất do các bên thốngnhất lựa chọn

+ Ưu điểm: Quyền định đoạt của các bên là rất lớn Thủ tục giải quyết của trọng tàihoàn toàn do các bên tự thỏa thuận riêng cho họ và các Trọng tài viên phải tuântheo Việc giải quyết vụ việc có chi phí thấp và thời gian giải quyết nhanh Vớiviệc lựa chọn hình thức trọng tài này, các bên sẽ không phải trả thêm các khoản chiphí hành chính cho các trung tâm trọng tài Ngoài ra, đối với Trọng tài vụ việc, cácbên có thể thỏa thuận bỏ qua một số thủ tục tố tụng không cần thiết để rút ngắnthời gian giải quyết vụ tranh chấp

+ Nhược điểm: nó phụ thuộc rất nhiều vào sự hợp tác của các bên Và vì nó không

có quy tắc tố tụng riêng nên phụ thuộc vào hệ thống luật nơi xét xử của trọng tài

B, Trọng tài thương mại ở Việt Nam

I, Quá trình hình thành và phát triển Trọng tài thương mại ở Việt Nam:

Ở nước ta, tiến trình hình thành và phát triển được chia làm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn sơ khai ( trước năm 2003)

- Giai đoạn chuyển tiếp ( năm 2003-2010)

- Giai đoạn hội nhập ( năm 2010- hiện nay)

1, GĐ sơ khai:

-Những năm 1960, thành lập:

+Các tổ chức Trọng tài kinh tế ( nhà nước)

+Hội đồng Trọng tài ngoại thương & Hội đồng Trọng tài hàng hải VN ( phi chínhphủ )

-Sau này được xác nhập thành trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnhPhòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam theo Quyết định số 204/TTg ngày28/03/1993

- Năm 1995, gia nhập công ước New york

=> Không có đạo luật thống nhất điều chỉnh trọng tài quốc hệ thống TT trong nước

và quốc tế, các quyết định của trọng tài không được đảm bảo thi hành

2, GĐ chuyên tiếp:

-Ban hành Pháp lệnh Trọng tài thương mại ngày 25/02/2003

=>Xác định được phạm vi thẩm quyền của Trọng tài

Xác định được hiệu lực pháp lí của Trọng tài

Xác định được những nguyên tắc quan trọng nhất phù hợp với thông lệ Trọng tàiTG

=>Hạn chế:

Xác định không rõ phạm vi tranh chấp và chủ thể được giải quyết bằng TT

Thiếu sót trong chế định về thỏa thuận Trọng tài

Vai trò mờ nhạt của Tòa Án

Căn cứ hủy quyết định về thỏa thuận Trọng tài quá rộng

3, GĐ hội nhập:

Luật Trọng tài thương mại 2010 được Quốc hội thông qua ngày 17/06/2010 vàchính thức có hiệu lực ngày 01/01/2011

=>Xác định rõ phạm vi thẩm quyền của Trọng tài

Có điều khoản bảo vệ người tiêu dùng trong việc lựa chọn Trọng tài

Nội hóa các nguyên tắc Quốc tế về dịch vụ Trọng tài

Xác lập rõ MQH giữa Trọng tài và Tòa Án

II, Các trung tâm Trọng tài thương mại tại Việt Nam

Theo thống kê của Cổng thông tin điện tử Bộ Tư Pháp (www.moj.gov.vn) tính đến nay có 22 Trung tâm Trọng Tài:

Một số Trung tâm Trọng tài thương mại lớn:

 1- Trung tâm trọng tài quốc tế Thái Bình Dương

Tên viết tắt:PIAC

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Đăng Trừng

2- Trung tâm trọng tài thương mại Tài chính Ngân hàng Việt Nam

Tên viết tắt:VIFIBAR

Chủ tịch trung tâm:Lê Thiết Hùng

Tổng số trọng tài viên:9

Địa chỉ: Phòng 3, Lầu 7, tòa nhà TKT tower số 569-573 Trần Hưng Đạo, phườngCầu Kho, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. 

Số điện thoại: 0839208526

3- Trung tâm trọng tài thương mại Tài chính

Tên viết tắt:FCCA

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Thị Kim Vinh

Tổng số trọng tài viên:6

Địa chỉ: 215/42 Nguyễn Xí, phường 13, quận Bình Thạnh,Thành phố Hồ ChíMinh. 

Số điện thoại: 0838212357

4- Trung tâm trọng tài Thương mại Đông Dương

Tên viết tắt:ITAC

Chủ tịch trung tâm:Lê Văn Mậu

Tổng số trọng tài viên:35

Địa chỉ: Số 40A phố Hàng Bài, phường Hàng Bài, quận Hoàn Kiếm, thành phố HàNội

SĐT: 04.66818168

5- Trung tâm trọng tài thương mại Toàn Cầu

Tên viết tắt:GCAC

Chủ tịch trung tâm:Đặng Xuân Minh

Tổng số trọng tài viên:19

Địa chỉ:Số 14 Nguyễn Văn Vĩnh, phường 4, Quận Tân Bình, Thành phố Hồ ChíMinh

SĐT: 0907.415.000 (Minh) / 0983.569.569 (Phong)

6- Trung tâm trọng tài thương mại Nam Việt

Tên viết tắt:NVCAC

Chủ tịch trung tâm:Đồng Anh Tuấn

Tổng số trọng tài viên:5

Địa chỉ: Số 63 Đông Hồ, Phường 8, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.SĐT: 08.35056250

7- Trung tâm trọng tài thương mại Sài Gòn

Tên viết tắt:SCAC

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Minh Thuận

Tổng số trọng tài viên:5

Địa chỉ: Số 87 T1 Nguyễn Du, phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ ChíMinh.

 SĐT: 0903.039.979/ 0965.838.688

8- Trung tâm trọng tài thương mại Công Lý Việt Nam

Tên viết tắt:VIETJAC

Chủ tịch trung tâm:Trịnh Xuân Chuyền

Tổng số trọng tài viên:05

Địa chỉ: Số 7/149 Nguyễn Ngọc Nại, Khương Mai, Thanh Xuân, Hà Nội

SĐT: 0986.363.383

9-Trung tâm trọng tài thương mại Liên Minh

Tên viết tắt:ACAC

Chủ tịch trung tâm:Trần Tuấn Giang

Tổng số trọng tài viên:05

Địa chỉ: 436B/56 Đường Ba tháng Hai, phường 12, quận 10, Thành phố Hồ ChíMinh

SĐT: 0902425080

10- Trung tâm trọng tài thương mại Luật gia Việt Nam

Tên viết tắt:VLCAC

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Văn Hậu

Tổng số trọng tài viên:59

Địa chỉ: Số 163/18 đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường 17, quận Bình Thạnh,Thành phố Hồ Chí Minh

SĐT: 083.8409402

11- Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam

Tên viết tắt:VIAC

Quyết định thành lập/Giấy phép thành lập:Quyết định số 204/TTg ngày 28/4/1993của Thủ tướng Chính phủ

Chủ tịch trung tâm:Trần Hữu Huỳnh

Tổng số trọng tài viên:144

Địa chỉ: Số 9, Đào Duy Anh, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Số điện thoại: 0435744001

12- Trung tâm trọng tài thương mại Á Châu

Tên viết tắt:ACIAC

Chủ tịch trung tâm:Trần Quang Mỹ

Tổng số trọng tài viên:37

Địa chỉ: Tầng 3, số 37 Lê Hồng Phong, Ba Đình, thành phố Hà Nội

Số điện thoại: 0437344677

13- Trung tâm trọng tài thương mại Thành phố Hồ Chí Minh

Tên viết tắt:TRACENT

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Văn On

Tổng số trọng tài viên:27

Địa chỉ: 460 Cách mạng Tháng tám, phường 4, quận Tân Bình, Thành phố Hồ ChíMinh

Số điện thoại: 0838446975

14- Trung tâm trọng tài thương mại Cần Thơ

Tên viết tắt:CCAC

Quyết định thành lập/Giấy phép thành lập:Quyết định số 268/TCCB ngày30/01/1999 của Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ

Chủ tịch trung tâm:Lê Văn Cường

Tổng số trọng tài viên:11

Địa chỉ: 296 đường 30/4, phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, thành phố CầnThơ.

 Số điện thoại: 0903849428/0903917362

*Ngoài ra đến từ năm 2016 đến nay đã có thêm nhiều Trung tâm Trọng tài thương mại vừa và nhỏ được lập ra ví dụ như :

- Trung tâm trọng tài thương mại Gia Định

Tên viết tắt:GDAC

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Duy Hưng

Tổng số trọng tài viên:6

Địa chỉ: Số 43 đường số 5 KDC Conic, xã Phong Phú, huyện Bình Chánh, Thànhphố Hồ Chí Minh

-Trung tâm trọng tài tài chính Việt

Tên viết tắt:VFA

Chủ tịch trung tâm:Mai Long Định

Tổng số trọng tài viên:10

Địa chỉ: P.601, tầng 6, số 248-250 Nguyễn Đình Chiều, Phường, quận 3, tp Hồ ChíMinh SĐT: 0866747722

-Trung tâm trọng tài thương mại Đông Nam Á

Tên viết tắt:SEAAC

Chủ tịch trung tâm:Nguyễn Hoàng Minh

Tổng số trọng tài viên:5

Địa chỉ: Số 194, đường Mỹ Đình, phường Mỹ Đình 2, quận Nam Từ Liêm, thànhphố Hà Nội

- Trung tâm trọng tài thương mại Thịnh trí

Tên viết tắt:TTCAC

Chủ tịch trung tâm:Hoàng Xuân Đoàn

Tổng số trọng tài viên:5

Địa chỉ: Số 4 Trần Quang Diệu, Phường 13, quận 3, thành phố Hồ Chí MinhEmail: info@ttcac.vn Website: www.ttcac.vn

-Trung tâm trọng tài thương mại Thủ đô

Tên viết tắt:CAC

Chủ tịch trung tâm:Trần Văn Thi

Tổng số trọng tài viên:5

Địa chỉ: Tầng 3, hợp tác xã Láng Thượng, số 145, ngõ 1194 đường Láng, phườngLáng Thượng, quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội

III, Tình hình trọng tài thương mại ở Việt Nam :

* Trong những năm gần đây việc sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấpthương mại ngày càng phổ biến tại Việt Nam, thể hiện không chỉ qua số lượng các

vụ tranh chấp được giải quyết mà còn qua sự đa dạng của các lĩnh vực tranh chấp

- Ví dụ điểm hình cho hiệu quả hoạt động của TTTM :

+ Theo thống kê của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), năm

2017, VIAC đã tiếp nhận và giải quyết 151 vụ tranh chấp thương mại với tổng trịgiá lên đến 1.400 tỷ đồng, vụ việc tranh chấp lớn nhất trị giá 525 tỷ đồng, tínhtrung bình mỗi vụ tranh chấp có trị giá khoảng 9,2 tỷ đồng Có 19 vụ hòa giảithành công, thời gian giải quyết tranh chấp trung bình 158,93 ngày

+"Cá biệt, trong giai đoạn trước đó, vụ tranh chấp lớn nhất được ghi nhận trịgiá tới 3.800 tỷ đồng (xấp xỉ 166 triệu USD)", một đại diện VIAC cho hay

* Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các trung tâm trọng tài vẫn chưa thực sựđáp ứng được nhu cầu giải quyết tranh chấp thương mại hiện nay của các doanhnghiệp.

Theo thông tin của Cổng thông tin điện tử Bộ Tư Pháp (www.moj.gov.vn)

So với các nước khác trong khu vực và trên thế giới, hoạt động trọng tài thươngmại của nước ta còn non trẻ Đến nay cả nước mới có 22 Trung tâm Trọng tàithương mại với hơn 400 trọng tài viên, trong đó “thâm niên” nhất là Trung tâmTrọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp ViệtNam (VIAC) được thành lập năm 1993,chiếm gần 43% tổng số trọng tài viên của

cả nước

Thống kê cho thấy, giải quyết tranh chấp đầu tư, kinh doanh bằng trọng tài chưatới 10% trên tổng số các vụ việc tranh chấp, trong khi số vụ việc phát sinh ngàycàng nhiều Điều đó đã gây áp lực về thời gian giải quyết vụ việc, chi phí giảiquyết của các bên và cả xã hội cũng tăng lên, ảnh hưởng đến môi trường đầu tưkinh doanh và cải thiện chỉ số cạnh tranh của nước ta Nhận thấy được vấn đề đangcòn tồn tại, Ngày 7/6/2018, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo “Nâng cao hiệu quả hoạtđộng trọng tài thương mại (TTTM) Việt Nam” Qua Hội thảo cho thấy, để hoạtđộng trọng tài có thể đáp ứng yêu cầu mà Đảng và Nhà nước đặt ra thì nên sớmxem xét sửa đổi khung pháp lý cho hoạt động này

C Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, thương mại bằng trọng tài thương mại

I Khái niệm tranh chấp trong thương mại:

Điều 238, Luật thương mại Việt Nam 1997 nêu khái niện về tranh chấpthương mại : “ là tranh chấp phát sinh do việc không thực hiện hoặc thực hiệnkhông đúng hợp đồng trong hợp đồng thương mại”

Tranh chấp này phát sinh từ những quan hệ có do ngành luật thương mạiđiều chỉnh vì vậy nó có một số khác biệt so với tranh chấp dân sự, tranh chấp laođộng như sau:

1, Tranh chấp TM thường là nguyên nhân thiệt hại về vật chất đối với các bênkhi các bên có sự thỏa thuận thống nhất một cách giải quyết có lợi nhất cho cả haibên

-Có giá trị lớn

- Ảnh hưởng tới cả các chủ thể kinh doanh khác

2, Hoạt động thương mại vì mục đích lợi nhuận, các bên tuy hợp tác nhưngvẫn cạnh tranh nhâu để thu về cho mình nhiều lợi ích nhất nên không tránh khảinhững tranh chấp về quyền và nghĩa vụ, đó chính là tranh chấp thương mại

3, Tranh chấp thương mại là tranh chấp phát sinh giữa các chủ thể được Nhànước thừa nhận quyền doanh nghiệp do đó không phải tranh chấp nào phát sinh từhoạt động kinh doanh cũng là tranh chấp thương mại

4,Tranh chấp thương mại có tính đa dạng về quan hệ kinh tế giữa các chủ thể

có lợi ích khác nhau trong nền kinh tế thị thường Luật TTTM 2010 có quy địnhtại:

Điều 2 Thẩm quyền giải quyết các tranh chấp của Trọng tài:

1 Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại

2 Tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó ít nhất một bên có hoạt độngthương mại

3 Tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyếtbằng Trọng tài

II Nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài thương mại

Nguyên tắc chung trong việc giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài là “ không

có thỏa thuận giải quyết bằng trọng tài, không có tố tụng bằng Trọng tài “ LuậtTrọng tài thương mại cũng khẳng định : “ Tranh chấp được giải quyết bằng Trọngtài nếu các bên có thỏa thuận Trọng tài Thỏa thuận Trọng tài có thể được lập trướchoặc sau khi xảy ra tranh chấp”

Trừ một số ngoại lệ, các bên phải thỏa thuận trong hợp đồng là sử dụngphương thức Trọng tài, và xác định chi tiết các quy tắc tố tụng hoặc dựa vào cácquy tắc tố tụng Trọng tài của một tổ chức Trọng tài thường trực Trong Trọng tài

vụ việc, các bên tự quyết định Trọng tài sẽ được tiến hanh như thế nào mà khôngcần có sự trợ giúp của một tổ chức Trọng tài thường trực Còn trong Trọng tàithường trực, tố tụng Trọng tài được thực hiện với sự trợ giúp của một tổ chứcTrọng tài thường trực.tùy thuộc vào thỏa thuận giữa các bên, cách tiến hành tố tụngTrọng tài có thể khác hoặc không khác cách tiến hành tố tụng tai một tòa án quôcgia

Do tính chất đặc thù của Trọng tài nên việc giải quyết tranh chấp bằng Trọngtài phải tuân theo những nguyên tắc riêng biệt Luật trọng tài thương mại 2010 kếthừa các nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài đã được quy định trongNghị định số 116/CP năm 1996 và Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003, theo đóviệc giải quyết bằng Trọng tài không công khai, phán quyết trọng tài là chungthẩm

Theo điều 4 của Luật Trọng tài thương mại ghi nhận 5 nguyên tắc của việcgiải quyết tranh chấp bằng Trọng tài:

1 Trọng tài viên phải tôn trọng thỏa thuận của các bên nếu thỏa thuận đó không vi phạm điều cấm và trái đạo đức xã hội.