Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện thạch thất, thành phố hà nội tóm tắt (đỗ thị ngọc anh) (1)

Các văn bản của Nhà nước hướng dẫn thực hiện pháp luật về lao động, việc làm và thị trường lao động chưa được thực hiện đầy đủ và chính điều này đã gây áp lực cho vấn đề đào tạo nghề cũn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

-/ -

BỘ NỘI VỤ -/ - HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PTS.TS NGUYỄN HỮU HẢI

Phản biện 1: TS NGUYỄN ĐỨC THẮNG

Phản biện 2: TS NGUYỄN NGỌC VÂN

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,

Học viện Hành chính Quốc gia Địa điểm: Văn phòng Đoàn Học viện, Hội trường bảo vệ Luận văn

Thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Thời gian: vào hồi 8h ngày 3 tháng 2 năm 2021

Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học,

Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thạch Thất là một huyện của Hà Nội, có vị trí địa lý thuận lợi, nơi hội tụ nhiều tiềm năng về các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội

và cũng là nơi tập trung nhiều làng nghề thủ công Với đặc thù là vùng sản xuất, những năm gần đây, các làng nghề ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội phát triển rất mạnh mẽ, thu hút một lực lượng lao động lớn, không chỉ của huyện mà còn từ các địa phương

về làm việc Tuy nhiên, ở khía cạnh quản lý nhà nước đối với thị trường lao động, việc làm và vai trò điều tiết của nhà nước đối với quan hệ cung cầu lao động tại huyện Thạch Thất còn hạn chế như cơ cấu lao động chưa phù hợp với sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Các văn bản của Nhà nước hướng dẫn thực hiện pháp luật về lao động, việc làm

và thị trường lao động chưa được thực hiện đầy đủ và chính điều này

đã gây áp lực cho vấn đề đào tạo nghề cũng như giải quyết và tạo việc làm trên cả nước nói chung và huyện Thạch Thất nói riêng Hệ thống chính sách đào tạo nghề còn nhiều bất cập và chưa đồng bộ Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở huyện vẫn còn hạn chế, chất lượng lao động còn thấp, cung- cầu về lao động mất cân đối

Huyện Thạch Thất cũng đã có nhiều chủ trương, chính sách ĐTN cho TNNT trên địa bàn huyện, hoạt động ĐTN cho TNNT trên địa bàn huyện đã có những kết quả nhất định Tuy nhiên, trong quá trình ĐTN cho TNNT trong địa bàn huyện, bên cạnh những kết quả đạt được còn gặp không ít khó khăn, vướng mắc từ nhiều vấn đề nảy sinh: từ việc quản lý, đội ngũ những người thực hiện, xây dựng chương trình, mô hình đào tạo, đến chọn ngành nghề gì, đối tượng đào tạo, kết quả đào tạo, đầu ra cho ĐTN,… Do vậy, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng của quá trình thực hiện chính sách ĐTN ở

công tác thực hiện chính sách của huyện; từ đó rút ra những bài học

và đề xuất những giải pháp sẽ có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, góp phần thực hiện các mục tiêu giải quyết việc làm cũng như phát triển kinh tế - xã hội của huyện cũng như yêu cầu về trình độ của lực lượng lao động trên địa bàn huyện Thạch Thất

Xuất phát từ những lý do trên đây, tác giả đã chọn : "Thực hiện

chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội" làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Kể từ khi đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn và các văn bản hướng dẫn thực hiện đề án được ban hành, công tác đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn được các cấp, các ngành từ TW đến địa phương, nhất là các cấp chính quyền ở địa phương quan tâm; đã có nhiều bài báo, nhiều hội thảo, một số luận án Tiến sỹ, Thạc sỹ bàn về vấn đề đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn, qua đó đã giúp cho chúng ta có cái nhìn đầy đủ và đa chiều hơn về công tác này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận, thực tiễn về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn, đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn, luận văn đưa ra định hướng và những giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nôi

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận giải cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

- Phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất

- Đưa ra những định hướng cơ bản và giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn từ thực tiễn huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc thực hiện các nội dung chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Thời gian: từ năm 2015-2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận:

Luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật Cơ sở

lý luận là tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về đào tạo nghề và chính sách đào tạo nghề

- Phương pháp nghiên cứu:

Sử dụng phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, dự báo để đưa ra các giải pháp

Các phân tích dựa trên số liệu thu thập được từ nguồn cung cấp chính thống từ các sở, ngành của huyện Thạch Thất và các tài liệu tham khảo khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn nghiên cứu, làm rõ thêm một số vấn đề về lý luận của chính sách ĐTN cho TNNT từ thực tiễn huyện Thạch thất, làm rõ thêm một số xu hướng trong ĐTN cho TNNT trong cơ chế, điều kiện KT-XH hiện nay của nước ta và của huyện Thạch thất

Kết quả góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các

cơ quan, ban ngành của tỉnh tham khảo trong quá trình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Luận văn cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc vận dụng các lý thuyết về chính sách công để xem xét giữa lý thuyết và thực tiễn về thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

- Góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các cơ quan, ban ngành trong quá trình thực hiện chính sách đào tạo nghề một cách hiệu quả hơn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách đào tạo nghề

cho thanh niên nông thôn

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách chính sách đào tạo

nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

Chương 3: Định hướng và giải pháp thực hiện chính sách đào tạo

nghề cho thanh niên nông thôn ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO THANH NIÊN NÔNG THÔN

1.1 Tầm quan trọng của đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

1.1.1 Vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế nông thôn

Thanh niên là lực lượng xã hội hùng hậu, có sức khoẻ, có trình

độ học vấn, có tiềm năng sáng tạo, có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học hiện đại Trong giai đoạn cách mạng mới, với bối cảnh thế giới biến động phức tạp, trước những thách thức to lớn của xu thế toàn cầu hoá về kinh tế, sự phát triển của kinh tế tri thức Thanh niên

là lực lượng xung kích cách mạng, là nguồn nhân lực quyết định thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói chung, của sự nghiệp phát triển kinh tế, phát triển kinh tế nông thôn nói riêng

1.1.2 Sự cần thiết phải đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

Đào tạo nghề nói chung và đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn cũng như chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm Nghị quyết

số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của BCH TW Đảng khóa X về “nông nghiệp, nông thôn, nông dân” đã nêu rõ quan điểm, định hướng, mục tiêu của Đảng ta trong chiến lược phát triển đất nước đó là: “…CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH-HĐH hoá đất nước Một trong những giải pháp

và nhiệm vụ quan trọng của Nghị quyết là việc thực hiện đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho LĐNT; với mục tiêu Nghị quyết phấn đấu đến năm 2020 lao động NN còn khoảng 30% trên tổng lao động

xã hội, tỉ lệ LĐNT qua đào tạo đạt trên 50%, bảo đảm phát triển hài hòa, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền, giữa thành thị và nông thôn”

1.1.3 Khó khăn, thách thức trong đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

Một là, đào tạo nghề còn có một số hạn chế về nhận thức của xã hội Hai là, chương trình, chất lượng, quy mô đào tạo cũng như chất lượng giáo viên và trang thiết bị chưa được quan tâm, đầu tư đúng mức

Ba là, chất lượng học nghề chưa cao

Bốn là, công tác phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể trong công tác chăm lo, giáo dục, đào tạo, giải quyết việc làm cho thanh niên chưa thường xuyên, thiếu chặt chẽ và chưa mang lại hiệu quả cao Năm là, việc đào tạo chưa thật sự gắn với giải quyết việc làm cho thanh niên

1.2 Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

1.2.1 Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

1.2.1.1 Một số khái niệm cơ bản

- Đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Là quá trình giảng viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết và thực hành để những

thanh niên ở nông thôn có được một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát

triển KT-XH nông thôn

- Chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Là hệ

thống những chủ trương, biện pháp của Đảng, Nhà nước, Bộ ngành

TW và chính quyền địa phương đề ra nhằm thúc đẩy hoạt động ĐTN cho TNNT, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn lao động ở khu vực nông nghiệp, nông thôn thúc đẩu quá trình CNH, HDH nông

nghiệp, nông thôn

1.2.1.2 Nội dung của chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

Mục tiêu của chính sách ĐTN cho TNNT

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằm nâng cao chất

lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Nội dung thực hiện chính sách chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

Ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Thể chế có thể hiểu là những thiết chế chính trị, luật lệ và quy định mang tính pháp lý của một chế độ

xã hội Trong chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn thể chế chính sách có thể hiểu là các văn bản Luật, Nghị định, Thông tư, Quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan đến việc xác định các mục tiêu Giải pháp các chủ thể tham gia và mối quan

hệ giữa các chủ thể với nhau cũng như các quy trình hoạch định, thực thi, đánh giá chính sách

Lập kế hoạch, phổ biến tuyên truyền chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Lập kế hoạch, phổ biến tuyên truyền chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn cần xác định các mục tiêu tuyên truyền về chính sách và lựa chọn các phương thức tuyên truyền để đạt được các mục tiêu đó Phổ biến chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn qua hình thức tuyên truyền trực tiếp Tuyên truyền chính sách trên các loại hình báo chí Một số cách thức phổ biến tuyên truyền chính sách qua mạng internet Tuyên truyền thông qua hoạt động tư vấn đào tạo nghề

Chuẩn bị nguồn lực tài chính thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn: Nguồn lực tài chính đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn tại Việt Nam bao gồm các nguồn từ ngân sách nhà nước và ngoài ngân sách nhà nước Nguồn ngân sách nhà nước gồm 3 nội dung nguồn kinh phí thường xuyên, vốn đầu tư xây dựng

cơ bản và vốn chương trình mục tiêu quốc gia Nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước gồm học phí, lệ phí tuyển sinh, các khoản thu từ dịch vụ, hoạt động sản xuất kinh doanh, tư vấn chuyển giao công

nghệ, vốn đầu tư, tài trợ của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước

Thanh tra, kiểm tra giám sát: Hằng năm việc thanh tra kiểm tra các cơ sở dạy nghề đóng trên địa bàn huyện vào kế hoạch kiểm tra pháp luật lao động nói chung và pháp luật dạy nghề nói riêng Đồng thời hướng dẫn chỉ đạo các cơ sở dạy nghề thực hiện công tác tự thanh tra, kiểm tra Công tác quản lý nhà nước về đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn đã được tăng cường, đặc biệt là sự phối hợp giữa các cơ sở ban ngành Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng của công tác đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

1.2.1.3 Các bước thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

- Thứ nhất, việc xây dựng kế hoạch, chương trình đào tạo nghề cho thanh niên đã được triển khai sâu rộng, thông qua việc phát triển mạng lưới cơ sở dạy nghề bao gồm các trường dạy nghề, các trung tâm dạy nghề và các tổ chức cá nhân

- Thứ hai, việc phân công phối hợp giữa các cơ quan, các cấp được tiến hành thường xuyên, liên tục trong xây dựng và thực hiện chương trình đào tạo nghề cho thanh niên

- Thứ ba, việc huy động các nguồn lực bao gồm xây dựng đội ngũ giáo viên, trường nghề vững mạnh được tiến hành chặt chẽ nghiêm túc bảo đảm về số lượng và chất lượng

- Thứ tư, Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy và học tập

- Thứ năm, việc duy trì và đôn đốc thực hiện các chính sách đào tạo nghề cho thanh niên

1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn là:

- Điều kiện tự nhiên: Điều kiện tự nhiên các vùng có tác động đến sự phân bố lao động, chất lượng lao động, từ đó sẽ ảnh hưởng đến công tác đào tạo nghề Điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu

tạo ra các đặc điểm con người khác nhau giữa các địa phương, vùng, miền dẫn đến những đặc điểm khác nhau Điều kiện về khí hậu, thời tiết cũng tạo ra tính chất mùa vụ khác nhau dẫn đến công việc và thời gian của lao động làm nghề nông cũng khác nhau

- Quy mô và chất lượng của lực lượng thanh niên nông thôn: Quy

mô và chất lượng của lực lượng lao động phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó yếu tố đào tạo là rất quan trọng và trong thực tế mỗi ngành nghề hoạt động nhu cầu về trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề của lao động khác nhau; do đó, trong quá trình tư vấn cho người lao động tham gia học nghề cũng cần chú ý đến trình độ, khả năng để người lao động học các nghề nào là phù hợp thì mới phát huy được khả năng, tay nghề sau đào tạo; bên cạnh đó, chính sách đào tạo nghề cho các đối tượng cũng khác nhau thì mới mang lại hiệu quả

- Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và cơ sở vật chất trong dạy nghề: Đội ngũ nhà giáo có trình độ chuyên môn, có kỹ năng, kinh nghiệm và nhiệt huyết trong dạy nghề, truyền nghề sẽ góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lượng đào tạo

- Tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH ở nước ta có tác động đến việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho TNNT trên các mặt sau: Đối với lĩnh vực NN và phi NN và đối với lĩnh vực công nghiệp

- Hệ thống cơ chế chính sách: Cơ chế chính sách của Nhà nước các cấp là yếu tố quan trọng nhất, có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển đào tạo nghề, đến việc thực hiện chính sách đào tạo nghề cho TNNT cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng đào tạo

1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước và bài học tham khảo cho uyện Thạch thất trong thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn

Kinh nghiệm một số địa phương trong nước

Kinh nghiệm của tỉnh Nghệ An

Kinh nghiệm của Thái Bình

Kinh nghiệm của Bình Dương

Tóm lại, qua kinh nghiệm của một số địa phương trong nước và

một số nước trên thế giới có thể thấy công tác đào tạo nghề luôn

được Chính phủ các nước quan tâm đặc biệt với vai trò là một nhân

tố quan trọng trong Chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia

Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn là một nội đụng quan trọng của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

ở nước ta hiện nay Thực hiện chính sách đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn chịu sự chi phối tác động bởi các nhân tố: Mở cửa - hợp tác quốc tế đã tạo điều kiện thuận lợi cho Đảng, Nhà nước, UBND thành phố và các lực lượng có liên quan đề ra các chủ trương, chính sách về giải quyết việc làm cho thanh niên nói chung và thanh niên nông thôn nói riêng; phát triển nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa dưới sự quản lý của nhà nước

Nội dung nghiên cứu ở Chương 1 sẽ là cơ sở cần thiết cho việc khảo sát, nghiên cứu thực trạng tình hình thực hiện chính sách đào tạo nghề cho TNNT ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội sẽ được trình bày trong Chương 2 tiếp theo

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO THANH NIÊN NÔNG THÔN TẠI HUYỆN

Hà Đông 28 km về hướng Đông Nam, cách trung tâm thành phố Hà Nội gần 40 km về hướng Đông

Khí hậu

Thạch Thất là khu vực chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió

mùa, hình thành hai mùa rõ rệt