Năng lực + Tự học: Xác định nhiệm vụ học tập, tìm kiếm thông tin trả lời các câu hỏi, thực hiện được các nhiệm vụ học tập.. Cách thức tổ chức hoạt động GV giới thiệu vào bài : GV chiếu
Trang 1Ngày soạn 05/02/2022 Ngày dạy : 8 /02/2022
Tiết 43: TRỤ NÃO, TIỂU NÃO, NÃO TRUNG GIAN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức :
- Xác định được vị trí các thành phần của não trên tranh
- Xác định được vị trí và chức năng của trụ não, tiểu não, não trung gian
- Biết được chức năng của các bộ phận trụ não, tiểu não, não trung gian từ đó áp dụng vào trong cuộc sống hang ngày, phán đoán các biểu hiện bệnh liên quan hay có chế độ sinh hoạt sống lành mạnh, điều độ để nâng cao vai trò của các bộ phận não ấy
2 Năng lực
+ Tự học: Xác định nhiệm vụ học tập, tìm kiếm thông tin trả lời các câu
hỏi, thực hiện được các nhiệm vụ học tập
+ Giải quyết vấn đề: Phân tích và giải quyết được tình huống học tập;
tình huống khi thảo luận
+ Hợp tác: Phân công nhiệm vụ, trao đổi thông tin cùng giải quyết các
nhiệm vụ học tập, hình thành kĩ năng làm việc nhóm
3 Phẩm chất
- Trách nhiệm: Tự có trách nhiệm bảo vệ cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh
- Nhân ái: giúp đỡ, không xa lánh những người có khiếm khuyết về hệ
thần kinh
- Chăm chỉ: Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường sống…
- Trung thực: Đưa thông tin chính xác, có dẫn chứng.
II CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung bài: Nghiên cứu SGK, tài liệu tham khảo, soạn bài
theo hướng tổ chức hoạt động học cho học sinh Có thể dự kiến chia nhóm, chuẩn bị phiếu học tập cho học sinh và dự kiến câu trả lời cho các câu hỏi
- Chuẩn bị phương tiện dạy học:
+ Tranh, hình vẽ vị trí và cấu tạo các thành phần của bộ não
+ Mô hình bộ não người
Trang 22 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc nội dung bài học trước khi đến lớp.
- SGK và các dụng cụ học tập cá nhân.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1 : Khởi động
a Mục tiêu: Gây hứng thú cho HS trước khi nghiên cứu bài mới
b Nội dung: Giáo viên giới thiệu bài mới
c Sản phẩm: Lời giới thiệu của giáo viên
d Cách thức tổ chức hoạt động
GV giới thiệu vào bài : GV chiếu hình ảnh bộ não của thỏ, yêu cầu HS
nhận định các thành phần của bộ não như : não trước, não giữa, tiểu não, não trung gian, hành tủy,… Sau đó GV giới thiệu : Về căn bản, bộ não của con người cũng có các thành phần như vậy nhưng các bộ phận ấy có đặc điểm gì, chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu vị trí và thành phần của bộ não
a Mục tiêu: Nêu được thành phần cấu tạo của các phần của não bộ và vị trí của
chúng trong bộ não
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Não gồm:
+ Đại não + Não trung gian + Trụ não: gồm não giữa, cầu não, hành não
+ Tiểu não
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ học
tập
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Yêu cầu HS quan sát
hình 46-1 sgk và hoàn
thành yêu cầu phần I
- Quan sát hình ảnh trong sgk, điền từ còn thiếu vào chỗ trống
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Trụ não gồm những bộ
phận nào?
- HS lên xác định vị trí trên tranh câm
Trang 3- Hãy kết luận lại vị trí
các bộ phận của não trên
mô hình câm của não
- HS khác nhận xét, bổ sung nếu có
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV chốt lại kiến thức - HS tự tổng kết kiến
thức vào vở
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu vị trí và chức năng của trụ não, tiểu não và não trung
gian
a Mục tiêu: Chỉ được vị trí và chức năng cơ bản của trụ não, tiểu não và não
trung gian
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi; bảng nhóm
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời; nội dung của bảng nhóm
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Trụ não ngay phía trên
tủy sống Có chức năng điều hòa hoạt động của các nội quan và có chức năng dẫn truyền
- Não trung gian: nằm giữa trụ não và đại não
Có chức năng điều khiển quá trình trao đổi chất và điều hòa thân nhiệt
- Tiểu não: Nằm phía sau trụ não Có chức năng điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cơ thể
Giao nhiệm vụ học tập
Phân nhóm học sinh
Nhận nhiệm vụ học tập Tập hợp thành nhóm
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
yêu cầu HS nghiên cứu
thông tin trong sách giáo
khoa mục II, III, IV trang
144 và 145 sgk để hoàn
thành phiếu học tập
- HS hoạt động nhóm và hoàn thành nội dung phiếu học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Tại trụ não phát ra bao
nhiêu đôi dây thần kinh?
Gồm những dây nào?
- GV nhận xét phiếu học
tập của các nhóm, chốt
- Đại diện của một nhóm lên trình bày kết quả phiếu học tập của nhóm mình
- HS nhóm khác lắng
Trang 4kiến thức.
- GV đặt một vài câu hỏi,
yêu cầu HS suy nghĩ, trả
lời:
+ Vì sao người say rượu
thường có chân nam đá
chân chiêu?
+ Chức năng của tủy
sống và trụ não có gì
khác nhau?
nghe, nhận xét và bổ sung nếu có
- HS chốt kiến thức vào phiếu học tập của mình
- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi
- HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
- GV nhận xét, bổ sung
và chốt kiến thức ở các
câu hỏi
Tổng hợp kiến thức vào vở
Phiếu học tập: Vị trí và chức năng các thành phần của não bộ
Vị trí
Chức năng
Đáp án phiếu học tập
trên tủy sống
Phía sau trụ não Nằm giữa trụ não
và đại não
Chức năng - Điều khiển, điều
hòa hoạt động các nội quan
- dẫn truyền xung
Điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp, giữ thăng bằng cho cơ thể
- Điều khiển các quá trình trao đổi chất
- Điều hòa thân
Trang 5thần kinh nhiệt.
Hoạt động 3: Luyện tập
a Mục tiêu: Ôn tập lại các kiến thức đã học
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Xác định lại các bộ phận của não thông
qua chỉ trên hình ảnh hay mô hình
- Nêu chức năng của trụ não, não trung
gian và tiểu não
Trả lời câu hỏi
HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhận xét câu trả lời Lắng nghe, ghi nhớ
Hoạt động 4: Vận dụng
a Mục tiêu: Giải quyết các tình huống thực tế liên quan đến kiến thức bài học
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
Giải quyết các tình huống thực tế: Trả lời câu hỏi
Trang 6- Người say rượu thì không thể đi đứng
bình thường được, họ thường hay có biểu
hiện chân nam đá chân chiêu
- Một người bị tai nạn giao thông sau đó bị
liệt nửa người bên trái Theo em người đó
bị tổn thương phần não bên nào? Vì sao?
HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhận xét câu trả lời Lắng nghe, ghi nhớ
Ngày soạn 06/02/2022 Ngày giảng : 9/02/2022
Tiết 44 : ĐẠI NÃO (Lệnh trang 149 – KHÔNG DẠY)
I MỤC TIÊU :
1 Kiến thức
- Nêu được đặc điểm cấu tạo của đại não người, đặc biệt là vỏ đại não
- Xác định được vị trí các vùng chức năng ở vỏ đại não và nhận thấy chức năng của nó
- Biết được chức năng của đại não để từ đó đưa ra các biện pháp bảo vệ đại não trong đời sống hàng ngày
2 Năng lực
+ Tự học: Xác định nhiệm vụ học tập, tìm kiếm thông tin trả lời các câu
hỏi, thực hiện được các nhiệm vụ học tập
+ Giải quyết vấn đề: Phân tích và giải quyết được tình huống học tập;
tình huống khi thảo luận
+ Hợp tác: Phân công nhiệm vụ, trao đổi thông tin cùng giải quyết các
nhiệm vụ học tập, hình thành kĩ năng làm việc nhóm
3 Phẩm chất
- Trách nhiệm: Tự có trách nhiệm bảo vệ cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh
- Nhân ái: giúp đỡ, không xa lánh những người có khiếm khuyết về hệ
thần kinh
Trang 7- Chăm chỉ: Tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường sống…
- Trung thực: Đưa thông tin chính xác, có dẫn chứng.
II CHUẨN BỊ THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
3 Chuẩn bị của giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung bài: Nghiên cứu SGK, tài liệu tham khảo, soạn bài
theo hướng tổ chức hoạt động học cho học sinh Có thể dự kiến chia nhóm, chuẩn bị phiếu học tập cho học sinh và dự kiến câu trả lời cho các câu hỏi
- Chuẩn bị phương tiện dạy học:
- Tranh, hình vẽ vị trí và cấu tạo các thành phần của bộ não
- Mô hình bộ não người
- Tranh, mô hình các phần của Đại não người
4 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc nội dung bài học trước khi đến lớp.
- SGK và các dụng cụ học tập cá nhân.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Mở đầu
a Mục tiêu: Gây hứng thú cho HS trước khi nghiên cứu bài mới
b Nội dung: Giáo viên giới thiệu bài mới
c Sản phẩm: Lời giới thiệu của giáo viên
d Cách thức tổ chức hoạt động
GV giới thiệu vào bài: Bài trước chúng ta đã cùng tìm hiểu chức năng và cấu tạo của trụ não, tiểu não và não trung gian Để thấy được vai trò quan trọng cũng như những điểm mới trong cấu trúc và chức năng của não người, hôm nay
cô trò chúng ta cùng phân tích cấu tạo và hoạt động của Đại não
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu cấu tạo đại não
a Mục đích: Nêu được đặc điểm cấu tạo cơ bản của đại não
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Đại não người gồm các
Trang 8thùy: Thùy trán, thùy đỉnh, thùy chẩm, thùy thái dương
- Giữa các thùy có các rãnh phân tách
- Bán cầu não chia làm hai phần rõ rệt: bán cầu não trái và phải
- Chất trắng bên trong, chất xám bao ngoài
- Đường dẫn truyền từ đại não xuống các phần khác bắt chéo nên có hiện tượng tổn thương bên trái, liệt bên phải
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ học
tập
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS đọc
thông tin trong sgk trang
147
- HS đọc nội dung thông tin trong sgk, tìm kiếm thông tin, thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi trong sgk
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Tại sao lại gọi là bán
cầu đại não?
- So sánh cấu tạo của bán
cầu đại não với các phần
não khác?
- Khe não và khúc cuộn
có tác dụng gì?
- Xác định vị trí các thùy
trên mô hình não và trên
đầu mỗi HS
- Vai trò của chất trắng
và chất xám?
- Vì sao người bị tổn
thương não phải lại bị
liệt bên trái và ngược lại?
- HS thảo luận chung cả lớp để trả lời câu hỏi
- HS khác nhận xét, bổ sung
- HS lên bảng xác định các phần của đại não trên tranh và trên chính đầu mình
- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi
- HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu sự phân vùng chức năng ở đại não người
Trang 9a Mục đích: Nêu được chức năng của đại não
b Nội dung: Đọc thông tin trong sgk, trả lời câu hỏi
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Đại não có các vùng
phân tích là trung ương của các phản xạ có tư duy
- Đặc biệt ở Đại não có 2 vùng: hiểu tiếng nói và hiểu chữ viết mà ở động vật kém phát triển
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ học
tập
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV treo tranh câm cấu
tạo của đại não, yêu cầu
HS 1 lần nữa lên xác
định
Tìm kiếm thông tin, xác định các thành phần
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV giới thiệu chức
năng của các vùng (các
thùy)
- Như vậy ở đại não
người có sự xuất hiệ của
những vùng chức năng
mới nào?
- HS dựa vào kiến thức vừa học, lên điền tranh câm
- HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, hoàn thành kiến thức vào vở
- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi
- HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học
tập
Tổng kết kiến thức - HS tự tổng kết kiến
Trang 10Nhận xét thức vào vở.
Hoạt động 3: Luyện tập
a Mục tiêu: Ôn tập lại các kiến thức đã học
b Nội dung: Câu hỏi trắc nghiệm
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời
d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
Câu 1 Mỗi bán cầu não ở người được phân
chia thành mấy thùy?
Câu 2 Ở đại não của người, rãnh đỉnh là
nơi ngăn cách
A Thùy đỉnh với thùy thái dương
B Thùy đỉnh với thùy chẩm
C Thùy trán với thùy đỉnh
D Thùy thái dương với thùy chẩm
Trả lời câu hỏi
HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhận xét câu trả lời Lắng nghe, ghi nhớ
Hoạt động 4: Vận dụng
a Mục tiêu: Giải quyết tình huống thực tế
b Nội dung: Đặt câu hỏi, tình huống có vấn đề
c Sản phẩm: Các câu hỏi được trả lời; cách giải quyết tình huống có vấn đề
Trang 11d Cách thức tổ chức hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giao nhiệm vụ học tập Tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- Tại sao có những người bị chấn thương
sọ não, sau khi lành vết thương lại thường
bị mất trí nhớ?
- Khi đi xe, bạn A bị ngã xe và lăn vòng
trên mặt đất đá và bị chấn thương não
Hiện tại, Bác sỹ kết luận A bị mù tạm thời
Vậy A đã bị tổn thương vùng nào của não?
Trả lời câu hỏi
HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhận xét câu trả lời Lắng nghe, ghi nhớ