Bài giảng thuốc đặt đh nguyễn tất thành

THUỐC ĐẶT BM BÀO CHẾ ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH MỤC TIÊU 1 Phân biệt được các loại thuốc đặt 2 Trình bày được ưu nhược điểm của thuốc đặt 3 Hiểu rõ sự hấp thu thuốc từ dạng thuốc đặt 4 Nêu được các tá d[.]

THUỐC ĐẶT

BM BÀO CHẾ - ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

MỤC TIÊU

1 Phân biệt được các loại thuốc đặt

2 Trình bày được ưu nhược điểm của thuốc đặt

3 Hiểu rõ sự hấp thu thuốc từ dạng thuốc đặt

4 Nêu được các tá dược thường dùng để điều chế thuốc đặt

5 Trình bày được kỹ thuật điều chế thuốc đặt bằng phương pháp đun chảy đổ khuôn

6 Nêu được các tiêu chuẩn để đánh giá chất lượng thuốc đặt

Định nghĩa

■ Dạng thuốc phân liều

■ Hình dạng, kích thước & khối lượng khác nhau

■ Thể rắn hoặc mềm dai ở nhiệt độ thường

■ Đặt vào các hốc tự nhiên của cơ thể

giải phóng hoạt chất

■ Điều trị tại chỗ hoặc tác dụng chung trên toàn thân

Thay thế dạng thuốc uống khi

■ Thuốc có mùi vị khó chịu

■ Thuốc gây kích ứng mạnh đường tiêu hóa

■ Thuốc nhạy cảm với dịch và men tiêu hóa

■ Thuốc bị chuyển hóa nhanh bởi gan

Tên gọi, hình dáng, kích thước và khối lượng

kính từ 8-10 mm, chiều dài 30-40 mm, khối lượng 1-3 g  đặt trực tràng

lượng 2-4 g  đặt âm đạo

mm, chiều dài 25-70 mm (nữ) hoặc 50-125 mm (nam)  đặt niệu đạo

Hấp thu

■ Hoạt chất từ dạng thuốc đạn hấp thu nhanh không kém thuốc IM

■ Có thể tự sử dụng

■ Không có mùi vị khó chịu

■ Không gây đau

Cấu trúc

■ Hệ phân tán dị thể : HD hay NT

■ Hệ phân tán nhiều tướng:

– Dung dịch – hỗn dịch

– Hỗn – nhũ tương

– Dung dịch – hỗn dịch – nhũ tương

Tác dụng

■ Thuốc trứng: tại chỗ (sát trùng, chống nấm, cầm máu, làm dịu, làm săn se) hoặc toàn thân

■ Thuốc đạn: tại chỗ (táo bón, trĩ, viêm trực tràng…) hoặc toàn thân (an thần, gây ngủ,

hạ sốt, giảm đau, chữa hen phế quản, chữa thấp khớp, sốt rét, tim mạch…)

■ Thuốc niệu đạo: sát trùng tại chỗ

Giải phẫu sinh lý học của trực tràng

■ Đoạn cuối ruột kết, dài 150 – 200 mm

■ Cơ quan rỗng, bề mặt phẳng, không có nhung mao, có 3 nếp gấp

■ Cấu tạo: lớp TB hình trụ & TB tiết dịch nhầy

■ V dịch nhầy: 3 ml / 300 cm 2

■ pH 7,5, khả năng đệm yếu

Giải phẫu sinh lý học của âm đạo

■ Hình ống, nhiều nếp gấp, dài 100 – 150 mm

■ Cấu tạo: lớp niêm mạc + lớp cơ có thể co giãn

■ pH 4 – 5

■ Thành phần thay đổi theo tuổi, chu kỳ kinh nguyệt, mãn kinh…

Sự hấp thu thuốc qua niêm mạc trực tràng

■ Cơ chế: khuếch tán thụ

■ SKD phụ thuộc khả năng

thuốc bị chuyển hóa lần

đầu qua gan

SKD cao: hấp thu phần

lớn ở TM trĩ dưới

■ Mức độ hấp thu: vị trí viên

thuốc, đặc tính trải rộng

của TD, KTBC

1 TM trực tràng dưới

2 TM trực tràng giữa

3 TM trực tràng trên

4 TM cửa

5 TM chủ dưới

Sự hấp thu thuốc qua niêm mạc âm đạo

■ Hấp thu nguyên vẹn qua hệ thống TM âm đạo

■ Không bị chuyển hóa lần đầu ở gan

■ Mao mạch dày đặc  tác động toàn thân

Đặc điểm SDH của thuốc đạn

Yếu tố sinh lý

■ Hệ TM trực tràng: lưu lượng máu 30 ml/phút

■ Dịch tràng: 3 ml trải đều lớp mỏng 100 µm

■ pH dịch tràng: 7,5 và khả năng đệm yếu

■ Lớp chất nhầy

■ Sự vận động của trực tràng: tăng mức độ hấp thu

Đặc điểm SDH của thuốc đạn

Yếu tố dược học

■ Ảnh hưởng của dược chất

– Tính tan

– Đặc điểm bề mặt

– Dạng hóa học

– Kích thước tiểu phân

■ Ảnh hưởng của tá dược

■ Ảnh hưởng của chất phụ

■ Thể tích của viên thuốc

Ảnh hưởng của dược chất

Tính tan

■ Hấp thu tốt qua niêm mạc trực tràng phải tan được trong dầu đồng thời phải tan trong nước  hệ số phân bố D/N hợp lý

■ Tan trong dầu và nước đều thấp  nên chọn

DC có kích thước tiểu phân mịn

Tính tan trong Dầu Tính tan trong nước Tá dược được chọn

Ảnh hưởng của dược chất

Đặc điểm bề mặt

■ Phải loại không khí trên bề mặt tiểu phân khi DC rắn tiếp xúc TD

■ Khi thuốc đặt vào trực tràng, TD phải được làm ẩm và thay thế với dịch tràng  sử dụng chất diện hoạt

Ảnh hưởng của dược chất

■ KTTP to  lắng đọng DC

■ KTTP càng nhỏ (<50 µm) càng ít gây kích ứng

■ KTTP 150 µm được đề nghị

■ Nếu quá mịn  dễ bị kết tụ

Ảnh hưởng của tá dược

■ Quyết định đến khả năng giải phóng và hấp thu DC

■ TD có nhiệt độ chảy và độ nhớt thích hợp

– Điều chế dễ dàng, tránh lắng đọng, kết tụ DC – Lan tỏa rộng, phủ đều  thuận lợi hấp thu

Ưu điểm

■ SX nhỏ (10 – 20 viên/giờ), quy mô CN khoảng 20.000 viên/giờ

■ Xem xét điều chế thuốc đạn với một số thuốc gây nghiện, tạo ảo giác