Tom tat huyen 1 4203 (1)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG NGUYỄN THỊ TUYẾT HÒA TẠO LẬP QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH CỰC TẠI CÁC DOANH NGHIỆP TRONG KHU CÔNG NGHIỆP HÒA PHÚ, TỈNH ĐẮK LẮK Chuyên ngành Quản trị kinh doanh Mã số 60[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN THỊ TUYẾT HÒA

TẠO LẬP QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH CỰC TẠI CÁC DOANH NGHIỆP TRONG KHU CÔNG NGHIỆP HÒA PHÚ, TỈNH ĐẮK LẮK

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Mã số: 60.34.01.02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QU

ĐÀ NẴNG - NĂM 2016

Công trình được hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS NGUYỄN TRƯỜNG SƠN

Phản biện 1: TS Nguyễn Phúc Nguyên

Phản biện 2: PGS.TS Phạm Thị Hồng Yến

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Đắk Lắk vào ngày 02 tháng 10 năm 2016

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

Thư viện trường Đại học kinh tế, Đại học Đà Nẵng

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, vấn đề bảo đảm quyền lợi của người lao động ngày càng được coi trọng, cụ thể là họ phải được bảo đảm các quyền, lợi ích và các điều kiện lao động cơ bản Ngày nay, việ

Vậy, làm sao để xây dựng các mối quan hệ lao động để bảo vệ được quyền lợi chính đáng hợp pháp của người lao động mà không ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, không làm giảm tính cạnh tranh của doanh nghiệp, nhằm ngăn ngừa các cuộc đình công đòi tăng lương? Để khắc phục được tình hình trên, vấn đề là chúng ta nhận thức như thế nào về mối quan hệ hai hòa, hợp lý trong lợi ích kinh tế, đời sống vật chất, văn hóa tinh thần giữa người lao động và người sử dụng lao động, giữa lợi ích của nhà nước, của xã hội đối với các nhà đầu tư và vận dụng những bước đi ở từng thời điểm sao cho phù hợp với bối cảnh cạnh tranh gay gắt của quá trình hồi nhập vào nền

thương mại tự do của thế giới? Đó chính là lý do tôi chọn đề tài:

“Tạo lập quan hệ lao động tích cực tại các doanh nghiệp trong KCN Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk”

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quan hệ lao động tích cực trong nền kinh tế thị trường

- Nghiên cứu thực trạng quan hệ lao động và các yếu tố tác động đến quan hệ lao động giữa người lao động, chủ doanh nghiệp tại các doanh nghiệp trong KCN Hòa Phú

- Đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quan hệ lao động tích cực ở các doanh nghiệp nói trên

3 Câu hỏi nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quan hệ lao động tại các doanh nghiệp trong KCN Hòa Phú bao gồm các chủ thể QHLĐ, các cơ chế QHLĐ, các hình thức giao kết, thực hiện giao kết giữa NLĐ và NSDLĐ, vai trò của Ban quản lý các KCN tỉnh Đắk Lắk trong việc tạo lập quan hệ lao động tích cực trong doanh nghiệp, kết quả tương tác và mức độ thỏa mãn giữa các bên với QHLĐ tại nơi làm việc

- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu, phân tích các vấn đề về tình hình quan hệ lao động giữa các chủ thể QHLĐ tại 34 doanh nghiệp đang hoạt động trong Khu công nghiệp Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk

- Thời gian nghiên cứu: Tài liệu điều tra và tài liệu thứ cấp chủ yếu được thu thập và xử lý trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm

2015

5 Phương pháp nghiên cứu

Nội dung của đề tài có liên quan đến một số ngành, một số lĩnh vực, do đó những phương pháp sau sẽ được vận dụng:

- Phương pháp thống kê phân tích:

- Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh:

- Phương pháp điều tra xã hội học:

3

6 Kết cấu đề tài

Chương 1: Cơ sở lý luận về tạo lập quan hệ lao động trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng quan hệ lao động tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp Hòa Phú

Chương 3: Định hướng, giải pháp tạo lập quan hệ lao động tích cực trong các doanh nghiệp tại khu công nghiệp Hòa Phú

7 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Tác giả đã tìm hiểu, nghiên cứu các văn bản pháp lý về quan

hệ lao động như: Luật Lao động năm 2012, các Nghị định, thông tư

hướng dẫn về quan hệ lao động Bên cạnh đó, tìm hiểu, tham khảo

các giáo trình để hệ thống hóa cơ sở lý luận về quan hệ lao động tích

cực cụ thể: Giáo trình phương pháp nghiên cứu khoa học, của tác

giả PGS.TS Lê Văn Huy, Giáo trình Quan hệ lao động, của tác giả PGS.TS Nguyễn Tiệp, Thuật thúc đẩy nhân viên, của tác giả Brian Tracy do Anh Tuấn dịch Tham khảo các đề tài nghiên cứu về quan

hệ lao động tích cực trong doanh nghiệp, như: Luận án Tiến sĩ kinh

tế “Một số vấn đề về quan hệ lao động tại các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi kinh tế”, của tác giả Vũ Việt Hằng năm

2004 tại trường đại học kinh tế Hồ Chí Minh Luận án tiến sĩ “Tạo lập và thúc đẩy quan hệ lao động lành mạnh tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội” của tác giả Nguyễn Duy Phúc năm

2011 tại trường đại học kinh tế Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẠO LẬP QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH

CỰC TRONG DOANH NGHIỆP

1 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM

1.1.1 Quan hệ lao động

1.1.2 Các chủ thể của quan hệ lao động

Sơ đồ 1.1 Mô hình các chủ thể của quan hệ lao động

Các chủ thể QHLĐ là những cá nhân hay tổ chức tham gia vào QHLĐ ở các cấp khác nhau như cấp quốc gia, cấp địa phương, cấp ngành và cấp doanh nghiệp Có ba chủ thể chính tham gia vào các mối quan hệ này là:

 Người lao động và tổ chức đại diện của họ (Công đoàn):

 Người sử dụng lao động và tổ chức đại diện cho NSDLĐ:

 Nhà nước (chính quyền):

1.1.3 Các cơ chế trong quan hệ lao động

Cơ chế thường được hiểu là cách thức theo đó một quá trình được thực hiện Có thể nói cơ chế là tất cả các luật lệ, quy định, quy ước, thủ tục, hay quy trình để điều chỉnh sự vận động tương tác giữa các bộ phận Các cơ chế hoạt động cơ bản nhất của QHLĐ là cơ chế hai bên và cơ chế ba bên

a Cơ chế hai bên

b Cơ chế ba bên

1.2 BẢN CHẤT CỦA QUAN HỆ LAO ĐỘNG

1.2.1 Bản chất kinh tế của quan hệ lao động

1.2.2 Bản chất xã hội của quan hệ lao động

1.2.3 Bản chất vừa thống nhất vừa mâu thuẩn của quan hệ lao động

5

1.2.4 Bản chất vừa bình đẳng, vừa không bình đẳng của quan hệ lao động

1.2.5 Bản chất cá nhân và tập thể của quan hệ lao động 1.3 QUAN HỆ LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.3.1 Bản chất quan hệ lao động trong doanh nghiệp 1.3.2 Nội dung và hình thức của quan hệ lao động trong doanh nghiệp

a Nội dung quan hệ lao động trong doanh nghiệp

 Tiếp cận theo lĩnh vực quan hệ giữa các bên:

 Tiếp cận theo chuẩn mực pháp lý

b Hình thức biểu hiện của quan hệ lao động trong doanh nghiệp

QHLĐ được biểu hiện cụ thể thành một số hình thức cơ bản sau:

 Các hình thức đối thoại xã hội:

Đối thoại xã hội xoay quanh các vấn đề mà các bên đối tác tham gia cùng quan tâm như chính sách tiền lương, tiền thưởng phụ cấp, chính sách bảo hiểm xã hội, vấn đề về điều kiện làm việc, nâng cao sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp và các vấn đề khác

- Trao đổi thông tin

- Tham khảo, tham vấn và tư vấn

- Thương lượng

 Các hình thức của tiêu chuẩn QHLĐ trong doanh nghiệp: Các bên có thể giao kết với nhau qua một số hình thức như hợp đồng lao động cá nhân, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, bản ghi nhớ, cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp

- Hợp đồng lao động cá nhân:

- Thỏa ước lao động tập thể:

 Các hình thức xung đột và giải quyết xung đột:

- Bất bình của NLĐ

- Khiếu nại

- Tranh chấp lao động:

- Hòa giải

- Trọng tài

- Đình công

- Đình xưởng

1.4 QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ LỢI ÍCH CỦA QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH CỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.4.1 Quan hệ lao động tích cực (Sound industrial Relations)

Theo ILO: Một hệ thống quan hệ lao động tích cực là hệ thống

mà trong đó, mối quan hệ giữa NLĐ và nhà quản lý (cũng như đại diện của họ); quan hệ giữa hai bên (NLĐ và nhà quản lý) với nhà nước có khuynh hướng hài hòa và hợp tác hơn là xung khắc và tạo ra được một môi trường lao động sản xuất – kinh doanh phát triển và hiệu quả kinh tế, có động lực, có năng suất, cải thiện được cho NLĐ

về các nội dung quan hệ lao động, từ đó tạo ra sự trung thành của NLĐ và sự tin tưởng lẫn nhau trong doanh nghiệp

1.4.2 Lợi ích từ quan hệ lao động tích cực

 Đối với người lao động:

 Đối với người sử dụng lao động:

 Đối với xã hội:

1.5 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ QUAN HỆ LAO ĐỘNG TÍCH CỰC TRONG DOANH NGHIỆP

QHLĐ có liên quan đến các yếu tố luật lệ và cơ chế, do vậy để đánh giá được mức độ lành mạnh của QHLĐ trong doanh nghiệp, chúng ta cần dựa trên những nhóm tiêu chí này, cụ thể:

7

1.5.1 Nhóm tiêu chí về năng lực của các bên đối tác

 Khả năng xác định vấn đề của các bên:

 Mức độ hiểu biết của các bên về pháp luật QHLĐ

 Kỹ năng đối thoại xã hội của các bên:

 Năng lực đại diện của công đoàn doanh nghiệp:

1.5.2 Nhóm tiêu chí về thái độ của các bên đối tác

 Mức độ tôn trọng của NSDLĐ đối với NLĐ và công đoàn

của doanh nghiệp:

 Quan niệm của NSDLĐ về động cơ thúc đẩy NLĐ

 Thái độ của người lao động đối với NSDLĐ

 Thái độ của NLĐ đối với công đoàn doanh nghiệp:

1.5.3 Nhóm tiêu chí về cơ chế tương tác giữa các bên đối tác

 Cách thức tổ chức các kênh đối thoại xã hội trong doanh nghiệp:

 Thủ tục giải quyết bất bình, khiếu nại của NLĐ:

 Thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tại doanh nghiệp:

 Cơ chế tham gia của người lao động vào việc xây dựng

chính sách lao động của doanh nghiệp:

1.6 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.6.1 Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp

 Cơ chế ba bên:

 Nhân tố môi trường pháp lý:

 Thị trường lao động:

 Nhân tố năng lực hoạt động của các tổ chức hòa giải, trọng

tài, thanh tra và tòa án lao động:

1.6.2 Các nhân tố bên trong doanh nghiệp

 Mức độ hợp lý của chính sách quản lý nguồn nhân lực:

 Mức độ tham gia của NLĐ vào quản lý doanh nghiệp:

 Văn hóa tổ chức trong doanh nghiệp:

 Chính sách động viên, khuyến khích NLĐ:

 Mức độ quan tâm của doanh nghiệp đến công tác đào tạo

và tạo cơ hội phát triển cho NLĐ: